II SA/Go 823/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2021-12-08
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na budowęstacja paliwprawo budowlanestrona postępowaniaobszar oddziaływaniainteres prawnywznowienie postępowania WSAadministracja budowlana

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Prokuratora Okręgowego i Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Wojewody, uznając, że Spółdzielni nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę stacji paliw, gdyż inwestycja nie oddziałuje na jej nieruchomość w sposób naruszający prawo.

Sprawa dotyczyła skargi Spółdzielni Mieszkaniowej i Prokuratora Okręgowego na decyzję Wojewody odmawiającą uchylenia pozwolenia na budowę stacji paliw. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy Spółdzielnia, jako sąsiad inwestycji, posiada status strony w postępowaniu. Po wielokrotnych postępowaniach i wyrokach NSA, Sąd uznał, że inwestycja nie oddziałuje na nieruchomość Spółdzielni w sposób naruszający prawo, a zatem Spółdzielni nie przysługuje przymiot strony. W konsekwencji, skargi zostały oddalone.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. dotyczyła skarg Prokuratora Okręgowego i Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą uchylenia pozwolenia na budowę stacji paliw. Spółdzielnia Mieszkaniowa domagała się wznowienia postępowania, twierdząc, że jako sąsiad inwestycji, jej interes prawny został naruszony i powinna być uznana za stronę postępowania. Po serii postępowań, w tym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazał na konieczność precyzyjnego ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji i powiązania go z konkretnymi przepisami prawa, Wojewoda ponownie rozpoznał sprawę. Stwierdził, że analiza dokumentacji projektowej i przepisów technicznych nie wykazała, aby projektowana stacja paliw oddziaływała na nieruchomość Spółdzielni w sposób naruszający jej prawo do zagospodarowania, w tym poprzez wpływ na kanalizację deszczową czy dostęp do drogi publicznej. Sąd administracyjny, kontrolując decyzję Wojewody, uznał, że organ prawidłowo zastosował się do wytycznych NSA i nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego. Sąd podkreślił, że dla przyznania statusu strony konieczne jest wykazanie naruszenia konkretnych norm prawnych, a nie tylko potencjalnego lub faktycznego oddziaływania. W związku z tym, że nie wykazano, aby Spółdzielni przysługiwał przymiot strony, jej skarga, podobnie jak skarga Prokuratora, została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, Spółdzielni Mieszkaniowej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, ponieważ nie wykazano, aby projektowana inwestycja oddziaływała na jej nieruchomość w sposób naruszający konkretne przepisy prawa materialnego, co jest warunkiem uznania za stronę zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wytycznych NSA, zgodnie z którymi dla przyznania statusu strony konieczne jest wykazanie naruszenia konkretnych norm prawnych, a nie tylko potencjalnego lub faktycznego oddziaływania. Analiza projektu budowlanego i przepisów technicznych nie wykazała, aby inwestycja wpływała na sposób zagospodarowania nieruchomości Spółdzielni ani naruszała jej prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a - c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny (naruszenie prawa materialnego, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania).

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

p.b. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa krąg stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę (inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu).

p.b. art. 3 § pkt 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obszaru oddziaływania obiektu jako terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 146 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku NSA są wiążące dla organu i sądu.

p.b. art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 20 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

Dotyczy immisji pośrednich i przeciętnej miary zakłóceń.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Inwestycja budowlana nie oddziałuje na nieruchomość sąsiednią w sposób naruszający konkretne przepisy prawa materialnego. Brak wykazania naruszenia prawa materialnego uzasadniającego przyznanie statusu strony postępowania. Podłączenie do kanalizacji deszczowej nie stanowi podstawy do uznania za stronę postępowania o pozwolenie na budowę. Zarzuty merytoryczne mogą być podnoszone tylko przez strony postępowania.

Odrzucone argumenty

Spółdzielnia Mieszkaniowa, jako sąsiad, posiada interes prawny i faktyczny w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Inwestycja oddziałuje na nieruchomość Spółdzielni poprzez wpływ na wjazd, parkingi i kanalizację deszczową. Naruszenie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących odległości stacji paliw od sąsiednich działek.

Godne uwagi sformułowania

nie wystarczy stwierdzenie, że będzie ona faktycznie wpływała na sąsiednie działki, lecz niezbędne jest wskazanie normy prawnej, która reguluje taki wpływ przedsięwzięcia na otoczenie wyłącznie subiektywne przekonanie o oddziaływaniu zamierzenia budowlanego na sąsiednie tereny jest niewystarczające źródła interesu prawnego nie mogą stanowić bliżej nieokreślone immisje pośrednie, ponieważ co do zasady są one dozwolone w postępowaniu wznowieniowym zarzuty o treści merytorycznej [...] może zgłaszać podmiot, któremu został przyznany przymiot strony postępowania

Skład orzekający

Grażyna Staniszewska

sprawozdawca

Jacek Jaśkiewicz

przewodniczący

Jarosław Piątek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach o pozwolenie na budowę, definicja obszaru oddziaływania obiektu, znaczenie interesu prawnego w kontekście immisji i sąsiedztwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy stacji paliw, ale zasady dotyczące statusu strony i obszaru oddziaływania mają szersze zastosowanie w prawie budowlanym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak skomplikowane i długotrwałe mogą być spory o status strony w postępowaniu administracyjnym, nawet w sprawach budowlanych. Pokazuje też, jak kluczowe jest precyzyjne ustalenie wpływu inwestycji na sąsiednie nieruchomości.

Czy sąsiad zawsze ma prawo głosu przy pozwoleniu na budowę? Sąd wyjaśnia, kiedy interes prawny jest kluczowy.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 823/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /sprawozdawca/
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący/
Jarosław Piątek
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 619/22 - Wyrok NSA z 2023-07-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1202
art. 3 pkt 20, art. 20 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skarg Spółdzielni Mieszkaniowej [...] i Prokuratora Okręgowego na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargi.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta, po rozpoznaniu wniosku M Spółka z o.o., decyzją z [...] września 2018 r. nr [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na budowę stacji paliw wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu, na działce ewidencyjnej nr [...] przy ul. [...].
Wnioskiem z [...] lutego 2019 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa, powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – powoływanej dalej jako "k.p.a.", zwróciła się do Prezydenta Miasta o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę stacji paliw na działce nr [...] oraz o uchylenie decyzji z [...] września 2018 r., nr [...]. Spółdzielnia wskazała, że jako bezpośredni sąsiad nieruchomości na której planowana jest budowa stacji paliw, postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę tej inwestycji zostało przeprowadzone bez jej udziału, mimo że budowa stacji paliw dotyczy jej interesu prawnego i faktycznego.
Prezydent Miasta, decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], na podstawie art. 146 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmówił uchylenia własnej decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] września 2018 r., nr [...]. Organ wskazał, że podanie o wznowienie postępowania wniesione zostało z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Dalej podniósł, że w trakcie wznowionego postępowania dokonano sprawdzenia przedłożonego projektu budowlanego z 12 czerwca 2018 r. pod względem wymagań zawartych w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, z późn. zm., dalej jako - p.b.). Zgodność przedłożonych rozwiązań ponownie zweryfikowano z wymaganiami ochrony środowiska, a w szczególności z określonymi w decyzji Prezydenta Miasta z [...] maja 2014 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Przeprowadzona analiza wykazała, że projekt zagospodarowania działki sporządzony dla przedmiotowej inwestycji spełnia również wymogi zawarte w przepisach techniczno – budowlanych. Projekt budowlany posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia, w tym decyzję z [...] lutego 2018 r. zezwalającą na przebudowę zjazdu do parametrów zjazdu publicznego, umożliwiającego bezpośrednie skomunikowanie projektowanej stacji paliw z drogi publicznej ul. [...], bez konieczności korzystania ze zjazdu zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] (będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni). Sprawdzenie dokumentów wykazało również, że inwestor, firma "M" sp. z o.o. spełnił wymagania określone w art. 32 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane. Organ wskazał, że zadośćuczynienie wymogom określonym w przepisach prawa sprawia, że realizowany obiekt stacji paliw nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu terenów sąsiednich, w tym ich zabudowy, przez co obszar jego oddziaływania mieści się w całości na działce, na której został zaprojektowany. W konsekwencji stwierdził, że Spółdzielni nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę.
Odwołania od powyższej decyzji wnieśli Prokurator Okręgowy oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa.
Wojewoda decyzją z [...] lipca 2019 r. uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta z [...] kwietnia 2019 r. i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu M Spółki z o.o. od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z 1 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SA/Go 565/19, uchylił w całości ww. decyzję Wojewody z [...] lipca 2019 r. Zdaniem Sądu organ odwoławczy nie przeprowadził analizy stanu prawnego i nie odniósł się do stanu faktycznego sprawy. Sąd wskazał, że uchylając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie ustosunkował się do argumentacji zawartej w decyzji organu pierwszej instancji i nie uzasadnił z jakich przyczyn nie podzielił zawartego w niej stanowiska. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że Wojewoda nie rozpatrzył sprawy w pełnym zakresie, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie wyjaśnił wszelkich okoliczności mających znaczenie procesowe, przez co uchybił przepisom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 15 k.p.a.
Wojewoda ponownie rozpoznając sprawę decyzją z [...] września 2020r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta z [...] kwietnia 2019 r., znak [...] o odmowie uchylenia decyzji z [...] września 2018 r., nr [...] zezwalającej na budowę stacji paliw wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu na działce ewidencyjnej nr [...] przy ul. [...] i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Powołując się na przepis art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy – Prawo budowlane Wojewoda uznał, że dla uzyskania przymiotu strony wystarczy, aby wynik toczącego się postępowania mógł potencjalnie oddziaływać na sferę uprawnień danego podmiotu, wynikających z określonych przepisów prawa materialnego. Posiadanie przymiotu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę ma bowiem na celu zapewnienie właścicielom nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z inwestycją możliwość sprawdzenia, czy przysługujące im prawa nie zostały naruszone. Zdaniem Wojewody znaczenie w tym zakresie ma fakt podłączenia kanalizacji deszczowej znajdującej się na terenie działki nr [...] do kolektora deszczowego przebiegającego przez działkę objętą inwestycją. A zatem projektowana inwestycja nie pozostaje bez wpływu na istniejącą kanalizację deszczową, z której korzysta również Spółdzielnia, co w ocenie Wojewody powoduje, że Spółdzielni Mieszkaniowej przysługuje przymiot strony w sprawie pozwolenia na budowę przedmiotowej stacji paliw. W związku z tym Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji powinien ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu merytorycznego rozpoznania sprawy, przy udziale wszystkich stron postępowania.
Sprzeciw od powyższej decyzji wniosła M Spółka z o.o..
Wyrokiem z dnia 18 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Go 528/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. ww. sprzeciw oddalił. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż organ ten błędnie przyjął, że Spółdzielnia nie posiadała statusu strony postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] września 2018 r. o pozwoleniu na budowę. Sąd wskazał, że prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane prowadzi do wniosku, że obszar oddziaływania obiektu należy wyznaczyć z uwzględnieniem postanowień planu miejscowego, mogących mieć znaczenie dla określenia zakresu wykonywania prawa własności nieruchomości sąsiednich. W związku z tym zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane za strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę powinni być uznani właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się na terenie jednego planu miejscowego, których praw ze względu na usytuowanie ich nieruchomości w stosunku do nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja, projektowana inwestycja może dotyczyć. A zatem Sąd podniósł, że w procesie zmierzającym do wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu nie można odstąpić od ustaleń odnoszących się do sposobu zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora, przede wszystkim nieruchomości bezpośrednio graniczących z tą działką. Ma to bowiem szczególne znaczenie jeżeli jest to obiekt nietypowy dla danego terenu. Tak więc Sąd uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania przez organ odwoławczy decyzji w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. i dlatego oddalił sprzeciw.
Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej wniesionej przez M Spółka z o.o. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 403/21 uchylił ww. wyrok i uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] września 2020 r. w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarówno Sąd pierwszej instancji oddalając sprzeciw, jak i organ odwoławczy korzystając z art. 138 § 2 k.p.a., nie ustosunkowali się do argumentacji organu pierwszej instancji, wskazującej, że w świetle obowiązujących przepisów i stanu faktycznego sprawy Spółdzielni nie przysługuje status strony w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, bowiem przyjęte w projekcie budowlanym rozwiązania wykluczają oddziaływanie planowanej inwestycji na nieruchomość Spółdzielni. Tymczasem do przeprowadzenia szczegółowej analizy stanu prawnego i odniesienia się do stanu faktycznego sprawy, jak też do ustosunkowania się do argumentacji zawartej w odwołaniach i w decyzji organu pierwszej instancji, a następnie uzasadnienia z jakich przyczyn nie podziela zawartego w nich stanowiska, Wojewoda został zobowiązany prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 1 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 565/19, którym organ odwoławczy jak i Sąd pierwszej instancji byli związani. W ocenie NSA organ odwoławczy w zaskarżonej obecnie decyzji nie wykonał powyższego zobowiązania, a także nie ustosunkował się do argumentów podniesionych w piśmie Spółdzielni Mieszkaniowej z [...] lipca 2020 r., będącym uzupełnieniem odwołania od decyzji z [...] kwietnia 2019 r., które w jej ocenie świadczą o tym, że bezprawnie została pominięta jako strona w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę stacji paliw. Argumenty w zakresie zgodności inwestycji z wymogami ustawy - Prawo budowlane i warunkami techniczno-budowlanymi, wbrew twierdzeniu organu, dotyczyły prawidłowości ustalenia obszaru oddziaływania przedmiotowej inwestycji, a tym samym posiadania przez Spółdzielnię ewentualnego przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na jej budowę. Organ odwoławczy nie podważył też stanowiska organu pierwszej instancji, że ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni nie można wywieść z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, czy też przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie, bowiem w uzasadnieniu decyzji nie wskazano żadnego przepisu, z którego mogłyby wynikać ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości Spółdzielni Mieszkaniowej. Wojewoda wskazał jedynie, że za przyjęciem, iż Spółdzielni przysługuje status strony w niniejszej sprawie świadczy przede wszystkim fakt podłączenia kanalizacji deszczowej znajdującej się na terenie należącej do niej działki o nr ewid. [...] do kolektora deszczowego przebiegającego przez działkę, na której przewidziano realizację inwestycji. Wojewoda nie wyjaśnił jednak jaki to ma wpływ na ograniczenie w zagospodarowaniu czy też użytkowaniu działki Spółdzielni o nr ewid. [...]. Zaprojektowanie przewodów doprowadzających paliwo z podziemnego zbiornika do odmierzaczy paliwa na trasie przebiegu kolektora kanalizacji deszczowej ani nie ogranicza, ani nie pozbawia Spółdzielni Mieszkaniowej możliwości korzystania z kanalizacji deszczowej. NSA stwierdził, że jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na kanalizacją deszczową na działce inwestora może co najwyżej wpływać na prawa i obowiązki zarządcy sieci a nie Spółdzielni, która nie posiada do niej żadnego tytułu prawnego. Przyjęcie sposobu rozumowania organu odwoławczego w powyższej kwestii prowadziłoby do całkowicie nieracjonalnego i sprzecznego z art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane wniosku, że każdy podmiot podłączony do kanalizacji deszczowej przebiegającej przez działkę o nr ewid. [...] posiadałby przymiot strony w postępowaniu dotyczącym udzielania pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji.
W ocenie NSA stanowisko organu odwoławczego, że podziela argumentację Spółdzielni, bez wskazania ku temu odpowiednich przesłanek i bez podważenia argumentacji organu pierwszej instancji, nie wyczerpuje wymogu rozpoznania sprawy, co pominął zupełnie Sąd pierwszej instancji oddalając sprzeciw w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji uznając za prawidłowe stanowisko organu odwoławczego, że obszar oddziaływania obiektu obejmuje nieruchomość będącą w użytkowaniu Spółdzielni, przywołał jedynie treść przepisów art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane oraz przytoczył wyrwane z kontekstu danej sprawy fragmenty uzasadnień trzech orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, bez odniesienia ich do stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Dokonując natomiast wykładni obszaru oddziaływania Sąd wskazał, że za strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę powinni być uznani właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się na terenie jednego planu miejscowego. Dokonując tej wykładni Sąd pominął jednak potwierdzoną w projekcie budowlanym (projekcie zagospodarowania terenu) okoliczność, którą podniosła także Spółdzielnia w piśmie z [...] lipca 2020 r., że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie obejmuje działki będącej w użytkowaniu Spółdzielni oraz północnej części działki nr [...] (na której ma być realizowania inwestycja), przy granicy z parkingiem Spółdzielni (o szerokości ok. 5,5 metra), dla której to części Prezydent Miasta w dniu [...] marca 2015 r. wydał decyzję ustalającą warunki zabudowy dla budowy stacji paliw. A zatem działka inwestycyjna i działka będąca w użytkowaniu Spółdzielni nie są objęte jednym planem miejscowym, co powoduje, że założenie przyjęte przez Sąd przy dokonywaniu wykładni obszaru oddziaływania jest całkowicie błędne.
NSA stwierdził, że krąg podmiotów uznawanych za strony postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę prowadzonej w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzwyczajnym powinien być ustalany z uwzględnieniem art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Nadto zaznaczył, że należy mieć przy tym na uwadze, że przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane nie zawsze jest ściśle uzależniony od tego, czy oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie w sposób jednoznaczny przekracza ustalone w tym względzie normy, lecz może wynikać z konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie zakresu oddziaływania na prawo do zagospodarowania nieruchomości sąsiednich. Stroną tego postępowania mogą być zatem nie tylko osoby, których prawa mogą zostać jednoznacznie naruszone w wyniku realizacji inwestycji, ale też władający nieruchomościami, na zagospodarowanie których inwestycja ta może oddziaływać w takim stopniu, że właściwy organ ma obowiązek sprawdzić w postępowaniu wyjaśniającym, czy zostały spełnione wszystkie wymagania wynikające z przepisów ustawy - Prawo budowlane i przepisów odrębnych. Niezbędne jest jednak wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, mogącego wykluczać bądź ograniczać zagospodarowanie (użytkowanie) działki sąsiedniej ze względu na powstanie projektowanej zabudowy. Nie wystarczy więc subiektywne przekonanie właściciela czy też użytkownika nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, że ma on interes prawny uzasadniający jego udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie.
NSA wskazał, że potencjalna możliwość oddziaływania projektowanej inwestycji, aby mogła uzasadniać występowanie interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu, musi w każdym przypadku wiązać się z potrzebą ustalenia w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji. Jest to tym bardziej istotne, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie, organ w postępowaniu prowadzonym w wyniku pozytywnego rozpoznania wniosku o wznowienie dokonuje jedynie oceny wystąpienia przesłanek zawartych w art. 145 § 1 k.p.a. i nie ma uprawnień do ponownego rozpoznania sprawy w całości, tak jak to czyni organ w trybie zwykłym. Ponadto, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, źródła interesu prawnego nie mogą stanowić bliżej nieokreślone immisje pośrednie, ponieważ co do zasady są one dozwolone. Zakłócenia te nie powinny przekraczać "przeciętnej miary" (art. 144 K.c.). W praktyce przy ustalaniu przeciętnej miary należy więc uwzględniać społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości emitującej zakłócenia, jak też nieruchomości doznającej zakłóceń. Dopuszczalne są takie zakłócenia, które wynikają z normalnej eksploatacji nieruchomości, na której umiejscowione jest źródło zakłóceń, zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i jednocześnie nie naruszają normalnej eksploatacji nieruchomości doznającej zakłóceń zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Zatem samo podniesienie argumentu, że inwestycja będzie powodowała immisje pośrednie, nie jest wystarczające do przyznania interesu prawnego.
Nie przesądzając zatem statusu Spółdzielni Mieszkaniowej w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę stacji paliw NSA stwierdził, że organ drugiej instancji nie rozpatrzył sprawy w pełnym jej zakresie, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie wyjaśnił wszelkich jej okoliczności mających znaczenie procesowe. Tym samym NSA za przedwczesne uznał zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez uznanie, że interes prawny Spółdzielni mógł zostać potencjalnie naruszony, a co za tym idzie, że Spółdzielnia powinna posiadać status strony w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] września 2018 r. o pozwoleniu na budowę. Ani organ odwoławczy ani Sąd pierwszej instancji nie wskazali bowiem konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zagospodarowanie (użytkowanie) działki Spółdzielni ze względu na powstanie projektowanej inwestycji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...].04.2019 r., znak: [...] o odmowie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...].09.2018r. znak: [...] zezwalającej na budowę stacji paliw wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu, na działce ewidencyjnej nr [...], przy ul. [...].
Organ odwoławczy wyjaśnił, że na obecnym etapie postępowania obowiązany jest określić obszar oddziaływania inwestycji polegającej na budowie stacji paliw wraz i z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu, na działce ewidencyjnej I nr [...], przy ul. [...], a następnie stwierdzić czy wszystkie podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości znajdujących się i w obszarze jej oddziaływania miały zapewnioną możliwość czynnego udziału w postępowaniu zakończonym pozwoleniem na jej budowę.
Wojewoda wyjaśnił, że analiza zgromadzonych dokumentów, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego doprowadziła do wniosku, że obszar oddziaływania inwestycji obejmuje wyłącznie działki nr [...].
Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji oparł swój wniosek na przepisach określających warunki sytuowania i obiektów na działce budowlanej określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1065), istniejącym sposobie zagospodarowania działki nr [...] oraz rozwiązaniach projektowych w zakresie komunikacji (dojazdu do stacji paliw). Przy czym Wojewoda zaznaczył, że przy wyznaczeniu obszaru oddziaływania uwzględnił również, z uwagi na rodzaj przedmiotowej inwestycji, wymogi wynikające z rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy-naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1853 z późn. zm.).
Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie odległość projektowanej stacji paliw (wszystkich jej elementów) od granicy działki nr [...] jest zgodna z wymogami określonymi w tym rozporządzeniu. Oznacza to, że projektowana stacja paliw nie będzie ograniczać przyszłej zabudowy tej działki ani jej użytkowania w sposób zgodny z przeznaczeniem. Bez wpływu na to pozostaje również fakt że Spółdzielnia Mieszkaniowa jest podłączona do kolektora deszczowego przebiegającego przez działkę objętą inwestycją. W kwestii tej prawomocnie rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że okoliczność ta nie ma wpływu na posiadanie przymiotu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Projektowana inwestycja nie wpływa również na ograniczenie Spółdzielni dostępu do drogi publicznej czy też prawa wieczystego użytkowania jej nieruchomości. Jest ona w dalszym ciągu władna do jej zagospodarowania w sposób zgodny z przepisami bez spełnienia dodatkowych warunków wynikających z faktu powstania przedmiotowej inwestycji na działce sąsiedniej.
W ocenie Wojewody uzasadnienia w przepisach prawa nie znajduje również podnoszona przez Spółdzielnię konieczność likwidacji miejsc postojowych na jej działce z uwagi na zbyt małą ich odległość od granicy. Miejsca te są miejscami istniejącymi i ich odległość od granicy działki sąsiedniej nie uległa zmianie. Na lokalizację i odległość od granicy działki nie wpłynie również fakt wybudowania obiektu na działce sąsiedniej.
Wojewoda stwierdził zatem, że w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. strona bez swojej winy nie, brała udziału w postępowaniu.
Na powyższą decyzję skargę wniósł Prokurator Okręgowy zarzucając jej:
- naruszenie przepisów prawa materialnego art. 28 ust. 1 w zw. z art. 5, 30 pkt 20 ustawy Prawo budowalne poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że Spółdzielni Mieszkaniowej nie przysługuje przymiot strony we wznowionym postępowaniu, bowiem nieruchomość stanowiąca ich użytkowanie wieczyste nie jest objęta obszarem oddziaływania inwestycji przy ul. [...],
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowalne poprzez jego błędną wykładnię dotycząca wyznaczenia obszaru oddziaływania inwestycji z pominięciem regulacji min. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 listopada 2005r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. 2014 poz. 1853 ze zm.),
- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w zakresie, w jakim dotyczy żądanie strony, zobowiązując jednocześnie organ do czynnego działania w postępowaniu wyjaśniającym, a polegającego na poszukiwaniu dowodów pozwalających na dojściu do prawdy obiektywnej, a ponadto dowolne oraz wybiórcze rozpatrzenie całości materiału dowodowego, z bezpośrednim naruszaniem strony do czynnego udziału w sposób wpływający na treść rozstrzygnięcia.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji.
W ocenie Prokuratora organ odwoławczy nie dostosował się w pełni do wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 403/21 w zakresie chociażby odniesienia się do okoliczności podnoszonych przez Spółdzielnię w piśmie z [...] lipca 2020r., na treść którego również powoływał się Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie skarżącego okoliczności wskazane w tym piśmie uzasadniają żądanie Spółdzielni uznania za stronę postępowania administracyjnego.
Prokurator stwierdził, że ustalając obszar oddziaływania obiektu zgodnie z art. 5 ust.1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane organ był zobowiązany do zapewnienia poszanowanie interesów osób trzecich, co dotyczy przede wszystkim właścicieli bądź użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora, a co powinno zakładać m.in. analizę podnoszonych przez te podmioty argumentów. Zaznaczył też, że poszanowanie uzasadnionych interesów tych podmiotów, w tym Spółdzielni Mieszkaniowej [...], powinno oznaczać wyznaczenie obszaru oddziaływania z uwzględnieniem regulacji zawartych min. w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. 2014 poz. 1853 t.j. z późniejszymi zmianami), a czego organ nie uwzględnił, poprzestając na wyznaczeniu obszaru analizowanego z uwzględnieniem jedynie norm techniczno-budowalnych. Inwestycja wbrew wymogom zawartym w tym rozporządzeniu nie spełnia warunków w zakresie odległości infrastruktury stacji paliw od sąsiadujących działek. Co istotnie wpływa na prawa Spółdzielni w zakresie ewentualnego usytuowania przez nią kolejnych budynków od stacji paliw w odległości większej niż tego wymagają obecnie obowiązujące uregulowania, a ta różnica wydaje się i znacząca. W ocenie Prokuratora, w przedmiotowej sprawie ustalenia faktyczne w kwestii statusu strony Spółdzielni Mieszkaniowej były niewystarczające, a wydana decyzja zapadła z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz przepisów szczegółowych doprecyzujących tę zasadę.
Powyższa skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Go 823/21.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2021 r. wniosła również Spółdzielnia Mieszkaniowa. Skarżąca zarzuciła, że decyzja ta została wydana niezgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, niezgodnie z wymogami art. 5 i 9 Prawa budowlanego oraz wymogami przepisów techniczno-budowlach. Milcząca zgoda na odstępstwo od tych wymogów, bez zgody właściwego ministra, stanowi też przekroczenie właściwości rzeczowej organu administracji budowlanej. W ocenie skarżącej organ powinien doskonale orientować się w obowiązujących w tej materii przepisach, a pominął tak istotne wynikające z nich wymogi. Przymiot strony Spółdzielni Mieszkaniowej w tym postępowaniu jest oczywisty, a strony przeciwne podważają go w celu niedopuszczenia Spółdzielni do obnażenia rażących błędów wydanej decyzji.
Skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Go 824/21.
W odpowiedzi na obie ww. skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione z zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 22 października 2021 r. sygn. akt II SA/Go 824/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zarządził połączenie sprawy o sygn. akt II SA/Go 824/21 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt II SA/Go 823/21. Jednocześnie orzekł, że połączone sprawy prowadzone będą dalej pod sygnaturą akt II SA/Go 823/21.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja administracyjna wydana w postępowaniu wznowieniowym. Z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2018 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę stacji paliw wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu, na działce ewidencyjnej nr [...] przy ul. [...] wystąpiła Spółdzielnia Mieszkaniowa.
W pierwszej kolejności należy poddać analizie przepisy procesowe stanowiące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uregulowane w przepisach od art. 145 do art. 152 k.p.a. wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą charakter nadzwyczajny, pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, gdy postępowanie prowadzące do jej wydania było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że celem wznowienia postępowania jest sprawdzenie, czy jakaś kwalifikowana wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Skutki prawne decyzji wzruszalnych są zatem uznane przez prawo, a nowym aktem pozbawia się jedynie zdolności ich wywoływania w przyszłości.
W badanej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2018 r. nr [...] wskazano przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę i zatwierdzenie projektu budowlanego krąg stron postepowania zostaje określony na podstawie art. 28 ust. 2 p.b. Przepis ten stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Stosownie do treści art. 3 pkt 20 p.b. przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że do uznania, iż dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji budowlanej nie wystarczy stwierdzenie, że będzie ona faktycznie wpływała na sąsiednie działki, lecz niezbędne jest wskazanie normy prawnej, która reguluje taki wpływ przedsięwzięcia na otoczenie. Okoliczności te muszą mieć charakter obiektywny, ponieważ wyłącznie subiektywne przekonanie o oddziaływaniu zamierzenia budowlanego na sąsiednie tereny jest niewystarczające w świetle art. 3 pkt 20 p.b. (por. wyrok sygn. II SA/Po 895/20). Znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu należy rozumieć w ten sposób, że przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania administracyjnego. Ograniczenia, które nie są wynikiem istnienia przepisów prawnych, nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w sprawie, której przedmiotem jest wydanie pozwolenia na budowę (por. wyrok II SA/Sz 539/21).
W badanej sprawie Spółdzielnia Mieszkaniowa podała, że jej interes faktyczny i prawny w udziale w charakterze strony w postępowaniu zakończonym w.w. ostateczną decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] polega na tym, że istniejący wjazd z ul. [...] na działkę inwestora nr [...] na ok. 1/3 jego szerokości leży na działce Spółdzielni o nr ewid. [...], natomiast Spółdzielnia nie wyraziła zgody na dysponowanie tym gruntem na cele budowlane. Dalej Wnioskodawczyni podniosła, że należący do niej parking, który graniczy od północy z parkingiem hipermarketu obecnie w całości przeznaczony jest na potrzeby mieszkańców Spółdzielni. Zatwierdzając plan zagospodarowania terenu organ powinien sprawdzić aktualny bilans miejsc postojowych i porównać z wymogami wynikającymi z wielkości hipermarketu oraz warunkami funkcjonowania stacji paliw, a dopiero spełnienie tych wymogów powinno być warunkiem zgody na budowę stacji paliw. Zdaniem Spółdzielni oczywistym jest, że przy niedostatku miejsc postojowych hipermarketu klienci marketu oraz stacji paliw będą korzystali z parkingu Spółdzielni. Wnioskodawczyni wskazała, że Rada Nadzorcza Spółdzielni oraz liczna rzesza mieszkańców sąsiadującej zabudowy mieszkaniowej wysokościowej sprzeciwiają się budowie stacji paliw i nie akceptują realizacji tej inwestycji, która jest "wciśnięta na siłę" w zbyt małą na ten cel działkę. W ocenie Spółdzielni inwestycja ta nie będzie mogła funkcjonować bez korzystania z nieruchomości będących we władaniu Spółdzielni. Powyższe argumenty, zdaniem Wnioskodawczyni, świadczą o tym że oddziaływanie projektowanej stacji paliw nie zamyka się w granicach działki inwestora i zdecydowanie utrudni korzystnie z działek sąsiednich.
Ocena legalności zaskarżonej decyzji wymaga wskazania, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. (prawomocny wyrok sygn. akt II SA/Go 565/19, wyrok II SA/Go 528/20) oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 403/21 Naczelny Sąd Administracyjny zawarł ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w sprawie, które na mocy art. 153 p.p.s.a. są wiążące zarówno dla organu prowadzącego postępowanie w sprawie, jak i dla Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę. W w.w. wyroku NSA wyraził stanowisko zgodnie z którym występowanie interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu, musi w każdym przypadku wiązać się z potrzebą ustalenia w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji. Pogląd przeciwny, dopuszczający w powyższym przypadku badanie potencjalnego, ale bliżej nieokreślonego oddziaływania prowadziłby do skutków jednoznacznie sprzecznych ze zmianami ustawy Prawo budowlane dokonanymi ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 80, poz. 718) i powrotu do stanu sprzed tej zmiany, gdy organy administracji architektoniczno - budowlanej przyjmowały co do zasady, że każdy właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na jej budowę, bo inwestycja ta może w bliżej nieokreślony sposób oddziaływać na działkę sąsiednią. Ponadto należy podkreślić, że źródła interesu prawnego nie mogą stanowić bliżej nieokreślone immisje pośrednie, ponieważ co do zasady są one dozwolone. Zakłócenia te nie powinny przekraczać "przeciętnej miary" (art. 144 K.c.). W praktyce przy ustalaniu przeciętnej miary należy więc uwzględniać społeczno- gospodarcze przeznaczenie nieruchomości emitującej zakłócenia, jak też nieruchomości doznającej zakłóceń. Dopuszczalne są takie zakłócenia, które wynikają z normalnej eksploatacji nieruchomości, na której umiejscowione jest źródło zakłóceń, zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i jednocześnie nie naruszają normalnej eksploatacji nieruchomości doznającej zakłóceń zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Zatem samo podniesienie argumentu, że inwestycja będzie powodowała immisje pośrednie, nie jest wystarczające do przyznania interesu prawnego. NSA wskazał ponadto, że zaprojektowanie przewodów doprowadzających paliwo z podziemnego zbiornika do odmierzaczy paliwa na trasie przebiegu kolektora kanalizacji deszczowej ani nie ogranicza, ani nie pozbawia Spółdzielni Mieszkaniowej możliwości korzystania z kanalizacji deszczowej. Oddziaływanie inwestycji na kanalizację dreszczową na działce inwestora może co najwyżej wpływać na prawa i obowiązki zarządcy sieci a nie Spółdzielni, która nie posiada do niej żadnego tytułu prawnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględnił ocenę prawną wyrażoną w w.w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wskazać należy, że w toku wznowionego postępowania administracyjnego nie ustalono, aby przedmiotowa inwestycja oddziaływała na nieruchomość skarżącej Spółdzielni - w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. Przede wszystkim fakt bezpośredniego sąsiedztwa planowanej inwestycji - włącznie infrastrukturą techniczną, do której należy zaliczyć parking (działka nr [...]) z będącą w użytkowaniu wieczystym skarżącej działką nr [...] nie daje jeszcze podstaw do przyjęcia o przysługującym skarżącej statusie strony postępowania. Nadto na taką ocenę nie może również mieć wpływu ewentualne korzystanie z parkingu zlokalizowanego na działce nr [...] przez klientów stacji paliw, która to sytuacja może świadczyć co najwyżej o istnieniu interesu faktycznego, ale nie prawnego. Wbrew twierdzeniom zwartym w skargach w sprawie nie wykazano, aby planowana inwestycja miała wpływ na sposób zagospodarowania nieruchomości skarżącej, który pozostał taki sam. Przez sposób zagospodarowania nieruchomości należy rozumieć przede wszystkim dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości, który w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie ulega zmianie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarg zauważyć należy, że z projektu budowlanego wynika, iż na teren inwestycji prowadzi istniejący wjazd publiczny objęty przebudową według odrębnego opracowania z ul. [...] - działka nr [...]. Również z treści decyzji prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2015 r. o warunkach zabudowy wydanej dla przedmiotowej inwestycji nie wynika, aby skomunikowanie inwestycji miało nastąpić poprzez działkę skarżącej nr [...]. W dokumentacji projektowej znajduje się pismo I sp. z o.o. w którym wyrażona została zgoda na wykonanie przebudowy zjazdu publicznego z drogi gminnej - działka nr [...] na działkę nr [...]. W tej sytuacji, mając na uwadze przyjęte w projekcie budowlanym rozwiązania, uznać należy, że - wbrew twierdzeniom skarżącej - brak jest podstaw do przyjęcia, iż ze względu na skomunikowanie przedmiotowej inwestycji poprzez działkę nr [...] inwestycja ta ogranicza sposób zagospodarowania tej nieruchomości. Projekt budowlany nie przewiduje komunikacji stacji paliw za pośrednictwem nieruchomości skarżącej. Na marginesie zauważyć trzeba, że ewentualne faktyczne wykorzystanie nieruchomości bez zgody użytkownika wieczystego może stanowić podstawę dochodzenia odpowiednich roszczeń w postępowaniu przed sądem powszechnym, nie stanowi natomiast o wadliwości decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego. Warto w tym miejscu podnieść, że za merytoryczną treść projektu budowlanego odpowiada projektant. W myśl art. 20 ust. 1 pkt 1 p.b. do podstawowych obowiązków projektanta należy opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami ustawy, ustaleniami określonymi w decyzjach administracyjnych dotyczących zamierzenia budowlanego, obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. W wyroku z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1820/17 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie podziela, zgodnie z którym organ prowadzący postępowanie zmierzające do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę bada wyłącznie, czy zostało złożone oświadczenie projektanta, stosownie do art. 20 ust. 4 p.b., o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a pełną odpowiedzialność za zgodność tego projektu z prawem ponoszą projektanci oraz ewentualnie osoba sprawdzająca projekt. Spoczywa na nich także odpowiedzialność cywilna za wady dokumentacji projektowej, jak również przed właściwą izbą zawodową. Uprawnienia kontrolne organu administracji architektoniczno-budowlanej, zostało ograniczone do ściśle określonych w art. 35 ust. 1 p.b. przypadków, tym przypadkiem nie jest zaś badanie zgodności projektu budowlanego, pod kątem przyjętych rozwiązań projektowych i możliwości technicznych jego wykonania.
W przedmiotowej sprawie nie wykazano również zasadności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy-naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie. Z dokumentacji projektowej wynika, że w wypadku przedmiotowej inwestycji wymagane odległości zostaną zachowane. Należy przy tym zwrócić uwagę, że podnosząc zarzuty w omawianej materii skarżąca nie wykazała na jakiej podstawie zostały one sformułowane, a w szczególności - jakie okoliczności stanowiły podstawę przyjęcia, że inwestycja zlokalizowana została z naruszeniem przepisów techniczno – budowlanych. Podnieść należy, że przypadek realizacji inwestycji z odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego może stanowić podstawę odrębnego postępowania podlegającego regulacji przepisom Prawa budowanego.
Odnosząc się do powyższego zagadnienia zwrócić należy uwagę na inną jeszcze kwestię, która ma istotne znaczenie dla rozpoznania zarzutu. Mianowicie należy pamiętać o tym, że w postępowaniu wznowieniowym zarzuty o treści merytorycznej, czyli odnoszące się do rozstrzygnięć o merytorycznym charakterze może zgłaszać podmiot, któremu został przyznany przymiot strony postępowania. A zatem dopiero ustalenie, że dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji stanowi podstawę do rozpoznania zarzutów odnoszących się do merytorycznej treści ostatecznej decyzji. W przedmiotowej sprawie nie ustalono wypływu stacji paliw na sposób zagospodarowania nieruchomości skarżącej, co oznacza że skarżącej nie przysługiwał status strony postępowania administracyjnego.
Przechodząc do kolejnych zarzutów skarg, wskazać należy, że treść zaskarżonej decyzji pozwala na przyjęcie, że organ odwoławczy rozpoznał sprawę w jej całokształcie, a zatem rozpoznanie przedmiotowej sprawy nastąpiło z zachowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Decyzja organu II instancji zawiera wszystkie niezbędne elementy rozstrzygnięcia. Badając pod tym kątem legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził tego rodzaju naruszeń prawa procesowego, które stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uzasadniałyby jej uchylenie. W toku postepowania administracyjnego nie doszło również do naruszenia przepisów prawa procesowego, które stosownie do treści w.w. przepisu uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargi zostały oddalone.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI