II SA/Go 816/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2014-12-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
drogi publicznepasa drogowegoopłatyuchwałasamorząd powiatowyinfrastruktura technicznarówność wobec prawaekwiwalentnośćzarządca drogi

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki E sp. z o.o. na uchwałę Rady Powiatu ustalającą stawki opłat za zajęcie pasa drogowego, uznając, że stawki te nie naruszają prawa, a zróżnicowanie opłat za urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne jest uzasadnione.

Spółka E sp. z o.o. zaskarżyła uchwałę Rady Powiatu dotyczącą stawek opłat za zajęcie pasa drogowego, zarzucając naruszenie zasady ekwiwalentności i równości wobec prawa poprzez zbyt wysokie stawki oraz preferencyjne traktowanie urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że stawki mieszczą się w granicach upoważnienia ustawowego, a zróżnicowanie opłat jest dopuszczalne na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych.

Przedmiotem skargi spółki E sp. z o.o. była uchwała Rady Powiatu ustalająca stawki opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych na cele niezwiązane z zarządzaniem drogami. Spółka domagała się stwierdzenia nieważności części uchwały, zarzucając naruszenie zasady ekwiwalentności poprzez ustalenie zbyt wysokich stawek opłat za umieszczanie urządzeń infrastruktury technicznej (w tym gazociągów) oraz naruszenie zasady równości wobec prawa przez wprowadzenie obniżki opłat dla urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę. Sąd uznał, że stawki opłat zostały ustalone w granicach upoważnienia ustawowego (art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych) i nie przekroczyły maksymalnych stawek określonych przez ustawodawcę. Sąd podkreślił, że zróżnicowanie stawek opłat jest dopuszczalne na podstawie art. 40 ust. 9 tej ustawy, uwzględniając m.in. rodzaj urządzenia. W ocenie Sądu, bonifikata dla urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych stanowiła wyraz uprawnienia Rady do zróżnicowania stawek ze względu na rodzaj urządzenia i nie naruszała zasady równości, gdyż nie dotyczyła dyskryminacji podmiotów posiadających ten sam rodzaj urządzeń, lecz różnicowania ze względu na sam rodzaj urządzenia, co jest uzasadnione specyfiką techniczną i celami jego funkcjonowania. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zasady ekwiwalentności, uznając, że opłaty za zajęcie pasa drogowego nie są podatkiem, a ich wysokość ustalana jest w granicach ustawowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, stawki opłat za zajęcie pasa drogowego, ustalone przez radę powiatu, nie naruszają zasady ekwiwalentności, ponieważ mieszczą się w granicach upoważnienia ustawowego i nie przekraczają maksymalnych stawek określonych przez ustawodawcę. Opłaty te nie są podatkiem, a ich wysokość jest ustalana w granicach ustawowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stawki opłat za zajęcie pasa drogowego zostały ustalone w granicach upoważnienia ustawowego i nie przekroczyły maksymalnych stawek określonych przez ustawodawcę. Podkreślono, że opłaty te nie są podatkiem, a ich wysokość jest ustalana w granicach ustawowych, co wyklucza naruszenie zasady ekwiwalentności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych art. 40 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych art. 40 § ust. 8

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych art. 40 § ust. 9

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym art. 87 § ust. 1

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej art. 6

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie zasady ekwiwalentności poprzez ustalenie zbyt wysokich stawek opłat za zajęcie pasa drogowego. Naruszenie zasady równości wobec prawa poprzez wprowadzenie obniżki opłat dla urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych.

Godne uwagi sformułowania

Opłaty za zajęcie pasa drogowego nie są podatkiem. Zróżnicowanie stawek opłat może nastąpić tylko i wyłącznie w oparciu o kryteria wymienione w art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych. Nie można mówić na gruncie niniejszej sprawy o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości poprzez dyskryminujące ustalenie stawek opłat w omawianym przepisie uchwały.

Skład orzekający

Maria Bohdanowicz

przewodniczący

Sławomir Pauter

sprawozdawca

Grażyna Staniszewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat za zajęcie pasa drogowego, dopuszczalność zróżnicowania stawek oraz zasada równości wobec prawa w kontekście samorządowych uchwał."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania stawek przez radę powiatu i zróżnicowania opłat za infrastrukturę techniczną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z opłatami za zajęcie pasa drogowego, które mają znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców. Interpretacja przepisów dotyczących równości i ekwiwalentności jest istotna dla prawników.

Czy stawki za zajęcie pasa drogowego są sprawiedliwe? WSA rozstrzyga spór.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 816/14 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2014-12-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2014-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Maria Bohdanowicz /przewodniczący/
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 649/15 - Wyrok NSA z 2016-09-13
Skarżony organ
Rada Powiatu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 595
art. 87 ust. 1
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 260
art. 40
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi E sp. z o.o. na uchwałę Rady Powiatu z dnia 17 grudnia 2013 r. nr XXXIX/221/13 w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych (Dz. Urz. Województwa z dnia 30 grudnia 2013 r. poz. 2880) oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Powiatu nr XXXIX/221/13 z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych, na cele niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Wnosząca skargę E Sp. z o.o. wnosiła o stwierdzenie nieważności § 3 ust. 1 pkt 1, § 3 ust. 1 pkt 2 oraz § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały.
Skarga została wniesiona w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:
Uchwałą z dnia 17 grudnia 2013 roku Nr XXXIX/221/2013 w sprawie opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych, na cele niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego Rada Powiatu ustaliła wysokość opłat za zajęcie pasa drogowego dla dróg znajdujących się w zarządzie Powiatu. Jako podstawę prawną podjętej uchwały wskazano art. 40 ust. 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.). W § 1 uchwały stwierdzono, że ustala ona stawki opłat pobieranych przez Zarząd Dróg Powiatowych za zajęcie pasa dróg powiatowych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, dotyczące: prowadzenia robót w pasie drogowym (pkt 1), umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (pkt 2), umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami ruchu drogowego oraz reklam (pkt 3), zajęcia pasa drogowego nas prawach wyłączności w celach innych niż wskazane w pkt 1-3 (pkt 4). W § 2 uchwały za zajęcie 1 metra kwadratowego powierzchni pasa drogowego o którym mowa w § 1 pkt 1 i 4, ustalono stawki opłat za każdy dzień zajęcia: chodnika, pobocza, placów, zatok autobusowych, ścieżek rowerowych, ciągów pieszych oraz pasów dzielących w wysokości 3 zł (pkt 1), przy zajęciu jezdni do 20% szerokości – 4 zł (pkt 2), przy zajęciu jezdni powyżej 20% do 50 % szerokości 6 zł (pkt 3), przy zajęciu jezdni powyżej 50% szerokości do całkowitego zajęcia jezdni – 9 zł (pkt 4), pozostałych elementów pasa drogowego – 3 zł (pkt 5). Natomiast w § 3 ust. 1 za zajęcie pasa drogowego, o którym mowa w § 1 pkt 2 tj. za umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego ustalono roczne stawki opłat za zajęcie 1 metra kwadratowego powierzchni pasa drogowego zajętego przez rzut poziomy umieszczonego urządzenia: poza obszarem zabudowanym – 20 zł (pkt 1), w obszarze zabudowanym – 40 zł (pkt 2), na drogowych obiekcie inżynieryjnym – 160 zł (pkt 3), przy umieszczaniu urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych wprowadzono stawki opłat w wysokości 50% określonych w pkt 1 i 2. Zgodnie z postanowieniami § 3 ust. 2 roczne stawki opłat w wysokości określonej w ust. 1 obejmują pełen rok kalendarzowy umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym urządzeniu inżynieryjnym, a zgodnie z § 3 ust. 3 za niepełny rok kalendarzowy wysokość rocznych stawek opłat obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzeń w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynieryjnym. W § 4 uchwały ustalono stawki za zajęcie pasa drogowego w sytuacjach o których mowa w § 1 pkt 3 i 4 uchwały. W § 6 uchwały stwierdzono, że traci moc uchwała nr XVII/88/08 Rady Powiaty z dnia 25 maja 2004 roku w sprawie opłat za zajęcie pasa drogowego dróg zarządzanych przez Zarząd Powiatu oraz uchwała nr XLVIII/261/10 Rady Powiatu z dnia 27 kwietnia 2010 roku o zmianie uchwały w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg zarządzanych przez Zarząd Powiatu. Zgodnie z § 8 uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia jej w Dzienniku Urzędowym Województwa, z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2014 roku.
Uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 30 grudnia 2013 roku pod pozycją 2880.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 roku, które wpłynęło do Starostwa Powiatu 21 sierpnia 2014 roku, E Sp. z o.o. wezwała Radę Powiatu – powołując się na art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym ( tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 595 ze zm.) – do usunięcia naruszenia prawa, dokonanego jej zdaniem w w/w uchwale i polegającego na ustaleniu w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 stawek opłat na poziomie pomijającym charakter opłaty jako świadczenia ekwiwalentnego oraz na nierównym traktowaniu przedsiębiorców poprzez nieuzasadnione wprowadzenie obniżek w § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały w przypadku umieszczania w pasie drogowym urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych., co stanowi naruszenia zasady równości wobec prawa.
W dniu 30 września 2014 roku Rada Powiatu podjęła uchwałę, w której odmówiono uwzględnienia wezwania E sp. z o.o. do usunięcia naruszenia prawa w uchwale Rady Powiatu nr XXXIX/221/13 z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych, na cele niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że wysokość stawek opłat określonych w uchwale z dnia 17 grudnia 2013 roku nie przekracza górnych stawek określonych przez ustawodawcę, nie zostały też ustalone w maksymalnej wysokości. Nie odbiegają również od stawek określonych przez organy stanowiące innych jednostek samorządu terytorialnego. Opłaty za zajęcie pasa drogowego nie są podatkiem. Brak jest podstaw do porównywania tych opłat z opłatami za ustanowienie służebności przesyłu. W kwestii drugiego zarzutu podniesiono, że art. 40 ust. 9 pkt 5 ustawy o drogach publicznych umożliwia zróżnicowanie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego ze względu na rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym.
Pismem z dnia [...] października 2014 roku, które doręczono spółce w dniu 7 października 2014 roku poinformowano, że Rada Powiatu odmówiła uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w uchwale z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie ustalenia wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych i doręczono odpis uchwały oraz jej uzasadnienie.
W skardze z dnia [...] października 2014 roku E Sp. z o.o. wniosła o stwierdzenie nieważności § 3 ust. 1 pkt 1, § 3 ust. 1 pkt 2 oraz § 3 pkt 4 uchwały Rady Powiatu nr XXXIX/221/13 z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych, na cele niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, podnosząc zarzut naruszenia art. 40 ust. 8 oraz art. 40 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych. Jednocześnie wniosła o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wnosząc o stwierdzenie nieważności § 3 ust. 1 pkt 1 oraz § 3 ust. 1 pkt 2 uchwały skarżąca podniosła, że należność za zajęcie pasa drogowego jest opłatą a nie podatkiem. Jest indywidualną zapłatą za zindywidualizowane świadczenie. Jej wyróżnikiem jest w odróżnieniu od podatku ekwiwalentność świadczenia. Istotne są więc relacje między wysokością opłaty a wysokością świadczenia wzajemnego. Uchwalając stawkę opłaty na poziomie 20 zł i 40 zł organ stanowiący powiatu naruszył zasadę ekwiwalentności pomiędzy jej wysokością a świadczeniem. Świadczy o tym skala podwyżki w stosunku do uchwały z 2004 roku oraz porównanie z ustalanymi przez sądy cywilne wynagrodzenia za ustanawianie służebności przesyłu. Ustalenie stawki opłat w aktualnej wysokości bardziej upodabnia je do podatku niż do opłaty. Świadczenia powiatu związane z zajęciem pasa drogowego od 2004 roku są na takim samym poziomie co stanowi podstawę do przyjęcia braku podstaw do podwyższenia stawki opłaty. Rada Powiatu potraktowała opłatę jako podatek i stanowi to poszukiwanie dodatkowych źródeł dochodu, a tym samym jest przekroczeniem delegacji ustawowej stanowiącej postawę jej ustalenia. Zdaniem wnoszącej skargę spółki ustalone ekwiwalentności pomiędzy ustaloną stawką opłaty za zajęcie pasa drogowego a świadczeniem ze strony powiatu jako zarządcy drogi oznacza odpowiedniość ekonomiczną pomiędzy wysokością opłaty a wartością świadczenia ze strony organu administracji publicznej na rzecz osoby zobowiązanej do jej uiszczenia. Taką ekwiwalentność zapewniłaby stawka opłaty ustalanej na poziomie podobnym jak wynagrodzenie ustalane za służebność przesyłu w drodze zawartej umowy cywilnoprawnej lub przez sąd cywilny. Wysokość stawki opłaty ustalana przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie jest ograniczono tylko górną stawką określoną przez ustawodawcę wskazanej w art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych, ale w oparciu o art. 40 ust. 9 w/w ustawy przesłankami tam wskazanymi, w tym kategorii dróg, rodzaju zajętego pasa drogowego. Tego warunku § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 uchwały nie spełnia. Wnosząc o stwierdzenie nieważności § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały, którym wprowadzono obniżkę opłaty o 50% w stosunku do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, strona skarżąca podniosła, że urządzenia te niczym się nie różnią od innej infrastruktury umieszczonej w pasie drogowym. Tym samym przedsiębiorcy zajmujący się prowadzeniem działalności w zakresie doprowadzania wody i odprowadzania ścieków zostali uprzywilejowani w stosunku do innych przedsiębiorców umieszczających infrastrukturę w pasie drogowym. Takie postępowanie stanowi naruszenie art. 32 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej. Obie normy odwołują się do równości wobec prawa, która została naruszona w zaskarżonej uchwale. Uzasadniając swój interes prawny w zaskarżeniu uchwały spółka podniosła, że zajmuje się dystrybucją gazu ziemnego, buduje i eksploatuje gazociągi. Uchwała określająca wysokość stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dotyczy bezpośrednio sfery uprawnień skarżącego, a tym samym posiada interes prawny w jej zaskarżeniu.
W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu wnosiła o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono, że zarzuty podniesione w skardze są całkowicie bezzasadne. Wysokość stawek opłat określonych w uchwale z dnia 17 grudnia 2013 roku nie przekraczają górnych stawek określonych przez ustawodawcę, nie zostały też ustalone w maksymalnej wysokości. Nie odbiegają również od stawek określonych przez organy stanowiące innych jednostek samorządu terytorialnego. Opłaty za zajęcie pasa drogowego nie są podatkiem. Brak jest podstaw do porównywania tych opłat z opłatami za ustanowienie służebności przesyłu. W kwestii drugiego zarzutu podniesiono, że art. 40 ust. 9 pkt 5 ustawy o drogach publicznych umożliwia zróżnicowanie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego ze względu na rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sąd administracyjny stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Natomiast w przypadku gdy skarga nie jest zasadna w oparciu o art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddala.
W niniejszej sprawie strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności § 3 ust. 1 pkt 1, § 3 ust. 1 pkt 2 oraz § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały Rady Powiatu nr XXXIX/221/13 z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych, na cele niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że strona skarżąca skutecznie wyczerpała tryb wniesienia skargi do sądu administracyjnego, bowiem wniesienie skargi zostało poprzedzone stosownym wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, a następnie zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. zachowała termin do wniesienia skargi. W rozpoznawanej sprawie skarżąca posiadała legitymację do wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę, albowiem zgodnie z ustawą z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym – art. 87 ust. 1 – powołała się na naruszenie jej interesu prawnego wskazując, że zgodę na zajęcie pasa drogowego wydaje zarządca drogi, a spółka ponosi z tego tytułu stosowne opłaty, których wysokość ustalona została w oparciu o zaskarżoną uchwałą a zatem jej sytuacja prawna jest powiązana z zaskarżoną uchwałą. Strona skarżąca zajmuje się dystrybucją gazu między innymi na terenie powiaty, buduje i eksploatuje gazociągi. Umieszczając gazociąg w pasie drogowym jest obowiązana do uiszczenia opłaty z tego tytułu na rzecz powiatu, której wysokość jest obliczana w oparciu o kryteria określone w zaskarżonej uchwale. Tym samym postanowienia uchwały wpływają bezpośrednio na prawa i obowiązki skarżącego.
Stosownie do przepisu art. 40 ust. 1-3 ustawy o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji (art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Zezwolenie to dotyczy: prowadzenia robót w pasie drogowym, umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3. Według art. 40 ust. 3 tej ustawy za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Zgodnie zaś z treścią ust. 8 art. 40 ustawy o drogach publicznych organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego, z tym że stawki opłaty, o których mowa w ust. 4 i 6, nie mogą przekroczyć 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawka opłaty, o której mowa w ust. 5, nie może przekroczyć 200 zł.
Natomiast po myśli ust. 9 tego artykułu, przy ustalaniu stawek, o których mowa w ust. 7 i 8, uwzględnia się: kategorię drogi, której pas drogowy zostaje zajęty; rodzaj elementu zajętego pasa drogowego; procentową wielkość zajmowanej szerokości jezdni; rodzaj zajęcia pasa drogowego; rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym. Oznacza to, że rada ustalając stawki opłat z uwagi na treść art. 40 ust. 9 ustawy nie może brać pod uwagę jakichkolwiek innych czynników niż te, które zostały wymienione w tym przepisie. Zróżnicowanie wysokości stawek może nastąpić zatem tylko i wyłącznie w oparciu o kryteria wymienione w art. 40 ust. 9 ustawy. Brak natomiast zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, iż Rada w każdym przypadku ma obowiązek uwzględnienia wszystkich kryteriów określonych w powołanym przepisie. W ocenie Sądu przywoływany przepis art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych przesądza również o możliwości funkcjonowania opłat w różnej wysokości, których zróżnicowanie może nastąpić w oparciu o kryteria wskazane w tym przepisie, które można nazwać kryteriami przedmiotowymi i nie ma to dyskryminującego charakteru w świetle art. 32 Konstytucji RP (vide także: wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2008 r., sygn. akt II GSK 151/08).
W ocenie Sądu ustawodawca w art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych upoważnił radę do określania wysokości stawek opłaty za zajęcie pasa drogowego, zaś celem tego było zapewnienie zarządcy drogi (w niniejszej sprawie zarządowi powiatu) realnych dochodów z tych opłat, w celu zapewnienia możliwości realizacji postawionych przed nim zadań w zakresie drogownictwa. Jednostki samorządowe, jako realizujące zadania publiczne nie mogą dowolnie dysponować przydzielonymi im dochodami, a w szczególności rezygnować z przydzielonych im w drodze ustawy źródeł dochodów, ponieważ w ten sposób i to bez uzasadnionej przyczyny, zmniejszają swoje potencjalne możliwości realizacji zadań. Mając na uwadze zadania publiczne w zakresie drogownictwa jakie realizuje powiat, i cel jakiemu służą opłaty za zajęcie pasa drogowego należy stwierdzić, ze zaskarżona uchwała w § 3 pkt 1 i 2 gdzie określono wysokość stawek opłat za zajecie pasa drogowego w terenie zabudowanymi i poza terenem zabudowanym nie narusza przepisów prawa. Fakt, iż przy ustaleniu tych stawek organ uchwałodawczy powiatu przyjął stawki kilkakrotnie wyższe (3-4 krotnie), niż uchwała poprzednio obowiązująca oraz, że są to stawki jak podnosi skarżący wyższe niż wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu nie powoduje samo przez się niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Organ działał bowiem w granicach upoważnienia ustawowego. Organ stanowiący jednostki samorządu powiatowego upoważniony jest do określenia wysokości stawki opłaty i może to uczynić, z uwzględnieniem możliwości różnicowania ich wysokości na podstawie art. 40 ust. 2 i 9 ustawy o drogach publicznych oraz w granicach maksymalnej wysokości określonej w art. 40 ust. 8 wskazanej ustawy. Ustalając wysokość opłaty w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 organ nie przekroczył stawki maksymalnej, ale także dokonał jej zróżnicowania w oparciu o kryteria określone w cytowanym wyżej przepisie. Zarzut strony, że stawka opłaty jest rażąco wysoka nie ma w takiej sytuacji charakteru natury prawnej lecz dotyczy jej interesu prawnego. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 zaskarżonej uchwały.
Wnosząc o stwierdzenie nieważności § 3 ust. 1 pkt 4 objętej skargą uchwały strona skarżąca podnosiła zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej, które to przepisy wprowadzają zasadę równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji między innymi w życiu gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Zarzut ten należy uznać za bezzasadny. Ustalona w tym przepisie bonifikata za zajęcie pasa drogowego w przypadku umieszczenia urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych jest wyrazem realizacji wynikającego z art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych uprawnienia Rady do zróżnicowania tych stawek ze względu na wymienione w pkt 1-5 przesłanki różnicujące np. rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym. Oznacza to, że ustawodawca pozostawił radzie powiatu swobodę w określeniu stawki opłaty m.in. ze względu na wskazany w pkt 5 rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym. Nie narzucił organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego (w niniejsze sprawie radzie powiatu) sposobu zróżnicowania stawek opłat w odniesieniu do konkretnych rodzajów urządzeń, pozostawiając im możliwość samodzielnego dokonania wyboru w zakresie określenia metody wyodrębniania rodzaju urządzeń. Z treści omawianego przepisu nie wynika, aby wolą ustawodawcy było narzucenie radzie powiatu obowiązku ustalenia jednakowych stawek opłat za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń kwalifikowanych jako urządzenia infrastruktury technicznej. Gdyby taki był zamiar ustawodawcy to pominąłby to kryterium jako przesłankę mającą wpływ na ustalenie wysokości stawki. Aczkolwiek Sąd w pełni podziela wykładnie zasady równości wynikającą z wyroków Trybunału Konstytucyjnego, to na gruncie niniejszej sprawy doszedł do wniosku, że ze względu na brak wspólnej cechy relewantnej pomiędzy podmiotami, których dotyczy sporny § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały Rady Powiatu, nie można mówić na gruncie niniejszej sprawy o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości poprzez dyskryminujące ustalenie stawek opłat w omawianym przepisie uchwały. O naruszeniu zasady równości można by mówić wówczas, gdyby uchwałodawca jednym podmiotom posiadającym urządzenia do przesyłu gazu w pasie drogowym drogi powiatowej tak jak skarżący udzielił bonifikaty, a nie udzielił bonifikaty innym, takim samym podmiotom posiadającym w tym pasie drogowym takie same urządzenia. Tymczasem tego rodzaju zróżnicowanie w zaskarżonej uchwale nie wystąpiło. Pomiędzy podmiotami, do których należą urządzenia wodne, kanalizacyjne, ciepłownicze, gazowe, telekomunikacyjne czy też energetyczne nie można postawić znaku równości, skoro ich umiejscowienie w pasie drogowym wiąże się z odmiennymi warunkami technicznym, wynikającymi ze specyfiki poszczególnych urządzeń i potrzeb związanych ze względami bezpieczeństwa w ich eksploatacji, a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, że podmioty te, jako eksploatujące urządzenia infrastruktury technicznej umieszczone w pasie drogowym, charakteryzują się cechami uzasadniającymi ich jednakowe traktowanie. Jako rodzaj urządzenia, o którym mowa w art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych należy rozumieć nie tylko budulec, kształt sieci i jego umiejscowienie, ale także cel, jakiemu to urządzenie służy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 maja 2012 roku, sygn. akt II GSK 548/11 (opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl.) stwierdził, że ,,organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, ustalając stawki za zajęcie 1 metra kwadratowego pasa drogowego na zasadzie art. 40 ust. 8 i 9 ustawy o drogach publicznych i przyjmując preferencyjne dla np. urządzeń inwestycji celu publicznego, nie musi tych preferencji stosować wobec wszystkich tego rodzaju urządzeń, bowiem inwestycje celu publicznego stanowią tylko wspólny mianownik różnych urządzeń, o których mowa w art. 40 ust. 8 i 9. Należy zauważyć, że woda jest niezbędna do codziennego funkcjonowania, a ścieki są normalnym następstwem funkcji życiowych człowieka i działalności gospodarczej, o tyle – gaz, gdy chodzi o jego właściwości grzewcze, może być zastąpiony przez inne materiały – drewno, węgiel, prąd elektryczny. Wprowadzając określoną bonifikatę za umieszczenie w pasie drogowym określonych urządzeń infrastruktury technicznej organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego daje wyraz istniejącemu priorytetu w zaspokajaniu tychże potrzeb. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że udzielenie bonifikaty określonej a § 3 ust. pkt 4 zaskarżonej uchwały narusza zasadę równego traktowania podmiotów wobec prawa, albowiem uchwała nie różnicuje podmiotów umieszczających tego samego rodzaju urządzenia infrastruktury technicznej w pasie drogowym (np. wodociągi), ale udziela bonifikaty z uwagi na sam rodzaj urządzenia. Wobec powyższego Sąd nie podziela poglądów zawartych w wyrokach WSA w Gdańsku z dnia 2 lutego 2012 roku (sygn. akt III SA/Go 460/11) oraz z dnia 20 grudnia 2012 roku (sygn. akt III SA/Go 462/12), na które to orzeczenia skarżący powołuje się w uzasadnieniu skargi. W ocenie Sądu na akceptację zasługują natomiast wyroki powołane w odpowiedzi na skargę tj. wyroki NSA z dnia 16 maja 2012 roku (sygn. akt II GSK 548/11, Lex 1217638) i z dnia 20 maja 2014 roku, sygn. akt II GSK 511/13. W obu tych orzeczeniach wyrażono pogląd, że organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, ustalając stawkę za zajęcie pasa drogowego w oparciu o art. 40 ust. 8 i 9 ustawy o transporcie drogowym i przyjmując preferencje dla określonych rodzaju urządzeń inwestycji celu publicznego, nie musi tych preferencji stosować wobec wszystkich tego rodzaju urządzeń, bowiem inwestycje celu publicznego stanowią tylko wspólny mianownik różnych urządzeń, o których mowa w tym przepisie. Wyszczególnienie w ramach inwestycji celu publicznego określonych urządzeń i przyporządkowanie im stawki preferencyjnej nie stanowi o naruszeniu zasady równego traktowania podmiotów, do których te urządzenia należą.
Wprawdzie uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest ogólne – wskazano w nim, że za określeniem wysokości stawek opłaty w nowej wysokości przemawiają względy finansowo-prawne i ekonomiczne, uniemożliwiają ustalenie wszystkich przesłanek jakimi kierowała się Rada Powiatu przy uchwalaniu zaskarżonej uchwały, a zwłaszcza przy określeniu stawki za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej i udzieleniu bonifikaty, lecz brak ten nie jest istotny i nie może prowadzić do uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy nie można stwierdzić, że zaskarżone przepisy uchwały w sposób istotny naruszają prawo.
Z tych powodów należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić skargę.
Odnośnie zwrotu kosztów postępowania sądowego należy powołać się na art. 199 p.p.s.a. zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis art. 200 i art. 201 p.p.s.a. określają sytuacje, w których skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania od organu, tj. w razie uwzględnienia skargi przez sąd lub umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Nie zostały również spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 208 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI