II SA/Go 90/23

II SA/Go 90/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz /sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, 77, 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi K.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K.H. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] września 2022 r., w przedmiocie odmowy przyznania K.H. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad jej ojcem K.G.
1.1. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2022 r. K.H. zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem K.G.
Do wniosku zostało dołączone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności K.G. z dnia [...] marca 2022 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.
Z orzeczenia tego wynika, że K.G. jest osobą niepełnosprawną od 2004 r. (orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2004 r. został bowiem zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności). Znaczny stopień niepełnosprawności datuje się natomiast od [...] lutego 2022 r. i orzeczenie zostało wydane na stałe. K.G. jest wdowcem, a K.H. jest córką zobowiązaną do jego alimentacji na podstawie art. 128, art. 129 § 1 i art. 132 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
1.2. Rozpatrujący wniosek organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r.
nr [...] odmówił K.H. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności z powodu wieku powstania niepełnosprawności u jej ojca. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, które zostało uwzględnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] lipca 2022 r., orzekającą o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
1.3. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy działający w imieniu Burmistrza Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej ponownie odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego powołując się na to, że niepełnosprawność K.G. powstała po 25 roku życia. Nadto organ I instancji uznał, że zakres opieki strony nad jej ojcem nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia, które utraciła z własnej winy (została zwolniona dyscyplinarnie z pracy).
1.4. Rozpatrując ponowne odwołanie strony Kolegium podzieliło ustalenia i wnioski organu I instancji, za wyjątkiem oceny przesłanki wieku powstania niepełnosprawności K.G. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., w sprawie K 38/13, w którym to uznano, że art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 615) w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, Kolegium stwierdziło, że orzeczenie to wiąże organy i sądy. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. Bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem ww. orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy
o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku, czyli 23 października 2014 r.
1.5. Zdaniem Kolegium w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkującej przyznanie odwołującej się świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa wart. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Związek ten polegać ma bowiem na tym, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje skarżącej tylko jeżeli nie podejmowałaby lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem. Jak podkreśliło Kolegium świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku osób zobowiązanych do alimentacji, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
W ocenie Kolegium, podzielającego ustalenia i wnioski organu I instancji, stosunek o pracę K.H. został rozwiązany w trybie dyscyplinarnym, a nie został rozwiązany przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – K.H. K.G. jest osobą, która choruje od dawna, a we wcześniejszym okresie nie występował o zmianę wydanego orzeczenia o niepełnosprawności. Dopiero po rozwiązaniu stosunku pracy z K.H. w trybie dyscyplinarnym został złożony wniosek do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie nowego orzeczenia.
Z załączonego do akt orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej dla nauczycieli z dnia
[...] grudnia 2020 r. i pisma Dyrektora Przedszkola Miejskiego nr [...] wynika, że powodem zwolnienia skarżącej z pracy, jako przedszkolanki, były skargi rodziców dzieci dotyczące naruszenie praw i dóbr dzieci (w wieku średnio od 3 do 6 lat), stosowanie wobec nich przemocy fizycznej, naruszenia godności, stosowania nacisku psychicznego oraz agresji słownej. Zdaniem organów nie daje to gwarancji prawidłowego i należytego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Jak stwierdziło bowiem Kolegium osoba "podejmująca się tak wymagającego wyzwania jakim jest sprawowanie opieki, musi legitymować się nieskazitelną osobowością i charakterem, a także mieć silne predyspozycje psychiczne by umiejętnie podołać emocjom związanymi z trudem sprawowania opieki nad osobą chorą".
1.6. Dalej Kolegium wskazało, że urlop dla poratowania zdrowia, który otrzymała skarżąca zakończył się z końcem stycznia 2021 r., a mimo tego, że, jak twierdzi stan zdrowia jej ojca uległ pogorszeniu, to nie zrezygnowała z pracy i nie wystąpiła o zmianę orzeczenia o niepełnosprawności, aż do czasu dyscyplinarnego zwolnienia. Świadczy to o tym, że skarżąca liczyła na to, iż w wyniku złożonego odwołania nie zostanie zwolniona z pracy, a dopiero po zwolnieniu podjęła starania o to, by jej ojciec uzyskał wyższy stopień niepełnosprawności i złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego jako osobie opiekującej się ojcem.
1.7. Kolegium podało, że z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca mieszka z niepełnosprawnym ojcem, przygotowuje posiłki, sprząta, pierze, robi zakupy, pomaga ojcu w czynnościach pielęgnacyjnych. Zdaniem Kolegium rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawczynię nad niepełnosprawnym ojcem nie wymusza na niej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ojciec strony "posiada umiejętność wykonywania czynności dnia codziennego, o czym świadczy fakt uczestniczenia w zajęciach w Domu Seniora pozostaje w logicznym kontakcie, a to pozwala mu wykonywać samodzielnie codzienne czynności związane z samoobsługą". K.G. jest uczestnikiem zajęć Dziennego Domu Seniora + (w miesiącach lutym, marcu kwietniu praktycznie cały miesiąc uczestniczył w zajęciach z niewielkimi przerwami brał również udział w zajęciach w miesiącu maju, czerwcu i lipcu). Umożliwia to, zdaniem obu organów, podjęcie pracy przez skarżącą, chociażby na część etatu.
Ojciec strony nie wymaga bowiem całodobowej czy wielogodzinnej, nieprzerwanej opieki, lecz pomocy ograniczonej czasowo do kilku godzin na dobę, przeznaczonych na czynności o wyższym stopniu trudności, takich jak: dawkowanie i podawanie leków, mierzenie ciśnienia, wsparcie przy kąpieli, towarzyszenie przy wizytach u lekarzy i przy spacerach. Zakres obowiązków, który polega na dawkowaniu i podawaniu leków, mierzeniu ciśnienia, pomocy przy kąpieli, pomocy w dotarciu do toalety oraz towarzyszenie przy wizytach u lekarzy i przy spacerach, nie wymusza rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Z podjęciem zatrudnienia nie kolidują czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, zakupy) oraz spacery czy wizyty u lekarzy - osoby pracujące również prowadzą własne gospodarstwa domowe, odbywają spacery, a także wizyty u lekarzy, nierzadko towarzyszą przy takich wizytach członkom rodziny.
1.8. Mając na uwadze powyższe w ocenie Kolegium w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie odwołującej się i jej ojca w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznał organ I instancji, odmowę przyznania odwołującej się świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez odwołującą się a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym ojcem.
Zdaniem Kolegium, w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad ojcem. Zakres sprawowanej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Opieka nad ojcem ogranicza się bowiem do pomocy przy higienie osobistej, przygotowywaniu posiłków, prowadzeniu gospodarstwa domowego, towarzyszeniu przy wizytach lekarskich i spacerach, przy czym K.G. jest osobą chodzącą, pomimo konieczności pomocy drugiej osoby przy wychodzeniu z domu. Jednakże wykonywanie tych czynności przez odwołującą się możliwe byłoby również po podjęciu przez nią pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez odwołująca się (robienie zakupów, przyrządzanie posiłków, sprzątanie) związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego i z pewnością nie kolidują z podjęciem przez nią zatrudnienia. Tego rodzaju czynności wykonuje bowiem wiele pracujących osób, poza godzinami pracy. Organ zaznaczył, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością dorosłych dzieci, szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela odwołująca się, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. W bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad ojcem przez odwołującą się, nie jest na tyle absorbująca, aby uniemożliwiała jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach definicji zawartej w art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skoro może być sprawowana tylko przez część dnia. Istotne jest, że odwołująca się nie uprawdopodobniła, że obecnie poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a podjęcie pracy, choćby w ograniczonym wymiarze, jest niemożliwe z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem.
2. W skardze wniesionej do tutejszego sądu w terminie przeciwko całości decyzji Kolegium K.H. zarzuciła jej:
1) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, iż dla spełnienia
się przesłanek tego przepisu konieczna jest rezygnacja z zatrudnienia, rozumiana jako zakończenie przez opiekuna - pracownika aktywności zawodowej, a zatem istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki a możliwością pracy, podczas gdy prawidłowa analiza stanu prawnego prowadzi do wniosków odmiennych, tj. przyjęcia, iż realizacją tej przesłanki jest również "niepodejmowanie" zatrudnienia;
2) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, iż osoba sprawująca opiekę w rozumieniu cyt. przepisu musi posiadać określone predyspozycje, których skarżąca nie posiada, co dyskwalifikuje ją jako osobę opiekuna, podczas gdy prawidłowa analiza stanu prawnego prowadzi do przyjęcia, iż okoliczność ta nie podlega ocenie i nie stanowi kryterium tą normą prawną przewidzianej;
3) błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, a wyrażający
się w błędnym przyjęciu, że:
- brak jest podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą, podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego prowadzi do przyjęcia, że właśnie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad ojcem nie podjęła żadnego zatrudnienia po zakończeniu dotychczasowej pracy,
- rezygnacja z zatrudnienia nie była dobrowolna i spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego prowadzi do ustalenia, że niepełnosprawność jej ojca w stopniu wymagającym stałej, codziennej opieki przez córkę powstała w okresie, w którym zbiegło się zakończenie przez nią stosunku pracy i uniemożliwiło poszukiwanie nowego zatrudnienia,
- pomoc i opieka świadczone przez skarżącą nie mają charakteru stałego, podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego prowadzi do wniosków odmiennych.
Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem K.G.; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy SKO do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi zarzuty te zostały rozwinięte.
3. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
4. Na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała skargę wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
6. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
7. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) jest zmiana stanu prawnego polegająca na tym, że nie obowiązuje ograniczenie wiekowe dotyczące momentu powstania niepełnosprawności, przewidziane w pierwotnym brzmieniu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kwestia ta jest już od jakiegoś czasu jednolicie postrzegana w orzecznictwie, a wcześniejsze różnice poglądów wynikały na poły z wadliwego rozumienia istoty tzw. wyroku zakresowego, jak i niezbyt fortunnego sformułowania zawartego w treści uzasadnienia wyroku Trybunału. Aktualnie stanowisko w tej mierze jest już jasne i zgodne z tym, co tutejszy Sąd prezentował konsekwentnie od początku rozstrzygania tego typu spraw. Pogląd organu I instancji jest więc chybiony i niezgodny ze stanem prawnym ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
7. W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości organów, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji swojego ojca legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Organy zakwestionowały natomiast związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.
Jak wskazało Kolegium ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji pojęcia "sprawowania opieki". W orzecznictwie, na tle różnych stanów faktycznych, wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Przepis ten znajduje przy tym zastosowanie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyroki NSA z
23 października 2020 r., I OSK 1146/20; 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11 oraz 2 lutego 2017 r., I OSK 2729/16, CBOSA). Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna.
8. Poglądy cytowane przez Kolegium są utrwalone i sąd jej podziela. Rzecz jednak w tym, że nie zastępują one rozstrzygnięcia i konieczności ustalenia konkretnego stanu faktycznego w indywidualnej sprawie. To ustalenie powinno odbywać się z zachowaniem podstawowych zasad kodeksu postępowania administracyjnego kształtujących postępowanie dowodowe w sprawie, przy czym w postępowaniu odwoławczym obowiązują te same zasady co w postępowaniu przed organem I instancji, w zakresie zebrania całego materiału dowodowego i jego pełnej prawidłowej oceny (art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a.), uwzględniającej znaczenie i wartość dowodów dla toczącej się sprawy, wskazując, którym dowodom organ przyznał rację, a którym odmówił (art. 80 k.p.a.).
Obowiązek prawidłowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest przy tym związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Jednakże swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze - opierać się na materiale dowodowym zebranym w sprawie, po drugie - ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń, dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową.
9. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z perspektywy powyższych zasad kształtujących właściwy przebieg postępowania wyjaśniającego Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie Kolegium, jak i organ I instancji nie sprostały powyższym obowiązkom. O ile bowiem większych zastrzeżeń nie nastręcza realizacja obowiązku zgromadzenia niezbędnego w sprawie materiału dowodowego, o tyle takie zastrzeżenia Sądu budzi ocena zgromadzonych w sprawie dowodów leżąca u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Z wywodu obu organów wynika, że u odmowy przyznania świadczenia stronie leży założenie, że złożenie wniosku wynikało z tego, iż została ona zwolniona dyscyplinarnie z pracy i z tego powodu doprowadziła do zmiany stopnia niepełnosprawności jej ojca, by następnie złożyć wniosek.
Z punktu widzenia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stronie znaczenie ma jednak to, jaki stopień niepełnosprawności ma jej ojciec, czy wymaga on stałej opieki, czy strona ją sprawuje i czy w związku z tym nie może podejmować zatrudnienia. Badanie innych okoliczności, w tym przyczyn zwolnienia strony z pracy nie jest objęte przedmiotowym postępowaniem. Jeśli zaś organy twierdzą, że strona poprzez starania na rzecz ustalenia wyższego stopnia niepełnosprawności jej ojca oraz złożenie wniosku o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego "obchodzi prawo", to musi to udowodnić, a nie snuć domysły. Tak bowiem należy ocenić szerokie wywody dotyczące przyczyn zwolnienia strony, które Kolegium przenosi na możliwość sprawowania opieki. W sensie dowodowym z tego, że skarżąca została zwolniona z pracy w przedszkolu z przyczyn dotyczących naruszania dobra dzieci nie wynika jednak, samo przez się, że nie może się opiekować własnym ojcem i robić to właściwie. Ponieważ czyni to już od dłuższego czasu, a jak organy podają z K.G. jest "kontakt logiczny", to nie ma żadnego problemu by ustalić, jak strona realizuje te opiekę i czy się w ogóle do tego nadaje.
Z ustaleń organ wynika, że tak jest, bo same to stwierdzają opisując, co robi skarżąca. Z tych ustaleń oraz akt sprawy, w szczególności wywiadów nie wynika też, by opieka była sprawowana niewłaściwie, albo pozorowana albo, co gorsza, by ojciec strony doznawał od niej jakiejś krzywdy. W tym aspekcie ocena Kolegium co do możliwości sprawowania opieki przez stronę jest więc sprzeczna: przyznaje fakt sprawowania tej opieki, nie wskazuje na jakiekolwiek problemy, ale podważa jej sens i funkcjonowanie na podstawie analizy przyczyn zwolnienia skarżącej z pracy. Takiego postępowania, w świetle zasad dowodowych nie da się zaakceptować.
10. Jeśli chodzi o zakres opieki czyli to, czy jest (musi być) "stała" lub "długoterminowa" w podanym wyżej rozumieniu ocena materiału dowodowego przez organy jest wybiorcza i tendencyjna. Organy nie podważają bowiem wywiadu, ale w swojej argumentacji operują tylko częścią wynikających z nich faktów, nie przedstawiając pełnych okoliczności sprawy (które jeśli mają wątpliwości powinny podlegać dalszemu wyjaśnieniu). Z wywiadu, jak i dokumentów medycznych wynika, że K.G. przeszedł 3 zawały, 2 udary i 2 wylewy. Choć potrafi być samodzielny wymaga nadzoru i czujności opiekuna, bo zdarzają mu się omdlenia i zasłabnięcia.
W aktach administracyjnych znajduje się szczegółowy plan sprawowania opieki sporządzony przez stronę (akta nie są numerowane). Na jedenastu stronach skarżąca opisała dokładnie jakie czynności wykonuje każdego dnia w związku z opieką nad ojcem. Na ten temat nie ma ani jednego słowa w obu decyzjach (nie wiadomo zatem, czy organy w ogóle brały to pod uwagę i czy to kwestionują). Z tego zaś wykazu nie da
się wyprowadzić możliwości podejmowania zatrudnienia przez stronę, bo opieka tam opisana jest zbyt absorbująca.
Podobnie wybiórcze jest opisanie korzystania z zajęć w domu seniora przez ojca skarżącej. Organy posługują się tu ogólną i niepełną argumentacją, nie podając konkretnych ustaleń ile dokładnie razy (w tygodniu, miesiącu) ojciec strony przebywa
w tym domu seniora i przez ile czasu danego dnia. Brak jest też informacji od osób mających kontakt z K.G. na jego temat (samodzielności, czasu pobytu, itp.), po to, by zweryfikować twierdzenia strony. W to miejsce organ prowadzi "dochodzenie" ukierunkowane na badanie przyczyn zwolnienia skarżącej z pracy, co nie ma znaczenia dla kwestii zakresu i stałości sprawowania opieki.
11. Z powyższych względów w oparciu o podane przez organy argumenty i w niepełny sposób ocenione dowody istotne dla sprawy (z naruszeniem art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.) nie można w takim stanie sprawy uznać, że sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym ojcem nie koliduje z potencjalnym podjęciem zatrudnienia.
Z całokształtu dowodów zebranych w sprawie i oceny dowodów, która nie jest motywowana uprzedzeniem do strony opartym na przyczynach rozwiązania z nią stosunku pracy, nie wynikają ustalenia i wnioski podane w decyzji. Konsekwencją tego jest albo uznanie, że strona spełnia warunki przyznania jej świadczenia albo udowodnienie przez organy tego, że twierdzenia strony dotyczące stałości i zakresu sprawowanej opieki są nieprawdziwe. Dowody te dotyczyć muszą jednak okoliczności istotnych ze względu na przesłanki art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych,
a nie innych kwestii. Jeśli organy takimi dowodami nie dysponują nie mogą wysnuwać wniosków z nimi sprzecznych na podstawie domysłów i negatywnej oceny postawy skarżącej w sprawie pracowniczej.
12. Naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych) miały istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy, co uzasadniło uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Z uwagi na zakres tych uchybień i okoliczności sprawy konieczne było uchylenie decyzji ją poprzedzającej (art. 135 p.p.s.a.). Zawarty w skardze wniosek o wydanie orzeczenia merytorycznego jest chybiony, gdyż sąd administracyjny nie orzeka merytorycznie jako organ administracyjny przyznający świadczenia rodzinne. Inne są jego ustrojowe funkcje i kompetencje.
Rozpoznając ponownie sprawę, organy, stosownie do art. 153 p.p.s.a. uwzględnią ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w niniejszym wyroku, biorąc przy tym pod uwagę wskazania dotyczące konieczności dokonania prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd oceny wystąpienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego. Swoje stanowisko w sprawie organy uzasadnią zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., odnosząc się do oceny i wskazań zawartych w tym wyroku.
O kosztach postępowania należnych stronie orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a.