II SA/Go 83/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2021-02-25
NSAtransportoweWysokawsa
kara pieniężnasystem SENTtransport drogowyzgłoszenie towarównieprawidłowość danychinteres publicznyuchylenie decyzjiWSA

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za błąd w zgłoszeniu SENT, uznając, że organy zbyt wąsko zinterpretowały przesłankę 'interesu publicznego' przy odstąpieniu od kary.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę przewoźnika na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej 10.000 zł za podanie w zgłoszeniu SENT błędnego numeru zezwolenia drogowego. Organy administracji utrzymały karę, uznając, że błąd był oczywisty i nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od kary. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy zbyt wąsko zinterpretowały przesłankę 'interesu publicznego', nie uwzględniając legalności działalności przewoźnika i braku realnego zagrożenia dla Skarbu Państwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę przewoźnika K.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Kara została nałożona za podanie w zgłoszeniu przewozu towarów w systemie SENT danych niezgodnych ze stanem faktycznym, a konkretnie błędnego numeru zezwolenia drogowego. Organy administracji uznały, że naruszenie jest oczywiste i nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od kary, wskazując na potrzebę zwalczania 'szarej strefy' i zapewnienia wpływów do budżetu. Przewoźnik argumentował, że błąd był drobny, formalny i łatwy do sprostowania, a jego działalność była w większości zgodna z prawem, co powinno uzasadniać odstąpienie od kary ze względu na 'ważny interes przewoźnika' lub 'interes publiczny'. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy administracji zbyt wąsko zinterpretowały przesłankę 'interesu publicznego' zawartą w art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Zdaniem sądu, przy ocenie tej przesłanki należało uwzględnić legalność działalności strony, brak realnego zagrożenia dla interesów Skarbu Państwa oraz proporcjonalność kary. Sąd podkreślił, że ustawa SENT ma charakter prewencyjny, a nie fiskalny, a nałożenie wysokiej kary za drobne uchybienia formalne, które nie spowodowały szkody dla budżetu, nie leży w interesie publicznym i podważa zaufanie do organów administracji. Sąd wskazał również na potrzebę uwzględnienia indywidualnych okoliczności sprawy i proporcjonalności sankcji, odchodząc od nadmiernego formalizmu.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli organy administracji zbyt wąsko zinterpretowały przesłankę 'interesu publicznego' przy odstąpieniu od kary, nie uwzględniając legalności działalności strony i braku realnego zagrożenia dla interesów państwa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy zbyt formalistycznie podeszły do zastosowania kary, nie badając proporcjonalności i nie uwzględniając przesłanki 'interesu publicznego' w szerszym kontekście, obejmującym legalność działalności strony i brak negatywnych skutków dla budżetu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa SENT art. 24 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 24 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 207 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 2a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

ustawa SENT art. 6 § ust. 3 pkt 1 lit. f

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 26 § ust. 1, 2 i 5

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 22 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 26 § ust. 3

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa SENT art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 2 § pkt 9

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa SENT art. 2 § pkt 8

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Rozporządzenie UE art. 1 § ust. 1 w związku z art. 3 i art. 8

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1407/2013

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji zbyt wąsko zinterpretowały przesłankę 'interesu publicznego' przy odstąpieniu od kary. Brak realnego zagrożenia dla interesów Skarbu Państwa i brak szkody budżetowej. Działalność przewoźnika była w większości zgodna z prawem. Kara pieniężna była nieproporcjonalna do wagi naruszenia.

Odrzucone argumenty

Podanie błędnego numeru zezwolenia drogowego w zgłoszeniu SENT stanowiło oczywiste naruszenie przepisów. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia. Odstąpienie od kary jest instytucją wyjątkową i nieuzasadnioną w tej sprawie.

Godne uwagi sformułowania

nadmiernie restryktywne (nieproporcjonalne) stosowanie instrumentów władczych prawa pozytywnego zbyt formalnym legalizmem, fiskalizacją sankcji nie leży w interesie publicznym, a więc interesie całego społeczeństwa nakładanie kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a które to dopuściły się jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również prawa podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT nie powodowałoby budowania zaufania obywateli do organów administracji publicznej

Skład orzekający

Jacek Jaśkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Michał Ruszyński

sędzia

Jarosław Piątek

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki 'interesu publicznego' w kontekście kar administracyjnych, proporcjonalność sankcji, zasada legalizmu vs. sprawiedliwość w prawie administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki ustawy SENT i kar pieniężnych nakładanych na przewoźników. Może być stosowane analogicznie do innych sytuacji, gdzie organy nadmiernie formalistycznie stosują przepisy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między rygorystycznym stosowaniem prawa a zasadami sprawiedliwości i proporcjonalności, co jest zawsze interesujące dla prawników i przedsiębiorców.

Sąd: Kara 10 tys. zł za drobny błąd w systemie SENT to nadmierny formalizm.

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

Sektor

transport

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Go 83/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1145/21 - Wyrok NSA z 2024-11-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1lit.a i c, art. 200, art. 205 § 2, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 859
art. 24 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 120 , art. 121 § 1, art. 191, art. 210 §4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...]r., nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej K.P. kwotę 400 zł (czterysta złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] października 2019 r., nr [...] wymierzającej przewoźnikowi K.P. karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za podanie w zgłoszeniu przewozu towarów [...] danych niezgodnych ze stanem faktycznym.
1.1. Decyzja ta zapadła w następującym stanie sprawy: w dniu [...] czerwca 2019 r. o godz. 20:30 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę drogową zestawu samochodowego [...] o nr rej. [...], którym wykonywany był przewóz drogowy towaru przez przedsiębiorstwo K.P.. Środkiem transportowym przewożono z Holandii do Polski olej palmowy rafinowany o masie brutto 11.840 kg, klasyfikowany do kodu CN 1511 do odbiorcy towaru. W toku kontroli, polegającej na sprawdzeniu w systemie monitorowania drogowego przewozów towarów, stwierdzono nieprawidłowości dotyczące podanego w systemie SENT numeru zezwolenia drogowego (zamiast "[...]" powinno być "[...]"). Innych nieprawidłowości nie stwierdzono.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wszczął postępowanie wobec strony, a następnie decyzją z dnia [...] października 2019 r., nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za zgłoszenie przez przewoźnika danych niezgodnych ze stanem faktycznym zgłoszeniu przewozu towarów SENT. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325) oraz art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1 lit. f i art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (w dacie wydania decyzji tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm., aktualnie tekst. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 859 ze zm.; dalej ustawa SENT).
1.2. W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o odstąpienie od kary albo jej umorzenie. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przedstawił przebieg postępowania przed organem I instancji oraz treść wydanej decyzji. Wskazał, że przepis art. 3 ust. 1 ustawy SENT określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane.
Dalej podał, że zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego, albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o wskazane w tym przepisie dane, w tym numer zezwolenia drogowego. Przewóz towarów podlega kontroli, o której mowa w art. 13 ustawy SENT, polegającej na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, w tym zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazywanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobieranie próbki towaru oraz weryfikacje wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Uprawnionymi do przeprowadzania kontroli przewozu towarów są funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej (art. 13 ust 3 ustawy o SENT). W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół.
Na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w przypadku, gdy przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Karę pieniężną nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy dla miejsca kontroli przewozu towarów (art. 26 ust 2 ustawy SENT). Stwierdzona nieprawidłowość była oczywista i niekwestionowana przez stronę, wobec czego zachodziła podstawa do nałożenia wskazanej kary administracyjnej.
1.3. Odnosząc się do wniosku o odstąpienie od nałożenia kary, motywowanego przesłankami zawartymi w art. 24 ust. 3 ustawy SENT czyli "ważnym interesem przewoźnika" oraz "interesem publicznym", organ wskazał, że celem wprowadzenia przepisów ustawy SENT było objęcie szczególnego nadzoru nad handlem towarami uznanymi za "wrażliwe", co ma ułatwić walkę z "szarą strefą", przyczynić się do zwiększenia należnych wpływów do budżetu, realizując przy tym zasadę uczciwej konkurencji podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Temu celowi służy szczegółowo uregulowana procedura dotycząca monitorowania drogowego i kolejowego przewozu ściśle określonej grupy towarów.
Organ podkreślił, że odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu podmiotu, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
1.4. Organ wskazał, że w interesie publicznym leży też, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawne, w tym ustawy o finansach publicznych, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości "opodatkowania". Potrzeba zapewnienia środków budżetowych wymaga jednakże jednoczesnego rozważenia ewentualnych wydatków budżetowych, np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy pomoc społeczną dla wnioskodawcy. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zaplata zaległych należności spowoduje konieczność uciekania się do środków pomocy społecznej przez zobowiązanego pozbawionego wskutek tego środków do zaspokojenia potrzeb materialnych. Zdaniem organu określenie "interes publiczny" należy rozumieć jako korzyść służącą ogółowi, a więc przesłanka ta w ocenie organu nie występuje w niniejszej sprawie, gdyż uchylenie, będące skutkiem działania niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, korzystne dla ogółu. Zatem zwalnianie z odpowiedzialności osób naruszających takie normy prawne, nie leży w interesie publicznym.
Odnosząc te rozważania do stanu sprawy organ podał, że w 2016 r. strona osiągnęła z prowadzonej działalności dochód w kwocie ponad 37.000 zł, w roku 2017 – ponad 30.000 zł, a w roku 2018 - ponad 198.000 zł. Przedsiębiorca dokonywał również obrotu środkami transportu, co wskazano szczegółów w decyzji. Podano również stan zadłużenia w ZUS (zaległości na ponad 24.000 zł). Organ wskazał, że w okresie od 18 maja 2017 r. do 8 października 2019 r. w systemie SENT stwierdzono 54 zarejestrowane zgłoszenia przez tego przewoźnika, z czego 25 zgłoszeń poddano kontroli. Nieprawidłowość stwierdzono tylko raz - w niniejszej sprawie.
1.5. Podsumowując organ odwoławczy uznał, że Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącego kary pieniężnej przewidzianej art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Przepisy tej ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Przepisy te nie wyłączają odpowiedzialności podmiotu odbierającego nawet za drobne uchybienia, które zostały popełnione wskutek nieświadomego działania lub omyłki, albo posiadają cechy sporadyczności, a obowiązkiem podmiotu odbierającego towar jest rzetelne wypełnienie zadań wynikających z przepisów powołanej ustawy. Zdaniem organu nie zachodziły również przesłanki do odstąpienia od nałożonej tej kary, uregulowane w art. 24 ust. 3 ustawy SENT.
2. W skardze wniesionej z zachowaniem terminu przeciwko całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej pełnomocnik spółki zarzucił jej naruszenie:
1) przepisów postępowania mający wpływ na wynik sprawy art. 2a, art. 120, art. 121, art. 122, art. 187, art. 191 oraz art. 210 ustawy Ordynacja podatkowa,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust 3 ustawy SENT w związku z art. 2a ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 1 ust. 1 w związku z art. 3 i art. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013,
3) naruszenie art. 26 ust. 5 ustawy SENT.
Wskazując na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celno- Skarbowego.
3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana, po zawiadomieniu stron i umożliwieniu im wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem orzeczenia na posiedzeniu niejawnym, zarządzonym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
5. Celem systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, regulowanego ustawą SENT jest zapobieganie i zwalczanie nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym. Z tych też względów transport tych towarów podlega szczególnemu nadzorowi i daleko idącej formalizacji. Z obowiązkami nałożonymi na uczestników tego obrotu (podmioty wysyłające, podmioty odbierające, przewoźnicy i kierujący) sprzężony jest system sankcji administracyjnoprawnych nakładanych w przypadku naruszenia przepisów ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju przepisy ustawy SENT przed rozpoczęciem przewozu towaru, nakładają na podmiot wysyłający, obowiązek przesłania do rejestru zgłoszenia, uzyskania numeru referencyjnego i przekazania tego numeru przewoźnikowi.
Obowiązkiem przewoźnika jest przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o dane dotyczące tego przewoźnika i transportu, w tym numery rejestracyjne środka transportu (por. art. 6 ust. 3 pkt ustawy SENT). Niewywiązanie się z tych obowiązków jest zagrożone sankcją, której w projekcie przypisuje się charakter dyscyplinujący i prewencyjny. Na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w przypadku, gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
6. W sprawie nie ulega wątpliwości i nie było również kwestionowane, że kontrolowany przewóz podlega przepisom ustawy SENT. Nie ma również sporu co do tego, że wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, zgodnie z którym jest nim przemieszczenie towaru na lub przez terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku oraz rozładunku.
Skarżący należy do kręgu podmiotów uznanych przez ustawodawcę za przewoźnika czyli przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą, wykonująca przewoź towarów – art. 2 pkt 8 ustawy SENT. Nie budzi również wątpliwości stan faktyczny i stwierdzona nieprawidłowość polegająca na podaniu w systemie SENT błędnego numeru zezwolenia drogowego. Spór sprowadza się zatem do oceny legalności nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł z tytułu wadliwego wypełnienie zgłoszenia do systemu SENT, polegającego na wskazaniu w nim dokumentu przewozowego niedopowiadającego faktom stwierdzonym podczas kontroli.
7. Odpowiedzialność przewidzianą w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT i zawartą w nim sankcję określa się mianem administracyjnej, co w klasycznej doktrynie prawa administracyjnego tłumaczy się w ten sposób, że do zastosowania sankcji administracyjnej wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz. Dla stwierdzenia deliktu administracyjnego wystarczy zatem ustalenie, czy jakieś zachowanie naruszyło znamiona deliktu określone w przepisach prawa publicznego bez konieczności badania stopnia zawinienia sprawcy lub innych "subiektywnych" okoliczności.
Wobec inflacji tej odpowiedzialności i coraz większej ilości regulacji posługujących się tą konstrukcją prawną i wręcz nadużywania przez prawodawcę instytucji sankcji administracyjnych (przede wszystkim zjawiska określanego jako "konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną") w doktrynie i judykaturze zmieniło się (i nadal zmienia) postrzeganie tej instytucji. Istotą zmiany podejścia do kwestii sankcji administracyjnych i ich nadużywania w prawie pozytywnym jest, wyrażano w doktrynie i orzecznictwie sądów europejskich i krajowych, teza o potrzebie racjonalnego, proporcjonalnego stosowania w prawie instytucji sankcji administracyjnej , odchodzenia od jej absolutystycznego rozumienia z uwzględnieniem standardów konstytucyjnych i konwencyjnych (por. D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa; na konieczność uwzględnienia okoliczności indywidualizujących kary administracyjne zwraca również uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, por. wyrok z dnia 2 czerwca 2016 r., C – 418/14; Lex nr 2051260).
Reakcją na tę uzasadnioną krytykę są również zabiegi legislacyjne polegające na wprowadzaniu do prawa pozytywnego przepisów, które zawierają "klauzule egzoneracyjne", czy "klauzule generalne" umożliwiające uwzględnienie okoliczności indywidualnych. Za rodzaj takiej klauzuli należy uznawać również przepis art. 24 ust. 3 ustawy SENT (w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT), co w kontekście systemowym odczytywać należy jako ustawową gwarancję uwzględnienia indywidualnej sytuacji jednostki w ramach odpowiedzialności administracyjnoprawnej, regulowanej przepisami SENT.
8. Uwzględniając te "zabezpieczenie" jednostki w odniesieniu do celów i funkcji tej ustawy można zastanowić się generalnie nad proporcjonalnością kary administracyjnej w stosunku do typu naruszenia, jakie miało miejsce w sprawie. Ustawa SENT przewiduje kary pieniężne w różnej wysokości za poszczególne uchybienia ale są one bardzo surowe i choć mechanizm ich stosowania ma charakter taryfowy, to porównując różne stany faktyczne z wysokością sankcji trudno znaleźć jakiekolwiek racjonalne powody dlaczego wysokość sankcji nie jest zróżnicowana w zależności od ilości nieprawidłowości oraz ich znaczenia dla nadrzędnego celu, dla którego uzasadnia się wprowadzenie sankcji czyli zapobiegania i zwalczania nielegalnego obrotu paliwami płynnymi.
Z ustawy nie da się bowiem wyczytać w jaki sposób oczywiście błędne i łatwe do sprostowania podanie niewłaściwego numeru zezwolenia drogowego lub nieprawidłowość podobnego rodzaju występująca w zgłoszeniu zagraża "żywotnym" interesom państwa lub przyczynia się do rozwoju "szarej strefy". Nie tłumaczy tego również treść uzasadnienia decyzji, która w tej części argumentacyjnej jest taka sama, jak w wielu innych sprawach dotyczących wymierzania kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy o SENT, i w których przewoźnicy popełniali podobne delikty. Z uzasadnienia obu decyzji wynika bowiem, że rozważając przesłanki odstąpienia od nałożenia kary organy wzięły pod uwagę właściwie tylko interes fiskalny państwa.
Tymczasem ustawa SENT nie ma mieć charakteru fiskalnego, ale prewencyjny. Uchybienie, którego dopuścił się przewoźnik w sprawie miało charakter drobny, formalny i łatwy do usunięcia. Z powodu tych uchybień zaś Skarb Państwa nie poniósł żadnej szkody, ani uszczupleń w swoich dochodach. Nie wykazano by mogło to spowodować jakiekolwiek zagrożenie dla legalnego obrotu paliwami płynnymi. Co więcej z ustaleń organów wynika, że skarżący przewoźnik nie był wcześniej karany za podobne naruszenia, choć w okresie ponad 2 lat dokonał 54 takich zgłoszeń, z których 25 było kontrolowanych. W takiej sytuacji nałożenie na stronę tak znaczącej co do wysokości kary pieniężnej, w świetle wyżej omówionej przesłanki "interesu publicznego", nie znajduje uzasadnienia.
9. Zdaniem sądu wynikające z ustawy, potwierdzanej praktyką organów w niniejszej sprawie, zastosowanie sankcji sprowadza się wyłącznie do formalnego legalizmu w myśl zasady "dura lex sed lex". Choć zgodzić się należy z tym, że konstruowane sankcji, w tym administracyjnych stanowi suwerenne pole władztwa ustawodawczego, to w perspektywie zasad współczesnych demokratycznych systemów prawnych, o czym była mowa wyżej, nie jest ono nieograniczone i musi podlegać kontroli z punktu widzenia zasad ogólnosystemowych, w tym konstytucyjnych zasad sprawiedliwości i proporcjonalności. Funkcję taką jest władne pełnić sądownictwo administracyjne jako gwarant praw i wolności obywatelskich, w szczególności w indywidualnych sprawach, w których dochodzi do nadmiernie restryktywnego (nieproporcjonalnego) stosowania instrumentów władczych prawa pozytywnego.
Taka potrzeba – ochrony jednostki przed zbyt formalnym legalizmem, fiskalizacją sankcji, sprowadzającym się także do zawężenia interpretacji zastosowania klauzuli "interesu publicznego", zawartej w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, zachodzi w niniejszej sprawie. W tej mierze niniejszy skład w całości akceptuje pogląd wyrażony już w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych, zgodnie z którym przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy również uwzględnić to, czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Nie leży bowiem w interesie publicznym, a więc interesie całego społeczeństwa nakładanie kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a które to dopuściły się jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również prawa podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT.
Takie postępowanie organów nie powodowałoby budowania zaufania obywateli do organów administracji publicznej i stanowiłoby nadmierny, nieakceptowalny współcześnie legalizm. Nie ma przy tym interesu publicznego w tym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, jeżeli uchybienia te nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci możliwości uszczuplenia dochodów budżetowych i zostały usunięte w całości lub w znacznej części w toku kontroli (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., II GSK 1133/19; 18 maja 2020 r., II GSK 220/20; 2 lipca 2020 r., II GSK 406/20 i 27 listopada 2020 r., II GSK 790/20 oraz wyroki WSA w Krakowie z 11 września 2019 r., III SA/Kr 450/19 i WSA we Wrocławiu z 6 grudnia 2018 r., III SA/Wr 423/18; CBOSA).
10. W ocenie Sądu zawarta w zaskarżonej decyzji nieprawidłowa, zbyt wąska wykładnia art. 24 ust. 3 ustawy SENT miała istotny wpływ na wynik sprawy, jak i prowadzone postępowanie, w którym, z naruszeniem art. 120, art. 121 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa nie dokonano prawidłowej oceny przesłanki "interesu publicznego" i jej zastosowania w sprawie, i przede wszystkim nie ustalono i nie rozważono okoliczności istotnych dla jej zastosowania, związanych z legalnością działania spółki w świetle wykonywania wcześniej obowiązków przewoźnika, o których mowa jest w ustawie SENT oraz realnym wpływem (zagrożeniem) naruszenia dla interesu Skarbu Państwa, które w nie zostało przez organy wykazane.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję, a zważywszy na typ i skutki naruszenia prawa przez organy, również decyzję ją poprzedzającą (art. 135 p.p.s.a.). Odnoszenie się do innych zarzutów skargi jest w tej sytuacji zbędne.
Rozpoznając sprawę ponownie organy będą związane dokonaną przez Sąd oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania sądowego należnych stronie skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę