II SA/GO 777/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2006-01-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
praca przymusowaświadczenie pieniężneobywatelstwo polskierepresje wojennedeportacjaII wojna światowakombatanciprawo administracyjneustawa o świadczeniach

Sąd administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, uznając, że skarżąca nie spełniła warunku posiadania obywatelstwa polskiego w okresie represji.

Skarżąca R.A. domagała się przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej na podstawie ustawy z 1996 r. Organ odmówił, wskazując, że skarżąca nie była obywatelką polską w okresie represji. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że choć skarżąca podlegała represjom (jako dziecko deportowanych rodziców), to w momencie urodzenia i w okresie represji posiadała obywatelstwo rosyjskie, a nie polskie, co wyklucza przyznanie świadczenia zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy.

Sprawa dotyczyła skargi R.A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, stanowiła podstawę wniosku. Kluczowym warunkiem przyznania świadczenia, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, było posiadanie obywatelstwa polskiego w okresie podlegania represjom. Skarżąca urodziła się w 1944 r. w Niemczech, a jej rodzice byli deportowani do pracy przymusowej. Matka skarżącej w momencie jej urodzenia posiadała obywatelstwo rosyjskie. Sąd administracyjny, analizując przepisy dotyczące obywatelstwa polskiego (w tym ustawy z 1920 r. i 1951 r.), stwierdził, że skarżąca w okresie represji (od maja 1944 r. do maja 1945 r.) posiadała obywatelstwo rosyjskie, a nie polskie. Choć sąd uznał, że skarżąca podlegała represjom w rozumieniu ustawy (jako dziecko deportowanych rodziców), brak spełnienia warunku obywatelstwa polskiego w kluczowym okresie spowodował oddalenie skargi. Sąd wskazał również na błędy proceduralne w decyzji organu pierwszej instancji, które zostały jednak sanowane w decyzji organu drugiej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba ta nie spełnia warunku posiadania obywatelstwa polskiego w okresie represji, jeśli w tym czasie posiadała obywatelstwo rosyjskie.

Uzasadnienie

Sąd analizował przepisy dotyczące obywatelstwa polskiego i stwierdził, że skarżąca w okresie represji posiadała obywatelstwo rosyjskie, co wyklucza przyznanie świadczenia zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, mimo że podlegała represjom jako dziecko deportowanych rodziców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.ś.p.d.p.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Świadczenie przysługuje osobom, które w okresie represji były obywatelami polskimi, są nimi obecnie i mają stałe miejsce zamieszkania w RP.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.ś.p.d.p.p. art. 2 § pkt 2

Ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Deportacja jest jedną z form represji.

u.o.p. art. 1

Ustawa o obywatelstwie polskim

Obywatelami polskimi są osoby posiadające obywatelstwo polskie na podstawie dotychczasowych przepisów.

u.o.p. art. 2 § pkt 1

Ustawa o obywatelstwie polskim

Obywatelami polskimi są osoby posiadające obywatelstwo polskie na podstawie dotychczasowych przepisów.

u.o.p. art. 5

Ustawa o obywatelstwie polskim

Dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca, dzieci nieślubne - obywatelstwo matki.

u.o.p.p. art. 7

Ustawa o obywatelstwie Państwa Polskiego

Poprzez zamążpójście matka nabyła obywatelstwo polskie.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej (naruszone w decyzji I instancji).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie spełnia warunku posiadania obywatelstwa polskiego w okresie represji, ponieważ w tym czasie posiadała obywatelstwo rosyjskie.

Odrzucone argumenty

Skarżąca powołuje się na zaświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1963 r. dotyczące obywatelstwa polskiego, jednakże to zaświadczenie dotyczy stanu prawnego na dzień jego wystawienia, a nie okresu represji.

Godne uwagi sformułowania

w okresie podlegania represjom określonym w ustawie, nie posiadała obywatelstwa polskiego matka skarżącej w dacie urodzenia córki - R.A. - posiadała obywatelstwo rosyjskie w okresie podlegania represjom, tj. od dnia [...] maja 1944r. do [...] maja 1945r. skarżąca posiadała obywatelstwo rosyjskie

Skład orzekający

Ireneusz Fornalik

przewodniczący

Grażyna Staniszewska

sprawozdawca

Anna Juszczyk - Wiśniewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja warunku posiadania obywatelstwa polskiego w okresie represji dla przyznania świadczeń z tytułu pracy przymusowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby urodzonej za granicą z matką innego obywatelstwa w okresie II wojny światowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego historycznie tematu pracy przymusowej i świadczeń dla ofiar represji, ale rozstrzygnięcie opiera się na ścisłej interpretacji przepisów dotyczących obywatelstwa, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników niż dla szerokiej publiczności.

Czy urodzenie za granicą z matką Rosjanką pozbawiło Polkę świadczenia za pracę przymusową?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 777/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska
Grażyna Staniszewska /sprawozdawca/
Ireneusz Fornalik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi R.A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
R.A. złożyła wniosek do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie jej świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (DZ.U. Nr 87 poz. 395).
Decyzją z dnia [...] marca 2005r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania R.A. wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że strona doznała prześladowań nie objętych przepisami ustawy.
Od decyzji organu I instancji R.A. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku strona podaje, że była poddana represjom, gdyż jako dziecko przebywała w miejscach odosobnienia, gdzie poddana była władzy hitlerowskiej. Strona wyjaśnia, że urodziła się w dniu [...] maja 1944r. w miejscowości M., w Niemczech. Rodzice strony zostali wywiezieni do Niemiec do prac przymusowych. Matka strony - N.N. była robotnikiem przymusowym na terenie Niemiec w okresie od [...] lutego 1943r. do [...] maja 1945r. Strona wraz z rodzicami przebywała w miejscowości M. do dnia [...] czerwca 1945r.
Decyzją z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że strona nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, ponieważ w okresie podlegania represjom określonym w ustawie, nie posiadała obywatelstwa polskiego.
R.A. wniosła skargę na decyzję organu II instancji. Skarżąca podaje, że urodziła się z matki - N.N. - narodowości białoruskiej oraz ojca - M.B. - obywatela Polski. Rodzice skarżącej związek małżeński zawarli w dniu [...] sierpnia 1948r.. Skarżąca powołuje się na poświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nr [...], z
Sygn. akt II SA/Go 777/05
którego wynika, że matka skarżącej posiada obywatelstwo polskie. Skarżąca stwierdza, że zawsze uznawano ją za obywatelkę Polski.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (DZ.U. z 1996r. nr 87 poz. 395 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Z przepisu art. 1 ust. 1 wynika zatem, że świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które spełniają łącznie następujące warunki:
-podlegały represjom wojennym,
-były obywatelami polskimi w okresie podlegania represjom wojennym,
-są obywatelami polskimi w dacie rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia,
-posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Ze zgromadzonego w prawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca urodziła się w dniu [...] maja 1944r. w miejscowości M. w Niemczech, przy czym rodzice skarżącej zostali deportowani do pracy przymusowej na terenie Niemiec. Matka skarżącej - N.N. pracowała przymusowo w okresie od [...] lutego 1943r. do [...] maja 1945r. Matka skarżącej, w dacie urodzenia córki - R.A. - posiadała obywatelstwo rosyjskie.
Rodzice skarżącej zawarli związek małżeński w dniu [...] sierpnia 1948r..
A zatem w okresie od [...] maja 1944r. do [...] czerwca 1945r. skarżąca przebywała na terenie Niemiec, dokąd deportowani byli jej rodzice.
Fakt, że skarżąca urodziła się w okolicznościach, w których jej matka wykonywała w owym okresie roboty przymusowe na terenie III Rzeszy w
Sygn. akt II SA/Go 777/05
okresie wojny w latach 1939 -1945, kwalifikuje skarżącą jako osobę deportowaną - w myśl w.w. ustawy (podobnie - wyrok NSA W-wa z 19 sierpnia 2004r.,OSK 135/04, ONSAiWSA 2005/1/15). Zgodnie z treścią art. 2 pkt 2 w.w. ustawy deportacja jest jedną z form represji, a zatem należy przyjąć, że skarżąca jest osobą, która podlegała represjom, a tym samym spełnia jeden z warunków z art. 1 ust. 1 do przyznania świadczenia.
Skarżąca natomiast w okresie podlegania represjom nie była obywatelką polską. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wynika, że matka skarżącej w dacie urodzenia córki - R.A., posiadała obywatelstwo rosyjskie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o obywatelstwie polskim (DZ. U. z 2000r. nr 28 poz. 353) w dniu wejścia życie niniejszej ustawy obywatelami polskimi są osoby, które posiadają obywatelstwo polskie na podstawie dotychczasowych przepisów. Poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 8 stycznia 1951r. o obywatelstwie polskim (DZ./U. 1951r. nr 4 poz. 25), zawierała regulację o takiej samej treści. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 1 tejże ustawy z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są obywatelami polskimi osoby, które posiadają obywatelstwo polskie na podstawie dotychczasowych przepisów. A zatem rozstrzygnięcie kwestii obywatelstwa skarżącej w dacie podlegania represjom, należy szukać na tle przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie polskim (DZ.U. z1920r. Nr 7 poz. 44), która utraciła moc obowiązującą z dniem 19 stycznia 1951r, gdyż z tą datą weszła w życie ustawa z dnia 8 stycznia 1951r, o obywatelstwie polskim. Zgodnie z treścią art. 5 tejże ustawy z dnia 20 stycznia 1920 o obywatelstwie polskim przez urodzenie dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca, dzieci nieślubne - obywatelstwo matki.
Rodzice skarżącej zawarli związek małżeński w dniu [...] sierpnia 1948 r.
Ojciec skarżącej był obywatelem polskim, toteż przez zamążpójście matka skarżącej nabyła obywatelstwo polskie (art. 7 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 o obywatelstwie Państwa Polskiego).
W dacie urodzenia córki - R.A. - jej matka - N.N. była obywatelką rosyjską, a skarżąca nabyła obywatelstwo matki. W okresie podlegania represjom, tj. od dnia [...] maja 1944r. do [...] maja 1945r. skarżąca posiadała obywatelstwo rosyjskie. Jednym z warunkiem przyznania świadczenia na podstawie wymienionej wyżej ustawy z dnia 31 maja 1996r. jest posiadanie obywatelstwa polskiego w okresie podlegania represjom. Jak wyżej wykazano skarżąca tego warunku nie spełnia. Zaświadczenie nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej , na które powołuje się skarżąca w skardze, pochodzi z [...] kwietnia 1963r. i dotyczy
Sygn. akt II SA/Go 777/05
stanu prawnego na dzień wystawienia zaświadczenia. Jak wyżej wykazano poprzez zamążpójście N.N. nabyła obywatelstwo polskie w dniu [...] sierpnia 1948r.
Ustalenia organu administracyjnego, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji są prawidłowe. Zaskarżona decyzja organu II instancji nie narusza przepisów prawa. Z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji
wynika, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonał błędnej oceny w zakresie rodzaju prześladowań jakich doznała skarżąca i stwierdził, że nie są one objęte przepisami ustawy. Jednocześnie organ administracyjny nie uzasadnił swojego stanowiska i nie wskazał na jakich przesłankach faktycznych i prawnych opiera ustalenia w tym zakresie. Z powyższych względów decyzja organu I instancji narusza przepis art. 1 wyżej wymienionej ustawy z dnia 31 maja 1996r. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Jednakże powyższe uchybienia zostały wyeliminowane w decyzji II instancji, tym samym braki decyzji I instancji zostały sanowane.
W związku z powyższym, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. nr 153 poz. 1270), Sąd skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI