II SA/Go 797/21

II SA/Go 797/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1876
art.61 ust.2
Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka- Trzebiatowski Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi P.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] r., działający z upoważnienia Burmistrza Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej ustalił dla P.O. - wysokość odpłatności za pobyt matki – A.O. w Domu Pomocy Społecznej w kwocie 1.816,74 zł, od miesiąca marca 2021 r.
W motywach uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji, po uprzednim przytoczeniu treści art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.; dalej "u.p.s.") wyjaśnił, że w związku z przebywaniem A.O. od dnia [...] grudnia 2015 r. w Domu Pomocy Społecznej na podstawie decyzji kierującej do domu pomocy społecznej wydanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. i decyzji umieszczającej do domu pomocy społecznej wydanej dnia [...] grudnia 2015 r. przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie zachodzi konieczność ustalenia odpłatności za pobyt w DPS.
Wskazał, że na podstawie posiadanej dokumentacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] listopada 2015 r. - ustalono, że skarżący jest jedynym synem A.K.
W oparciu o adnotację urzędową- w trybie art. 15o ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowej oraz niektórych innych ustaw- rozmowę telefoniczną z dnia [...] marca 2021 r. stwierdzono, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i synem.
Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego i wynagrodzenia syna skarżącego za pracę w celu nauki zawodu. Organ pierwszej instancji wskazał sposób obliczenia opłaty za pobyt matki skarżącego w DPS tj. 10.202,22 zł (dochód rodziny): 3 (trzy osoby w rodzinie) = 3 400,74 zł (dochód na osobę w rodzinie) - 1 584,00 zł (300 % kryterium dochodowego tj. 528,00 x 300 %) = 1 816,74 zł (odpłatność na którą kwalifikuje się rodzina miesięcznie). Wyjaśnił, przy tym że Ośrodek Pomocy Społecznej w dniu 24 marca 2021 r. wysłał do skarżącego pismo informujące z dnia [...] marca 2021 r. wraz z czterema egzemplarzami Aneksu do umowy z dnia [...] stycznia 2021 r. zawartej pomiędzy Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej a skarżącym, ustalającą odpłatność za pobyt matki skarżącego w Domu Pomocy Społecznej na kwotę 1.816,74 zł. W dniu 9 kwietnia 2021 r. skarżący skontaktował się z Ośrodkiem i podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym oświadczył, że nie zgadza się z ustaloną odpłatnością. Wobec odmowy podpisania Aneksu do Umowy ustalającego nową odpłatność za pobyt matki w DPS, dniu [...] kwietnia 2021 r. wszczęto postępowanie administracyjne z urzędu, o czym zawiadomiono stronę, informując jednocześnie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i zgłoszenia swoich uwag w sprawie. Przy czym do dnia wydania decyzji skarżący nie skontaktował się z Ośrodkiem.
2. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając:
1) sprzeczność istotnych ustaleń Ośrodka Pomocy Społecznej z treścią dowodów zebranych w sprawie poprzez ustalenie, że:
a) dochód rodziny odwołującego się wynosi 10.202,22 zł, mimo że z dokumentów przedstawionych w sprawie wynika, iż jest to kwota 5.952 zł, a po odliczeniu udokumentowanych wydatków 1.492,61 zł;
b) wysokość odpłatności za pobyt matki A.O. w DPS winien wynosić 1.816,74 zł, mimo że z dokumentów wynika, iż powinna być to kwota nie wyższa niż 400 zł, a ponadto odwołujący się zawarł już ugodę z OPS w dniu [...] stycznia 2021 r. na kwotę 411,38 zł i kwotę tę regularnie płaci.
2) naruszenie prawa, a w szczególności: przepisu art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie zebranie przez organ administracyjny w sposób wszechstronny i wyczerpujący materiału dowodowego, w sprawie i nie wzięcie pod uwagę przedłożonych przez odwołującego się dokumentów.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania.
3. Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w części decyzję Zastępcy Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] kwietnia 2021 r., tj. w zakresie kwoty i orzekło wysokość odpłatności w kwocie 1.766,06 zł. W pozostałym zakresie pozostawiło decyzję organu pierwszej instancji bez zmian.
Organ odwoławczy po uprzednim przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów u.p.s. oraz § 1 pkt 1a pkt 1b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1358) wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż na podstawie umowy z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] strona zobowiązała się do dokonywania opłat w kwocie 411,38 zł miesięcznie, począwszy od stycznia 2021 r. Jednakże w § 2 ust. 2 tej umowy organ zastrzegł sobie prawo do aktualizacji opłaty w szczególności w przypadkach zmiany wysokości miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej (pkt a), zmiany dochodu świadczeniobiorcy powodującej zmianę decyzji ustalającej opłatę za pobyt świadczeniobiorcy w domu pomocy społecznej (pkt b), zmiany dochodu, sytuacji osobistej i majątkowej P.O. (pkt c). Ponadto strona (ust. 3) została zobowiązana do bieżącego informowania Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej o każdej zmianie w jej sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do ustalenia wysokości opłaty za pobyt świadczeniobiorcy w domu pomocy społecznej oraz o każdorazowej zmianie miejsca zamieszkania.
Kolegium podkreśliło, że skarżący jest jedyną osobą, zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami, zobowiązaną do partycypowania w kosztach utrzymania matki w domu pomocy społecznej. Wyjaśniło jednocześnie, że obowiązkiem organu orzekającego o ustaleniu opłaty tytułem ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej jest przede wszystkim rzetelne ustalenie podmiotów zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu członka rodziny w DPS, a następnie zweryfikowanie ich sytuacji dochodowej, w tym prawidłowe ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie. Prawidłowy sposób ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej winien polegać na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 u.p.s.
Organ odwoławczy zaznaczył, że na podstawie art. 8 ust. 13 u.p.s. w przypadku uzyskiwania dochodu w walucie obcej, wysokość tego dochodu ustala się według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie świadczenia z pomocy społecznej. Stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż organ pierwszej instancji przyjął kurs euro z dnia [...] marca 2021r. w wysokości 4,6273 (Tabel A kursów średnich walut obcych, tabela nr 057/A/NBP/2021 z dnia 2021-03-24), podczas gdy decyzja została wydana w dniu [...] kwietnia 2021 r. Zgodnie z Tabelą A kursów średnich walut obcych, tabela nr 079/A/NBP/2021 z dnia 2021-04-[...] kurs średni euro w tym dniu wynosił 4,5565.
Organ odwoławczy dokonał ponownego przeliczenia dochodu strony wskazując, że dochód netto strony, zgodnie z zaświadczeniem o zarobkach, wyniósł 2.147,34 euro x 4,5565 = 9.784,35 zł. Wyjaśnił, że do tego dochodu należy dodać dochód syna w wysokości 265,83 zł netto, co daje kwotę 10.050.18 zł. Powyższą kwotę należy podzielić przez 3 członków rodziny 10.050,18 zł : 3 = 3.350,06 zł (dochód na osobę w rodzinie). Od kwoty 3.350,06 zł należy odjąć kwotę 1.584,00 zł (528,00 zł kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie x 300%) = 1.766,06 zł.
W ocenie organu odwoławczego dochód na osobę w rodzinie przekracza 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (dochód wynoszący 1766,06 zł przekracza 300% kryterium dochodowego 1.584,00 zł na osobę w rodzinie o kwotę 181,06 zł). Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej wynosi 4643,00 zł miesięcznie na rok kalendarzowy 2021 [obwieszczenie Starosty z dnia [...] stycznia 2021 r. w sprawie średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej ([...] z dnia 2021.01.22)]. Opłata ponoszona przez matkę strony wynosi 717,50 zł. Tym samym różnica między miesięcznym kosztem utrzymania a opłatą wnoszoną przez mieszkańca wynosi 3.925,50 zł.
Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji strony, które mogły stanowić podstawę do podjęcia zaskarżonej decyzji, dopełnił ciążących na nim obowiązków i właściwie uzasadnił przesłanki swojego stanowiska, wskazał podstawę wyliczenia opłaty opierając się na faktach wynikających z posiadanych przez organ wiadomości i dokumentów. Kolegium zaznaczyło, że dokonało korekty tej opłaty z powodu przycięcia przez organ pierwszej instancji błędnego kursu walut.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że w definicji dochodu, jak i w enumeratywnym katalogu składników, których do dochodu się nie wlicza, nie wymienia się kwot pomniejszających faktyczny miesięczny dochód, przeznaczanych na bieżące wydatki bytowe (opłaty za wszelkie media, paliwo, telefon, gaz, utrzymanie samochodu, kredyty), czy też wydatki związane z remontem lub kosztami leczenia. Obowiązki zstępnego osoby skierowanej i umieszczonej w domu pomocy społecznej uzależnione są wyłącznie od jego sytuacji dochodowej.
W ocenie organu odwoławczego okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, czy majątkowej, w tym obciążeń związanych z codziennym funkcjonowaniem, nie mają znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązanego oraz jej wysokości. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. w odrębnym postępowaniu. Również wcześniejsze nieprawidłowe relacje między stroną a jego matką nie mają wpływu na ustalenie odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej.
4. Na powyższą decyzję P.O. wniósł skargę zarzucając, jej naruszenie:
1) art. 7, art 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. poz. 256 z późn. zm., dalej k.p.a.) przez niezebranie i niedokonanie oceny przez organ administracyjny w sposób wszechstronny i wyczerpujący materiału dowodowego i przyjęcie, że:
a) dochód rodziny skarżącego wynosi 10.050,18 zł, mimo że z dokumentów przedstawionych w sprawie wynika, iż jest to kwota 5.952 zł, a po odliczeniu udokumentowanych wydatków 1.492,61 zł;
b) wysokość odpłatności za pobyt matki A.O. w DPS winna wynosić 1.766,06 zł, mimo że z dokumentów wynika, iż powinna być to kwota nie wyższa niż 400 zł, a ponadto skarżący zawarł już ugodę z OPS w dniu [...] stycznia 2021 r na kwotę 411,38 zł i kwotę tę regularnie płaci.
Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji - w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący podkreślił, że przedłożył dokumenty z których wynika, że jego dochód netto (i całej rodziny) to kwota 1.365,34 EURO/m-c, taka bowiem kwota jest przelewana przez pracodawcę na jego konto, (1.365,34 EURO/m-c tj. 5.952,88 PLN).
W ocenie Skarżącego SKO błędnie zakłada, że dochód netto skarżącego to 2.147,34 EURO. Ta kwota to dochód brutto, bowiem z tej kwoty pracodawca pobiera zaliczkę na koszty mieszkania w Niemczech 485 EUR/m-c, oraz zaliczkę na wyżywienie 300 EURO m/c. Skarżący wskazał, że nie ma możliwości dysponowania tymi zaliczkami, bowiem to pracodawca dokonuje potrąceń z jego miesięcznej wypłaty i wypłaca na konto 1.365,34 EURO/mc. Zaznaczył jednocześnie, że z kwoty 1.365,34 EURO ponosi również koszty dojazdu do pracy w Niemczech wysokości 200 EURO tj: 872 zł. Natomiast wydatki rodziny miesięczne w Polsce to 3.588,27 zł.
Skarżący stwierdził, że z powyższych wyliczeń wynika, iż nie stać go na zapłatę co miesiąc żądanej przez OPS kwoty. Kwota 1.766,06 zł przekracza w znacznym stopniu kwotę, która zostaje "na życie" całej rodziny. Nadto podniósł, że ustalenie tak wysokiej kwoty odpłatności za pobyt matki w DPS jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, bowiem matka traktowała go prawie jak obcego człowieka i nie zapewniła mu ogniska domowego. Nigdy nie miał jej wsparcia.
5. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Zgodnie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Wyjaśnić również trzeba, że niniejsza sprawa, z uwagi na zgodnie wnioski stron w tym zakresie, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
7. Tryb i zasady ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej zostały określone w ustawie o pomocy społecznej i to właśnie przepisy tej ustawy stanowiły podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji.
Stosownie do treści art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Zgodnie z art. 59 ust. 1 omawianej ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przy czym w art. 103 ust. 2 u.p.s. wskazano jednocześnie, że kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64, art. 64a albo art. 64b.
8. Z kolei w art. 61 ust. 1 u.p.s. określono osoby zobowiązane do wnoszenia tych opłat. Są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy zasada kolejności przyjęta w tym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej na gminie, z której osoba została skierowania do domu pomocy społecznej.
Zgodnie z ust. 2 art. 61 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
9. Zaznaczyć należy, że wynikający z mocy ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za osobę przebywającą w domu pomocy społecznej, ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach, wymaga swego skonkretyzowania i zindywidualizowania zarówno co do wysokości, jak i osoby nim obciążonej. Osoby te muszą zatem zostać wskazane, jako zobowiązane, a ich odpłatność, zgodnie z regułami określanymi w treści art. 61 ust. 2 u.p.s., musi zostać ustalona w drodze umowy zaakceptowanej przez organ lub w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. przez właściwy organ administracji. Ustalenie na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. w drodze decyzji opłaty ponoszonej przez osoby wymienione w art. 61 ust. 2 ustawy za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest alternatywnym rozwiązaniem w stosunku do możliwości ustalenia tej opłaty w drodze umowy, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy.
W stosunku do małżonka, zstępnych i wstępnych istnieje zarówno możliwość wydania decyzji, jak i zawarcia umowy, a także połączenia obu tych form ustalenia opłaty, jeżeli ustalona w drodze umowy opłata nie odpowiada wysokością zakresowi zobowiązań ciążących na tych osobach. Inaczej mówiąc, w każdym przypadku, gdy ustalona w drodze umowy (umów) opłata nie będzie pokrywać rzeczywistego kosztu pobytu mieszkańca w domu pomocy społecznej, organ ma obowiązek wydać decyzję o ustaleniu wysokości należnej opłaty od osoby wymienionej w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy, uwzględniając maksymalną dopuszczalność kwotowego obciążenia opłatą przy stosowaniu kryterium ustawowego wynikającego z art. 61 ust. 2 ustawy. (por. uchwała NSA z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17 wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia. nsa.gov.pl).
W sprawie organy ustaliły, że skarżący jest jedynym synem A.O. i jednocześnie jedyną osobą zobowiązaną do partycypowania w kosztach utrzymania matki w domu pomocy społecznej. Stwierdziły też, że zmianie uległa sytuacja dochodowa skarżącego, a w konsekwencji zaistniała potrzeba podpisania aneksu do umowy z dnia [...] stycznia 2021 r. ustalającego nową odpłatność za pobyt matki skarżącego w domu pomocy społecznej. Z uwagi na to, że skarżący odmówił dokonania ww. czynności, organ wszczął z urzędu postępowanie, a następnie w formie decyzji organy określiły skarżącemu wysokość należnej opłaty - zgodnie z decyzją SKO w kwocie 1.766,06 zł.
10. W ocenie Sądu analiza akt administracyjnych zgromadzonych przez organ oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala stwierdzić, że podniesione przez skarżącego zarzuty są chybione, a organy przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem zasad określonych w k.p.a., w tym tych określonych w powołanych przez skarżącego art. 7, art. 77 § 1 i art. 70 tej ustawy. Prawidłowo też, wobec ustalonego stanu faktycznego, zastosowały w sprawie ww. przepisy u.p.s.
Skarżący twierdzi, że ustalenia organu są wadliwe bowiem przedłożył dokumenty, z których wynika, że jego dochód miesięczny netto (i całej rodziny) to kwota 1.365,34 Euro zaś przyjęta przez organ kwota 2.147,34 Euro to dochód brutto.
Powyższe stanowisko skarżącego jest jednak sprzeczne ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Z zaświadczenia o zarobkach skarżącego (k. 109 akt administracyjnych) jednoznacznie wynika, że przychód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 2.739,08 Euro. Z tej kwoty pobierany jest podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne. Z kolei dochód netto strony to 2.147,34 Euro. Z tego zaświadczenia wynika, że z kwoty 2.147,34 Euro pracodawca odlicza koszty mieszkania (485 Euro) oraz zaliczkę (300 Euro), a na konto wypłaca skarżącemu kwotę 1.365,34 Euro, jednakże okoliczność ta wbrew oczekiwaniom skarżącego nie powoduje, że jego dochód netto to kwota, którą przelewa mu na konto pracodawca. Koszty związane z opłaceniem mieszkania w Niemczech, czy też potrącana przez pracodawcę zaliczka na wyżywienie stanowią wydatki skarżącego, podobnie jak koszty dojazdu do Niemiec, czy koszty związane z utrzymaniem rodziny w Polsce. Wydatki te nie stanowią podstawy do pomniejszenia dochodów rodziny. W art. 61 ust. 2 pkt 2 lit.b) u.p.s. uzależniono bowiem wysokość opłaty od dochodów, nie zaś od ponoszonych wydatków czy rzeczywistych możliwości finansowych osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty (por. wyrok NSA z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1649/19, CBOSA).
W konsekwencji organ odwoławczy prawidłowo określił kwotę otrzymywanego przez skarżącego dochodu netto i zasadnie – zgodnie z art. 8 ust. 13 u.p.s. - skorygował przeliczenie tej kwoty z Euro na PLN wobec obliczeń dokonanych przez organ pierwszej instancji.
11. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że właściwy sposób ustalenia opłaty, o której mowa w art. 61 ust. 2 u.p.s. winien polegać na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 u.p.s., to jest poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną (por. wyrok NSA z 10 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2820/16, CBOSA).
Organ odwoławczy stosując ww. zasadę do dochodu netto skarżącego dodał dochód netto jego syna i prawidłowo wyliczył, że dochód netto skarżącego i jego rodziny stanowi kwota 10.050,18 zł. Trafnie też stwierdził, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekracza 300 % kryterium dochodowego, określonego w ustawie i prawidłowo wyliczył należną kwotę opłaty za pobyt matki skarżącego w Domu Pomocy Społecznej (szczegółowe wyliczenia organu w tym zakresie przytoczono w stanie faktycznym niniejszej sprawy, nie ma zatem potrzeby ich powielania).
Bez wpływu na ustalenie wysokości ww. opłaty pozostaje podnoszony przez skarżącego fakt braku poprawnych relacji skarżącego z matką. Ustawodawca nie uzależnił bowiem obowiązku odpłatności od osobistych stosunków osoby zobowiązanej i mieszkańca domu pomocy. W postępowaniu administracyjnym w sprawie opłaty nie ma zastosowania art. 1441 zd. pierwsze ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2020, poz. 1359, dalej: k.r.o.), który pozwala zobowiązanemu na uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Obowiązek zstępnego, wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami k.r.o. o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do DPS. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w DPS (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia18 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 135/21 oraz powołane tam orzecznictwo).
Stosunki rodzinne pomiędzy mieszkańcem domu pomocy społecznej a zobowiązanym do ponoszenia opłaty, podobnie jak okoliczności dotyczące obciążeń związanych z codziennym funkcjonowaniem zobowiązanego i jego rodziny mogą mieć znaczenie, jednakże dopiero w postępowaniu dotyczącym zwolnienia z ustalonej opłaty przewidzianym w art. 64 i 64a u.p.s., jak również skorzystania z instytucji odstąpienia od zwrotu opłat wniesionych zastępczo przez gminę przewidzianej w art. 104 ust. 4 u.p.s. Natomiast żadna z ww. przesłanek (a obie z nich podniósł skarżący) nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu, tj. dotyczącym ustalenia opłaty.
12. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek, które obowiązany był uwzględnić z urzędu stwierdził zatem, że jest ona zgodna z prawem nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym mającym wpływ na wynik sprawy.
Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.