II SA/Go 744/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej emeryturę, mimo sprawowania opieki nad dwoma niepełnosprawnymi członkami rodziny.
Skarżący, W.N., domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną i synem, jednak organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły, powołując się na przepis wyłączający prawo do świadczenia dla osób pobierających emeryturę. Skarżący argumentował, że świadczenie poprawiłoby jakość opieki, a jego emerytura jest wyższa. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że ustawa nie przewiduje wyjątków od zakazu jednoczesnego pobierania emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, a świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę dochodów z pracy, a nie być świadczeniem ekwiwalentnym za opiekę.
Sprawa dotyczyła skargi W.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący sprawuje opiekę nad żoną i synem, obojgiem legitymującymi się znacznym stopniem niepełnosprawności i koniecznością stałej opieki. Główną przeszkodą w przyznaniu świadczenia było to, że W.N. pobierał emeryturę, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący argumentował, że świadczenie pielęgnacyjne pozwoliłoby mu na zatrudnienie dodatkowej pomocy i poprawę komfortu opieki, a jego emerytura jest wyższa. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznały jednak, że ustawa nie przewiduje możliwości pobierania obu świadczeń jednocześnie ani wyjątków od tej zasady. Sąd podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne ma na celu rekompensatę utraty dochodów z pracy z powodu sprawowania opieki, a nie jest świadczeniem ekwiwalentnym za samą opiekę. W związku z tym, że skarżący nie zrezygnował z pobierania emerytury, nie mógł otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego, a skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do emerytury, chyba że zrezygnuje z pobierania emerytury.
Uzasadnienie
Świadczenie pielęgnacyjne ma na celu rekompensatę utraty dochodów z pracy z powodu sprawowania opieki. Ustawa nie przewiduje możliwości jednoczesnego pobierania emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, a wybór świadczenia korzystniejszego wymaga rezygnacji z pobierania świadczenia niższego poprzez złożenie wniosku o jego zawieszenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 27 § ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
W przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
u.e.r.f.u.s. art. 95 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 103 § ust. 3
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do emerytury może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta.
u.e.r.f.u.s. art. 134 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 134 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Argumenty
Odrzucone argumenty
Skarżący argumentował, że świadczenie pielęgnacyjne poprawiłoby jakość opieki nad niepełnosprawnymi członkami rodziny i że jego emerytura jest wyższa od świadczenia pielęgnacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Istotną cechą osób, którym na podstawie art 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie to nie ma charakteru ekwiwalentnego w związku ze sprawowaną opieką.
Skład orzekający
Grażyna Staniszewska
przewodniczący sprawozdawca
Krzysztof Rogalski
członek
Michał Ruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, a także konieczność rezygnacji z pobierania świadczenia niższego w celu uzyskania świadczenia wyższego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego, gdzie skarżący nie zdecydował się na zawieszenie emerytury. Może być mniej miarodajne w przypadku zmian legislacyjnych lub odmiennych interpretacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń dla opiekunów osób niepełnosprawnych i konfliktu z prawem do emerytury, co może być interesujące dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Emerytura czy świadczenie pielęgnacyjne? Sąd rozstrzyga dylemat opiekunów osób niepełnosprawnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 744/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2024-02-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Grażyna Staniszewska /przewodniczący sprawozdawca/ Krzysztof Rogalski Michał Ruszyński Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 390 art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] Burmistrz Gminy i Miasta [...] odmówił przyznania W.N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad na żoną – K.N. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. z 2023 r. poz. 390, dalej jako - u.ś.r.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu. 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami; konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na podstawie przesłuchania wnioskodawcy organ I instancji ustalił, że opiekuje się on niepełnosprawną żoną, która posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym o symbolu niepełnosprawności [...] oraz synem, który również posiada orzeczenie o niepełnosprawności o symbolach niepełnosprawności [...], [...], [...]. Obydwoje są również niezdolni do samodzielnej egzystencji. Faktycznie wnioskodawca sprawuje bezpośrednią i osobistą opiekę nad żoną i synem w wymaganym przez nich zakresie. Opieka ta ma charakter trwały, osobisty, ciągły i polega na całodobowym zaspokajaniu wszystkich potrzeb. Opieka sprawowana przez wnioskodawcę nad osobami chorymi w domu jest bardzo trudna i wyczerpująca oraz wyklucza podjęcie przez stronę jakiejkolwiek aktywności. Na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Organ I instancji uzyskał z ZUS informację, iż wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne za wypracowane 42 lata pracy. Świadczenie emerytalne jest wyższe niż świadczenie pielęgnacyjne, wnioskodawca nie chce zrezygnować ze świadczenia emerytalnego, a świadczenie pielęgnacyjne wnioskodawca chce przeznaczyć na podniesienie komfortu opieki nad żoną i synem (zatrudnienie pielęgniarki, fizjoterapeuty, zakup produktów pielęgnacyjnych, zakup bielizny pościelowej i osobistej wyłącznie z naturalnych tkanin). W ocenie organu I instancji jest to wyjątkowa sytuacja, bowiem w rodzinie występują dwie osoby niepełnosprawne, które wymagają całodobowej opieki i zasadne było przyznanie jednego świadczenia pielęgnacyjnego na dwie osoby, jednakże kierując się literą prawa, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 w/w ustawy, organ zmuszony jest odmówić świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji W.N. wniósł odwołanie podnosząc, że świadczenie pielęgnacyjne znacznie poprawiłoby możliwości zabezpieczenia godnej i skutecznej opieki nad żoną, z pomocą wykwalifikowanych osób. Decyzją z dnia [...] września 2023 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 17 ust. 5 pkt lit. a u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] r. strona zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną – K.N., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z akt sprawy, W.N. pobiera z ZUS świadczenie emerytalne. Kolegium w całości powołało się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20, w którym Sąd wskazał, że: "Istotną cechą osób, którym na podstawie art 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że tym podmiotom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozbawiono świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. W związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 23 listopada 2010 r. sygn. akt K 5/10, z 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt P 41/09, z 18 czerwca 2013 r. sygn. akt K 37/12, z 5 listopada 2013 r. sygn. akt K 40/12 i z 17 czerwca 2014 r. sygn. akt P 6/12). Odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2015 r. sygn. akt K 38/13 wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów. Dodatkowo należy zwrócić uwagę (na co wskazywał też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20) na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r. poz. 1257), który wszedł w życie w dniu 9 stycznia 2020 r. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis w zakresie wskazanym w wyroku utracił moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów - rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Z kolei w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I OSK 254/20, nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Za zróżnicowaniem sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającym na pozbawieniu świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy otrzymują świadczenia niższe, wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., nie przemawia stan finansów państwa. Świadczy o tym wprowadzenie w ostatnich latach nowych programów przyznających w dużej skali świadczenia socjalne, także osobom zamożnym (świadczenie wychowawcze, świadczenia z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego) oraz zapowiedzi daleko idącego rozszerzenia takich programów w najbliższym czasie. Należy również zwrócić uwagę, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że z powodu sprawowania opieki po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.(...). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt l OSK 254/20, z 27 maja 2020 r. sygn, akt I OSK 2375/19, z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20. Zgodnie z tym stanowiskiem, wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności żart. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny orzekając, opowiada się za rozwiązaniem przyjętym w wyrokach w sprawach 1 OSK 254/20,1 OSK 2375/19 oraz I OSK 764/20, a polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W powołanych sprawach wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270; dalej jako: "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy jednak, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.fu.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie żart. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca żart. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur." Kolegium podzieliło powyższe stanowisko wyrażone przez NSA oraz wskazało, że W.N. nie zawiesił prawa do emerytury. Ponadto jak wynika z akt sprawy, świadczenie emerytalne jest świadczeniem korzystniejszym dla strony, a strona ma prawo wyboru świadczenia korzystniejszego, tj. może wybrać czy chce pobierać świadczenie pielęgnacyjne czy świadczenie emerytalne. Nie ma bowiem możliwości pobierania obu świadczeń jednocześnie. Z uwagi na powyższe, brak jest podstaw do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną K.N. Stąd też orzeczono jak na wstępie Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2023 r. nr [...] W.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W badanej sprawie jest bezsporne, że w dacie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ([...] r.), skarżący miał ustalone prawo do emerytury i pobiera to świadczenie nadal. Jak słusznie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko zgodnie z którym osoba, która zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny i posiada prawo do emerytury lub renty, może dokonać wyboru świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli świadczenie to jest dla niej korzystniejsze. W takiej sytuacji wymagane jest zwrócenie się do organu ZUS z wnioskiem o zawieszenie prawa do emerytury lub renty, natomiast decyzja organu ZUS o zawieszeniu prawa do tego świadczenia stanowi podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym. członkiem rodziny. Stanowisko to wyprowadza się przez analogię m.in. z treści art. 27 ust. 5 u.ś.r., który to przepis wprowadza możliwość wyboru świadczeń rodzinnych. Zgodnie z jego treścią w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Z akt badanej sprawy wynika, że w toku postępowania administracyjnego, stosownie do treści art. 9 kpa, skarżący został pouczony o treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "a" u.ś.r. oraz skutkach prawnych tego przepisu w stanie faktycznym sprawy. Organ poinformował stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i uzależnił przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący nie wyraził zgody na zawieszenie prawa do emerytury tłumacząc, że pobierana przez niego emerytura jest wyższa od zasiłku pielęgnacyjnego. W ocenie skarżącego ze względu na szczególną sytuację w jakiej się znajduje, sprawuje bowiem opiekę nad niepełnosprawnymi w stopniu znacznym żoną oraz synem, świadczenie pielęgnacyjne powinno być mu przyznane w związku z opieką nad żoną. Wskazać należy, że stan prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w okolicznościach danej sprawy, nie dawał podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawa nie przewiduje żadnych wyjątków w zakresie zakazu jednoczesnego przyznania prawa do emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego. Taka konstrukcja prawna wynika z charakteru świadczenia pielęgnacyjnego, które ma rekompensować utratę dochodów osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny. Świadczenie to nie ma charakteru ekwiwalentnego w związku ze sprawowaną opieką. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest materialne zabezpieczenie osoby, która ze względu na konieczność sprawowania opieki nie jest w stanie podjąć zatrudnienia i w ten sposób uzyskiwać dochód. W tej sytuacji wobec braku rezygnacji przez stronę z prawa do pobierania emerytury, w świetle art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r., istniała ustawowa przeszkoda w przyznaniu wnioskowanego świadczenia. Zaskarżona decyzja odpowiada zatem przepisom prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI