II SA/Go 803/20

II SA/Go 803/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-06-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Grażyna Staniszewska
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6093 Spółki wodne i związki wałowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 7530/21 - Wyrok NSA z 2025-05-20
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 24 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 469
art. 26, art. 164, art. 166, art. 178, art. 179
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi O. Spółka Wodna na decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej jako – k.p.a. oraz art. 179 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.), dalej jako - P.w. oraz art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 814 ze zm.), dalej jako - u.s.p. Prezydent Miasta stwierdził nieważność uchwały nr [...] Walnego Zgromadzenia Członków Oczyszczalni Ścieków [...] spółki wodnej z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie ustalenia liczby osób, z której będzie składał się Zarząd Oczyszczalni Ścieków [...] spółki wodnej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 4 kwietnia 2017 r. do Prezydenta Miasta (miasto na prawach powiatu) wpłynęła uchwała nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. Organ ten, działający jako organ nadzoru (wykonujący zadania Starosty w mieście na prawach powiatu), na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 178 i art. 179 ust. 2 P.w., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej uchwały (jak i innych uchwał nr 2, nr 3, nr 4 podjętych w tej samej dacie przez to Zgromadzenie; por. sprawy II SA/Go 806/20, II SA/Go 808/20 i II SA/Go 809/20). W toku postępowania organ wezwał spółkę wodną do przedłożenia:
- aktualnego na dzień 25 maja 2017 r. Statutu spółki wodnej i wykazu członków spółki wodnej, zawiadomienia o zwołaniu na dzień 25 marca 2017 r. Walnego Zgromadzenia Członków spółki wodnej wraz z dowodami nadania lub doręczenia,
- protokołu Walnego Zgromadzenia Spółki z dnia [...] marca 2017 r.,
- listy obecności członków spółki wodnej na Walnym Zgromadzeniu Członków z dnia [...] marca 2017 r.,
- dokumentów potwierdzających ewentualne zmiany w składzie członków spółki wodnej oraz następstwo prawne ewentualnych nowych członków,
- uchwał organów spółki w sprawie przyjęcia nowych członków,
- decyzji właściwego organu w sprawie przyjęcia/włączenia nowych członków do spółki.
W odpowiedzi pełnomocnik spółki wodnej zakwestionował możliwość kontroli przez organ nadzoru legalności przedmiotowej uchwały. Pismo to zawierało również wniosek o wyłączenie Prezydenta Miasta jako "pracownika piastującego funkcje organu". Spółka wodna nie przedłożyła zarówno aktualnego na dzień 25 marca 2017 r. wykazu członków spółki wodnej, jak również listy obecności członków na Walnym Zgromadzeniu Członków z dnia [...] marca 2017 r.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Prezydent Miasta odmówił wyłączenia się od udziału w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że spółka wodna została zlikwidowana, a na dzień zakończenia likwidacji liczyła 15 członków. Z treści uchwał, w tym uchwały nr [...] Walnego Zgromadzenia Członków Oczyszczalni Ścieków [...] spółki wodnej z dnia [...] marca 2017 r., jak również przedłożonego przez pełnomocnika spółki wodnej protokołu zgromadzenia wynika, że w Zgromadzeniu Członków w dniu [...] marca 2017 r. brało udział oraz głosowało w sprawie uchwały 18 podmiotów. Spółka nie przedłożyła aktualnego na dzień [...] marca 2017 r. wykazu członków spółki wodnej, listy obecności członków na Walnym Zgromadzeniu Członków z dnia [...] marca 2017 r., jak również jakiegokolwiek innego dokumentu, z którego wynikałyby ewentualne zmiany w składzie osobowym członków spółki, pomimo wezwania organu z dnia [...] kwietnia 2017 r. Organ wskazał, że analiza treści protokołu z Walnego Zgromadzenia Członków z dnia [...] marca 2017 r. pozwala ustalić, że brało w nim udział co najmniej 6 podmiotów nie będących członkami spółki wodnej tj.: T S.A., E S.A., B S.A., I S.A. S.K.A., E S.A., P S.A. S.K.A.; jak również, że ilość głosujących (18) była większa, niż rzeczywista liczba członków spółki.
Zgodnie z listą członków znajdującą się w aktach spółki wodnej, według stanu na dzień 6 marca 2007 r. członkami spółki wodnej byli:
1. Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o., 2. L S.A., 3. ,,F" S.A., 4. V S.A., 5. "N" Spółka z o.o., 6. I S.A., 7. Z sp. z o.o., 8. Przedsiębiorstwo "P", 9. "S", 10. Zakład [...], 11. "Z" S.A., 12. E S.A., 13. Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o., 14. "N" S.A., 15. E S.A.
Zgodnie z § 7 ust. 2 statusu spółki wodnej w brzmieniu obowiązującym w trakcie likwidacji przyjęcie nowego członka do spółki następuje w drodze uchwały zarządu Spółki. W aktach Spółki brak jest uchwał Zarządu dotyczących przyjęcia w charakterze nowych członków: T S.A., E S.A., B S.A., I S.A. S.K.A., E S.A., P S.A. S.K.A. Tymczasem uchwały Zarządu Spółka zobowiązana była przedłożyć organowi nadzoru (art. 179 ust. 1 P.w.). Nadto, wobec powołania likwidatora, a tym samym utraty prawa do reprezentacji Spółki przez Zarząd, uchwały takie nie mogły być podjęte przez Zarząd.
Organ wskazał, że w treści protokołu z Walnego Zgromadzenia Członków z dnia [...] marca 2017 r. znajduje się jedynie stwierdzenie, że ,,zgłosili się także następcy prawni członków i wykazali swoje następstwa prawne" (s. 1) oraz że "cały szereg podmiotów w międzyczasie, swoje uprawnienia przeniosły. Przedsiębiorstwa się przekształciły (...). W niektórych sytuacjach to wprost wynika z informacji w KRS. W niektórych przypadkach wynika, że podmioty, które łączą się ze sobą te podmioty, które były. Niekiedy było, że te umowy miały ciąg cesji. Wszystkie te umowy oczywiście będą do wglądu dla organów" (s. 4, trzeci akapit Protokołu z dnia [...] marca 2017 r.).
Dalej organ podał, że zgodnie z § 10 Statutu spółki wodnej prawo głosu na Zgromadzeniu przysługuje jedynie członkowi. Nadto wykonywanie prawa głosu uzależnione jest nie tylko od uzyskania statusu członka Spółki Wodnej, ale również uiszczenia w pełnej wysokości składki za dany rok ustalonej przez zarząd Spółki (,,każdemu członkowi przysługuje jeden głos, pod warunkiem uiszczenia w pełnej wysokości składki za dany rok ustalony przez zarząd spółki").
Organ wskazał, iż z treści dokumentów znajdujących się w aktach nadzoru nad Spółką wynika, że byli członkowie Spółki Wodnej tj. L sp. z o.o., P S.A., Zakłady [...] S.A., L S.A., Z S.A. zalegali z zapłatą składek Członkowskich, a co za tym idzie nie były to podmioty uprawnione do wykonywania prawa głosu. Nawet zatem ewentualne następstwo prawne (o ile zostałoby skutecznie wykazane), do czasu uregulowania zaległych składek nie uprawniałoby do wykonywania prawa głosu. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że stosownie do postanowień § 7 statutu, członkami Spółki mogą być zakłady, których udział w Spółce jest gospodarczo uzasadniony.
Organ powołał się na pogląd wyrażony w orzecznictwie, zgodnie z którym "członkostwo w spółce wodnej wiąże się z możliwością (i obowiązkiem) realizacji jej ustawowych zadań, następcą członka spółki wodnej może być jedynie podmiot, którego udział w spółce związany będzie z realizacją takich zadań (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt I ACa 845/10). Wyrokiem tym oddalono powództwo Spółki E S.A. przeciwko Oczyszczalni Ścieków [...] spółki wodnej o ustalenie, że powodowa spółka wstąpiła w prawa członka spółki wodnej.
Nadto, zgodnie z art. 166 ust. 1 pkt 1 P.w. warunki następstwa prawnego członków spółki określa statut spółki wodnej. Spółka pomimo wezwania nie wskazała, aby podmioty T S.A., E S.A., B S.A., I S.A. S.K.A., E S.A., P S.A. S.K.A spełniały warunki członkostwa w Spółce.
Zgodnie z przepisem art. 179 ust. 1 P.w. zarząd spółki wodnej obowiązany jest do przedłożenia staroście uchwał organów spółki w terminie 7 dni od dnia ich podjęcia. Uchwały organów spółki wodnej sprzeczne z prawem lub statutem są nieważne; o nieważności uchwał w całości lub w części orzeka, w drodze decyzji, starosta w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały (art. 179 ust. 2 P.w.). Nie ulega wątpliwości, że powyższy przepis nie ogranicza zakresu przedmiotowego uchwał podlegających weryfikacji przez organ nadzoru.
W ocenie organu w okolicznościach sprawy naruszenie trybu podejmowania uchwał przez Walne Zgromadzenie Członków miało wpływ na wynik głosowania (podjęcie bądź nie uchwał) oraz ich treść. Skoro statut spółki wodnej określa warunki ważności uchwał w ten sposób, że konkretyzuje większość głosów potrzebnych do podjęcia uchwały i liczbę członków, których obecność przy tej czynności jest konieczna (kworum), to oba warunki ważności muszą zaistnieć łącznie (jednocześnie). W konsekwencji głosowanie podmiotów nie będących członkami, a tym samym nie mających prawa głosu lub też będących członkami (ewentualnie ich następcami prawnymi), lecz nie mogącymi skorzystać z prawa głosu z uwagi na zaległość w składkach członkowskich miało istotny wpływ na skuteczność podejmowanych uchwał. Wobec faktu, że głosowało nad uchwałą 18 podmiotów (10 za, 7 przeciw i 1 wstrzymujący się), w tym 6 nie będących członkami, to oznacza, że uchwała nie została podjęta. W konsekwencji uchwała podjęta została sprzecznie ze Statutem Spółki oraz prawem, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.
2. Od powyższej decyzji spółka wodna złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku skarżąca zawarła wniosek o wyłączenie Prezydenta Miasta od ponownego rozpoznania sprawy i wystąpienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o załatwienie sprawy lub wyznaczenie innego organu oraz o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z wymienionych dokumentów.
We wniosku skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie art. 179 ust. 2 P.w. polegające na orzeczeniu o stwierdzeniu nieważności uchwały nr 1/2017 z dnia 25 marca 2017 r. po upływie przewidzianego w tym przepisie 30-dniowego terminu,
2) naruszenie art. 179 ust. 2 i 3 P.w. w zw. z art. 164 P.w. polegające na stwierdzeniu nieważności uchwały w sprawie ustalenia liczby osób, z której będzie składał się Zarząd Spółki, w sytuacji, gdy z przepisów prawa wynika brak możliwości sprawowania przez starostę nadzoru nad relacjami zachodzącymi wewnątrz tego podmiotu i orzekania w przedmiocie uchwał dotyczących tych relacji,
3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że członkostwo w spółce na dzień likwidacji przysługiwało piętnastu podmiotom, podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
4) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w skład członków spółki wchodzą jedynie podmioty wymienione na bliżej niesprecyzowanej liście członków znajdujących się w aktach spółki, według stanu na dzień 6 marca 2007 r., podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
5) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9, 11 i 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, jakie podmioty wchodziły pierwotnie w skład członków spółki, a jakie nabyły to członkostwo w sposób następczy, przy uznaniowym potraktowaniu bliżej niesprecyzowanej listy członków z dnia 6 marca 2007 r. jako wiążącej i przesądzającej tą kwestię,
6) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w spółce obowiązuje statut w wersji na dzień 22 czerwca 1998 r., podczas gdy ostatnim zatwierdzonym i funkcjonującym w obrocie prawnym statutem spółki jest statut w kształcie nadanym uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. Walnego Zgromadzenia Członków o zmianie statutu,
7) naruszenie art. 165 ust. 7 P.w. oraz art. 109 ust. 2 P.w. polegające na przyjęciu, że następca prawny członka spółki wodnej nie wstępuje ex lege w jego prawa i obowiązki, lecz musi zostać dodatkowo przyjęty uchwałą zarządu jako nowy członek, podczas gdy tryb przyjmowania nowych członków nie dotyczy następstwa prawnego członków spółki,
8) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w spółce został powołany likwidator, podczas gdy likwidacja spółki nigdy się nie rozpoczęła,
9) naruszenie art. 175 ust. 3 P.w. polegające na przyjęciu, że podmioty zalegające z zapłatą składek członkowskich nie są uprawnione do wykonywania prawa głosu na walnym zgromadzeniu, podczas gdy członkowi spółki przysługuje na walnym zgromadzeniu co najmniej jeden głos,
10) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9 i 11 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji:
11) naruszenie art. 7. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, że spółki: L sp. z o.o., P S.A., Zakłady [...] S.A., L S.A., Z S.A. zalegały na dzień 25 marca 2017 r. z zapłatą składek członkowskich, podczas gdy na dzień 16 maja 2007 r. żaden podmiot nie zalegał z zapłatą składek członkowskich, a od tego czasu nie zachodził obowiązek uiszczania takich składek,
12) naruszenie art. 166 ust. 1 pkt 1 P.w. w zw. z § 7 statutu poprzez uznanie, że przepisy te nakładają ograniczenia co do warunków następstwa prawnego członków Spółki, podczas gdy przepisy te w ogóle nie dotyczą kwestii następstwa prawnego, a statut Spółki nie reguluje tej materii,
13) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że statut spółki uzależnia ważność uchwał od obecności koniecznej liczby członków (kworum), podczas gdy wymóg taki nie występuje w treści statutu,
14) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że "za" uchwałą głosowała taka liczba członków, którym organ odmówił prawa głosu, że w razie ich pominięcia nie doszłoby do przegłosowania uchwały, podczas gdy z treści uchwał, ani żadnego innego dokumentu nie wynika, którzy członkowie głosowali "za", a którzy "przeciw" uchwale, co nie pozwalało na ustalenie, iż bez głosu tych członków nie zostałaby ona przegłosowania.
Zaskarżeniem objęto również:
1) postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2017 r. o wstrzymaniu wykonania Uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. zarzucając mu naruszenie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 179 ust. 3 P.w., art. 7, 77 § 1 i § 4 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.;
2) postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2017 r. o odmowie wyłączenia się od udziału w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały zarzucając mu naruszenie art. 24 § 3 kpa w zw. z art. 26 § 2 i §3 k.p.a.
3. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] września 2020 r.nr [...] uchw. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] odmówiło wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności uchwał Walnego Zgromadzenia nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. Dalej wskazał, że postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2017 r. stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozparzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. zostało uchylone prawomocnym wyrokiem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 listopada 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 892/17 (wyrokiem z dnia 15 stycznia 2020 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 519/18 NSA oddalił skargę kasacyjną organu).
Podtrzymując stanowisko Prezydent Miasta wskazał, że oparł się m.in. na materiale dowodowym z postępowania przygotowawczego prowadzonym pod sygn. akt [...] Prokuratora Rejonowego. W toku postępowania ustalono nadto, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...], stwierdzone zostało nieistnienie stosunku członkostwa T S.A., zapisanego w KRS pod numerem [...] w Oczyszczalni Ścieków [...] spółka wodna w likwidacji, wpisanej w dziale I katastru wodnego pod numerem ewidencyjnym [...], prowadzonego przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej.
Dalej podał, że w dniu 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.). Na podstawie art. 573 tej ustawy moc utraciła ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, przy czym - w myśl art. 545 ust. 4 nowej ustawy - do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, niewymienionych w art. 545 ust. 1 - 3 nowej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie do treści art. 179 P.w. zarząd spółki wodnej obowiązany jest do przedłożenia staroście uchwał organów w terminie 7 dni od dnia ich podjęcia (ust. 1). Uchwały organów spółki wodnej sprzeczne z prawem lub statutem są nieważne; o nieważności uchwał w całości lub w części orzeka, w drodze decyzji, starosta w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały (ust. 2). Starosta wszczynając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały, może wstrzymać jej wykonanie (ust. 3). Decyzja, o której mowa w ust. 2, jest ostateczna; spółka wodna, której uchwała została uchylona, może zwrócić się do starosty z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a po wyczerpaniu tego trybu spółce wodnej przysługuje skarga do sądu administracyjnego (ust. 4).
Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w pierwszej kolejności organ wskazał, że brak jest podstaw do wyłączenia Prezydenta Miasta od ponownego rozpoznania sprawy i zwrócenia się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o załatwienie sprawy lub wyznaczenie innego organu do jej załatwienia. W ocenie organu w sprawie nie zachodzą wątpliwości co do bezstronności J.K. (jako pracownika). Nie można bowiem przyjąć, że J.K. jest materialnie zainteresowany w utrzymaniu majątku Gminy o statusie miejskim. J.K. jako organ Gminy o statusie miejskim gospodaruje mieniem gminy i reprezentuje ją na zewnątrz. Wobec tego wniosek o wyłączenie mógł być rozpatrywany w aspekcie wyłączenia organu - Prezydenta Miasta, a nie pracownika J.K.. Zdaniem organu nie zachodzi w sprawie żadna z okoliczności, o których mowa w art. 25 § 1 k.p.a w przedmiotowej sprawie. Sprawa nie dotyczy interesów majątkowych kierownika organu administracji publicznej – J.K., czy też osób pozostających z J.K. w stosunkach określonych art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Z tych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie odmówiło wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy.
Za niezasadny uznał organ zarzut dotyczący wydania decyzji po upływie przewidzianego prawem terminu. Przepis art. 179 ust. 2 P.w. jednoznacznie wskazuje, że o nieważności uchwał w całości lub w części orzeka, w drodze decyzji, starosta w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały. Uchwała wpłynęła do organu w dniu 4 kwietnia 2017 r.. Dnia [...] kwietnia 2017 r., a więc zachowaniem 30-dniowego terminu, Prezydent Miasta orzekł o nieważności uchwały. Tego samego dnia wysłano decyzję listem poleconym do pełnomocnika spółki wodnej. Dnia 28 kwietnia 2017 r. podjęto próbę doręczenia decyzji osobiście pełnomocnikowi spółki wodnej. Decyzja została odebrana dopiero dnia 10 maja 2017 r. Zdaniem organu 30-dniowy termin, o którym mowa w przepisie art. 179 ust. 2 P.w. dotyczy wydania decyzji, a nie jej doręczenia.
Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do orzekania przez organ nadzoru w drodze decyzji o nieważności uchwał dotyczących powołania władz spółki, organ wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2017 r., SK 49/13, w którym orzeczono, że art. 179 ust. 2 i 4 P.w. jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawa prawna wydania decyzji wynika zatem wprost z przepisu art. 179 ust. 2 P.w.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących podstaw stwierdzenia nieważności uchwały, podobnie jak w decyzjach wydanych w odniesieniu do innych uchwał, organ wskazał, że spółka wodna, zarówno w pierwotnym, jak i w postępowaniu toczącym się w skutek ponownego rozpoznania sprawy, nie przedłożyła organowi nadzoru aktualnego na dzień 25 marca 2017 r. wykazu członków oraz listy obecności członków spółki wodnej na Walnym Zgromadzeniu Członków w dniu [...] marca 2017 r. W konsekwencji na podstawie złożonych przez spółkę wodną organowi nadzoru dokumentów statutowych stwierdzono, że na dzień zakończenia likwidacji spółka liczyła 15 członków, co wynika z treści protokołów Walnych Zgromadzeń Członków [...] z dnia [...] marca 2007 r.
Organ podtrzymał stanowisko, że z materiałów zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym (umowa sprzedaży praw majątkowych z dnia [...] listopada 1999 r., umowa sprzedaży praw majątkowych z dnia [...] kwietnia 2010 r., wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...]) prowadzonym przez Prokuratura Rejonowego, sygn. akt [...], wynika, że "E" S.A. nie wstąpił w prawa członka Spółki wodnej po Przedsiębiorstwie "W". Także, zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...], ustalono nieistnienie stosunku członkostwa w spółce wodnej T S.A.
Odnoście spółki B S.A. organ wskazał, że nie nabyła ona statusu członka Spółki wodnej, albowiem brak było "następstwa prawnego" F S.A. po spółce Zakładu [...] S.A. w upadłości. B S.A. nie jest członkiem Spółki wodnej na podstawie umowy przelewu wierzytelności zawartej z F S.A. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Zarząd Oczyszczalni Ścieków' [...] spółki wodnej uchwałą z dnia [...] grudnia 1999 r. wyłączył z tej spółki Zakłady [...] S.A. w upadłości. Podjęcie przedmiotowej uchwały odniosło prawny skutek w postaci wykluczenia spółki Zakłady [...] S.A. w upadłości ze Spółki wodnej. Uchwała ta zapadła przed zawarciem pierwszej umowy pomiędzy spółką Zakłady [...] S.A. w upadłości, a spółką F S.A.
Jak podał organ na podstawie umowy z dnia [...] października 2001 r., zawartej pomiędzy spółką Zakłady [...] S.A. w upadłości, a F S.A. (akta postępowania prowadzonego przez Prokuratura Rejonowego, sygn. akt [...]), nastąpił wyłącznie przelew oznaczonej wierzytelności pieniężnej w postaci uiszczonej składki członkowskiej, w kwocie 1.552.495,04 zł. Umowa ta w § 1 ust. 1 stanowiła bowiem: "Sprzedawca (spółka Zakłady [...] S.A. w upadłości) oświadcza, iż przysługuje mu prawo majątkowe w postaci uiszczonej składki członkowskiej na budowę oczyszczalni ścieków położonej w [...], realizowanej przez Spółkę wodną".
Umowa z dnia [...] kwietnia 2010 r., zawarta pomiędzy F S.A., a B S.A. (akta postępowania prowadzonego przez Prokuratura Rejonowego, sygn. akt [...]), w § 1 ust. 1 stanowiła, że "Sprzedający oświadcza, iż jest właścicielem praw majątkowych Zakładów [...] S.A. jako członka Spółki Wodno-Ściekowej [...], które to prawa zakupił w dniu [...] października 2001 r." (tj. na podstawcie umowy sprzedaży prawa majątkowego z dnia [...] października 2001 r., zawartej pomiędzy spółką Zakłady [...] w upadłości, a F S.A.). Zapis § 1 ust. 2 tej umowy stanowił natomiast, że "Sprzedający oświadcza, że sprzedaje nabyte prawa majątkowe związane z uczestnictwem w Spółce Wodnej [...] za kwotę 18.500 zł. Tym samym F S.A. dokonał na rzecz B S.A. wyłącznie przelewu oznaczonej wierzytelności pieniężnej w kwocie 1.552.495,04 zł. Tylko ta wierzytelność bowiem przysługiwała F S.A., na podstawie umowy sprzedaży prawa majątkowego z dnia [...] października 2001 r. Zarówno umowa z dnia [...] października 2001 r., jak i umowa z dnia [...] kwietnia 2010 r., były umowami przelewu, przedmiotem których było zbycie oznaczonej wierzytelności pieniężnej w kwocie 1.552.495,04 zł.
W ocenie organu nabycie wierzytelności pieniężnej przysługującej członkowi spółki wodnej nie powoduje zmiany podmiotowej po stronie członka spółki wodnej - nie kreuje następstwa prawnego w zakresie stosunku członkostwa w spółce wodnej. Podobnie, zbycie wierzytelności pieniężnej w postaci wkładu wniesionego przez wspólnika do spółki jawnej (niezależnie od skuteczności takiej umowy), nie powoduje, że nabywca wierzytelności automatycznie staje się wspólnikiem spółki jawniej. Z powyższego wynika, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet, F S.A. nie mogła skutecznie zbyć na rzecz B S.A. członkostwa w spółce wodnej.
Dodatkowo organ wskazał, że spółka Zakłady [...] S.A. w upadłości, zawarła z F S.A. umowę przelewu wierzytelności z dnia [...] października 2001 r., w toku prowadzonego postępowania upadłościowego. Postępowanie upadłościowe w tamtym okresie regulowane było przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawe upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r., Nr 118, poz. 512; dalej "r.p.u."). Rozporządzenie to obowiązywało do dnia 1 października 2003 r. Przepis art. 131 § 1 pkt 5 r.p.u. stanowił, że nie może być dokonywana przez syndyka bez zezwolenia rady wierzycieli sprzedaż praw i wierzytelności. W sytuacji sprzedaży przez syndyka praw lub wierzytelności bez zgody rady wierzycieli lub sędziego komisarza, umowa sprzedaży jest nieważna (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 140 r.p.u, w zw. z art. 131 § 1 pkt 5 r.p.u.). W sprawie postanowienie sędziego komisarza, z dnia [...] sierpnia 2001 r. (postanowienie Sądu Rejonowego, Wydział Gospodarczy z dnia [...] sierpnia 2001 r., sygn. akt [...], w przedmiocie wyrażenia zgody na zbycie przez upadłego wierzytelności pieniężnej), obejmowało wyłącznie zgodę "na sprzedaż prawa majątkowego upadłego wierzytelności w kwocie 1.552.495 zł stanowiącej wpłatę członkowską na rzecz Spółki Wodnej [...] z tytułu budowy oczyszczalni ścieków". Tym samym umowa przelewu wierzytelności z dnia [...] października 2001 r., mogła obejmować wyłącznie wierzytelność pieniężną do kwoty 1.552.495 zł. W pozostałym zakresie przeniesienie jakichkolwiek praw byłoby nieważne na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 140 r.p.u, w zw. z art. 131 § 1 pkt 5 r.p.u.
Dalej organ stwierdził, że nie było możliwe wstąpienie do spółki wodnej (uzyskanie statusu członka spółki wodnej), na podstawie jakiejkolwiek umowy przenoszącej prawa majątkowe lub majątkowe i niemajątkowe. Członkostwo w spółce wodnej, jako ściśle związane z przedmiotowym zakresem działalności spółki wodnej nie stanowi przedmiotu obrotu, który można dowolnie nabyć lub zbyć w drodze sukcesji singularnej, lecz związane jest ściśle z przedmiotem działalności spółki wodnej, a wtórne nabycie statusu członka spółki wodnej możliwe jest - co do zasady - w drodze sukcesji uniwersalnej.
Organ wskazał na zmiany stanu prawnego - Prawa wodnego na przestrzeni lat 1999-2019 oraz wskazując na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z 29 czerwca 2010 r., sygn. akt III CZP 46/10, w którym stwierdzono, że stosunek członkostwa w spółce wodnej, jest stosunkiem szczególnym i prawo nie przewiduje możliwości zbycia praw członka (rozumianych wyłącznie jako prawa obligacyjne), a tym samym uzyskania charakteru członka spółki wodnej lub stowarzyszenia poprzez nabycie stosownych praw przez czynność prawną. Stosunek członkostwa w spółce wodnej jest stosunkiem pierwotnym i osobistym, nie zaś stosunkiem wtórnym w stosunku do przysługujących udziałów lub innych praw majątkowych. Tak samo jak w stowarzyszeniu, tak i w przypadku spółki wodnej możliwe jest przystąpienie i wystąpienie z tego podmiotu. Jednakże co do zasady nie jest dopuszczalne przeniesienie praw członkostwa w spółce wodnej na mocy umowy przenoszącej prawa majątkowe.
Dalej organ podniósł, że w doktrynie wskazuje się, że następstwo prawne w zasadzie odnosi się wyłącznie do spadkobrania z mocy prawa po członku spółki wodnej będącym - osobą fizyczną, albo następstwa prawnego przewidzianego z mocy prawa (ex lege) po członku spółki wodnej posiadającym status podmiotowy osoby prawnej. Następca członka spółki wodnej wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki poprzednika związane z tym członkostwem.
Podsumowując organ stwierdził, że uzyskanie statusu członka spółki wodnej w drodze sukcesji singularnej jest dopuszczalne wyłącznie wyjątkowo, w przypadku, gdy pierwotnie nabycie statusu członka spółki wodnej miało charakter administracyjnoprawny, a zbywane jest prawo własności nieruchomości, której wykorzystanie jest niezbędne do działalności spółki wodnej, taka sytuacja stanowi wyjątek od zasady, który nie powinien być wykładany rozszerzająco. Członkostwo w spółce wodnej - podobnie jak w stowarzyszeniu, czy uczestnictwo w spółce jawnej - składa się z elementów majątkowych oraz osobistych (niemajątkowych). Podobnie jak w przypadku stowarzyszenia oraz spółki jawnej, nie jest możliwe wyodrębnienie ze stosunku członkostwa (uczestnictwa) praw majątkowych i osobistych (niemajątkowych), a następnie zbycie tak wyodrębnionego prawa. Prowadziłoby to bowiem do podziału członków (wspólników) na tych, którzy posiadaliby prawa majątkowe i tych, którzy posiadaliby prawa osobiste (niemajątkowe).
Z uwagi na powyższe, nawet przyjmując, że dopuszczalne jest zbycie praw majątkowych związanych z uczestnictwem w spółce wodnej to zbycie tych praw bez przeniesienia praw osobistych (niemajątkowych), nie powoduje przeniesienia na nabywcę statusu członka spółki wodnej.
Odnosząc te konstatacje do stanu faktycznego sprawy organ wskazał, że z treści dokumentów znajdujących się w aktach nadzoru nad spółką wodną wynika, że byli członkowie Spółki Wodnej tj. L sp. z o.o., P S.A., Zakłady [...] S.A., L S.A., Z S.A. zalegali z zapłatą składek członkowskich, a co za tym idzie nie były to podmioty uprawnione do wykonywania prawa głosu. Nawet zatem ewentualne następstwo prawne (o ile zostałoby skutecznie wykazane), do czasu uregulowania zaległych składek nie uprawniałoby do wykonywania prawa głosu.
Niezależnie od powyższego organ zauważył, że stosownie do postanowień § 7 statutu, członkami spółki wodnej mogą być zakłady, których udział w takiej spółce jest gospodarczo uzasadniony. Organ wskazał, że ustawodawca w art. 166 ust. 1 pkt 1 P.w. ustalił, że warunki następstwa prawnego członków spółki określa statut spółki wodnej. Spółka pomimo wezwania nie wskazała aby T S.A., E S.A., B S.A., I S.A. S.K.A., E S.A., P S.A. S.K.A spełniały warunki członkostwa w Spółce.
Zdaniem organu naruszenie trybu podejmowania uchwał przez Walne Zgromadzenie Członków miało wpływ na wynik głosowania (podjęcie bądź nie uchwał) oraz ich treść. Skoro statut spółki wodnej określa warunki ważności uchwał w ten sposób, że konkretyzuje większość głosów potrzebnych do podjęcia uchwały i liczbę członków, których obecność przy tej czynności jest konieczna (kworum), to oba warunki ważności muszą zaistnieć łącznie (jednocześnie). W konsekwencji głosowanie podmiotów nie będących członkami, a tym samym nie mających prawa głosu lub też będących członkami (ewentualnie ich następcami prawnymi), lecz nie mogącymi skorzystać z prawa głosu z uwagi na zaległość w składkach członkowskich miało istotny wpływ na skuteczność podejmowanych uchwał. Wobec faktu, że głosowało nad uchwałą 18 podmiotów (12 za, 6 przeciw) w tym 6 nie będących członkami, to oznacza, że uchwała nie została podjęta. W konsekwencji uchwala podjęta została w sposób sprzeczny ze statutem spółki oraz sprzeczny z prawem, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.
4. Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2020 r. Oczyszczalnia Ścieków [...] Spółka Wodna, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę domagając się:
I. stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości jako wydanej z naruszeniem:
1) przepisów o właściwości - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., które to naruszenie jest skutkiem zaniechania przez Prezydenta Miasta - mimo wniosku skarżącej - wyłączenia samego siebie od udziału w ponownym rozpatrzeniu sprawy;
2) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. polegającym na wydaniu zaskarżonej decyzji bez uprzedniego rozpoznania przez Prezydenta Miasta wniosku skarżącej o wyłączenie go jako pracownika piastującego funkcję organu od ponownego rozpoznania sprawy, podczas gdy z wiążącej dla organu oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Go 892/17, wynikało, że złożenie takiego wniosku powoduje wstrzymanie merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, aż do czasu rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia osób, co do których żądanie takie zostało zgłoszone,
3) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. polegającym na utrzymaniu w mocy orzeczenia o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., mimo że zostało ono wydane przed rozpoznaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosku skarżącej o wyłączenie Prezydenta Miasta jako pracownika piastującego funkcję organu od rozpatrzenia spraw dotyczących stwierdzenia nieważności uchwał spółki wodnej nr: [...] z dnia [...] marca 2017 r., a z wiążącej dla organu oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 listopada 2017 r, sygn. akt: II SA/Go 892/17, wynikało, że złożenie takiego wniosku powoduje wstrzymanie merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, aż do czasu rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia osób, co do których żądanie takie zostało zgłoszone,
4) art. 179 ust. 2 P.w. polegającym na utrzymaniu w mocy orzeczenia o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r, mimo że zostało ono wydane po upływie przewidzianego w tym przepisie 30-dniowego terminu,
5) art. 179 ust. 2 i 3 P.w. z dnia 18 lipca 2001 r w zw. z art. 164 P.w. z dnia 18 lipca 2001 r polegającym na utrzymaniu w mocy orzeczenia o stwierdzeniu nieważności uchwały w sprawie ustalenia liczby osób, z której będzie składał się Zarząd spółki, w sytuacji, gdy z przepisów prawa wynika brak możliwości sprawowania przez starostę nadzoru nad relacjami zachodzącymi wewnątrz tego podmiotu i orzekania w przedmiocie uchwał dotyczących tych relacji,
6) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na przyjęciu, iż członkostwo w spółce na dzień likwidacji przysługiwało piętnastu podmiotom, podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
7) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na przyjęciu, iż w skład członków Spółki wchodzą jedynie podmioty wymienione na bliżej niesprecyzowanej liście członków znajdującej się w aktach Spółki, według stanu na dzień 6 marca 2007 r., podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
8) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9, 11 i 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, jakie podmioty wchodziły pierwotnie w skład członków Spółki, a jakie nabyły to członkostwo w sposób następczy, przy uznaniowym potraktowaniu bliżej niesprecyzowanej listy członków z dnia 6 marca 2007 r. jako wiążącej i przesądzającej tą kwestię,
9) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9, 11 i 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, jaka wersja statutu Spółki jest obowiązująca i jaką organ ma na myśli posługując się tym pojęciem w odniesieniu do jego § 10 i § 7 tego statutu,
10) art. 165 ust. 7 P.w. oraz art. 109 ust. 2 P.w. z 1974 r. w zw. z § 4 ust. 2 statutu, polegającym na przyjęciu, że spółki: T S.A., E S.A., B S.A., I S.A. S.K.A., E S.A. i P S.A. S.K.A. nie są członkami skarżącej spółki, podczas gdy stali się nimi jako następcy prawni dotychczasowych członków w związku z nabyciem ich praw majątkowych wynikających z udziału w realizacji jej statutowego zadania, tj. budowy kanału głównego i grupowej oczyszczalni ścieków dla miasta [...],
11.) art. 365 § 1 k.p.c. polegającym na przyjęciu, iż E S.A. nie jest członkiem skarżącej spółki, podczas gdy z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2010 r. (sygn. akt: [...]), który wiąże Prezydenta Miasta jako organ administracji publicznej, wynika, że E S.A. wstąpił w prawa członka Oczyszczalni Ścieków [...] Spółka Wodna w likwidacji i jest jej członkiem,
12.) art. 112 ust. 1 P.w. z 1974 r. w zw. z § 7 ust. 3 statutu, polegającym na przyjęciu, że Zakłady [...] S.A. zostały skutecznie wykluczone ze skarżącej spółki uchwałą jej Zarządu z dnia 2 grudnia 1999 r., podczas gdy na uchwałę tę nie wyraził zgody Starosta,
13) art. 175 ust. 3 P.w. polegającym na przyjęciu, że podmioty zalegające z zapłatą składek członkowskich nie są uprawnione do wykonywania prawa głosu na walnym zgromadzeniu, podczas gdy członkowi spółki przysługuje na walnym zgromadzeniu co najmniej jeden głos,
14) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9 i 11 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji:
a) z jakich zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że spółki: L sp. z o.o., P S.A., Zakłady [...] S.A., L S.A., Z S.A. zalegały na dzień 25 marca 2017 r. z zapłatą składek członkowskich,
b) za jaki okres i w jakiej wysokości występowały powyższe zaległości, ani kto i kiedy ustalił wysokość składek członkowskich,
15) art. 7, 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, że spółki: L sp. z o.o., P S.A., Zakłady [...] S.A., L S.A., Z S.A. zalegały na dzień 25 marca 2017 r z zapłatą składek członkowskich, podczas gdy na dzień 16 maja 2007 r. żaden podmiot nie zalegał z zapłatą składek członkowskich, a od tego czasu nie zachodził obowiązek uiszczania takich składek,
16) art. 166 ust. 1 pkt 1 P.w. w zw. z § 7 statutu poprzez uznanie, że przepisy te nakładają ograniczenia co do warunków następstwa prawnego członków Spółki, podczas gdy przepisy te w ogóle nie dotyczą kwestii następstwa prawnego, a statut Spółki nie reguluje tej materii,
17) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na przyjęciu, iż statut Spółki uzależnia ważność uchwał od obecności koniecznej liczby członków (kworum), podczas gdy wymóg taki nie występuje w treści statutu,
18) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na bezzasadnym przyjęciu, iż "za" uchwałą głosowała taka liczba członków, którym organ odmówił prawa głosu, że - w razie ich pominięcia - nie doszłoby do przegłosowania uchwały, podczas gdy z treści uchwały, ani żadnego innego dokumentu nie wynika, którzy członkowie głosowali "za", a którzy "przeciw" uchwale, co nie pozwalało na ustalenie, iż bez głosu tych członków, nie zostałaby ona przegłosowana,
19) art. 179 ust. 2 P.w., polegającym na orzeczeniu o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. pomimo jednoczesnego ustalenia, że uchwała ta nie została podjęta;
II. na podstawie art. 135 p.p.s.a. stwierdzenie, nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2017 r. (znak sprawy: [...]) o stwierdzeniu nieważności Uchwały nr [...] Walnego Zgromadzenia Członków Oczyszczalni Ścieków [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie ustalenia liczby osób, z której będzie składał się Zarząd Spółki Wodnej w całości jako wydanej z naruszeniem:
1) art. 179 ust. 2 P.w. z dnia 18 lipca 2001 r. polegające na stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. po upływie przewidzianego w tym przepisie 30-dniowego terminu,
2) art. 179 ust. 2 i 3 P.w. w zw. z art. 164 P.w. polegającym na stwierdzeniu nieważności uchwały w sprawie ustalenia liczby osób, z której będzie składał się Zarząd Spółki, w sytuacji, gdy z przepisów prawa wynika brak możliwości sprawowania przez starostę nadzoru nad relacjami zachodzącymi wewnątrz tego podmiotu i orzekania w przedmiocie uchwał dotyczących tych relacji,
3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na przyjęciu, iż członkostwo w spółce na dzień likwidacji przysługiwało piętnastu podmiotom, podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na przyjęciu, iż w skład członków Spółki wchodzą jedynie podmioty wymienione na bliżej niesprecyzowanej liście członków znajdującej się w aktach spółki, według stanu na dzień 6 marca 2007 r., podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
5) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9, 11 i 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, jakie podmioty wchodziły pierwotnie w skład członków Spółki, a jakie nabyły to członkostwo w sposób następczy, przy uznaniowym potraktowaniu bliżej niesprecyzowanej listy członków z dnia 6 marca 2007 r. jako wiążącej i przesądzającej tą kwestię,
6) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na przyjęciu, iż w spółce obowiązuje statut w wersji na dzień 22 czerwca 1998 r., podczas gdy ostatnim zatwierdzonym i funkcjonującym w obrocie prawnym statutem Spółki jest statut w kształcie nadanym uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. Walnego Zgromadzenia Członków o zmianie statutu,
7) art. 165 ust. 7 P.w. oraz art. 109 ust. 2 P. w. z 1974 r. polegającym na przyjęciu, że następca prawny członka spółki wodnej nie wstępuje ex lege w jego prawa i obowiązki, lecz musi zostać dodatkowo przyjęty uchwałą zarządu jako nowy członek, podczas gdy tryb przyjmowania nowych członków nie dotyczy następstwa prawnego członków spółki,
8) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na przyjęciu, iż w Spółce został powołany likwidator, podczas gdy likwidacja spółki nigdy się nie zaczęła,
9) art. 175 ust. 3 P.w. polegającym na przyjęciu, że podmioty zalegające z zapłatą składek członkowskich nie są uprawnione do wykonywania prawa głosu na walnym zgromadzeniu, podczas gdy członkowi spółki przysługuje na walnym zgromadzeniu co najmniej jeden głos,
10) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9 i 11 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji:
a) z jakich zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że spółki: L sp. z o.o., P S.A., Zakłady [...] S.A., L S.A., Fabryka [...] S.A. zalegały na dzień 25 marca 2017 r. z zapłatą składek członkowskich.
b) za jaki okres i w jakiej wysokości występowały powyższe zaległości, ani kto i kiedy ustalił wysokość składek członkowskich,
11) art. 7, 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, że spółki: L sp. z o.o., P S.A., Zakłady [...] S.A. , L S.A., Z S.A. zalegały na dzień 25 marca 2017 r. z zapłatą składek członkowskich, podczas gdy na dzień 16 maja 2007 r. żaden podmiot nie zalegał z zapłatą składek członkowskich, a od tego czasu nie zachodził obowiązek uiszczania takich składek,
12) art. 166 ust. 1 pkt 1 P.w. w zw. z § 7 statutu poprzez uznanie, że przepisy te nakładają ograniczenia co do warunków następstwa prawnego członków Spółki, podczas gdy przepisy te w ogóle nie dotyczą kwestii następstwa prawnego, a statut Spółki nie reguluje tej materii,
13) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na przyjęciu, iż statut Spółki uzależnia ważność uchwał od obecności koniecznej liczby członków (kworum), podczas gdy wymóg taki nie występuje w treści statutu,
14) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na bezzasadnym przyjęciu, iż "za" uchwałą głosowała taka liczba członków, którym organ odmówił prawa głosu, że - w razie ich pominięcia - nie doszłoby do przegłosowania uchwały, podczas gdy z treści uchwały, ani żadnego innego dokumentu nie wynika, którzy członkowie głosowali "za", a którzy "przeciw" uchwale, co nie pozwalało na ustalenie, iż bez głosu tych członków, nie zostałaby ona przegłosowana,
15) art. 179 ust. 2 P. w., polegającym na orzeczeniu o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. pomimo jednoczesnego ustalenia, że uchwała ta nie została podjęta,
16) art. 179 ust. 2 P.w. w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 365 § 1 k.p.c., polegającym na stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. w celu wykazania, że Spółka nie istnieje, co stoi w sprzeczności z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2016 r., sygn. akt: [...], o ustanowieniu dla niej kuratora w osobie M.A. i upoważnienia go do podejmowania czynności mających na celu niezwłoczne powołanie organów Spółki, a w razie potrzeby jej likwidacji;
17) przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), które to naruszenie jest skutkiem bezzasadnej odmowy Prezydenta Miasta wyłączenia samego siebie od udziału w sprawie.
III. na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r, nr [...], którym odmówiło ono wyznaczenia innego organu do ponownego rozpatrzenia sprawy jako wydanego z naruszeniem art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 26 § 2 i 3 k.p.a., art. 126 k.p.a. z zw. z art. 105 § 1 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. polegającym na:
1) bezzasadnym przyjęciu, iż kwestia wyłączenia Prezydenta Miasta jest już rozstrzygnięta postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r., nr [...],
2) odmowie wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy przy jednoczesnym przyjęciu, iż kwestia wyłączenia Prezydenta Miasta jest już rozstrzygnięta postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], mimo że taka przesłanka winna skutkować wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania w przedmiocie wyłączenia,
3) bezzasadnym przyjęciu, iż wniosek o wyłączenie Prezydenta Miasta został złożony przez osobę nienależycie reprezentowaną,
4) odmowie wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy przy jednoczesnym przyjęciu, iż wniosek o wyłączenie Prezydenta Miasta został złożony przez osobę nienależycie reprezentowaną, mimo że taka przesłanka winna skutkować wezwaniem wnoszącego do usunięcia braków wniosku,
5) zaniechaniu wyłączenia Prezydenta Miasta, jako pracownika piastującego funkcję organu, od prowadzenia sprawy,
6) odmowie wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy.
IV. na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r, nr [...], którym odmówiło ono wyznaczenia innego organu do załatwienia spraw, jako wydanego z naruszeniem art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 26 § 2 i 3 k.p.a. polegającym na:
1) przyjęciu, iż art. 24 § 3 k.p.a. nie znajduje zastosowania do osoby pełniącej funkcję organu administracyjnego,
2) zaniechaniu wyłączenia Prezydenta Miasta, jako pracownika piastującego funkcję organu, od prowadzenia sprawy,
3) odmowie wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy.
V. na podstawie art. 135 p.p.s.a. stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2017 r, nr [...], którym odmówił on wyłączenia samego siebie od udziału w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały.
VI. na podstawie art. 135 p.p.s.a. stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], którym wstrzymał on wykonanie uchwały, jako wydanego z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, że wykonanie uchwały może spowodować niebezpieczeństwo powstania nieodwracalnych skutków prawnych wynikających z działania wybranych osób, podczas gdy Oczyszczalnia Ścieków [...] Spółka Wodna nie dysponuje obecnie jakimikolwiek dostępnymi walorami finansowymi ani rzeczowymi, a cały swój majątek musi wpierw odzyskać od Gminy o statusie miejskim, a co za tym idzie działanie jakichkolwiek osób w imieniu Spółki nie może spowodować dla niej żadnych negatywnych skutków prawnych;
W skardze zawarto też wniosek o umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] (pkt VIII) oraz przeprowadzenie dowodów uzupełniających, w ocenie pełnomocnika skarżącej niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powodujących nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, poprzez dopuszczenie dowodu z dokumentów:
a) wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2010 r, sygn. akt [...],
b) pisma z dnia [...] października 2020 r.;
c) pisma skarżącej z dnia [...] kwietnia 2017 r.,
d) pisma Kierownika Działu Orzecznictwa Wodnoprawnego Regionalnego Zarządu
Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2017 r.,
e) pisma Zastępcy Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] stycznia 2010 r.,
f) wypisu z katastru wodnego nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r.,
g) wezwania pełnomocnika strony na posiedzenie Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2017 r. (pkt VII skargi) oraz zasądzenie od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą od niniejszej skargi, według norm przepisanych (pkt IX skargi).
W obszernym uzasadnieniu skargi wskazane zarzuty i wnioski zostały rozwinięte (s. od 9 do 38 skargi).
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
6. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2021 r. (k. 123 -127 akt sądowych) skarżąca, podtrzymując zarzut dotyczący stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji podniosła, że organ wykonawczy gminy, powstałej z połączenia gminy i miasta, nie może sprawować funkcji organu wykonawczego powiatu, tj. zarządu powiatu, ani tez funkcji starosty, jako przewodniczącego tego zarządu (art. 26 ust. 1 i 2 u.s.p.) , to nie jest też właściwym do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Według skarżącej dokonane z dniem [...] stycznia 2015 r. połączenie Miasta z gmina wiejską spowodowało utratę statusu miejskiego przez nowo powstałą gminę miejsko-wiejską i tym samym utratę kompetencji powiatu przysługujących miastom na prawach powiatu. Do pisma dołączono opinię prawną, na której oparto stanowisko przedstawione w tym piśmie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
7. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 tej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym wyeliminowaniu z obrotu prawnego przez sąd administracyjny podlegał będzie akt, który narusza przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też poprzez naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy obarczony jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c i pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
8. Sprawa została rozpoznana po zawiadomieniu stron oraz umożliwieniu im wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem orzeczenia na posiedzeniu niejawnym, zarządzonym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).
9. Najdalej sformułowanym zarzutem naruszenia przepisów prawa procesowego jest zarzut dotyczący braku kompetencji organu do realizowania kompetencji przysługujących Prezydentowi Miasta jako wykonującemu zadania Starosty w ramach konstrukcji prawnej określanej jako "miasto na prawach powiatu". Stanowisko takie zawarła pełnomocnik skarżącej w powołanym wyżej piśmie z dnia [...] lutego 2021 r., wspierając się załączoną do tego pisma opinią prawną, sporządzoną przez prof. dr hab. M.S. (k. 128-136 akt sądowych).
Stanowisko to jest błędne. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (w brzmieniu obowiązującym w dacie połączenia i wydania rozporządzenia – tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.; dalej u.s.g.) Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia:
1) tworzy, łączy, dzieli i znosi gminy oraz ustala ich granice;
2) nadaje gminie lub miejscowości status miasta i ustala jego granice;
Z kolei zgodnie z art. 91 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym 1 (w brzmieniu obowiązującym w dacie połączenia i wydania rozporządzenia – tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 595 ze zm.; dalej u.s.p.) prawa powiatu przysługują miastom, które w dniu 31 grudnia 1998 r. liczyły więcej niż 100 tys. mieszkańców, a także miastom, które z tym dniem przestały być siedzibami wojewodów, chyba że na wniosek właściwej rady miejskiej odstąpiono od nadania miastu praw powiatu, oraz tym, którym nadano status miasta na prawach powiatu przy dokonywaniu pierwszego podziału administracyjnego kraju na powiaty.
Zgodnie z art. 92 ust. 1 i 2 u.s.p. funkcje organów powiatu w miastach na prawach powiatu sprawują rada miasta i prezydent miasta, a miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w tej ustawie. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu ustrój i działanie organów miasta na prawach powiatu, w tym nazwę, skład, liczebność oraz ich powoływanie i odwoływanie, a także zasady sprawowania nadzoru określa ustawa o samorządzie gminnym.
Jak wskazuje się w doktrynie miasto na prawach powiatu, realizując zadania o charakterze gminnym, stanowi przepisy prawa miejscowego na podstawie ustawy o samorządzie gminnym, natomiast gdy realizuje zadania o charakterze ponadgminnym - na podstawie ustawy o samorządzie powiatowym. Prezydent miasta na prawach powiatu jest organem osoby prawnej, jaką jest miasto na prawach powiatu, bowiem ustawa o samorządzie powiatowym i ustawy szczególne wyposażają prezydenta miasta na prawach powiatu zarówno w kompetencje wykonywane samodzielnie i we własnym imieniu (art. 124 u.g.n.), jak i kompetencje wykonywane w imieniu miasta na prawach powiatu (por. T. Moll, Zadania miasta na prawach powiatu, PPP nr 12/2011, s. 82-94 oraz M. Karciarz, A. Kudra, Dopuszczalność nadania statusu miasta na prawach powiatu w świetle obowiązujących przepisów prawa, ST nr 10/2015, s. 69-83).
Wcześniej istniejące wątpliwości dotyczące statusu miast na prawach powiatu, jako jednostek samorządu terytorialnego szczebla gminnego czy powiatowego zostały usunięte wskutek wprowadzenia 30 maja 2001 r. nowelizacji przepisów rozdziału 9 u.s.p. Mocą art. 2 pkt 42 noweli z 11 kwietnia 2001 r. jednoznacznie przyjęto, że miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w tej ustawie, zaś ustrój i działanie organów miasta na prawach powiatu, w tym nazwę, skład, liczebność oraz ich powoływanie i odwoływanie, a także zasady sprawowania nadzoru, określa ustawa o samorządzie gminnym. Nie ma zatem wątpliwości, że funkcje organu wykonawczego miasta na prawa powiatu wykonuje prezydent miasta. W konsekwencji tych rozwiązań prawnych prezydent miasta na prawach powiatu łączy w sobie uprawnienia do realizacji zadań z zakresu samorządu gminnego, jak i samorządu powiatowego.
Stanowisko strony skarżącej, jak i opinia bazują na analizie przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby gminy (Dz.U. z 2014 r. poz. 1023), na podstawie którego § 1, z dniem 1 stycznia 2015 r. doszło do połączenia miasta na prawach powiatu z gminą w powiecie. Dopełnieniem tej regulacji jest, pominięte w opinii prawnej oraz w stanowisku skarżącej, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie ustalenia granic powiatu (Dz.U z 2014 r. poz. 1020), zgodnie z którego § 1 i 2, z dniem 1 stycznia 2015 r. (czyli z dniem połączenia miasta na prawach Powiatu z gminą w powiecie) granice powiatu z siedzibą władz w [...] obejmują gminy: [...]. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym, ustalonym Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. z 1998 r., Nr 103, poz. 652), powiat z siedzibą władz w [...] obejmował pierwotnie następujące gminy: [...] została odrębnie wskazana w tym rozporządzeniu jako miasto na prawach powiatu (cześć IV. Województwo poz. 9 i pozycja Miasta). Ten ostatni element uległ zmianie, bowiem z granic tego powiatu została wyłączona gmina [...] stając się, po połączeniu, miastem na prawach powiatu, o którym mowa w art. 91 ust. 5 u.s.g. Z tych też względów - w związku z połączeniem miasta na prawach powiatu [...] z gminą w powiecie z - Rada Miasta i Rada Gminy zostały z mocy prawa rozwiązane z dniem 1 stycznia 2015 r. (por. obwieszczenie Komisarza Wyborczego z dnia 15 grudnia 2014 r. w sprawie rozwiązania Rady Miasta na prawach powiatu i Rady Gminy, Dz.Urz. Woj. z 2014 r. poz. 2390).
Mając powyższe na uwadze, w szczególności zaś treść obu rozporządzeń Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. – dotyczącego połączenia gmin oraz zmiany granic powiatu, nie ma wątpliwości, że "luka", o której mowa jest w opinii i piśmie skarżącej nie istnieje a Prezydent utworzonej w wyniku połączenia gminy z dniem 1 stycznia 2015 r. stał się organem wykonawczym miasta na prawach powiatu, o którym mowa w art. 92 ust. 1 u.s.g., a zatem organem wykonującym również kompetencje starosty w zakresie nadzoru nad spółkami wodnymi i wydawania decyzji, o których mowa w art. 179 § 2 P.w.
10. Błędne jest stanowisko skarżącej o braku podstaw do przeprowadzenia przez Prezydenta Miasta kontroli przedmiotowej uchwały. Zgodnie z treścią art. 178 P.w. nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych sprawuje starosta. Główną czynnością starosty w zakresie nadzoru nad spółką wodną jest kontrola uchwał organów spółki. W wyroku z dnia 9 lutego 2010 r. (II OSK 268/09) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art.178 P.w. statuuje starostę jako organ nadzoru i kontroli nad działalnością spółek wodnych. Instrumentem tego nadzoru jest wyposażenie starosty w możliwość stwierdzania nieważności uchwał organów spółki, jak wynika z art. 179 ust. 2 tej ustawy. Przesłanką nieważności uchwał, ustanowioną tym przepisem jest sprzeczność z prawem lub statutem spółki. Stwierdzenie nieważności uchwały następuje decyzją starosty, która jest z mocy ust. 4 art. 179 ostateczna, przy czym przepis ten przewiduje, że od tej decyzji służy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, a następnie, po wyczerpaniu tego trybu, skarga do sądu administracyjnego. Uregulowanie nadzoru starosty nad działalnością spółek wodnych, z jednej strony daje mu uprawnienie do stwierdzenia nieważności uchwał, tj. wyeliminowania ich z bytu prawnego, z drugiej poddanie tego nadzoru kontroli sądu administracyjnego powoduje, że starosta badając uchwały organów spółki jest obowiązany do zachowania szczególnej staranności w sprawowaniu tego nadzoru.
Wskazać należy, że ustawodawca nie ograniczył kontroli i nadzoru, o których mowa w art. 178 P.w., do określonego "wycinka" działalności spółki wodnej, lecz posłużył się ogólnym pojęciem, z którego wywieźć należy, że cała działalność spółki wodnej oraz podjęte w tym względzie uchwały podlegają kontroli organu. Nota bene, w ocenie Sądu, ze względu na przedmiot danej uchwały, która dotyczy istotnych i zasadniczych spraw z punktu widzenia działalności spółki, nie ulega wątpliwościom że przedmiotowa uchwała podlega kontroli, o której mowa wart. 178 P.w. Na marginesie wskazać należy, że takie stanowisko wyraził tutejszy sąd w ramach kontroli postanowień organu dotyczących odmowy przywrócenia skarżącej terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Go 892/17).
11. Zgodnie z treścią art. 179 ust. 1 P.w. na zarząd spółki wodnej nałożony został obowiązek przedstawiania staroście uchwał organów spółki, a z kolei na starostę został nałożony obowiązek szybkiego zapoznawania się z przedłożonymi uchwałami i podejmowania decyzji w przedmiocie ewentualnego ich kwestionowania. Wynika to z rygorystycznie oznaczonego terminu - w czasie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia uchwały. Tym samym po upływie 30 dni od daty doręczenia uchwały starosta nie posiada już kompetencji do orzekania o nieważności przedłożonych mu uchwał, niezależnie od prawnych i faktycznych okoliczności sprawy.
Jeśli chodzi o zachowanie tego terminu do wydania decyzji to przedmiotowa uchwała została przedłożona Prezydentowi Miasta w dniu [...] kwietnia 2017r. natomiast dnia [...] kwietnia 2017 r. organ wydał decyzję stwierdzającą nieważność tej samej uchwały. W tym samym dniu wysłano przesyłkę zawierającą decyzję listem poleconym do pełnomocnika spółki, dnia [...] kwietnia 2017 r. próbowano doręczyć osobiście przesyłkę zawierająca decyzję, natomiast odebranie decyzji nastąpiło w dniu 10 maja 2017 r.
Zdaniem sądu 30 - dniowy termin wynikający z art. 179 ust. 2 P.w. dotyczy wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie uchwały, a nie doręczenia decyzji. Przyjmując nawet liberalniejsze stanowisko, że w tej dacie decyzja powinna być nadana w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1041), to wysłanie w sprawie decyzji w dniu jej wydania powoduje, że termin został zachowany. Interpretacja forsowana przez stronę skarżąca nie ma oparcia ani w językowym brzmieniu przepisu, ani w jego wykładni funkcjonalnej, gdyż prowadziłaby do wypaczenia instytucji nadzoru i wprowadzenia możliwości obchodzenia prawa przez unikanie doręczenia. W takiej sytuacji nie byłoby też jasne jaki jest końcowy termin realizacji uprawnienia przewidzianego art. 179 ust. 2 P.w., skoro jego zachowanie zależałoby od skutecznego doręczenia, czyli zdarzenia przyszłego i niedającego się z "góry" przewidzieć.
12. Kolejny, według wagi i skutków, zarzut dotyczy kwestii wyłączenia pracownika od udziału w sprawie i związany jest, zdaniem skarżącej, z naruszeniem art. 24 § 3 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 24 § 1 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w przypadkach, o których mowa punktach od 1 do 7 tego ustępu. W myśl art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Chodzi tu przy tym o okoliczności natury obiektywnej. Wyłączenia pracownika nie może uzasadniać samo subiektywne przekonanie skarżącego o braku jego bezstronności.
W ocenie Sądu organ odmawiając wyłączenia prawidłowo uznał, że okoliczności sprawy w żaden sposób nie wskazują, aby osoba pełniąca funkcję Prezydenta Miasta była osobiście zainteresowania w wyniku danej sprawy, a wobec tego aby zachodziła wątpliwość co do jej bezstronności. Również w toku postępowania, składając omawiany wniosek, nie wykazano związku rozpatrywanej sprawy administracyjnej z osobistymi interesami osoby pełniącej funkcję Prezydenta Miasta. Zarzut strony, że miasto jest zainteresowane wynikiem sprawy, nie uzasadnia wniosku o wyłączenie konkretnej osoby zajmującej stanowisko funkcyjne. Wskazać należy, że na podstawie przywołanego przepisu można kwestionować bezstronność tylko imiennie wskazanej osoby. W świetle tego przepisu przedmiotem oceny bezstronności mogą być zarówno tylko te okoliczności faktyczne, jak i prawne, których wystąpienie uzasadnia wątpliwości co do bezstronności tej konkretnie osoby (Por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2018 r., I OSK 1589/16, CBOSA). Owe okoliczności mogące wpływać na bezstronność muszą być jednak skonkretyzowane i uprawdopodobnione, a ogólnikowy zarzut, że postępowanie nie jest prowadzone obiektywnie, nie uzasadnia zastosowania instytucji wyłączenia (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2011 r., I OSK 347/10, CBOSA).
Z tych też względów stwierdzić należy, że w sprawie nie wykazano spełnienia przesłanki z art. 24 § 3 k.p.a., a wobec tego stanowisko organu ocenić należy za prawidłowe.
13. Z poprzednim zarzutem wiąże się zarzut dotyczący rozpatrzenia wniosku strony o wyłączenie, na podstawie art. 25 k.p.a., Prezydenta Miasta jako organu. W myśl wskazanego przepisu organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych:
1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3;
2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. Przepis art. 24 § 4 stosuje się odpowiednio.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy dotyczącej przedmiotowej uchwały, stwierdzając brak podstaw do przyjęcia, że Prezydent Miasta jest zainteresowany w utrzymaniu majątku Gminy o statusie miejskim oraz że rozstrzygnięcie sprawy nieważności uchwał dotyczy jego interesów majątkowych lub interesów majątkowych osób pozostających z nim w stosunkach wymienionych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a.
Również w ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz wynikające stąd okoliczności stanu faktycznego, w tym również argumentacja podnoszona przez stronę postępowania, nie dają podstaw do stwierdzenia, że spełniona została przesłanka wyłączenia organu, o której mowa w art. 25 § 1 k.p.a. Fakt przejęcia majątku skarżącej przez Gminę nie dotyczy przecież interesów osoby piastującej stanowisko Prezydenta Miasta, a rozpatrywana sprawa nie ma charakteru sprawy dotyczącej interesów majątkowych Prezydenta Miasta. Przez sprawę dotyczącą interesów majątkowych należy bowiem rozumieć każdą sprawę, w której bezpośrednio lub pośrednio dochodzi do przysporzenia lub uszczuplenia stanu majątkowego osoby (osób) wskazanej w art. 25 § 1 (por. W. Chróścielewski, Gmina jako strona postępowania administracyjnego – konsekwencje prawne uchylenia art. 27a k.p.a., ST nr 4/1995 s. 21). Jest również możliwa szersza interpretacja pojęcia sprawy dotyczącej interesów majątkowych według, której przepis art. 25 § 1 k.p.a. nie wymaga, aby sprawa miała wpływ na interesy majątkowe osób wskazanych w tym przepisie. Wystarczy stwierdzenie, że sprawa dotyczy praw i obowiązków majątkowych tych osób (por. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, SIP LEX, teza 8 do art. 25). Nawet w takim ujęciu sprawa nie dotyczy interesów majątkowych osoby piastującej stanowisko Prezydenta Miasta, lecz interesów majątkowych Gminy, wobec czego rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy wyłączenia tego organu należy ocenić jako odpowiadające przepisom prawa. W tych okolicznościach wydanie przed rozpoznaniem wniosku o wyłączenie organu, a więc w dniu [...] kwietnia 2017 r. pierwszej decyzji stwierdzającej nieważność przedmiotowej uchwały, nie miało wpływu na wynik sprawy.
14. Zdaniem Sądu nie są również zasadne pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1, 107 § 3, 9 i 11 k.p.a. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. W celu zbadania i wyjaśnienia okoliczności podnoszonych w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji oraz w skardze Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego, Sądu Okręgowego oraz Sądu Okręgowego o udostępnienie akt sprawy o sygn. [...]. Po analizie tych akt i zawartych w nich dokumentów Sąd uznał, że nie są zasadne zarzuty pełnomocnik skarżącej zawarte w jej piśmie procesowym z dnia [...] maja 2021 r. (k. 214-216 akt sądowych), gdyż dokumenty te, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonych wydanych decyzji były znane organowi i stanowiły materiał faktyczny sprawy. Nie były to zatem nowe, nieujawnione w toku postępowania administracyjnego dowody oraz dokumenty, nadto nie wynikały z nich okoliczności, które nie były przedmiotem rozpoznania i badania przez organ orzekający w sprawie. Z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skargi oraz z pism procesowych składanych przez stronę skarżącą wynika również, że były znane skarżącej. Udostępnienie żądanych akt i znajdujących się dokumentów oraz uzupełnienie akt administracyjnych umożliwiło natomiast Sądowi pozytywną kontrolę tego, czy ustalenia organów znajdują oparcie w powoływanych źródłach.
15. Odnosząc się do kwestii merytorycznych dotyczących przyczyn stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały wskazać należy, że przepis art. 164 P.w. określa istotne elementy konstrukcyjne spółki wodnej. Zgodnie z treścią art. 164 ust. 1 i 2 P.w. spółki wodne są formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne i mają na celu zaspokajanie wskazanych ustawą potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami. Spółki wodne, zapewniając zaspokojenie potrzeb zrzeszonych w nich osób w dziedzinie gospodarowania wodami, mogą podejmować prowadzenie działalności umożliwiającej osiągnięcie zysku netto. Osiągnięty zysk netto przeznacza się wyłącznie na cele statutowe spółki wodnej. Przytoczony przepis określa i definiuje spółkę wodną jako zorganizowaną formę organizacyjną zrzeszającą osoby fizyczne lub prawne, mającą na celu zaspokajanie wskazanych ustawą potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami. Spółka wodna nie działa w celu osiągnięcia zysku, co oznacza, że działalność spółki koncentruje się na potrzebie zaspokojenia członków i celów, które ma osiągnąć, wynikających z ustawy i statutu.
W doktrynie podkreśla się, że spółka wodna to "związek osób fizycznych lub prawnych" utworzonych dla realizacji celów określonych w przepisach prawa wodnego art. 108 ust. 1-4 i że spółki wodne wykazują duże podobieństwo do przedsiębiorstw użyteczności publicznej, ze względu na wykonywane przez nie zadania i stanowią formę działań i inicjatyw społecznych służących wykonywaniu zadań administracji publicznej w dziedzinie gospodarki wodnej (S. Surowiec, W. Tarasiewicz, T. Zwieglińska, Prawo wodne. Komentarz. Przepisy wykonawcze, Warszawa 1981 r., s. 170; R. Paczulski, Spółki wodne - cele, zadania, prawne podstawy organizacji oraz perspektywy ich rozwoju w kontekście zachodzących zmian, Toruń 2006, s 9 i n.).
W myśl art. 164 ust. 3 P.w. spółki wodne mogą być tworzone w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń służących do:
1) zapewnienia wody dla ludności, w tym uzdatniania i dostarczania wody;
2) ochrony wód przed zanieczyszczeniem, w tym odprowadzania i oczyszczania ścieków;
3) ochrony przed powodzią;
4) melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na terenach zmeliorowanych;
5) wykorzystywania wody do celów przeciwpożarowych;
6) utrzymywania wód.
Mając na uwadze wynikający z uregulowań ustawowych charakter prawny spółki wodnej, należy zauważyć, że - w przeciwieństwie do spółek prawa handlowego - członkostwo w spółce wodnej wiąże się z obowiązkiem realizowania określonych w ustawie celów. Członek spółki wodnej nie ma obowiązku wnoszenia udziałów, lecz ciąży na nim obowiązek udostępnienia gruntów do wykonania i utrzymania urządzeń wodnych służących do realizacji celów spółki, członkostwo w spółce wiąże się ściśle z realizacją zadań spółki. W konsekwencji członkiem spółki wodnej może być podmiot, który ma możliwość realizacji celów ustawowych i statutowych i który jest właścicielem określonych gruntów, służących prawidłowej gospodarce wodnej. Udział w spółce w charakterze członka nie podlega zatem swobodnemu obrotowi prawnemu, lecz ma charakter osobisty i wiąże się z prawem do danego gruntu.
16. Podzielić w pełni należy stanowisko organu, że przedłożone przez skarżącą umowy cesji wierzytelności zawarte pomiędzy skarżącą Spółką wodną, a wymienionymi spółkami prawa handlowego jako cesjonariuszami, nie stanowią wystarczającej podstawy do przyjęcia, że cesjonariusz na podstawie takiej umowy wszedł w prawa członka Spółki wodnej w miejsce członka Spółki, który zalega wobec niej z zapłatą należności podlegającej właśnie tejże cesji. Umowa cesji dotyczy jedynie określonej wierzytelności pieniężnej, natomiast członkostwo w spółce - jak wyżej podniesiono - ma charakter osobisty i związane jest z prawem do określonej nieruchomości. W aktach sprawy brak jest natomiast dokumentów, z których wynikałoby, że w ślad za umową cesji wierzytelności doszło do przeniesienia prawa własności określonych nieruchomości, z którymi wiąże się prawo członkostwa w Spółce. W tym też zakresie Sąd zgadza się w pełni ze stanowiskiem wyrażonym w decyzji i stanowiskiem przedstawionym przez Sąd Apelacyjny z dnia [...] grudnia 2010 r. wydanym w sprawie [...], mającym prejudycjalne znaczenie dla niniejszej sprawy, że członkostwo w spółce wodnej ściśle wiąże się z możliwością realizacji jej ustawowych zadań. Pogląd ten, na co wyraźnie wskazał Sąd Apelacyjny, koresponduje ze stanowiskiem Sądu Najwyższego przedstawionym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2004 r. II CK 132/2004, OSNC 2005/12/21 oraz postanowieniami Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10, 31 sierpnia 1965 r., II CZ 60/65, OSNCP 1966, nr 7-8, poz. 118 i 11 sierpnia 2004 r., II CK 481/03.
Nadto, w myśl art. 166 ust. 1 pkt 6 i 7 P.w., statut spółki określa w szczególności warunki przyjmowania nowych członków oraz wykluczania członków ze spółki oraz warunki następstwa prawnego członków spółki. Zgodnie z treścią § 7 pkt 1 i 2 statutu członkami spółki mogą być zakłady, których udział w spółce jest gospodarczo uzasadniony, przyjęcie do spółki nowego członka następuje w drodze uchwały zarządu spółki: włączenie do spółki następuje w drodze decyzji Prezydenta Miasta.
17. Wskazać również należy, że zasadnie organ oparł swoje ustalenia dotyczące członków spółki wodnej na dokumentach Walnego Zgromadzenia Członków Spółki Wodnej z dnia [...] marca 2007 r., [...] sierpnia 2006 r. oraz [...] maja 2005 r. W oparciu o te dokumenty organ ustalił, że na dzień 25 marca 2017 r. spółka wodna liczyła 15 członków. Protokoły te, stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. posiadają moc dowodową, a podważenie wynikających z nich ustaleń może nastąpić poprzez przedstawienie kontrdowodu, co w sprawie nie nastąpiło.
Z protokołu Walnego Zgromadzenia Członków z dnia [...] marca 2017 r. wynika, że w Zgromadzeniu oraz w głosowaniu nad uchwałą wzięło udział aż 18 podmiotów, w tym 6 które, zdaniem organu, nie posiadały statusu członka spółki (T S.A., E S.A., B S.A., I S.A. S.K.A., E S.A., P S.A. S.K.A.). Jak wynika z akt Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia [...] czerwca 2010 r., sygn. akt [...], oddalił powództwo E S.A. o ustalenie stosunku członkostwa w Oczyszczalni Ścieków [...] spółka wodna w likwidacji z tytułu wstąpienia w miejsce Przedsiębiorstwa "W"’. Apelacja od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...].
Także Sąd Rejonowy wyrokiem zaocznym z dnia [...] lipca 2020r. w sprawie o sygn. akt [...] ustalił nieistnienie stosunku członkostwa spółki T S.A. w Oczyszczalni Ścieków [...] spółka wodna w likwidacji. Nierozstrzygnięta dotychczas kwestia przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od tego wyroku procedowana aktualnie przed Sądem Rejonowym (por. postanowienie Sądu Okręgowego z dnia [...] maja 2021 r., sygn. akt [...], k. 248-250 akt sądowych) nie ma znaczenia dla niniejszej kontroli sądowej, gdyż wyrok ten na datę orzekania przez organ był prawomocny (por. art. 133 § 1 p.p.s.a.).
Jeśli zaś chodzi o powoływany przez stronę skarżącą pozytywny dla skarżącej wyrok zaoczny Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2010 r. w sprawie o sygn. akt [...] to dotyczy on wstąpienia E S.A. w prawa członka przedmiotowej spółki wodnej po spółce P S.A., czego organ nie w kwestionuje. To wstąpienie nie ma jednak znaczenia dla stwierdzonego przez Sąd Apelacyjny braku następstwa prawnego spółki E S.A. po innym wspólniku spółki wodnej, jak i nie dotyczy innych spółek. Odnośnie do nich, czyli spółek B S.A., I S.A. S.K.A., E S.A., P S.A. S.K.A., to spółki te w postępowaniu przed organami, jak i strona skarżąca w toku postępowania również, nie wykazały wstąpienia w stosunki członkostwa w przedmiotowej spółce wodnej, gdyż przedłożone na tę okoliczność umowy cesji wierzytelności nie są wystarczającą podstawą do stwierdzenia takiego skutku (por. pkt 16 niniejszego uzasadnienia).
18. W świetle tych ustaleń decydujące znaczenie dla wyniku sprawy ma to, że przedstawione przez stronę skarżąca umowy przelewu wierzytelności (cesji) nie mogły skutecznie przenieść praw członkowskich w spółce wodnej na inne podmioty, a nabycie członkostwa od wskazywanych prze skarżącą podmiotów nie zostało, mimo wezwania organu, wykazane. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że ciążąca na organach powinność zbadania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie w żaden sposób nie może usprawiedliwiać bierności zainteresowanej strony oraz nie zwalnia jej z obowiązku współdziałania z organem w wyjaśnieniu sprawy. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dokumentów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przedłożenia stosownego kontrdowodu przez stronę postępowania, zwłaszcza gdy z określonych faktów zamierza ona wyprowadzić korzystne dla siebie skutki prawne" (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/17, publ. CBOSA). Biorąc pod uwagę 30 dniowy termin zakreślonym do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego brak takiego współdziałania ze strony skarżącej dał organowi pełną podstawę do przyjęcia takich ustaleń, jakie wynikały z możliwych do pozyskania z urzędu i zgromadzonych w sprawie dowodów. W badanej sprawie, kwestionując ustalenia organu w tym zakresie, strona nie przedstawiła dowodów zmierzających do wykazania, że ilość członków spółki wodnej jest inna niżeli ustalił to organ, nadto pomimo wezwania nie przedłożyła organowi nadzoru aktualnego na dzień [...] marca 2017 r. wykazu członków spółki wodnej i wykazała członkostwa "nowych" spółek". Nadto wskazać należy, że skarżąca nie wykazała również, co zauważył również Sąd Apelacyjny w swoim wyroku, czy cedenci byli w ogóle członkami spółki wodnej i w dacie dokonania przelewu mogli dysponować uprawnieniami członkowskimi.
Z tych przyczyn zbędna jest analiza sprawy pod kątem sposobu głosowania przez poszczególne spółki na Walnym Zgromadzeniu w dniu [...] marca 2017 r. Istotne znaczenie ma okoliczność braku wykazania członkostwa przez te spółki, co stanowi naruszenie przepisów ustawy P.w. oraz statutu spółki. Podobnie, wobec przyjęcia, że same umowy przelewu wierzytelności nie przenoszą praw członkowskich w spółce wodnej, nie ma znaczenia dla oceny skuteczności przeniesienia praw członkowskich rozważana przez organ i kwestionowana przez skarżącą kwestia zalegania lub nie niektórych cedentów z zapłatą składek członkowskich.
19. W postępowaniu organów oraz treści wydanych decyzji sąd nie doszukał się również z urzędu innych naruszeń prawa obligujących go do uchylenia zaskarżonych aktów, względnie stwierdzenia ich nieważności, w tym również postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. i z dnia [...] maja 2017 r. o odmowie wyznaczenia innego organu oraz postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2017 r. o odmowie wyłączenia się z niniejszej sprawy.
Z tych też względów, skarga jako niezasadna, podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).