II SA/Łd 626/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-09-20
NSAinneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneopieka nad niepełnosprawnymniezdolność do samodzielnej egzystencjirezygnacja z zatrudnieniabrak związku przyczynowo-skutkowegoprawo rodzinnepomoc społecznabezrobocie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a sprawowaną opieką nad matką.

Skarżący domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad matką, która została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na brak wystarczającego związku przyczynowo-skutkowego między brakiem aktywności zawodowej skarżącego a sprawowaną opieką, a także na fakt, że skarżący był długotrwale bezrobotny. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie było wnioskowane z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką, J.K., która została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Organy uznały, że skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub jej niepodejmowania w związku ze sprawowaniem opieki, ponieważ zakres opieki nie wymagał takiej rezygnacji i był możliwy do pogodzenia z podjęciem pracy, nawet w niepełnym wymiarze. Dodatkowo, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący jest długotrwale bezrobotny, co podważa argument o rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz orzecznictwo, uznał, że organy prawidłowo oceniły brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między brakiem aktywności zawodowej skarżącego a sprawowaną opieką. Sąd podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności sprawowania opieki w takim zakresie, który uniemożliwia podjęcie pracy, a nie stanowić zastępcze źródło dochodu. W związku z tym, że ustalenia faktyczne organów nie budziły wątpliwości, a wykładnia przepisów była prawidłowa, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad osobą niepełnosprawną wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Uzasadnienie

Świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności sprawowania opieki w takim zakresie, który uniemożliwia podjęcie pracy. Sama opieka, nawet jeśli jest stała, nie jest wystarczająca, jeśli nie prowadzi do faktycznej niemożności podjęcia zatrudnienia lub rezygnacji z niego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 1b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6, 8, 9, 77 § 1, 7 w zw. z art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.w.s.p. art. 17 § 1 pkt 4

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

k.r.o. art. 129 § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wyrok TK K 38/13 wskazał na niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie różnicowania prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Długotrwałe bezrobocie skarżącego podważa argument o rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki. Zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia.

Odrzucone argumenty

Związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką istnieje. Zakres opieki nad matką wypełnia dyspozycję przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dotyczących zakresu opieki.

Godne uwagi sformułowania

świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

Skład orzekający

Agata Sobieszek-Krzywicka

sprawozdawca

Agnieszka Grosińska-Grzymkowska

przewodniczący

Piotr Mikołajczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku związku przyczynowo-skutkowego między brakiem aktywności zawodowej a sprawowaną opieką, a także w kontekście długotrwałego bezrobocia wnioskodawcy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście indywidualnej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia pielęgnacyjnego i jego warunków, co jest istotne dla wielu osób. Wyjaśnia kluczowe kryterium związku przyczynowo-skutkowego między opieką a rezygnacją z pracy, co często jest przedmiotem sporów.

Czy opieka nad matką zwalnia z obowiązku szukania pracy? Sąd wyjaśnia kluczowe kryterium świadczenia pielęgnacyjnego.

Sektor

opieka zdrowotna i społeczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 626/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /sprawozdawca/
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Piotr Mikołajczyk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 119 pkt 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 8 czerwca 2022 r. nr KO.441.159.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 czerwca 2022r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm.), zwanej k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego z dnia 6 kwietnia 2022r. odmawiającą W.K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę J.K.
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że J.K. - wdowa - (ur. [...] r.) orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 27 października 2021r. Nr akt 510149 Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu wskazano, że niezdolność do samodzielnej egzystencji datuje się od 1 stycznia 2021r. Organ I instancji uznał, że skarżący nie spełnia warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022r., poz. 615) zwanej u.ś.r., ponieważ ustalony znaczny stopień niepełnosprawności jego matki nie powstał w okresie wskazanym w tym przepisie.
Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, że podstawą odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego nie może być data powstania niepełnosprawności jego matki, bowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13, (Dz. U. z 2014r., poz. 1443) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W punkcie 2 sentencji tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wprost wskazał, że stosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r., jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie u.ś.r. kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18 roku życia, ewentualnie ukończenie 25 roku życia - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii, np. w zakresie wysokości przysługujących im świadczeń opiekuńczych.
W ocenie Kolegium, skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jej niepodejmowania w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Zakres opieki sprawowanej nad matką skarżącego nie wymaga konieczności rezygnacji przez niego z aktywności zawodowej. Zdaniem organu odwoławczego, nie sposób uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną matką zajmowały taką ilość czasu w ciągu dnia, aby skarżący przy należytej organizacji tej opieki nie mógł podjąć pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium, obiektywnie jest zatem możliwe takie zorganizowanie tej opieki, także przy udziale rodzeństwa skarżącego, aby skarżący dalej ją sprawując, mógł podjąć zatrudnienie, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Organ II instancji ocenił, że brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką. W konsekwencji nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).
W dalszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że poza skarżącym J.K. ma jeszcze sześcioro dzieci, na których także ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podzielany jest pogląd, że dopuszczalna jest każda postać świadczeń alimentacyjnych, w tym poprzez wypłatę niezbędnych środków lub pokrycie koniecznych wydatków. Jednocześnie Kolegium zaznaczyło, iż obowiązek alimentacyjny, wynikający wprost z treści art. 129 § 1 k.r.o., ciąży w równym stopniu na wszystkich dzieciach. Realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń nie tylko osobistych, czyli faktycznego sprawowania opieki, lecz też może mieć wymiar finansowy - sfinansowania osoby, która w miejsce zobowiązanego (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Wobec tego rodzeństwo skarżącego powinno wspomóc go w opiece nad matką w wybrany przez siebie sposób.
Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że trudno mówić w przypadku W.K. o rezygnacji z zatrudnienia, bowiem jak wynika z akt sprawy jest osobą długotrwale bezrobotną (informacja z Powiatowego Urzędu Pracy w Tomaszowie Mazowieckim).
Kolegium nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącego, zasadności udzielania jej wsparcia w codziennych czynnościach oraz sprawowania opieki nad nią, ale podkreśliło, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W kontekście celu istnienia świadczenia pielęgnacyjnego organ odwoławczy wskazał, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. W ocenie Kolegium, pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia nie istnieje związek przyczynowy. Zatem odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką jest w pełni uzasadniona.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył W.K., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając:
1.naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.:
- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje,
- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej,
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, jak również o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że z okoliczności sprawy wynika, że opieka nad matką skarżącemu zajmuje znaczną część dnia. W ocenie pełnomocnika, organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, co w niniejszej sprawie zachodzi.
Odwołując się do orzecznictwa pełnomocnik skarżącego wskazał, że o tym jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki, jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynika z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń oraz podkreślił, że sprawowanie opieki w godzinach od 8 do 17 poprzez faktyczne "prowadzenie domu" - sprzątanie, gotowanie, pranie, robienie zakupów, dbanie o przyjmowanie leków oraz dowożenie do lekarza, stanowi wykonywanie opieki w sposób stały i trwały. Ponadto zwrócił uwagę, że z żadnego przepisu u.ś.r. nie wynika, aby warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było wspólne zamieszkiwanie z osobą, nad którą sprawowana jest opieka.
Ponadto pełnomocnik skarżącego podniósł, że w przypadku skarżącego wbrew temu co podnosi organ II Instancji fakt niepodejmowania zatrudnienia w określonych ramach czasowych był spowodowany koniecznością opieki nad matką. Co ważne, czego organy nie kwestionują, skarżący świadczy całodobową i pełną opiekę nad matką. Zdaniem zatem pełnomocnika, wbrew temu co twierdzi organ II instancji związek bezpośredni (czasowy i co do motywów) między niepodejmowaniem zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki zachodzi - skarżący z uwagi na zły stan zdrowia matki nie ma możliwości aktywności zawodowej. Tym samym – jak wyjaśnił pełnomocnik - nie sposób przyjąć, aby stan zdrowia osoby wymagającej opieki był na tyle dobry, by mogła ona przez większość czasu funkcjonować bez opieki drugiej osoby w wymiarze, który pozwalałby opiekunowi na równoległe podjęcie pracy. Biorąc pod uwagę powyższe oraz z uwagi na treść orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji – zdaniem pełnomocnika - nieuprawnione jest twierdzenie organu odwoławczego, że nie zachodzi przesłanka niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki.
W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022r. poz. 329), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyżej regulacji sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotowa sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Kontrolując zaskarżoną w tej sprawie decyzję – Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, organy nie dopuściły się bowiem istotnego naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, uzasadniającego usunięcie z obrotu prawnego decyzji obu instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Bezsporne w sprawie jest, że matka skarżącego J.K. (osoba wymagająca opieki) została orzeczeniem z dnia 27 października 2021r. zaliczona do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji, a data jej powstania została określona jako 1 stycznia 2021r. Strony nie kwestionują pozostawania skarżącego i jego matki w gronie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Mając jednak na uwadze pozostałe przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego, stwierdzić należy, iż organy słusznie oceniły, że w sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a sprawowaną przez niego opieką nad matką.
W orzecznictwie akcentuje się zasadność badania zaistnienia w sprawie wspomnianego związku przyczynowo-skutkowego, jako jednej z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie podkreślane jest, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021r., I OSK 2859/20, LEX nr 3219035). Zasadne jest zatem, aby w każdym przypadku, gdy dana osoba ubiega się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, badać okoliczności faktyczne sprawy oraz istnienie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (wyrok NSA z dnia 7 maja 2020r., I OSK 1049/19, LEX nr 3047268).
W każdej indywidualnej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (wyrok NSA z dnia 13 maja 2015r., I OSK 2820/13, LEX nr 1773689). Organy ustaliły, że skarżący sprawuje faktyczną opiekę na matką, jednak brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matka. Organy stwierdziły, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, jak również skarżący nie był przez dłuższy okres czasu aktywny zawodowa tzn. obecnie jest długotrwale bezrobotny, a to świadczy o braku przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.
Jak ustaliły bowiem organy, a ustalenia te nie budzą wątpliwości, J.K. zamieszkuje sama w mieszkaniu w bloku, natomiast skarżący mieszka na tej samej ulicy, w domku jednorodzinnym i u mamy przebywa około 8-10 godzin dziennie. J.K. ma wszczepiony rozrusznik serca, jest po udarze, występują problemy ginekologiczne (nie jest osobą pampersowaną), a ponadto ma niedowład prawej ręki oraz problemy z prawą nogą. J.K. po mieszkaniu porusza się przy pomocy kuli, a na zewnątrz wychodzi tylko z pomocą syna - ustalono także, że mimo problemów zdrowotnych nie chce przeprowadzić się do skarżącego. Jeżeli chodzi o zakres sprawowanej przez skarżącego pomocy to ustalono, że sprowadza się ona do podania mamie leków (3 x dzinnie) przygotowania posiłków - które J.K. spożywa samodzielnie - robienia zakupów, umawiania wizyt lekarskich, realizacji recept oraz pomocy przy czynnościach kąpielowych matki.
Nie ulega wątpliwości, jak słusznie stwierdziły organy, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącego, w głównej mierze sprowadza się do wykonywane typowych czynności dnia codziennego wykonywanymi przez osoby której są aktywne zawodowo. Nie można zatem stwierdzić, iż zakres tej opieki uniemożliwia podjęcie przez skarżącego jakiegokolwiek zatrudnienia. Zaznaczyć zatem należy, że opieka winna mieć na tyle zajmujący charakter, że jej sprawowanie pozostaje nie do pogodzenia z wykonywaniem jakiejkolwiek działalności zawodowej przez opiekuna i z tego właśnie powodu osoba sprawująca opiekę nie podejmuje (rezygnuje) z aktywności zarobkowej (wyrok NSA z dnia 6 października 2020r., I OSK 371/20, LEX nr 3167427).
Co istotne, świadczenie przyznawane na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu (wyrok NSA z dnia 7 maja 2020r., I OSK 1049/19, LEX nr 3047268). Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2021r., I OSK 282/20, LEX nr 3308773). Świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest jednak kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym (a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, która się opiekują) zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2019r., III SA/Gd 135/19, LEX nr 2656510).
Ponadto wobec dokonanych ustaleń, którym nie przeczy skarżący, a dotyczących jego braku aktywności zawodowej nie można uznać, że wystąpiła przesłanka rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad matką. Z informacji uzyskanej z Powiatowego Urzędu Pracy w Tomaszowie Mazowieckim wynika, iż skarżący od dłuższego czasu jest bezrobotny. Z danych tych wynika, iż jest bezrobotny od 2017r., a nadto skarżący w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym wskazał, że nie pracuje od 5 lat. Nawet przyjmując, że skarżący nie pracuje od wskazanego okresu, to zauważyć należy, iż – zgodnie z oświadczeniem skarżącego – matką opiekuje się do stycznia 2021r. W tak przedstawiających się okolicznościach, nie sposób uznać, iż skarżący zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką.
Zasadnie zatem organy ustaliły, iż w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matka.
W ocenie zatem Sądu, organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego oraz dokonały ustaleń faktycznych w zakresie umożliwiającym wydanie decyzji administracyjnej.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
is

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI