II SA/GO 937/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA stwierdził nieważność decyzji SKO i organu pierwszej instancji w sprawie wymiany prawa jazdy, uznając przepisy rozporządzeń za niezgodne z Konstytucją i ustawą.
Skarżący S.T. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Starosty odmawiającą wydania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E i C+E. Sąd uznał, że przepisy rozporządzeń dotyczące weryfikacji uprawnień przy wymianie prawa jazdy zostały wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i są niezgodne z Konstytucją. W konsekwencji stwierdzono nieważność decyzji obu instancji.
Sprawa dotyczyła skargi S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą wydania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E i C+E. Organ pierwszej instancji, a następnie SKO, uznały, że skarżący nie spełniał wymogów do uzyskania tych uprawnień w przeszłości, a wymiana prawa jazdy wymagała weryfikacji posiadanych uprawnień zgodnie z przepisami rozporządzeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. stwierdził jednak, że przepisy rozporządzeń, na podstawie których organy dokonały weryfikacji i odmowy wydania uprawnień, zostały wydane z naruszeniem art. 92 Konstytucji RP oraz art. 150 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Sąd uznał, że Minister Infrastruktury nie miał ustawowego upoważnienia do regulowania w drodze rozporządzenia trybu weryfikacji i ponownego orzekania o nabytych uprawnieniach, a jedynie warunków i terminów wymiany dokumentów. W związku z tym, Sąd odmówił zastosowania tych przepisów rozporządzeń i stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jako wydanych bez podstawy prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy rozporządzeń wykonawczych nie mogą rozszerzać zakresu upoważnienia ustawowego ani być podstawą do ponownego orzekania o nabytych uprawnieniach, jeśli zostały wydane z naruszeniem Konstytucji i ustawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że upoważnienie ustawowe dla Ministra Infrastruktury dotyczyło jedynie warunków i terminów wymiany dokumentów, a nie weryfikacji i ponownego orzekania o nabytych uprawnieniach. Przepisy rozporządzeń wprowadzające taką weryfikację zostały wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego i są niezgodne z art. 92 Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (25)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
prd art. 90 § ust. 1 pkt 3, 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
prd art. 150 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
prd art. 150 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
rmin. 2004-01-21 art. § 7 § ust. 1 pkt 1 lit. c, d
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami
ppsa art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rmin. 2002-04-29 art. § 5 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy
rmin. 2004-01-21 art. § 2 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami
rmin. 2004-01-21 art. § 7 § ust. 1 pkt 1 lit. c, d
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami
pusa art. 1 § ust. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
pusa art. 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
ppsa art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 178
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
usko art. 1
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych
usko art. 2
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych
rmiks. 1968-07-20 art. § 198 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych
prd 1983
Ustawa z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym
rdkps 1983-10-13 art. § 1
Rozporządzenie z dnia 13 października 1983 r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych
rdkps 1983-10-13 art. § 2
Rozporządzenie z dnia 13 października 1983 r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy rozporządzeń wykonawczych zostały wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Przepisy rozporządzeń wykonawczych są niezgodne z Konstytucją RP (art. 92). Utrata ważności dokumentu prawa jazdy nie oznacza utraty uprawnień. Weryfikacja nabytych uprawnień przy wymianie prawa jazdy wymaga postępowania zgodnego z Kpa.
Odrzucone argumenty
Organy administracji miały prawo weryfikować posiadane uprawnienia przy wymianie prawa jazdy na podstawie przepisów rozporządzeń. Decyzje o nadaniu uprawnień wygasły wraz z utratą ważności dokumentu prawa jazdy.
Godne uwagi sformułowania
sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej Sąd nie jest związany granicami skargi zaszła przyczyna określona w art. 156 §1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego Rozporządzenia wykonawcze nie są samoistnymi aktami normatywnymi. Niedopuszczalne jest zatem rozszerzanie w rozporządzeniu wykonawczym materii przekazanej do uregulowania przez ustawę Upoważnienie ustawowe nie może też opierać się na domniemaniu objęcia jego zakresem materii w upoważnieniu nie wymienionych. Minister Infrastruktury nie otrzymał zatem ustawowego upoważnienia do określenia warunków cofania i weryfikacji nabytych, w drodze decyzji właściwego organu, uprawnień do kierowania pojazdami w związku z wymianą praw jazdy. Utrata ważności dokumentu nie oznacza bowiem w tym przypadku utraty uprawnień, które on przenosił. wydane zostały w omawianym zakresie bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego) i uzasadnia stwierdzenie ich nieważności z tego powodu w całości.
Skład orzekający
Ireneusz Fornalik
przewodniczący
Joanna Brzezińska
sprawozdawca
Anna Juszczyk - Wiśniewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydawania i wymiany praw jazdy, kontrola legalności rozporządzeń wykonawczych, zasady stosowania przepisów Konstytucji RP w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wymiany prawa jazdy i weryfikacji uprawnień nabytych na podstawie przepisów obowiązujących przed 2004 r. oraz interpretacji przepisów rozporządzeń z lat 2002 i 2004.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne mogą badać zgodność przepisów wykonawczych z Konstytucją i ustawą, co ma znaczenie dla interpretacji prawa w szerszym kontekście.
“Sąd unieważnił decyzje ws. prawa jazdy, bo rozporządzenia były niezgodne z Konstytucją!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 937/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2006-03-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-11-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Anna Juszczyk - Wiśniewska Ireneusz Fornalik /przewodniczący/ Joanna Brzezińska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami Sygn. powiązane I OSK 878/06 - Wyrok NSA z 2007-05-23 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.),, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Paweł Majka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 09 marca 2006 sprawy ze skargi S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], na podstawie art. 10 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn.zm.), art. 90 ust. 1 pkt 3, 4 i art. 150 ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908), § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640) oraz § 2, § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215 z późn.zm.), Kierownik Wydziału Komunikacji Starostwa z upoważnienia Starosty, wydał S.T. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A,B,C,T oraz odmówił wydania uprawnień do kierowania pojazdami kat. B+E, C+E, bowiem jak wynika z dokumentów znajdujących się w ewidencji kierowców nie uzyskał on nigdy uprawnień do kierowania pojazdami wg kategorii B+E i C+E. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640 z późn.zm.) przy wymianie dokumentów, dokonanej na podstawie art. 150 ustawy Prawo o ruchu drogowym, stosuje się zasady oraz tryb postępowania określone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215 z późn.zm.). Z kolei § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami obliguje organ do dokonania weryfikacji złożonych przez stronę dokumentów, jak też posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami, według kategorii prawa jazdy wskazanych we wniosku. W wyniku weryfikacji organ ustalił, że wnioskodawca na podstawie wyników egzaminów uzyskał wynik pozytywny w zakresie prawa jazdy według kat. A,B,C i T – natomiast pomimo otrzymanej w dniu [...] czerwca 1973 r. decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej obejmującej uprawnienie do kierowania pojazdami według kat. B, A, E, T – strona nigdy nie spełniała wymogów dla uzyskania prawa jazdy kategorii B+E. Wbrew przepisowi § 198 ust. 2 obowiązującego w tym czasie rozporządzenia Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz.U. Nr 27, poz. 186 z późn.zm.), strona nie wykazała się umiejętnością kierowania na kat. B+E, ani też nie mogła odbyć rocznej praktyki jako kierowca kat. B, gdyż kierowcą została dopiero [...] czerwca 1973 r. Podobnie uzyskując w dniu [...] grudnia 1990 r. uprawnienie do kierowania pojazdami wg kategorii C (po odbyciu szkolenia i na podstawie zdanego pozytywnie egzaminu), S.T. nie uzyskał jednakże uprawnień do wydanego mu następnie prawa jazdy kategorii C+E. Organ wskazał, że w 1990 r. obowiązywała ustawa Prawo o ruchu drogowym z 1 lutego 1983 r. (Dz.U. Nr 6 z 11 lutego 1983 r.) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie z dnia 13 października 1983 r. w sprawie kierowców pojazdów silnikowych (Dz.U. Nr 59, poz. 269). Zgodnie z § 1 i § 2 ww. rozporządzenia jednym z warunków uzyskania kategorii E jest posiadanie co najmniej rocznej praktyki w kierowaniu pojazdami wg kategorii B, C lub D oraz zdanie egzaminu w zakresie obowiązującego programu. Dlatego też organ uznał, iż wydanie prawa jazdy z kat. C+E przez organ wydający dokument odbyło się z naruszeniem obowiązującego wówczas prawa, albowiem strona nie zdawała egzaminu na kat. C+E i z oczywistych powodów, nie mogła odbyć rocznej praktyki jako kierowca kategorii C. W odwołaniu od powyższej decyzji S.T. wskazał, iż wobec niego złamano prawo, naruszając także przepisy Konstytucji gdyż wymiana prawa jazdy powinna następować zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r., nie zaś na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Postępowanie toczy się od 28 grudnia 2004 r., podczas gdy powinno zakończyć się w terminie 30 dni, co pozbawia skarżącego możliwości podjęcia pracy. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...], na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn.zm.) oraz art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 90 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908) z uwzględnieniem § 5 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2005 r. w sprawie wymiany prawa jazdy oraz § 2, §5 ust. 4, § 7 ust. 1 pkt 1 lit. c, d pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w myśl przepisów art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz § 5 ust. 2 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. do wymiany prawa jazdy stosuje się przepisy w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Z tego powodu organ odwoławczy uznał, iż zasadnie tj. zgodnie z przepisem § 2 oraz § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, organ pierwszej instancji dokonał weryfikacji dokumentów mających potwierdzić posiadane przez stronę uprawnienia w zakresie prawa jazdy. Wobec negatywnej weryfikacji w zakresie nabycia uprawnień do kierowania pojazdami kat. B+E i C+E w ocenie Kolegium organ miał obowiązek odmówić stronie w formie decyzji wydania prawa jazdy w tych kategoriach. Organ odwoławczy wskazał także, iż odwołujący w toku postępowania nie podnosił, iż odbył szkolenie oraz zdał z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy na kat. B+E i C+E, a swoje uprawnienie w tym zakresie wywodzi jedynie z faktu posiadania uprzednio prawa jazdy także w ww. kategoriach, które uzyskał na podstawie ostatecznych decyzji wydawanych przez właściwe organy. Ponadto w uzasadnieniu decyzji podniesiono także, iż prawo jazdy uprawniające do kierowania pojazdami, wydane na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują ważność do czasu ich wymiany (art. 150 ustawy Prawo budowlane), natomiast zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wymiany praw jazdy, odwołującego obligował termin [...] kwietnia 2005 r. (prawo jazdy wydano od [...].01.1984 r. do [...].04.1993 r.), po którego upływie dokument podlegający wymianie utracił ważność. Oznacza to, w ocenie organu drugiej instancji, że decyzje na mocy których S.T. uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami, w tym uprawnienia prawa jazdy wg kategorii B+E i C+E, utraciły swoją ważność (wygasły) z dniem [...] kwietnia 2005 r. Odmawiając zatem stronie wydania uprawnień w przedmiotowym zakresie organ pierwszej instancji nie pozbawił strony uprawnień, lecz na nowo orzekł w zakresie ich przyznania. W konsekwencji Kolegium uznało, że odwołujący nie spełniał warunków do uzyskania prawa jazdy kat. B+E i C+E w okresach, w których takie uprawnienia zostały mu nadane, ani też nie spełnia ich obecnie (art. 90 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy). S.T. zaskarżył powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zobowiązanie Starosty do wydania pozwolenia na prowadzenie pojazdów zgodnie z wnioskiem. Podnosząc te same zarzuty co w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący zaznaczył, że wnioskował o wymianę a nie wydanie prawa jazdy, co nie daje organowi prawa do weryfikacji dokumentu uzyskanego ponad 30 lat temu. Podniósł także, że nie może ponosić konsekwencji błędów organu, który nie jest w stanie ustalić okoliczności, w jakich uzyskał uprawnienie do kierowania pojazdami. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości swoją dotychczasową argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn.zm.) Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji także w zakresie wykraczającym poza zarzuty podniesione w skardze oraz wskazaną podstawę prawną. Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, Sąd bowiem uznał zasadność skargi z tej przyczyny, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa procesowego, zatem zaszła przyczyna określona w art. 156 §1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchy drogowym (Dz.U. Nr 98, poz.98 poz. 602 z późn.zm.) prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby upoważnionej w zakresie, na jaki zostały wydane. Ustawowe upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu, zawarte w art. 150 ust. 2 ww. ustawy, dotyczyło określenia w drodze rozporządzenia jedynie warunków i terminów wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokości opłat za ich wymianę. Wydane w wykonaniu powyższego upoważnienia rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640 z późn.zm.) w § 5 ust. 2 odsyła do stosowania przy wymianie prawa jazdy i innych dokumentów, zasad i trybu postępowania określonych w przepisach, o których mowa w § 2 ust. 1, gdzie z kolei wskazano, że wzór wniosku o wymianę dokumentów "określają przepisy w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami". Postępowanie w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami reguluje od dnia 6 marca 2004 r. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215), które w § 7 ust. 1 lit. d określa w sposób nieostry uprawnienie organu do weryfikacji dokumentów m.in. w zakresie zgodności wskazanych we wniosku danych z posiadanymi w prowadzonych aktach ewidencyjnych kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień. Podkreślenia wymaga fakt, iż zgodnie z przepisem art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w ustawie zasadniczej w celu wykonania ustawy i na podstawie szczegółowego upoważnienia w niej zawartego. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Rozporządzenia wykonawcze nie są samoistnymi aktami normatywnymi. Oznacza to, że takiego statusu nie mogą też mieć zawarte w nich przepisy. Wydawane są zawsze na podstawie ściśle określonego upoważnienia zawartego w ustawie. Upoważnienie to nie może ulegać modyfikacji ani uzupełnieniu w trakcie jego wykonywania. Odstępstwa od treści upoważnienia ustawowego nie mogą też być usprawiedliwiane praktycznymi (np. społecznymi lub ekonomicznymi) potrzebami szybszego rozstrzygania prawnych problemów decyzyjnych. Rozporządzenie, które nie zostało wydane w celu wykonania ustawy i (lub) na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie, pozostaje niezgodne z wymaganiami określonymi w art. 92 ust. 1 Konstytucji. Niedopuszczalne jest zatem rozszerzanie w rozporządzeniu wykonawczym materii przekazanej do uregulowania przez ustawę, m.in. poprzez odesłanie do kolejnych aktów wykonawczych wydanych na podstawie odrębnych upoważnień ustawowych. Analizując orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz sądownictwa administracyjnego należy podkreślić, iż konsekwentnie stoi ono na stanowisku, że rozporządzenie ma charakter aktu wydawanego na podstawie ustawy i w celu jej wykonania. Po pierwsze zatem - rozporządzenie musi być wydane na podstawie wyraźnego oraz szczegółowego upoważnienia ustawy i mieścić się w zakresie określonym w upoważnieniu. Po drugie - brak stanowiska ustawodawcy w danej sprawie, przejawiający się nieprecyzyjnością lub ogólnością upoważnienia, winien być interpretowany jako nieudzielenie w tym zakresie kompetencji normodawczej do wydania rozporządzenia. Upoważnienie ustawowe nie może też opierać się na domniemaniu objęcia jego zakresem materii w upoważnieniu nie wymienionych. Nie podlega ona wykładni rozszerzającej, ani też celowościowej. Po trzecie - jeżeli rozporządzenie określa tryb postępowania, winno to czynić tak, aby zachowana została spójność z postanowieniami ustawy (vide wyrok z 8 grudnia 1998 r., U. 7/98, OTK ZU nr 7/1998, poz. 118). Po czwarte - akt tego rodzaju - oprócz niesprzeczności z ustawą, z której wynika upoważnienie i na podstawie której został wydany, nie może być sprzeczny z normami konstytucyjnymi, a także z aktami ustawodawczymi, które pośrednio lub bezpośrednio dotyczą materii stanowiącej przedmiot rozporządzenia. Po piąte - sfera praw i wolności stanowi materię konstytucyjną, w ramach której przewiduje się upoważnienia na rzecz konstytucyjnie dopuszczalnej regulacji ustawowej. Sfera ta nie może zostać jednakże uregulowana wyłącznie w aktach podustawowych - tj. w rozporządzeniach ministra (por. orzeczenie z 12 kwietnia 1994 r., U. 6/93, OTK w 1994 r., cz. I, poz. 8). Zasada zupełności regulacji ustawowej nie może tu doznawać wyjątków (vide wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 lipca 2004 r. sygn. akt U 16/02, OTK-A z 2004 r. Nr 7, poz. 70, z dnia 29 listopada 2004 r. sygn. akt K 7/04, OTK-A z 2004 r. Nr 10, poz. 109). Ustawowe upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do wydania aktu wykonawczego, zawarte w art. 150 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, obejmowało jedynie prawo do określenia w drodze rozporządzenia warunków i terminów wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokości opłat za ich wymianę. Jednocześnie ustawodawca nakazał uwzględnienie w tym zakresie wszystkich wydanych przed dniem wejścia w życie dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami. Minister Infrastruktury nie otrzymał zatem ustawowego upoważnienia do określenia warunków cofania i weryfikacji nabytych, w drodze decyzji właściwego organu, uprawnień do kierowania pojazdami w związku z wymianą praw jazdy. Także wykładnia przepisu art. 150 ust. 1 ww. ustawy nie daje postaw do przyjęcia, że wolą ustawodawcy w związku z nakazaniem wymiany dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami i utraty ważności dotychczasowych, była także ponowna weryfikacja prawidłowości nadania uprawnień na mocy decyzji wydanych na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów. Upoważnienie zawarte w omawianym przepisie deleguje do uregulowania w rozporządzeniu warunków i terminów wymiany prawa jazdy i innych dokumentów, zasadniczo wskazuje to zatem, że upoważnienie dotyczyło techniczno-proceduralnych reguł postępowania dotyczących sytuacji, w której wystąpi przesłanka (ziszczenie terminu) do wymiany posiadanych dokumentów. W ocenie Sądu nie umocowywało ono właściwego ministra do regulowania w drodze aktu wykonawczego trybu postępowania związanego nie z wymianą dokumentu, lecz w rzeczywistości z weryfikacją i ponownym orzekaniem o nabytych uprawnieniach. Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż wprowadzona z przekroczeniem upoważnienia ustawowego w przepisie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy, subdelegacja ogólna do stosowania przy wymianie dokumentów zasad i trybu postępowania określonego w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, nie uprawniała organu do odmowy wydania S.T. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B+E i C+E, których nabycie stwierdzały znajdujące się w aktach sprawy decyzje administracyjne z dnia [...] maja 1973 r. i [...] września 1990 r. Sąd nie podziela prezentowanego przez organ odwoławczy stanowiska, iż na skutek utraty ważności dokumentu – prawa jazdy, decyzje na mocy których skarżący uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami, w tym uprawnienia kat. B+E i C+E wygasły i obecnie organ pierwszej instancji, odmawiając stronie wydania uprawnień w przedmiotowym zakresie, nie pozbawił strony uprawnień, lecz na nowo orzeka w zakresie ich przyznania. Utrata ważności dokumentu nie oznacza bowiem w tym przypadku utraty uprawnień, które on przenosił. Tryb zmiany, uchylenia lub innej weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych regulują bowiem przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2005 r. sygn. akt 4/II SA/Po 343/03). Na marginesie powyższego Sąd dodatkowo zwraca uwagę, iż mimo zgłaszanego kilkukrotnie zarzutu skarżącego organy nie ustosunkowały się do kwestii nabycia uprawnień do kierowania pojazdami kat. E, w kontekście ukończenia przez skarżącego technikum mechanizacji rolnictwa, którego program nauki obejmował nauczanie w celu uzyskania prawa jazdy oraz zdawania egzaminu w tej szkole. Nie rozważono także okoliczności, iż zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie uzyskania prawa jazdy kat. B i E, warunek rocznej praktyki jako kierowca mógł skarżący spełnić później. Ponadto organy nie zajęły także stanowiska w zakresie zarzutu skarżącego, iż inna osoba zdająca takie same egzaminy uzyskała prawo jazdy zgodnie z wnioskiem. W świetle omawianych zasad konstytucyjnych i orzecznictwa oraz systemowej wykładni prawa w zakresie tworzenia aktów normatywnych, zakreślone w rozpoznawanej sprawie kompetencje Ministra Infrastruktury zostały przekroczone. Omawianej regulacji prawnej zawartej w § 7 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy, należy zatem postawić rażącego naruszenia zarówno art. 2 i 92 Konstytucji RP, jak i art. 150 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. stosownie do art. 178 w zw. z art. 92 ust. 2 Konstytucji RP, odmówił w rozpoznawanej sprawie zastosowania § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia w związku z § 7 ust. 1 pkt 1 lit. c i d rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Oznacza to w konsekwencji, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały w omawianym zakresie bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego) i uzasadnia stwierdzenie ich nieważności z tego powodu w całości. Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Jednocześnie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy, Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej, zwrot poniesionych kosztów postępowania (wpisu od skargi w kwocie 200 zł. oraz koszty dojazdu 100 zł), zgodnie z wnioskiem złożonym do protokołu rozprawy. J.Brzezińska I.Fornalik A.Juszczyk-Wiśniewska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI