II SA/Go 94/24

II SA/Go 94/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Jarosław Piątek
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58, art. 129 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi J.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., Nr [..] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [..] Burmistrz Miasta i Gminy ustalił wobec J.G. nienależnie pobrane świadczenia w postaci świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od [...] r. w kwocie [...] zł oraz orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...],00 zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi na dzień spłaty. Według zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej odpis w/w decyzji strona odebrała decyzję w dniu 11 sierpnia 2023 r.
Od przedmiotowej decyzji w dniu 5 września 2023 r. strona wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji. Odwołująca podała, iż uchybiła terminowi bez własnej winy, ponieważ w terminie do wniesienia odwołania była chora. W załączeniu do odwołania strona przedłożyła dokument ZUS z dnia [...] r. stwierdzający niezdolność do pracy od dnia [...] r.
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w, działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.), art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570 z późn.zm.), w związku z art. 58 § 1 i 59 § 1 , art. 129 § 1 i § 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako k.p.a.) odmówiło stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy jest zatem zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie.
Z kolei zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociaż lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy.
Jak wskazało SKO w przedmiotowej sprawie strona odebrała decyzję dnia 11 sierpnia 2023 r., zatem termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 25 sierpnia 2023 r. Jednocześnie z odwołaniem złożonym w dniu 5 września 2023 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Organ zauważył, iż zgodnie z przedłożonym do akt zaświadczeniem ZUS niezdolność do pracy trwała od [...] r., a zatem dopiero w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania strona pozostawała w stanie niezdolności do pracy. Jednocześnie jeszcze pozostając na zwolnieniu lekarskim, tj. w dniu 5 września, wniosła odwołanie od zaskarżonej decyzji, mimo, iż jeszcze do dnia 10 września 2023 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim.
Kolegium stwierdziło, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wobec czego odmówiło jej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a także stwierdziło o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Na powyższe postanowienie strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jego uchylenie w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga uznana została za uzasadnioną.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 3p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowiło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., którym Kolegium odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r. w sprawie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego i jego zwrotu oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, zaś art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, że w sytuacji gdy odwołanie zostanie złożone po upływie – przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. lub w przepisach szczególnych – terminu do jego wniesienia, wówczas na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej z reguły powoduje, że rozstrzygnięcie to staje się ostateczne. Każde uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie (art. 134), chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i n., a wniosek ten zostanie uwzględniony (por. A. Wróbel [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el. 2023. Komentarz do art. 134, postanowienie NSA z 18 listopada 2016 r. sygn. akt I OZ 1237/16 - LEX nr 2169894, wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1551/19 - LEX nr 3367532; dostępne także na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, orzecznictwo i piśmiennictwo dopuszcza różne rozwiązania, możliwe do zastosowania przez organ. Mianowicie w sytuacji, gdy złożone zostało odwołanie z uchybieniem terminu do jego wniesienia, a strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, organ postanowieniem wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które kończy postępowanie odwoławcze. Jeżeli dopiero po jego wydaniu złożony zostanie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ rozpozna ten wniosek po stwierdzeniu uchybienia terminu. Jednak w sytuacji, gdy wniosek o przywrócenie złożony został przed złożeniem odwołania, wraz z odwołaniem lub po złożeniu odwołania, ale przed rozpoznaniem tego odwołania przez organ, wskazuje się, że organ odwoławczy powinien najpierw wydać postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu i jeżeli termin ten nie zostanie przywrócony, powinien następnie wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu (zob. wyroki przewołane w P. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, Warszawa 2021, art. 134, tj. wyrok NSA: z 1 października 2009r., I FSK 854/08, LEX nr 537058; z 29 lutego 2012 r., II FSK 1663/10, LEX nr 1123045; z 23 lutego 2011 r., II FSK 1342/10, LEX nr 1070934; z 4 lipca 2013 r., II OSK 588/12, LEX nr 1559823; z 20 października 2016 r., I GSK 1900/14, LEX nr 1986742). Za dopuszczalne przyjmuje się także w takiej sytuacji rozpatrzenie przez organ odwoławczy w jednym postanowieniu wniosku o przywrócenie terminu i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zob. P. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, Warszawa 2021, art. 134).
W świetle akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy, co nie było przez skarżącą kwestionowane, decyzja Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r. w przedmiocie uznania wypłaconego skarżącej świadczenia z funduszu alimentacji w kwocie [...] zł za świadczenie nienależnie pobrane wraz ze zobowiązaniem do jego zwrotu, została doręczona skarżącej skutecznie w dniu 11 sierpnia 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k.11 akt administracyjnych). Zatem – jak słusznie wskazał skarżony organ - termin do wniesienia odwołania upływał skarżącej w dniu 25 sierpnia 2023 r. Tymczasem odwołanie złożone zostało przez skarżącą w dniu 5 września 2023 r., a zatem po upływie terminu do jego wniesienia. Skarżąca nie zaprzeczyła powyższym okolicznościom w treści odwołania oraz skardze.
Natomiast wraz z odwołaniem strona złożyła do organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania skarżąca wskazała chorobę. Dla uprawdopodobnienia powyższego twierdzenia skarżąca załączyła do wniosku zaświadczenie lekarskie – dokument ZUS ZLA z [...] r. (k. 13a akt administracyjnych).
Kolegium w zaskarżonym postanowieniu jednocześnie orzekło o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jak Sąd wyjaśnił wcześniej, jest to rozwiązanie dopuszczalne w procedurze administracyjnej. Według SKO skarżąca nie uprawdopodobniła uchybienia terminu bez swojej winy. Organ przede wszystkim zwrócił uwagę, że przyczyna uchybienia terminu, jaką była choroba, zaistniała dopiero w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania, a następnie odwołanie wniesione zostało w okresie kiedy jeszcze strona przebywała na zwolnieniu.
Dla rozpoznania objętej skargą sprawy niewątpliwie zasadnicze znaczenia mają właśnie okoliczności związane ze złożeniem przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż samo uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie budziło w przedmiotowej sprawie wątpliwości.
Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winny. Tak więc warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. A. Golęba (w:) Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s. 427; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2019, s. 397-399). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepublikowane). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła przewidzieć i usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2008 r., sygn. akt II OZ 1231/08, LEX nr 574915). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, LEX nr 743939).
Zwrócić należy nadto uwagę, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się, że "udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. (...) Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 135). Nie budzi również wątpliwości, że osoba zainteresowana "ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna - uwiarygodnić stosowną argumentacją - swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna" - (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 284).
Podkreślić przy tym należy, że sam fakt występowania w omawianym przepisie czynności uprawdopodobnienia nie zwalnia organu orzekającego w sprawie z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Badanie wniosku powinno odbywać się zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Ocena przesłanek określonych art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. powinna zatem zostać poprzedzona wszechstronnym wyjaśnieniem okoliczności konkretnego przypadku, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych i z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niedające się wyjaśnić wątpliwości nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść.
W sytuacji, gdy organ powziął wątpliwości co do wiarygodności twierdzeń strony w tym zakresie, winien był podjąć działania mające na celu ich wyjaśnienie (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. I OSK 1330/05, Lex Nr 2892598). W takiej sytuacji organ winien wezwać osobę wnioskującą o przywrócenie terminu do uprawdopodobnienia wskazanych we wniosku okoliczności. Zasady postępowania administracyjnego nakładają na organy administracji obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i z urzędu przeprowadzenia dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy (art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dopiero na tej podstawie dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Dodatkowo podnieść należy, że, stosownie do art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa i udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W ocenie Sądu przytoczona przez organ odwoławczy argumentacja mająca uzasadniać odmowę przywrócenia terminu jest po pierwsze sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa, przemawiając za uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Zgodnie bowiem z cyt. wcześniej art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Oznacza to, że strona może złożyć odwołanie w ostatnim dniu tego terminu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt: II OSK 1224/15 - podstawy do odmówienia przywrócenia terminu nie może stanowić fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dokonanie czynności procesowej wystąpiła dopiero w ostatnim dniu terminu. (...) strona nie ma obowiązku wykonania czynności na więcej niż jeden dzień przed upływem ustawowego terminu w celu zabezpieczenia się przed wystąpieniem potencjalnych, niemożliwych do przewidzenia późniejszych okoliczności (...). Strona ma prawo do wniesienia środka odwoławczego w ostatnim dniu ustawowego terminu. Nie może przy tym przewidywać, że w ostatnim dniu tego terminu wystąpi sytuacja uniemożliwiająca jej złożenie odwołania od decyzji (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2017 r. sygn. akt: II OSK 1224/15). W ocenie Sądu w takiej sytuacji organ nie może automatycznie przyjmować, że wystąpienie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania w ostatnim dniu do wniesienia odwołania, skutkuje odmową przywrócenia terminu do dokonania tejże czynności. Podobnie w ocenie Sądu nie znajduje uzasadnienia stanowisko organu odwoławczego, według którego także za odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przemawiać miałby fakt złożenia odwołania przez skarżącą w czasie trwającego jeszcze zwolnienia lekarskiego.
W tym względzie Sąd zwraca uwagę na zasadniczą przesłankę, od której uzależnione jest uwzględnienie na gruncie k.p.a. wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, tj. uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Oznacza to uprawdopodobnienie, że z przyczyn niezależnych od strony nie mogła ona dochować terminu dokonania określonej czynności, natomiast powinna ją dokonać zaraz po ustaniu takiej przeszkody, najpóźniej siedem dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym zdaniem Sądu organ błędnie na gruncie rozpoznawanej sprawy utożsamia ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania z zakończeniem zwolnienia lekarskiego skarżącej, gdyż samo zwolnienie lekarskie nie oznacza automatycznie w każdym przypadku niedającej się usunąć przeszkody w dokonaniu określonej czynności prawnej w całym okresie jego trwania. Istotne są bowiem w tym zakresie okoliczności choroby i korzystania ze zwolnienia lekarskiego, w szczególności czy i na ile choroba uniemożliwiała dokonania czynności wniesienia odwołania. W czasie trwania zwolnienia lekarskiego nie można wykluczyć też, że stan strony uległ poprawie na tyle, że możliwie stało się podjęcie czynności, której strona uprzednio nie dokonała w terminie.
Należy przy tym wyjaśnić, iż zaświadczenie lekarskie jest dokumentem, który nie tylko uprawdopodabnia chorobę (niezdolność do pracy), ale też stwierdza istnienie tej okoliczności. Należy zauważyć, że zwolnienie lekarskie jest dokumentem, który uprawnia osobę chorą do czasowego powstrzymania się od pracy zarobkowej w celu powrotu do zdrowia. W zależności od rodzaju wskazania lekarza osoba chora powinna leżeć lub może chodzić, co także może być brane pod uwagę przez organ przy ocenie okoliczności braku winy w uchybieniu terminu dokonania czynności prawnej.
Zdaniem Sądu przedwczesne było w rozpoznawanej sprawie przyjęcie przez organ odwoławczy stanowiska, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, opierając się w tym zakresie przede wszystkim na błędnym przekonaniu, że przemawia za tym pozostawienie przez stronę momentu złożenia odwołania na ostatni dzień terminu w jakim czynność ta mogła być dokonana skutecznie. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Kolegium nie poddało wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wszechstronnej analizie i ocenie z punktu widzenia ustawowych przesłanek przywrócenia terminu, a rozstrzygnięcie podjęte zostało bez należytego zbadania okoliczności faktycznych sprawy i bez uwzględnienia słusznego interesu strony.
Ocena, czy został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu powinna się przy tym odwoływać do wskazanych przez stronę okoliczności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 311/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przy czym w sytuacji powzięcia przez organ wątpliwości co do spełnienia przez stronę przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ zobowiązany jest dopuścić jako dowód wszystko to, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (por. treść art. 75 § 1 k.p.a.), celem ustalenia, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej, tj. czy choroba w związku z którą wydane zostało zaświadczenie lekarskie w sposób obiektywny uniemożliwiła skarżącej wniesienie odwołania w terminie. Organ, mając w tym zakresie wątpliwości, może przykładowo przesłuchać skarżącą, zwrócić się do niej o wyjaśnienia. Tymczasem organ zaniechał dokonania jakichkolwiek czynności, które przyczyniłyby się do wszechstronnego wyjaśnienia przedmiotowej sprawy.
W konsekwencji stwierdzenia przez Sąd dopuszczenia się przez organ naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 58 § 1 , art. 77 § 1, art. 129 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uwzględnił skargę, uchylając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p. s. a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażona w przedmiotowym uzasadnieniu oraz zawarte w nim wskazania. Przede wszystkim organ dokona ponownej analizy i oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, ewentualnie uzupełniając go w sytuacji stwierdzenia, że są okoliczności budzące wątpliwości, następnie w oparciu o powyższe wyda rozstrzygniecie, uzasadniając swoje stanowisko z zastosowaniem wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.