II SA/Go 865/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2016-12-29
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności rolnośrodowiskoweProgram Rozwoju Obszarów WiejskichARiMRkoszenie łąkochrona siedlisk ptakówterminy agrotechnicznesiła wyższapostępowanie administracyjnedowodyocena materiału dowodowego

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej za niewykoszenie łąk w wymaganym terminie.

Rolnik skarżył decyzję odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej za wariant ochrony siedlisk ptaków, argumentując, że koszenie nie zostało wykonane z powodu siły wyższej (powódź). Sąd administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględniając wcześniejsze wytyczne, uznał, że dowody nie potwierdzają wykonania koszenia w wymaganym terminie (1 sierpnia - 30 września), a nagranie audio z 2013 roku nie dowodziło wykonania prac w 2010 roku. Ostatecznie skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi Z.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2010 w zakresie wariantu 5.1 (Ochrona siedlisk lęgowych ptaków). Rolnik domagał się płatności za 118,75 ha, twierdząc, że brak koszenia był spowodowany siłą wyższą (powódź i deszcz nawalny). Organy administracji początkowo przyznały płatność tylko za wariant 8.2 (Międzyplon ozimy), odmawiając jej za wariant 5.1 z powodu niewykazania zabiegów agrotechnicznych, w tym koszenia, w wymaganym terminie. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, organy ponownie rozpatrzyły sprawę, przeprowadzając szczegółowe postępowanie dowodowe, w tym przesłuchania świadków i analizę nagrania audio. Mimo argumentów skarżącego o błędnej ocenie dowodów i naruszeniu procedury, sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy, w tym rejestr działalności rolnośrodowiskowej i zeznania świadków, nie potwierdził wykonania koszenia w wymaganym terminie (1 sierpnia - 30 września 2010 r.). Sąd podkreślił, że płatność rolnośrodowiskowa jest warunkowana wykonaniem konkretnych zobowiązań, a dowody nie wykazały spełnienia wymogów dla wariantu 5.1. Ostatecznie skargę oddalono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, niewykoszenie trwałych użytków zielonych w wymaganym terminie stanowi podstawę do odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu "Ochrona siedlisk lęgowych ptaków", zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dowody zgromadzone w sprawie nie potwierdziły wykonania koszenia w wymaganym terminie. Analiza zeznań świadków, nagrań audio oraz rejestru działalności rolnośrodowiskowej wykazała brak wykonania zabiegów agrotechnicznych zgodnych z wymogami programu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 § § 2, § 4, § 14

Pomocnicze

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich art. 20 § ust. 2 pkt 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich art. 47 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 § § 9 ust. 4 pkt 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 § § 27 ust. 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich art. 39 § ust. 2, 3 i 4

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 art. 4 i 5

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak dowodów na wykonanie koszenia w wymaganym terminie (1 sierpnia - 30 września 2010 r.) dla wariantu 5.1. Nagranie audio z 2013 roku nie dowodzi wykonania prac w 2010 roku. Rejestr działalności rolnośrodowiskowej potwierdza brak wykonania zabiegów agrotechnicznych na spornych działkach w 2010 r.

Odrzucone argumenty

Argumentacja o sile wyższej (powódź, deszcz nawalny) jako przyczynie braku koszenia. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji. Twierdzenie o wybiórczej ocenie dowodów i dopasowaniu ich do z góry przyjętej tezy.

Godne uwagi sformułowania

nie zostało przeprowadzone koszenie w okresie między 1 sierpnia i 30 września 2010 r. na powierzchni 118,75 ha zadeklarowanego wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Sąd podkreślił, że prowadząc ponowne postępowanie odwoławcze organ II instancji, a także Sąd obecnie orzekający w sprawie, związane są zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...) oceną prawną wyrażoną w uprzednio wydanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 marca 2014 r. Zgodnie z art. 80 k.p.a., który statuuje tzw. swobodną ocenę dowodów, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność został udowodniona.

Skład orzekający

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

przewodniczący

Grażyna Staniszewska

członek

Krzysztof Dziedzic

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego w sprawach o płatności rolnośrodowiskowe, ocena dowodów w postępowaniu administracyjnym, znaczenie terminów agrotechnicznych, interpretacja przepisów o sile wyższej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich i płatności rolnośrodowiskowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność postępowania administracyjnego w sprawach o płatności unijne i znaczenie precyzyjnego gromadzenia dowodów. Choć nie jest to przypadek sensacyjny, pokazuje praktyczne problemy rolników i sposób ich rozwiązywania przez sądy.

Rolnik stracił unijne dopłaty przez niewykoszone łąki. Sąd wyjaśnia, dlaczego termin jest kluczowy.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 865/16 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2016-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Grażyna Staniszewska
Krzysztof Dziedzic /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1417/18 - Wyrok NSA z 2019-09-26
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
§ 2, § 4 , § 14
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2016 poz 23
art. 10, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę.
Uzasadnienie
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określany dalej jaoi Kierownik BP ARiMR) decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] – działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U nr 64, poz. 427 ze zm. - określana dalej jako ustawa o wspieraniu rozwoju), § 2, § 3, § 4 ust. 2 pkt 2, §7 , § 8 , § 9 ust. 4 , § 14 ust.1 i 3 , § 22, § 27 ust. 1 i 2 oraz § 35 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz. U Nr 33, poz. 262 ze zm. określane dalej jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe), art. 47 ust.1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. UE L.2006.368.15 ze zm. - określanego dalej jako rozporządzenie nr 1974/2006 ) oraz na podstawie art. 10 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2013 r., poz. 267, określanej dalej jako k.p.a ) - przyznał Z.W. płatność rolnośrodowiskową na rok 2010 w łącznej wysokości 1218,00 zł, w tym z tytułu: 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 – 0,00 zł (Wariant 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000), 8 – Ochrona gleb i wód – 1218,00 zł (Wariant 8.2 – Międzyplon ozimy).
W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek w niniejszej sprawie złożył w dniu 17 maja 2010r. J.W.. W toku postępowania wnioskodawca zmarł. W wyniku przeprowadzonego postępowania spadkowego spadkobiercą po zmarłym został Z.W., który zgłosił swój udział w postępowaniu w sprawie przyznania przedmiotowej płatności jako następca prawny wnioskodawcy. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, organ uznał za skuteczne zgłoszenie Z.W. w charakterze następcy prawnego wnioskodawcy.
Odnosząc się do materialnoprawnych podstaw rozpatrzenia wniosku organ wyjaśnił, iż w toku postępowania ustalono, iż w odniesieniu do wariantu 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000 zadeklarowano we wniosku 118,75 ha powierzchni uprawnionej do płatności, obejmującej działki B, C, D i E, jednakże w odniesieniu do tych działek stwierdzono nieprawidłowości w postaci braku zachowania warunków programu rolnośrodowiskowego w stopniu dyskwalifikującym je w zakresie przyznania płatności. Stąd w ramach tego wariantu przyznano wnioskodawcy kwotę w wysokości 0,00 zł. Natomiast w odniesieniu do wariantu 8.2 – Międzyplon ozimy zadeklarowano powierzchnię 2,90 ha i w tym zakresie nie stwierdzono nieprawidłowości, co stanowiło podstawę przyznania kwoty 1218,00 zł.
Organ wskazał, że beneficjent, w przypadku udziału w programie rolnośrodowiskowym, ma obowiązek prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, co wynika z art. 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z powyższym przepisem beneficjent prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin.
Organ podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie w przedmiotowym dokumencie nie wykazano zabiegów agrotechnicznych dla pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, w związku z czym należało uznać na podstawie powołanych powyżej dokumentów, że strona nie dopełniła warunków programu rolnośrodowiskowego dla wariantu 5.1, na powierzchni 118,75 ha tj. koszenia łąk.
Organ ustalił na podstawie zapisów w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej, że zarządca tymczasowy wykonał jedynie zobowiązanie odnośnie Pakietu 8. Ochrona gleb i wód, wariant 8.2 Międzyplon ozimy na powierzchni 2,90 ha.
Kierownik BP ARiMR wyjaśnił ponadto, że zgodnie z § 9 ust. 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku wariantu 5.1 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone, na których występują siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do tego rozporządzenia. Z kolei zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz załącznikiem nr 7 do tego rozporządzenia , jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie. W związku z niewykoszeniem działek rolnych B, C, D i E o łącznej powierzchni 118,75 ha, objętych wariantem 5.1, na podstawie wyżej wymienionych dowodów, wysokość zmniejszenia wynosi 100%.
Ponadto Kierownik BP ARiMR na podstawie dostarczonego protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi - powódź, sporządzony przez Komisję powołaną zarządzeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi - deszcz nawalny, sporządzony przez Komisję powołaną zarządzeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., uznał, że niewykoszenie łąk w ramach wymogu dla wariantu 5.1 stanowi efekt działania siły wyższej ujętej w przepisach art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006 oraz w § 35 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie zaś z przywołanymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie jest wymagany zwrot przyznanej pomocy za lata poprzednie.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z.W., który zarzucił organowi przeprowadzenie oceny stanu faktycznego oraz materiału dowodowego z naruszeniem przepisów postępowania określonych w art. 7 i art. 77 § 1 i 2 k.p.a , co w konsekwencji skutkowało obrazą przepisów prawa materialnego, mających bezpośredni wpływ na treść zaskarżonej decyzji tj.§ 9 ust. 4 pkt. 1 lit. a oraz § 27 ust. 1 wraz z załącznikiem nr 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w efekcie wydanie zaskarżonej decyzji z przyznaniem płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR - działając (określany jako Dyrektor OR ARiMR) na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U nr 98, poz. 634 ze zm.) , art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005 str. 1 ze zm. - określanego dalej jako rozporządzenie nr 1698/2005) , art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 21 ust. 4 pkt 1-2 ustawy o wspieraniu rozwoju, § 2, § 3, §7, § 8,§ 9,§ 21 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 k.p.a. - decyzją z dnia [...] października 2013r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Z.W., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję Dyrektora OR ARiMR, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. mające wpływ na nieprawidłową ocenę stanu faktycznego oraz materiału dowodowego, a w konsekwencji na treść zaskarżonej decyzji, poprzez wybiórcze wykorzystanie zebranego w sprawie materiału dowodowego do z góry przyjętej tezy rozstrzygnięcia, naruszenie prawa materialnego, tj. § 9 ust. 4 pkt. 1 lit. a oraz § 27 ust. 1 wraz z załącznikiem nr 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co w konsekwencji skutkowało akceptacją rozstrzygnięcia organu I instancji o pomniejszeniu wysokości w przyznanej płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 1092/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że organ II instancji przedwcześnie zanegował jako wiarygodne źródło dowodowe płytą zawierającą nagranie rozmów - wedle twierdzeń skarżącego - z M.W., które zostało przedstawione w postępowaniu odwoławczym, odnosząc się praktycznie jedynie do cech tego nagrania, a nie jego merytorycznej treści. Dokonana w tym zakresie ocena powinna nastąpić dopiero po odtworzeniu tego nagrania uczestnikom rozmowy i ich przesłuchaniu na okoliczności będące przedmiotem tego nagrania. Dopiero wtedy można byłoby w sposób obiektywny i wszechstronny ocenić jego wartość dowodową, a tym samym również ocenić wiarygodność osób uczestniczących w tej rozmowie jako świadków w kontekście wcześniejszych ich zeznań. Sąd podkreślił, że na płycie załączonej przez stronę jako dowód w sprawie osoba wykonująca koszenie przyznała, że dokonała koszenia na działkach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego należącego uprzednio do J.W., w 2010 r. Osoba ta wskazała, iż było to utrudnione ze względu na warunki na działkach i wykoszono tylko ich część, aczkolwiek na jednym z nagrań wskazuje, że nastąpiło to "wcześniej". Ponadto wspomina o jeszcze jednej osobie, która dokonywała koszenia w 2010 r. na terenie wchodzącym w skład powyższego gospodarstwa, a mianowicie o panu S.. Stąd też, w ocenie Sądu dowód ten ma istotne znacznie w niniejszej sprawie i przedwcześnie został on zakwestionowany. Z tego powodu ocena dowodów przeprowadzona przez organ nosi cechy dowolności, naruszając tym samym art. 80 k.p.a. Również protokoły z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz [...] sierpnia 2013 r., nie mogły zdaniem Sądu stanowić podstawy do ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych i być dowodem w sprawie, ponieważ dotknięte były wieloma uchybieniami naruszającymi art. 68, 69 i 71 k.p.a.
Zdaniem Sądu organ rozpatrując ponownie sprawę powinien przeprowadzić rozprawę administracyjną, która pozwoli na konfrontację zeznań świadków oraz pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, w trakcie której zostanie odsłuchana płyta z nagraniami, w obecności osób uczestniczących w utrwalonej rozmowie, bacząc przy tym, aby protokół z tej rozprawy spełniał wspomniane powyżej wymagania wynikające z art. 68, 69 i 71 k.p.a. Ponadto organ powinien uwzględnić i ocenić w kontekście obowiązku prowadzenie rejestru działalności rolnośrodowiskowej i konsekwencji z tym związanych szczególną sytuację w jakiej się znalazł skarżący, który będąc następcą zmarłego J.W., w okresie objętym wnioskiem o przyznanie płatności, kiedy powinny być prowadzone wymagane zabiegi agrotechniczne, jedynie przez krótki okres czasu miał wpływ na czynności podejmowane w gospodarstwie, gdyż został ustanowiony przez sąd zarządca tego gospodarstwa rolnego w osobie I.W., a faktycznie zajmował się nim syn zmarłego K.W., a tym samym trudno skarżącemu przypisywać odpowiedzialność za braki w powyższym rejestrze. Konieczne również jest wzięcie pod uwagę powstałego na tym tle sporu między skarżącym, jako ostatecznie ustalonym następcą prawnym J.W., a K.W., który wraz ze swą siostrą pierwotnie został uznany za spadkobiercę wspomnianego powyżej spadkodawcy.
Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] uchylił decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia [...] lutego 2013 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Decyzją z dnia [...] lipca 2015r., nr [...] Kierownik BP ARiMR przyznał Z.W. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości tj. 1218,00 zł (wariant 8.2 Ochrona gleb i wód), natomiast w przypadku Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków odmówił przyznania płatności.
Po rozpatrzeniu odwołania Z.W., Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] uchylił decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia [...] lipca 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Decyzją z dnia [...] maja 2016r., nr [...] Kierownik BP ARiMR przyznał Z.W. płatność rolnośrodowiskową zgodnie z żądaniem strony w wysokości 1218,00 zł w przypadku Wariantu 8.2 Ochrona gleb i wód realizowanego na powierzchni 2,90 ha. Natomiast odmówił płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w części dotyczącej Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków.
Uzasadniając odmowę przyznania płatności w ramach Wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków organ I instancji kierując się zaleceniami Sądu oraz wskazań organu II instancji wskazał, iż informacje jakoby M.W. i R.S. dokonali koszenia w terminie sierpień - wrzesień na działkach rolnych "B", "CM, "D", "E" o łącznej powierzchni 118,75 ha w gospodarstwie strony nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale. Organ I instancji podkreślił, że w przypadku wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, na działce rolnej "B", "C", "D", "E" o łącznej powierzchni 118,75 ha, z dokumentów złożonych przez stronę wynika, że producent nie dokonał zabiegów agrotechnicznych wynikających z programu rolnośrodowiskowego tj. m.in. koszenie łąk. Natomiast celem przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest zwrot dodatkowych kosztów oraz utraconych dochodów wynikających z podjętego zobowiązania. Organ I instancji wskazał również, iż przepis uprawniający do przyznania płatności rolnikowi, który swych zobowiązań nie był w stanie wypełnić na skutek okoliczności od niego niezależnych, nie dotyczy płatności rolnośrodowiskowych. Skoro zadeklarowane we wniosku na 2010 r. grunty na powierzchni 118,75 nie były w całości wykorzystywane rolniczo w okresie objętym wnioskiem, o czym strona informowała organ, to płatność za realizację programu, w tej części na której nie był realizowany, nie należy się.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Z.W., reprezentowany przez pełnomocnika, nie zgadzając się z decyzją organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000. Strona zarzuciła naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez podjęcie przez organ I instancji czynności w sprawie bez udziału strony oraz jego pełnomocnika. Strona wskazała na konflikt występujący między nim a K.W. oraz na niespójność i sprzeczność zeznań świadków. Zdaniem strony wnioskowane i przeprowadzone dowody odnoszące się do skoszenia przedmiotowych działek w roku 2010 zostały ocenione przez organ I instancji w sposób wybiórczy oraz dopasowany do z góry przyjętej tezy rozstrzygnięcia, co uzasadnia zmianę zaskarżonej decyzji lub jej uchylenie.
Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia [...] maja 2016 r.
W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie było ustalenie stanu użytkowania działek rolnych zgłoszonych przez Z.W. we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2010 oznaczonych identyfikatorami "B" (nr [...] powierzchnia zadeklarowana 29,70 ha), "C" (nr [...] powierzchnia zadeklarowana 38,20 ha), "D" ([...] powierzchnia zadeklarowana 36,10 ha ), "E" ([...]" powierzchnia zadeklarowana 14,75 ha), na których Kierownik BP ARiMR podczas kontroli administracyjnej stwierdził, uchybienia przestrzegania przez wnioskodawcę wymogów określonych dla wariantu: 5,1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków.
Za istotną informację organ II instancji uznał to, że postępowanie spadkowe zakończyło się w dniu [...] stycznia 2012 r. postanowieniem sygn. akt. [...]. Data ta w ocenie organu odwoławczego jest bardzo istotna, ponieważ określa termin, do którego działał zarząd tymczasowy ustanowiony na podstawie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2010 r. W postanowieniu tym w pkt III powierzono sprawowanie zarządu I.W., który swym zakresem obejmował również prawa związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Tym samym biorąc pod uwagę powyższe dokumenty organ stwierdził, że to I.W. w roku 2010 była odpowiedzialna za prowadzenie gospodarstwa w pełnym zakresie, w tym również za realizację programu rolnośrodowiskowego zgłoszonego do płatności na podstawie złożonego w dniu 17 maja 2010 r. wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013).
Organ odwoławczy po przeprowadzeniu analizy zeznań powołanych świadków, przesłuchania dowodu w postaci płyty CD oraz zgromadzonych w przedmiotowej sprawie dokumentów stwierdził, iż okoliczność wykonania minimalnych zabiegów agrotechnicznych w roku 2010 określonych dla wariantu 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków, tj. m.in. koszenie w terminie 1 sierpnia -30 września, pozostawione 5 - 10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej nie znalazły potwierdzenia w zeznaniach świadków oraz w materiale dowodowym. Organ zauważył, że z analizy zeznań tylko jedna osoba, tj. R.S. potwierdził, iż wykosił w roku 2010 w gospodarstwie strony 3 hektary. Powyższe potwierdza również nagranie zawarte na płycie CD.
Odnosząc się do samego dowodu jakim jest płyta CD z nagraniem, Dyrektor OR ARiMR podał, że została ona nagrana w roku 2013, co wynika m.in. z treści rozmów. Biorąc natomiast pod uwagę, iż na podstawie postanowienia sygn. akt. [...] Z.W. mógł użytkować przedmiotowe grunty dopiero od 2012 roku przedmiotowa płyta CD nie mogła być nagrana jak wskazuje T.K. w roku 2011. Powyższe potwierdziła również G.W., która podczas złożonych zeznań wskazała wprost, że nagranie mogło powstać po otrzymaniu decyzji o odmowie płatności rolnośrodowiskowej czyli wiosną 2013 roku. Potwierdzeniem tego faktu jest również znacznik czasowy znajdujący się na płycie wskazujący na dzień [...] lutego 2013 r. W ocenie organu II instancji data nagrania ma duże znaczenie w niniejszym postępowaniu, gdyż rozmowy nagrywane na płycie miały posłużyć jako dowód w sprawie koszenia 2010 r. Tym samym nie ulega wątpliwości, że przeprowadzone rozmowy tak z M.W. jak i R.S. były nakierowane, aby potwierdzić, iż dokonane zostało koszenie w roku 2010 na spornych działkach. Powyższe potwierdzone zostało się w przedstawionych nagraniach, podczas których wielokrotnie T.K., jak i Z.W. sugerowali M.W., iż to on dokonywał koszenia łąk w wariancie 5.1 w gospodarstwie J.W., gdzie zarządcą od lipca 2010 do stycznia 2012 roku była I.W., a prace (pomoc w gospodarstwie) jak wynika z zeznań z dnia [...].06.2013 r. I.W. wykonywał syn K.W. w roku 2010. Dodatkowo M.W. stanowczo zaprzeczył, wskazując wielokrotnie, że w okresie sierpień-wrzesień 2010 r. w gospodarstwie zarządzanym przez I.W., nie kosił ponieważ łąki były podmokłe. Powyższe potwierdził także K.W.. Dyrektor OR ARiMR uznał za istotną informację, że sam K.W. wskazał, że w gospodarstwie przebywał w sposób ciągły i nie było możliwości dokonania zabiegów agrotechnicznych bez jego wiedzy. K.W. potwierdził również zeznania M.W., że przedmiotowe łąki kosił za życia ojca tj. przed sierpniem 2010 r.
Z uwagi na powyższe, zdaniem Dyrektora OR ARiMR trudno uznać, wbrew temu co wskazuje pełnomocnik strony w odwołaniu, iż zostały wykonane zabiegi agrotechniczne określone w załączniku nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który w przypadku wymogów dla wariantu 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków jednoznacznie określa termin koszenia pomiędzy 1 sierpnia, a 30 września bez możliwości zastosowania żadnych odstępstw. Faktem w niniejszej sprawie jest co powyżej zostało ustalone, iż R.S. wykonał koszenie na powierzchni około 3 ha, jednak jak wynika, między innymi z nagrania (płyta CD) koszenie było wykonane za przyzwoleniem J.W. czyli w terminie do [...].07.2010 r.
Z uwagi na powyższe nie zostały w przedmiotowej sprawie spełnione w/w ramy czasowe zawarte w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym. Co więcej w takim przypadku tzn. wykoszenia łąk w lipcu organ I instancji nie miał możliwości przyznania płatności z uwagi na załącznik nr 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego odnoszący się do zmniejszeń w ramach pakietów w wyniku stwierdzenia nieprawidłowości z którego wynika, iż niewykoszenie lub wykoszenie nieodpowiednim terminie łąk w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk, lęgowych ptaków skutkuje zmniejszeniem 100 % płatności w stosunku do powierzchni, na której została wykryta powyższa nieprawidłowość.
Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że z zeznań R.S. wynika, iż widział, że było "koło niego wykoszone", natomiast nie potrafił wskazać kto i kiedy wykosił powierzchnię jak sam wskazał ok. 30 hektarów. Nie poświadczył on również, że tą osobą mógł być M.W., gdyż jak sam zeznał, widział tylko jego ciągniki, które jeździły koło niego w 2010 i 2011 roku. Jednocześnie organ zauważył, że żaden ze zgłoszonych przez Z.W. świadków, którzy byli przesłuchiwani, nie widzieli samych zabiegów wykaszania w terminie 1 sierpień - 30 września w roku 2010. Z wyjaśnień natomiast I.W. (zawartych w protokole z przesłuchania świadka) wynika, iż to syn K.W. posiadał największą wiedzę na temat prac agrotechnicznych w gospodarstwie. Z jego zeznań wynika, iż w roku 2010 nie zlecał nikomu żadnych prac w gospodarstwie, ponieważ łąki były zalane. Co prawda M.W. rzeczywiście dokonywał koszenia, jednak było to w roku 2009 oraz w roku 2012.
Organ odwoławczy poddał analizie rejestr działalności rolnośrodowiskowej, który jak wskazuje K.W. w swoich zeznaniach był prowadzony na bieżąco. Organ wskazał, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w instrukcji wypełniania przedmiotowego dokumentu, wypełnianie Rejestru należy rozpocząć w dniu wykonania pierwszego zabiegu agrotechnicznego wynikającego z realizacji zadań określonych w wybranych pakietach i wariantach jednak nie później niż w ciągu 15 dni od wykonania czynności agrotechnicznej związanej z danym pakietem/wariantem. Z uwagi na specyfikę Rejestr działalności rolnośrodowiskowej jest dokumentem, który może, a wręcz powinien potwierdzić na jakich działkach oraz w jakim okresie wykonane zostały przeprowadzone zabiegi agrotechniczne. W przedmiotowej sprawie rejestr ten został przedłożony w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu 19.03.2013 r., a wynika z niego, że w roku 2010 tylko na działce rolnej "A" nr ewid. [...], na której zadeklarowany był do płatności wariant 8.2 Międzyplon Ozimy zostały przeprowadzone zabiegi agrotechniczne. Tym samym w opinii organu II instancji prawidłowo osoba prowadząca w/w rejestr uzupełniła rejestr o zabiegi agrotechniczne faktycznie wykonane w gospodarstwie w roku 2010 i 2011.
Organ odwoławczy przeanalizował również inne zgromadzone w sprawie dokumenty, które potwierdzają w pełnym zakresie twierdzenie K.W., że w 2010 nie mógł zlecić dokonać koszenia oraz zbioru ponieważ łąki były zalane.
Jednocześnie Dyrektor OR ARiMR zwrócił uwagę, że I.W. składając w/w dokumenty nie miała świadomości jak zakończy się postępowanie spadkowe po mężu J.W. i wobec tego w opinii organu II instancji, jej działania miały znamiona dobrej wiary. Co więcej zachowanie zarządcy było prawidłowe i podyktowane obowiązkiem informowania na piśmie Kierownika BP ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności - wynikającym - z podpisanego oświadczenia i zobowiązania w złożonym wniosku na rok 2010.
Mając powyższe pod uwagę Dyrektor OR ARiMR stwierdził, iż stan działek rolnych "A", "B", "C", "D", "E" został ustalony przez Kierownika BP ARiMR w sposób prawidłowy. Podkreślił, iż zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów organ każdorazowo i samodzielnie, w realiach konkretnej sprawy podejmuje decyzję o tym, które dowody uznać za wiarygodne, a którym dowodom w całości lub części odmówić wiarygodności. Nie istnieją żadne zewnętrzne wiążące instrukcje jak oceniać dane dowody ani nie istnieje ich katalog względem znaczenia dla postępowania. W wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zeznania zarządcy I.W., K.W. oraz M.W., Dyrektor OR ARiMR uznał za spójne i wiarygodne. Powyższe potwierdziły również zapisy zawarte w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej, wskazujące, iż w roku 2010 na działkach rolnych "B", "C", "D", "E" na których zadeklarowany był wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków nie zostały wykonane zabiegi agrotechniczne, które precyzyjnie określone zostały w załączniku nr 3.
Dyrektor OR ARiMR mając na względzie art. 39 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia nr 1698/2005 oraz art. 4 i 5 i załączniki III i IV rozporządzenia nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie wskazał, że płatności rolnośrodowiskowe mogą być wypłacone tylko w przypadku realizacji zobowiązania tj. wykonania czynności i działań wynikających z realizacji podjętego zobowiązania. W przedmiotowej sprawie zarządca gospodarstwa w związku wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności (powódź, deszcz nawalny) nie był w stanie wykonać zadań wynikających z realizacji zobowiązania w zakresie wariantu 5.1 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków, tym samym w roku 2010 nie realizował zobowiązania w tym zakresie. W związku z powyższym, w ocenie organu II instancji, mając na względzie § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5- letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, Kierownik BP ARiMR właściwie rozpatrzył sprawę.
Odnosząc się do zarzutu, że M.W. został uprzedzony o treści nagranej płyty CD oraz miał możliwość przygotowania stanowiska w sprawie, organ II instancji uznał go za bezzasadny i wskazał, iż zeznania M.W. po odsłuchaniu płyty CD tj. w dniu [...].07.2014 r., w dniu [...].09.2014 r. oraz co istotniejsze zawarte na nagranej płycie CD w pełni się pokrywają i wynika z nich jednoznacznie, iż wiosną 2010 r. za pozwoleniem J.W. zebrał z jego łąk zalegające snopy oraz nie wykonywał, żadnego koszenia w okresie 1 sierpień -30 wrzesień 2010 roku.
Z.W., reprezentowany przez pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję Dyrektora OR ARiMR, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 10, art. 12 § 1, art. 80, art. 81, art. 138 § 2 k.p.a. polegające na powierzchownym i niespójnym rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w ramach niniejszej sprawy, naruszeniu obowiązku stania na straży praworządności oraz zasady szybkości postępowania, a nadto niedokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego na podstawie całokształtu okoliczności oraz uznania za udowodnione okoliczności, co do których strona nie miała możliwości ustosunkowania się, jak również nieuwzględnienie przy ponownym rozpoznaniu sprawy okoliczności wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13.03.2014 r., w sprawie o sygnaturze akt II S.A./Go 1092/13; ocenę materiału dowodowego z góry podporządkowaną tezie rozstrzygnięcia, co w konsekwencji skutkowało obrazą przepisów prawa materialnego, mających bezpośredni wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.§ 2 ust 1 pkt 1-4, §9 ust 4 pkt 1 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez ich nieuwzględnienie i niezastosowanie, a w efekcie wydanie zaskarżonej decyzji z przyznaniem płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
W oparciu o podniesione zarzuty strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o przekazanie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2010 r., w wysokości liczonej za powierzchnię 118,75 ha/rok o stawce 1370,00 zł za 1 ha, z tytułu wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 oraz na zasądzenie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym od organu administracji publicznej wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że mimo długotrwałego postępowania przed organami I i II instancji, organy te nie wzięły pod uwagę okoliczności, jakie zostały wskazane w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13.03.2014 r. Zdaniem skarżącego działania podjęte przez organ nie zmierzały do rzetelnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności w niniejszej sprawie, a nadto podjęte w przypadkowej kolejności czynności w niniejszej sprawy utrudniły dokonanie konfrontacji świadków i koncentracji materiału dowodowego.
Niezrozumiałe jest również dla strony podjęcie przez organ pierwszych czynności bez uprzedniego zawiadomienia i bez udziału Z.W. oraz jego pełnomocnika, jak też dokonanie w dniu [...].07.2014r. przez Kierownika BP ARiMR rzekomo "uzupełniającego" przesłuchania świadków K.W. i I.W., w trakcie którego odtworzył nagranie rozmowy Z.W. z M.W.. Czynny udział Z.W. w tym etapie postępowania został uniemożliwiony poprzez brak zawiadomienia o podjęciu takiej czynności. W ocenie strony, nie znajduje również uzasadnienia twierdzenie, iż wyjaśnienia uzupełniające nie mają wpływu na wynik sprawy, bowiem każda podjęta w sprawie czynności przyczynia się do jej rozstrzygnięcia. Bezzasadne pozostają również twierdzenia organu co do nienaruszenia przepisów postępowania wobec niezapewnienia obecności strony przy przesłuchania świadka. W niniejszej sprawie dokonanie przesłuchania świadka, posiadające informacje kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy utrudniło dokonanie ustaleń faktycznych od zaistnienia, których organ uzależnił swoje rozstrzygniecie.
W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją Dyrektora OR ARiMR był wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r. złożony przez J.W., którego następcą prawnym jest skarżący.
Zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2009.33.262, ze zm.).
Jednym z warunków uzyskania tej płatności jest wypełnianie warunków w ramach określonych pakietów lub ich wariantów. Szczegółowe warunki określają załączniki do rozporządzenia. Dla wariantu 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków, który w roku 2010 był zadeklarowany jako wariant realizowany w gospodarstwie należącym do J.W., w załączniku nr 3 wprowadzono obowiązek koszenia trwałych użytków zielonych od dnia 1 sierpnia do 30 września. Niewypełnienie tego warunku skutkuje tym, że płatność nie jest przyznawana. Należy podkreślić, iż koszenie łąk dopiero po 1 sierpnia ma na celu ochronę ptaków lęgowych, a straty rolnika z powodu późnego terminu sianokosów są rekompensowane wysoką stawką płatności w tym właśnie wariancie.
Zasadnicze znaczenie w toku prowadzonego przez organy w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego miało ustalenie, czy na działkach zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej w 2010 r. dokonano koszenia traw w okresie od 1 sierpnia do 30 września 2010 r. zgodnie z wytycznymi dla wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000 wskazanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Z dokumentów złożonych przez stronę podczas postępowania administracyjnego wynikało bowiem, że producent nie dokonał koszenia we wskazanym w rozporządzeniu terminie. Stanowiło to podstawę nieprzyznania Z.W. płatności rolnośrodowiskowej w zakresie wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków.
W tym miejscu należy podkreślić, że prowadząc ponowne postępowanie odwoławcze organ II instancji, a także Sąd obecnie orzekający w sprawie, związane są zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) oceną prawną wyrażoną w uprzednio wydanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 marca 2014 r., którym to wyrokiem uchylono decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt II SA/Go 1092/13. W uzasadnieniu tego wyroku zawarto między innymi wskazania co do dalszego postępowania, a w szczególności uzupełnienia przez organ materiału dowodowego. Sąd wskazał, że organ powinien przeprowadzić rozprawę administracyjną, która pozwoli na konfrontację zeznań świadków oraz pozostałych dowodów w sprawie, w trakcie której powinna zostać odsłuchana płyta CD z nagraniami, w obecności osób uczestniczących w utrwalonej w ten sposób rozmowie.
Zgodnie z powyższymi wskazaniami organ I instancji w dniu [...] lipca 2014 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której przesłuchano w obecności skarżącego Z.W. i jego pełnomocnika – na okoliczność dotyczącą wykonywania zabiegów agrotechnicznych w gospodarstwie – I.W. i K.W.. Podczas przedmiotowej rozprawy świadkom oraz skarżącemu, przedstawiono zgromadzone dokumenty, dowody, odtworzono również płytę z nagraniem (nośnik CD). W dniu [...] lipca 2014 r. przesłuchano świadka M.W., który nie mógł stawić się na rozprawę wyznaczoną na dzień 4 lipca 2014 r. Podczas drugiej rozprawy administracyjnej w dniu 4 września 2014 r. organ I instancji przesłuchał M.W., T.K. i Z.W..
Organ skonfrontował zeznania tych świadków z nagraniami pochodzącymi z płyty CD. Następnie organ I instancji dodatkowo, na wniosek pełnomocnika skarżącego, przeprowadził przesłuchanie uzupełniające G.W. i Z.W. oraz przesłuchał nowego świadka R.S..
Co prawda przesłuchanie M.W. w dniu [...] lipca 2014 r. odbyło się bez obecności skarżącego i jego pełnomocnika, to jednak nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Podkreślić trzeba, że strony na każdym etapie prowadzonego postępowania mają możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie. Umożliwienie natomiast skarżącemu, jak i jego pełnomocnikowi, w dniu 4 września 2014 r. udziału w rozprawie administracyjnej, podczas której m.in. odczytano zeznania świadka M.W. i przesłuchano ponownie tego świadka stanowi, w ocenie Sądu realizację praw przysługujących skarżącemu wynikających z art. 10 k.p.a.
Odnosząc się do dowodu, jakim była płyta CD z nagraniem, organ odwoławczy szczegółowo przeanalizował jej zapisy i skonfrontował je z zeznaniami poszczególnych świadków. Organ stwierdził również na podstawie zapisów na płycie CD, że została ona nagrana w 2013 roku. Powyższe potwierdziła świadek G.W., która podczas złożonych zeznań wskazała wprost, że nagranie mogło powstać po fakcie, kiedy doręczono decyzję o odmowie płatności rolnośrodowiskowej czyli wiosną 2013 roku. Organ zauważył również, że znacznik czasowy znajdujący się na płycie CD wskazuje dzień [...] lutego 2013r. Ważne było także to, że Z.W. mógł użytkować przedmiotowe grunty dopiero od 2012 roku, tj. po zakończeniu postępowania spadkowego (postanowienie z dnia [...] stycznia 2012r., sygn. akt [...]).
Ponadto organ II instancji przeprowadzając postępowanie uzupełniające uwzględnił i ocenił prawidłowość prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Dokonując analizy przedmiotowego dokumentu wskazał, że Rejestr w gospodarstwie był prowadzony i wynika z niego, iż w roku 2010 tylko na działce rolnej "A" nr ewid. [...], na której zadeklarowany był do płatności wariant 8.2 Międzyplon Ozimy zostały przeprowadzone zabiegi agrotechniczne tj.:
- [...] sierpnia 2010 r. koszenie bobiku na powierzchni 2,90 ha,
- [...] września 2010 r. orka bronowanie na powierzchni 2,90 ha,
- [...] września 2010 r. wysiew poplonu żyto ozime 150 kg/ha 2,90 ha,
- [...] marca 2011 r. zaoranie poplonu 2,90 ha.
Dyrektor OR ARiMR odniósł się również do pozostałych dokumentów w sprawie, które potwierdziły m.in. zeznania świadka K.W., że w roku 2010 nie mógł on zlecić koszenia oraz zbioru, ponieważ łąki były zalane.
Dokonana przez Sąd analiza przeprowadzonego postępowania dowodowego wskazuje że, materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący i właściwie oceniony, pozwalając na dokonanie na jego podstawie ustalenia istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a mianowicie, że nie zostało przeprowadzone koszenie w okresie między 1 sierpnia i 30 września 2010 r. na powierzchni 118,75 ha zadeklarowanego wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków.
Organ wykonał wszystkie wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 marca 2014 r. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy a następnie dokonał w oparciu o ten materiał dowodowy prawidłowej jego oceny i ustalił wszystkie istotne okoliczności do rozstrzygnięcia sprawy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a ).
Zgodnie z art. 80 k.p.a., który statuuje tzw. swobodną ocenę dowodów, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność został udowodniona. Istota zasady swobodnej oceny dowodów polega na tym, że organ nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do rodzaju poszczególnych dowodów i może zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego w danej sprawie ustalić stan faktyczny. Niewątpliwie swobodna ocena nie oznacza oceny dowolnej, gdyż organ w uzasadnieniu decyzji musi wykazać dlaczego przyjął taki, a nie inny stan jako podstawę swego rozstrzygnięcia.
Artykuł 80 k.p.a. nie wyznacza organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2013 r. II GSK 1940/11 LEX nr 1331838).
Na ocenę znaczenia danego dowodu wpływa wiele różnorodnych czynników nie tylko ze sfery prawa, lecz i logiki, czy psychologii. Wewnętrzne przekonanie, wiedza i doświadczenie życiowe organu wpływa na to, czy określony środek dowodowy, ze względu na indywidualne cechy i towarzyszące mu obiektywne okoliczności, zasługuje na to, by uznać go za wiarygodny. Intensywność oddziaływania danych dowodów na przekonanie organu wzmacnia zachowanie zasady bezpośredniości. Rolą sądu, który przecież nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych, jest zbadanie prawidłowości ustaleń dokonanych przez organy, w szczególności przestrzegania przepisów regulujących postępowanie dowodowe.
Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji potwierdza, że przedstawione wyżej reguły dotyczące swobodnej oceny dowodów w tej sprawie zostały zachowane.
Organ przeprowadził bardzo skrupulatną, wręcz drobiazgową analizę zeznań wszystkich świadków oraz dokumentów i wskazał dowody, na których oparł swoje ustalenia, przy czym rozumowanie organu w tym zakresie zgodne jest z prawidłami logiki i doświadczenia życiowego. W takiej sytuacji dokonana przez skarżącego inna ocena dowodów nie może prowadzić do podważenia stanowiska organu, poprzez zarzut ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób nieprawidłowy. Zarzut taki byłby usprawiedliwiony gdyby organ oparł swe rozstrzygnięcie na dowodzie nieistniejącym, nie dokonał wszechstronnej analizy całego materiału dowodowego, nie uzasadnił dlaczego daje wiarę jednym dowodom, a odmawia wiary innym lub gdyby rozumowanie organu było nielogiczne, a żadna z tych okoliczności nie zaistniała w przypadku zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI