II SA/Go 739/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wielkopolski2015-12-29
NSAinneWysokawsa
pomoc finansowaobszary o niekorzystnych warunkach gospodarowaniaONWśrodki unijneProgram Rozwoju Obszarów WiejskichARiMRsztuczny podział gospodarstwaobejście prawamodulacja płatnościproducent rolny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki z o.o. na decyzję odmawiającą przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach, uznając, że spółka sztucznie stworzyła warunki do uzyskania płatności, aby obejść przepisy dotyczące limitów dofinansowania.

Spółka A sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję odmawiającą przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach (ONW) na rok 2012. Organy administracji uznały, że spółka sztucznie podzieliła gospodarstwo rolne, tworząc wiele podmiotów w celu obejścia przepisów o limitach dofinansowania i maksymalizacji otrzymywanych płatności. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że istniały obiektywne i subiektywne przesłanki do zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, co skutkowało odmową przyznania pomocy.

Spółka A sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o odmowie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2012. Podstawą odmowy było stwierdzenie organów, że spółka sztucznie stworzyła warunki do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, co miało na celu obejście przepisów o limitach dofinansowania i maksymalizację otrzymywanych środków. Organy wskazały na liczne powiązania osobowe i kapitałowe między P.M. a wieloma spółkami, które zgłaszały do płatności grunty stanowiące faktycznie jedno gospodarstwo rolne zarządzane przez P.M. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów. Stwierdził, że istniały obiektywne i subiektywne przesłanki do zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, zgodnie z którym nie dokonuje się płatności na rzecz beneficjentów, którzy sztucznie stworzyli warunki do ich uzyskania w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Sąd uznał, że działania P.M. i powiązanych z nim osób, polegające na tworzeniu wielu spółek i zgłaszaniu przez nie odrębnie gruntów, które łącznie przekraczałyby limity lub powodowały zmniejszenie płatności, stanowiły sztuczne tworzenie warunków do uzyskania pomocy finansowej. Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, stanowi podstawę do odmowy przyznania pomocy finansowej na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że istniały obiektywne i subiektywne przesłanki do zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011. Obiektywne okoliczności obejmowały utworzenie przez P.M. i jego rodzinę licznych powiązanych spółek, które zgłaszały do płatności grunty stanowiące faktycznie jedno gospodarstwo rolne, co prowadziło do obejścia przepisów o limitach płatności. Subiektywny element stanowił zamiar uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, co potwierdzały m.in. powiązania osobowe, wspólne konta bankowe, wykonywanie usług przez powiązane firmy oraz wspólne adresy spółek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.w.o.w. art. 20 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

u.w.o.w.

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013

Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich art. 4 § ust. 8

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.w.o.w. art. 18

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

u.k.s.e.p. art. 3

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 art. 2

Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

k.p.a. art. 7

Ustawa - Prawo o postępowaniu administracyjnym

k.p.a. art. 75 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu administracyjnym

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu administracyjnym

k.p.a. art. 78 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu administracyjnym

k.p.a. art. 80

Ustawa - Prawo o postępowaniu administracyjnym

k.p.a. art. 156 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu administracyjnym

Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 art. 2a

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności w celu obejścia przepisów o limitach dofinansowania. Brak samodzielności spółki jako producenta rolnego. Istnienie obiektywnych i subiektywnych przesłanek do zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

Odrzucone argumenty

Spółka posiadała samodzielne gospodarstwo rolne. Działania spółki nie stanowiły obejścia prawa. Organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące definicji gospodarstwa rolnego i producenta rolnego. Wadliwe doręczenie decyzji organu I instancji. Niewłaściwe pominięcie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków.

Godne uwagi sformułowania

sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia tworzenie przez P.M. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie uzyskałyby mniejsze płatności, jest działaniem obchodzącym prawo nie można twierdzić, iż hipotetyczna fiskalna korzyść ma udowadniać sztuczne stworzenie warunków kwalifikowalności istotna jest ocena kto (jaki podmiot) rzeczywiście korzystał rolniczo ze zgłoszonych do dopłat gruntów, na czyj rachunek i ryzyko prowadzono na zgłoszonych gruntach działalność rolniczą nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia

Skład orzekający

Alina Rzepecka

sędzia

Barbara Rennert

sędzia

Dariusz Skupień

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących sztucznego tworzenia warunków do uzyskania płatności z funduszy UE, obejścia prawa przez tworzenie licznych podmiotów powiązanych, definicji producenta rolnego i gospodarstwa rolnego w kontekście dopłat unijnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących wsparcia rozwoju obszarów wiejskich i płatności ONW, ale zasady dotyczące obejścia prawa i sztucznego tworzenia warunków mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak złożone struktury spółek mogą być wykorzystywane do potencjalnego obejścia przepisów o dopłatach unijnych, co jest interesujące z perspektywy praktyki obrotu gospodarczego i prawa rolnego.

Jak tworzenie dziesiątek spółek może doprowadzić do utraty unijnych dopłat? Sąd rozstrzyga sprawę obejścia prawa.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 739/15 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2015-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka
Barbara Rennert
Dariusz Skupień /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 2044/16 - Postanowienie NSA z 2018-01-10
I GSK 755/18 - Wyrok NSA z 2018-05-08
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 173
art. 20 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 4 ust. 8
Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015 r. na rozprawie sprawy ze skargi A spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. A sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] sierpnia 2015 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2014r. r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 r.
Zaskarżona decyzja została wydana na tle następującego stanu faktycznego.
Złożonym 15 maja 2014 r. wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2012 skarżąca ubiegała się o przyznanie m. in. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej zwanej płatnością ONW) na działki o numerach ewidencyjnych [...] o łącznej powierzchni całkowitej 54.89 ha.
Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik BP ARiMR odmówił przyznania wnioskowanej płatności ze względu na niespełnienie warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.) w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego.
Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji powołał się na §. 2 pkt 2-3 oraz § 3 pkt 3 ww. rozporządzenia i wskazał, że obowiązkiem organu jest sprawdzenie czy strona spełnia określone w tych przepisach warunki do przyznania płatności, ponieważ dopiero łączne spełnienie wszystkich warunków daje legitymację do występowania w charakterze rolnika uprawnionego do przyznania płatności. Organ przytoczył definicje zawarte w art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2012 r., poz. 86): producenta rolnego (pkt 3) pkt 3 oraz gospodarstwa rolnego (pkt 1), zaznaczając, że nadanie numeru ewidencyjnego stanowi potwierdzenie, iż jego właściciel zgłosił się do organu jako producent rolny i posiadacz gospodarstwa rolnego. Zaznaczył też, że uzyskanie wpisu do ewidencji producentów nie jest równoznaczne z uzyskaniem jakichkolwiek uprawnień do płatności, gdyż to czy podmiot jest uprawniony do uzyskania płatności rozstrzygane jest na gruncie danych przepisów dotyczących przyznania poszczególnych płatności. Rolnik nie dlatego jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru (zgodnie z zapisem ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności) lecz dlatego, że spełnia warunki określone w szczegółowych przepisach prawa materialnego.
Kierownik BP podkreślił, że istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami), przy czym chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa.
Organ stwierdził, że wobec braku sformułowania oddzielnych definicji "posiadania gospodarska rolnego " na potrzeby rozdziału pomocy finansowej dla rolnictwa oraz z uwagi na posługiwanie się tym pojęciem we wszystkich powołanych aktach prawnych dotyczących pomocy dla rolnictwa, sięgnąć należy do regulacji Kodeksu cywilnego. Przytaczając jego art. 336 k.c., zaznaczył, że posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na określonym władztwie nad rzeczą i występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i posiadania zależnego. Jako stan faktyczny, posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu dwóch elementów: elementu fizycznego władania rzeczą oraz elementu psychicznego, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Czynnik faktycznego władztwa polega na fizycznym opanowaniu rzeczy i władztwo to musi być stanem trwałym, zatem związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Element psychiczny posiadania - określany jako czynnik woli - manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. Brak któregokolwiek z ww. elementów posiadania przesądza o braku posiadania.
Kierownik BP powołał się na obecnie obowiązujące przepisy art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14), definiujące gospodarstwo rolne jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku i na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Powołując się na omówione przepisy wskazał, że jednostka posiadająca odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo, powinna być uznana za jedno gospodarstwo rolne.
Organ pierwszej instancji zaznaczył, że jednym z programów pomocy dla rolnictwa z funduszy europejskich, o które corocznie wnioskuje skarżąca jest wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Organizację rozdziału tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173.). Warunki przyznania płatności na lata 2007- 2013 dla korzystających z tej formy pomocy określa powołane wyżej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. Wynika z niego, że płatność do każdego hektara jest uzależniona de facto od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem, a w odniesieniu do areału powyżej 300 hektarów płatność ONW w ogóle nie przysługuje. Przytoczył również orzeczenie NSA z dnia 12 lipca 2012 r. (sygn. akt II GSK 646/11 ), zgodnie z którym tworzenie przez dane osoby (fizyczne lub prawne), wielu spółek cywilnych, które następnie odrębnie zgłaszałyby działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy (przekraczałyby bowiem powierzchnię 300 hektarów), może być uznane za działanie obchodzące prawo i w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie.
Nadto organ powołał się na art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) wskazując, że ma on na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji.
W obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi.
Dalej Kierownik BP zaznaczył, że zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011), nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Powołał się również na orzecznictwo administracyjne (m. in. wyroki: NSA z 12 lipca 2012 r. II GSK 646/11, WSA w Warszawie z 6 czerwca 2014 r. VIII SA/Wa 168/14,) oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12), zaznaczając że taki wywód jest niezbędny aby wykazać, iż skarżąca spółka nie jest wyodrębnionym, samodzielnym i samorządnym producentem rolnym. Jest podmiotem zgłaszającym działki rolne, będące częścią wszystkich jednostek produkcyjnych zarządzanych przez P.M.. Wymienione w decyzji 103 spółki, zdaniem organu, zostały zarejestrowane i wnioskują o płatności z dwóch powodów: aby zmaksymalizować wysokość otrzymanych płatności oraz aby uzyskać płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana (zarówno z powodu przekroczenia powierzchni, jak i z powodu braku możliwości zwiększenia powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym).
Organ pierwszej instancji wskazał, że P.M. w 2005 r jako osoba fizyczna oraz wspólnik 5 innych spółek (AG sp. z o.o., AK sp. z o.o., AM Sp. z o.o., AMy sp. z o.o., AP Sp. z o.o.) zgłosił do płatności łącznie 1159,55 ha. Już w 2008 r., wraz z 39 innymi spółkami, zadeklarował do płatności 2865,72 ha, w 2009 r. spółek było 60 a powierzchnia wynosiła już 3988,25 ha. W roku 2012 aż 90 podmiotów powiązanych kapitałowo, osobowo wnioskowało o płatności na łączną powierzchnię 3789,40 ha. W 2013 r. spółek powiązanych kapitałowo z P.M. było już 103. Zaznaczył przy tym, że wyjaśnienia powyższe pozwalają zrozumieć mechanizm i cel działań polegających na podziale dużego gospodarstwa na wiele gospodarstw mniejszych. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Celem takich rozwiązań w zakresie definicji "producenta rolnego" jest właściwy podział różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników będących faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego. Ponieważ wszystkie powołane wyżej akty prawne posługują się pojęciem "producenta rolnego", jako podmiotu posiadającego gospodarstwo rolne, rozumienie tego pojęcia na gruncie wszystkich ww. aktów prawnych musi być jednakowe, bowiem wszystkie uregulowania służą jednemu celowi, tj. właściwemu rozdzieleniu różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników. Zauważył, że należyte rozumienie pojęcia posiadania gospodarstwa rolnego jest konieczne dla oceny, czy A sp. z o.o. rzeczywiście posiadała gospodarstwo rolne.
Kierownik BP wskazał, że wspólnikami A sp. z o.o. są P.M., R.M. i D.M.. Pierwszy z nich został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 90 podmiotów (stan na 2012 r.), w tym spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek cywilnych, które uzyskały odrębne wpisy do ewidencji producentów. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N, a także jest właścicielem K S.A. Nadto R. i P.M., pozostający wówczas w związku małżeńskim, będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym utworzyli dodatkowo 10 spółek, w których są jedynymi współwłaścicielami (AK sp. z o.o., B s.c., B s.c., D s.c., K s.c., M s.c., N s.c., P s.c., S s.c., S s.c.), oraz 66 spółek cywilnych i spółek z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem. Również D.M. - syn R. i P.M. - został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 31 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w których wraz z P.M. są jedynymi wspólnikami, zaś dwie z nich (D sp. z o.o. oraz Dz sp. z o.o.) są jedynymi wspólnikami trzynastu kolejnych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością utworzonych przez ww. osoby w roku 2012.
Organ podkreślił, że w 2012 r. P.M. występuje jako wspólnik bądź prezes zarządu w 90 przy czym spółki te w roku 2012 ubiegały się o przyznanie płatności ONW do łącznej powierzchni 3789.40 ha.
Organ zauważył, że P.M. składając jeden wniosek o przyznanie płatności ONW do powierzchni 3789.40 ha, otrzymałby płatność jedynie do powierzchni 300 ha, i wynosiłaby 22.375 zł., natomiast składając wnioski w powyższy sposób przy uwzględnieniu modulacji ONW i przy najniższej stawce obowiązującej dla strefy I wyniosłaby 494.122,33 zł.
W ocenie Kierownik BP tworzenie przez P.M. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie uzyskałyby mniejsze płatności, jest działaniem obchodzącym prawo. Zawiązywanie przez P.M. wielu spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących przyznawanie wspierania rolników gospodarujących w niekorzystnych warunkach.
Organ pierwszej instancji zauważył, że skarżąca składała wnioski o przyznanie płatności począwszy od 2010 r. Przedmiotem deklaracji spółki we wniosku na rok 2012 są grunty rolne działek ewidencyjnych: [...].
Kierownik BP podkreślił, że ww. działki były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których wspólnikiem jest P.M., natomiast przeniesienia posiadania tych działek miały stanowić jedynie formalny tytuł prawny do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat ONW i PRŚ przez spółki, których P.M., występując we własnym imieniu, nie otrzymałby. Podkreślił, że P.M. jest również właścicielem firmy N prowadzonej w formie działalności gospodarczej, która to firma wykonywała usługi (prace rolne) na rzecz podmiotów, w których P.M. jest wspólnikiem.
Dodatkowo organ zważył, że dla 90 spółek funkcjonujących w 2012 r., w 72 wskazano konto bankowe nr [...], w którym jako właściciela konta wskazano P.M. lub jego syna – D.M.. Z umów spółek cywilnych oraz odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane osobowo przez P.M., R.M. oraz D.M.. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek, w których osoby te mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółek, np. prokurenta, pełnomocnika lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N, a firma ta jest wykonawcą prac agrotechnicznych na deklarowanych przez podmioty działkach. Ponadto rejestrowane na przestrzeni lat 2005-2012 spółki podawały jako swe siedziby ten sam adres: ul. [...] lub ul. [...] (będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M.), względnie [...] (przy czym do korespondencji wskazywano adres ul. [...]). Kierownik BP podkreślił również nieograniczoną decyzyjność P.M. jako bezpośredniego lub pośredniego wspólnika, prokurenta, bądź członka zarządu.
Powyższe ustalenia doprowadziły organ do stwierdzenia braku przesłanek do uznania skarżącej jako spółki samodzielnie prowadzącej działalność gospodarczą, posiadającą autonomię w zakresie zarządzania. Organ zaznaczył również brak dokumentów potwierdzających samodzielność techniczną i ekonomiczną gospodarstwa oraz wskazał, że skarżąca zlecała usługi firmie N oraz G sp. z o.o. Pozostałości po zbiorach nabyła G sp. z o.o. gdzie P.M. jest wspólnikiem oraz prezesem zarządu.
Dołączony protokół nr [...] z [...] lipca 2012 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi nie stanowi dowodu w zakresie posiadania deklarowanych działek. Jednostka certyfikująca potwierdza jedynie fakt spełnienia kryteriów produkcji ekologicznej, a nie każdy kto prowadzi produkcję ekologiczną ubiega się o uzyskanie płatności rolnośrodowiskowej stanowiącej jedną z form wsparcia w ramach problematyki Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Kierownik BP podsumował, że P.M. nadzorował prace rolne zarówno jako zleceniodawca jak i zleceniobiorca usług, stwierdzając jednocześnie, że grunty rolne zgłaszane przez skarżącą oraz inne ww. podmioty, są de facto zarządzane przez tę samą osobę – P.M., a grunty zgłaszane do płatności przez niego oraz spółki, w których jest wspólnikiem, nie stanowią odrębnych gospodarstw, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Organ uznał, że to P.M. prowadził działalność rolniczą, która była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To on uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z tą działalnością, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni. O trwałym charakterze posiadania nie świadczy również swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy ww. podmiotami.
Zauważył, że należy odróżnić samodzielny byt A sp. z o.o. jako osoby prawnej, utworzonej na podstawie przepisów Kodeksu spółek handlowych, od samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego jak wykazano powyżej strona nie czyniła. Stwierdził, że nie kwestionuje, iż A sp. z o.o. jako osoba prawna prowadzi działalność gospodarczą na własną rzecz i ryzyko jednakże działalność ta nie obejmuje samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, natomiast nie wyklucza to prowadzenia innej działalności. W konsekwencji uznał, że zgłaszanie przez skarżącą dowodu w postaci przesłuchania świadków miało na celu jedynie przedłużenie postępowania.
Organ pierwszej instancji zaznaczył, że P.M. brał udział w załatwianiu wszystkich spraw prowadzonych dla skarżącej (jak i wszystkich innych spółek), związanych z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw rolnych. P.M. sygnował wniosek inicjujący sprawę o płatność, pomimo faktu, że nie występował jako osoba do tego upoważniona. W zakresie finansów sprawuje stały nadzór.
W ocenie organu aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia. W następstwie poczynionych ustaleń organ uznał, że powyższe działanie wyczerpało przesłanki art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.
Organ podkreślił, że środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1). Zaznaczył, że A sp. z o.o., składając wniosek o przyznanie płatności, nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P.M.. Gospodarstwo rozpatrywane jest jako całość wszystkich gruntów będących przedmiotem posiadania, a nie są to poszczególne działki ewidencyjne. Programy realizowane są w gospodarstwach a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych, które nie stanowią przecież odrębnego gospodarstwa. To P.M. prowadzi gospodarstwo rolne, ponosi nakłady i czerpie z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo A sp. z o.o. zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie
oraz o przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem spółki. W odwołaniu zarzuciła brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustaleniach stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji 65/2011.
Skarżąca nie zgodziła się z kluczowym ustaleniem organu, iż spółka nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego zgłoszonego do płatności zgodnie z jej wnioskiem a także ustaleniem, iż P.M. sztucznie podzielił gospodarstwo by uniknąć tzw. modulacji. Podkreśliła, że organ odmówił przesłuchania świadków wnioskowanych przez skarżącą, których zeznania mogłyby pozwolić na stwierdzenie, iż skarżąca spółka posiadała oraz samodzielnie prowadziła gospodarstwo rolne na jej odrębny rachunek, na rzecz i ryzyko wspólników. Świadkowie mogliby potwierdzić na czyją rzecz i w czyim imieniu podejmowali czynności gospodarcze związane z działalnością spółki, prowadzeniem i zarządzaniem gospodarstwem spółki oraz celów i zamiarów wspólników, jak również zgodności działania spółki z celami wsparcia płatnością.
Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzając, że została ona wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazał, w uzasadnieniu że zasady przyznawania płatności ONW w odniesieniu do wniosków składanych w 2012 r. zostały określone w: ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173); rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.), ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 86), rozporządzeniu Komisji WE nr 65/2011; rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009; rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz. Urz. z dnia 15.12,2009 r., L 329/1); rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające, rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008,321,14); rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
Zaznaczył, że celem płatności do gruntów rolnych finansowanych przez Unię Europejską (m. in. płatności ONW) jest wspieranie rolników, tj osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Dla uzyskania tej płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kc, ale należy je również rolniczo użytkować. Istotne jest także czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z rozporządzenia ONW. Musi zatem wykazać, że faktycznie posiadał w dniu [...] maj danego roku grunty rolne i utrzymywać je zgodnie z normami. Faktyczne władztwo na daną rzeczą oznacza również, że istnieje swoboda, co do podejmowania decyzji np.: co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, kiedy zbierać plony oraz kiedy gdzie i komu je sprzedawać. Samoistność posiadania oznacza, że posiadacz zachowuje się wobec rzeczy tak jak właściciel.
Organ odwoławczy stwierdził, w oparciu o ww. przepisy oraz całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że skarżąca nie była posiadaczem - w rozumieniu § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW – gruntów rolnych zgłoszonych do płatności ONW, ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P.M. i były przez niego zarządzane. Wskazał, że w sprawie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, a podział ten ma na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie nienależnych uprawnień do płatności ONW. Organ odwoławczy zgodził się z ustaleniami dokonanymi w niniejszej sprawie przez organ pierwszej instancji, powtarzając je w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji.
Dyrektor OR nadmienił, że wprawdzie niniejsza sprawa dotyczy płatności ONW, jednakże w kontekście sztucznych warunków stworzonych w celu uzyskania płatności na rok 2012 koniecznym jest wskazanie, iż multiplikowanie spółek pozwoliłoby na uzyskanie płatności również w ramach innych działań wspierających rolników, o które w 2012 r. wnioskowała skarżąca, a które realizowane są przez ARiMR, tj. płatności rolnośrodowiskowej oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazał, że skarżąca jest podmiotem zgłaszającym działki rolne będące częścią gospodarstwa zarządzanego przez P.M. i nie może zostać uznana za samodzielnego producenta rolnego.
Przedmiotem wniosku spółki o przyznanie płatności ONW na rok 2012 są 2 działki ewidencyjne:
[...] , które jak ustalił organ odwoławczy na podstawie pisma otrzymanego od Dyrektora Oddziału ANR z dnia [...] lutego 2014r., nie były w posiadaniu skarżącej spółki, ale w posiadaniu innych podmiotów powiązanych z P.M..
Działki te były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których - w różniej formie - rolę zarządczą pełnił P.M. lub też osoby powiązane z nim pod względem rodzinnym lub podległości służbowej. Przeniesienia posiadania tych działek mają charakter pozorny i stanowią jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez spółki, których wspólnikiem jest P.M.. Występując we własnym imieniu P.M. nie otrzymałby płatności ONW w takiej łącznej wysokości w jakiej mogłyby otrzymać pomoc finansową spółki gospodarujące na gruntach rolnych wydzielonych z jednego gospodarstwa będącego w posiadaniu P.M..
Organ odwoławczy podkreślił, że prezes zarządu składając wniosek o wpis A do ewidencji producentów podał numer rachunku bankowego, na który miały być przekazywane środki finansowe dystrybuowane przez ARiMR, należący do P.M. i wyraził zgodę na przelewanie tych środków na ten rachunek. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku 72 spółek z 90 powiązanych osobowo i kapitałowo z P.M. ( funkcjonujących w 2012r). Dyrektor OR zaznaczył też, że adres siedziby A oraz adres do korespondencji przewijają się we wszystkich spółkach, które są powiązane z osobą P.M., przy czym adres do korespondencji pozostaje zawsze bez zmian. Zmiana formalnej siedziby skarżącej na [...] ma jedynie charakter pozorny, gdyż wszystkie decyzje dotyczące zarządzania gruntami zgłoszonymi do płatności na rok 2012 podejmuje się w miejscowości [...] – stamtąd są nadawane wszelkie przesyłki w sprawie.
Dyrektor OR zaznaczył, że analiza składu personalnego zarządzającego 90 w 2012r spółkami pozwala na stwierdzenie, iż spółka A, jak i pozostałe podmioty są w przeważającym stopniu zależne od P.M.. Zauważył, że pełniącymi funkcje zarządcze w tych spółkach zawsze są te same osoby tj. P.M., D.M., R.M., M.M. oraz M.P., a także osoba zatrudniona na umowę o pracę w działalności P.M. w firmie N M.P., M.D.. Natomiast w przypadku występowania innych osób, które pełnią w spółkach funkcje zarządcze przejawiają się zawsze osoby w różnej formie powiązane z P.M., np. K.R.. Związek P.M. i jego wpływ na działalność 90 podmiotów, w tym A sp. z o. o. pozwala obronić tezę, że powstanie skarżącej (oraz pozostałych podmiotów), to wynik celowego działania nastawionego wyłącznie na ominięcie konsekwencji wynikających z regulacji §3 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW. W świetle powyższych stwierdzeń organ wywiódł, że zasadniczy cel stworzenia ww. spółek, w tym skarżącej oraz ich działalności jest sprzeczny z celem przepisów regulujących wspieranie rolników.
Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca nie ponosi kosztów związanych z zatrudnieniem pracowników ani żadnych kosztów związanych z wypłatą wynagrodzeń czy płatności na ubezpieczenie społeczne. Zdaniem organu jest to zadziwiające albowiem wskazuje na fakt społecznego świadczenia pracy przez prezesa zarządu czy dyrektora zarządzającego w spółce. W świetle wysokości pensji jakie zazwyczaj pobierają osoby pracujące na tak wysoko postawionych w hierarchii przedsiębiorstw stanowiskach, brak pobierania wynagrodzenia przez zarządzających A świadczy o tym, że spółka zarządzana była wyłącznie na papierze. Ponadto organ podkreślił, że A sp. z o. o. jako podmiot utrzymujący się z produkcji rolniczej generował ze sprzedaży wyłącznie straty (w 2011 r. 66.846,25 zł, w 2012 r. 127.523,96 zł, w 2013 r. 22 736,42 zł), a jego działalność opierała się przede wszystkim na zlecaniu podmiotom zewnętrznym wykonywania usług. Koszty tych usług w 2011 r. wyniosły 66.846,25 zł, w 2012 r. 98.056,39 zł, a w 2013 r. 136.912,22 zł. i prowadzone były przez podmioty oraz osoby powiązane z P.M..
Ponadto na podstawie analizy dokumentacji związanej z nabywaniem przez skarżącą w 2012 r. usług rolniczych organ odwoławczy skonkludował, iż P.M. osobiście podpisywał dokumenty dotyczące transakcji z podmiotami powiązanymi z jego osobą zaś w przypadku dokumentów dotyczących transakcji bądź umów zawieranych pomiędzy podmiotami, w których był wspólnikiem, występowały inne osoby, ale powiązane z nim i działające na zlecenie wspólników. Stąd organ odwoławczy wysnuł wniosek, że P.M. podpisywał umowy "sam ze sobą", a następnie "sam sobie" wystawiał faktury. Był jednocześnie zleceniodawcą i zleceniobiorcą.
Organ odwoławczy zaznaczył, iż spółka, której głównym profilem działalności jest produkcja rolnicza nie osiąga z tego tytułu dochodu adekwatnego do posiadanego potencjału, a generuje jedynie koszty, które są dochodem dla firm powiązanych z P.M.. Na wynik finansowy A sp. z o. o. w przeważającym stopniu wpływ miały bądź mieć mogły dotacje unijne realizowane przez ARiMR, które z uwagi wstrzymanie ich wypłaty nie zniwelowały straty spółki. Zatem A sp. z o. o. utworzona została przez P.M. wyłącznie w celu otrzymania dopłat unijnych.
Dyrektor OR zauważył też, że z przedkładanych przez M.D. w toku postępowania odwoławczego zwolnień lekarskich wynika, iż płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne, a więc pracodawcą M.D. w lutym 2015 r. była D sp. z o. o. mająca siedzibę w miejscu zamieszkania D.M., a w grudniu 2014 r. P sp. z o. o., której D.M. jest prokurentem. Okoliczności te w ocenie organu odwoławczego potwierdzają zależność personalną pomiędzy M.D., zatrudnionym w różnej roli w spółkach powiązanych z P.M. oraz innymi osobami pełniącymi funkcje zarządcze w tychże spółkach. To również pozwoliło organowi na stwierdzenie, że grunty zgłaszane do płatności, w tym grunty zgłaszane przez skarżącą, były w faktycznym posiadaniu P.M., a ich pozorny podział spowodowany był chęcią obejścia przepisów modulacyjnych i chęcią zwielokrotnienia możliwych do uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR.
Organ odwoławczy nadmienił, że podział dużego gospodarstwa na mniejsze działki, przekazane w posiadanie różnym producentom rolnym, przekłada się wprost na znaczący wzrost pomocy ONW i przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Fakt wyodrębniania i zawiązywania przez P.M. poszczególnych spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - w tym spółki A - i dzielenie łącznie posiadanego przez niego areału na mniejsze gospodarstwa jest w sposób daleko idący działaniem pozostającym w sprzeczności z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w niekorzystnych warunkach. W ocenie organu odwoławczego w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie to P.M. nadzorował prace rolne zarówno jako zleceniodawca jak i zleceniobiorca usług. Organ stwierdził, że sporne grunty rolne były zarządzane przez P.M., a grunty zgłaszane do płatności przez P.M. oraz spółki, w których jest wspólnikiem pełniącym rolę zarządczą, nie stanowią odrębnych, samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stanął na stanowisku, że zasadnie w swojej decyzji organ I instancji odmówił przyznania skarżącej płatności ONW na 2012 r. i zastosował konsekwencje wynikające z art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, w myśl którego nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie uwzględniona została całość okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności, a aplikowanie o pomoc finansową przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Organ nadmienił, że prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. W pewnych sytuacjach - tak jak ma to miejsce w przypadku A sp. z o. o. - za takie może zostać uznane działanie polegające na zawieraniu, przez te same osoby (nawet w różnych konfiguracjach), wielu umów spółek i zgłaszanie przez nowe podmioty gruntów pozostających we władaniu P.M. do płatności ONW.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał ponadto, iż w toku postępowania prowadzonego przez organem I instancji prokurent A sp. z o. o. Pan P.M. pismem z dnia [...].03.2013 r. wniósł o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez w/w spółkę prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Wskazany wniosek nie został uwzględniony w związku faktem, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż żądanie przesłuchania, świadków niepotrzebnie wydłuży prowadzone postępowanie i nie wniesie do sprawy istotnych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
Wnioski dowodowe zostały powielone przez M.D. - prezesa zarządu - w piśmie odwoławczym z dnia [...].07.2014 r
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR - odnosząc się do okoliczności słuchania świadków -podniósł, iż na etapie postępowania odwoławczego podjęte zostały wielokrotne próby odebrania wyjaśnień w formie przesłuchania świadków, świadkowie oraz prezes zarządu A sp. z o. o. wezwani zostali na przesłuchania w dniach:- [...].11.2014r., [...].12.2014r., [...].02.2015r., [...].04.2015r. Mimo skutecznych doręczeń kierowanych zarówno do Strony, jak i świadków wielokrotne próby spełnienia przez organ odwoławczy żądania Strony nie przyniosły skutku, a wnioskowane przesłuchania nie odbyły się. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest fakt długotrwałej choroby prezesa zarządu A sp. z o. o. który wielokrotnie wnosił o przesunięcie terminów przesłuchań.
W dniu 05.05.2015 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło pismo M.D., w którym stwierdza, iż wniosek o przesłuchanie świadków wydaje się nie być niezbędnym i koniecznym w sprawie. Wraz z przedmiotowym pismem M.D. złożył oświadczenia: D.M., M.D., P.M., M.M. oraz A.R. wnosząc jednocześnie by włączyć oświadczenia do akt sprawy.
Organ odwoławczy stwierdził, że analiza przekazanych oświadczeń datowanych na dzień: [...].04.2015 r., [...].04.2015r. oraz [...].05.2015 r. prowadzi do konkluzji, iż są one ze sobą tożsame. Wszyscy świadkowie podkreślają w w/w oświadczeniach, iż A sp. z o. o. ponosiła wszelkie koszty na rachunek własny, na jej rachunek odbywała się sprzedaż, spółka prowadziła pełną księgowość, odrębną gospodarkę kasową finansową i materiałową. W ocenie świadków zarząd spółki oraz dyrektor zarządzający mieli pełną swobodę w zarządzaniu gospodarstwem tj. gruntami użytkowanymi przez spółkę i nigdy nikt nie ingerował w to jak zarządzane jest gospodarstwo.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR analizując przekazane oświadczenia, nie dał im wiary że nikt nie ingerował w to jak zarząd zarządza gospodarstwem spółki.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, spółka zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 Kpa, wnosząc jednocześnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu do wydania decyzji w 30-dniowym terminie i wskazanie sposobu rozstrzygnięcia sprawy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarga nie zawiera żadnego uzasadnienia podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor OR wniósł o jej oddalenie, wskazując że nie może ustosunkować się do podniesionego w niej zarzutu z uwagi na jego lakoniczność (brak sformułowania zarzutu).
W piśmie procesowym z [...] listopada 2015 r., będącym uzupełnieniem złożonej skargi, Spółka argumentowała, że zarzut kwalifikowanej wady nieważności wynikał z wydania skarżonych odwoławczych decyzji przy braku wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji pierwszej instancji z powodu braku skutecznego jej doręczenia. Powołując się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie sygn. akt VIII SA/Wa 791/14, skarżąca zacytowała obszerne fragmenty jego uzasadnienia. Podzielając do stanowisko WSA w Warszawie skarżąca wywnioskowała, że nie można twierdzić, iż hipotetyczna fiskalna korzyść ma udowadniać sztuczne stworzenie warunków kwalifikowalności. Zdaniem skarżącej istotna jest ocena kto (jaki podmiot) rzeczywiście korzystał rolniczo ze zgłoszonych do dopłat gruntów, na czyj rachunek i ryzyko prowadzono na zgłoszonych gruntach działalność rolniczą. Skarżąca wskazała, że wskazanie rachunku bankowego wspólnika do przelewów środków przez ARiMR nie stanowiło żadnego dowodu ani też nie przemawiało za sztucznością podziału gospodarstwa w sytuacji, gdy środki z dopłat stanowią własność skarżącej Spółki, która jest odrębnym podmiotem prawa handlowego. W ocenie skarżącej materialne dowody z dokumentów, w tym z sprawozdań finansowych, ksiąg handlowych, dokumentów księgowych, protokołów i raportów z inspekcji i kontroli gospodarstwa, świadczyły o odmiennym stanie faktycznym niż prezentowanym przez organy.
Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy z niewiadomych przyczyn uznał błędnie wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków za wycofane przez skarżącą pismem z [...] maja 2015 r. Skarżąca zarzuciła organowi, że akceptacja pominięcia wniosków o przesłuchanie świadków osób wnioskowanych w postępowaniu stanowiła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy.
Powołując się na uzasadnienie wyroku wydanego w sprawie C-434/12 przez Trybunał Sprawiedliwości dotyczące wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 skarżąca stwierdziła, że organ powinien udowodnić wyłączny zamiar strony i ustalić jej wolę (punkty 41 – 43 wyroku) , a samo twierdzenie organu, iż beneficjent miał zamiar obejść ograniczenia określone w ustawodawstwie krajowym nie pozwala samo w sobie wykluczyć, że działalność wnioskodawcy przyczyni się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 (punkty 32 – 38 wskazanego wyżej wyroku). Skarżąca zarzuciła organom, że pominęły badanie, czy w jej sprawie działalność wnioskodawcy przyczyniła się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę unijnego. W oparciu o powyższe skarżąca stwierdziła, że w sprawie nie miał zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, co powinno skutkować uchyleniem skarżonych decyzji.
Ponadto skarżąca zarzuciła, że organ I instancji popełnił błąd metodyczny, logiczny w konstrukcji istoty podstawy odmowy płatności skarżonej decyzji. W tym zakresie skarżąca stwierdziła, że możliwość zastosowania art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011 może nastąpić jedynie po uprzednim stwierdzeniu spełniania warunków kwalifikowalności wniosku. Odnosząc powyższe do stanu sprawy, skarżąca wskazała na niemożność spełnienia warunku posiadania działek w związku ze sztucznym stworzeniem tegoż warunku uzyskania płatności. Stąd skarżąca wywiodła, że nie mogło mieć zastosowania uznanie przez organ braku spełnienia warunku posiadania gruntów. Skarżąca podniosła także zarzut nieuprawnionego przenoszenia definicji z dziedziny statystyki i braku podstaw do rozszerzenia legalnej definicji rolnika. W ocenie skarżącej organy w sposób nieuprawniony posłużyły się definicją "gospodarstwa rolnego" zawartą w Rozporządzeniu PE i Rady WE nr 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. , które zostało wydane w celu ustanowienia ram tworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych oraz badania metod produkcji rolnej. W ocenie skarżącej organy mogły posługiwać się jedynie definicjami legalnymi zawartymi w aktach prawnych ich dotyczących.
Skarżąca zarzuciła organom, że nie rozpatrzyły wyczerpująco całego materiału dowodowego. Ponownie powołując się na uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie sygn. akt VIII SA/Wa 791/14 skarżąca za chybioną uznała tezę organu, jakoby dowodem na sztuczne stworzenie warunków była aktywność P.M. jako pełnomocnika podmiotów w postępowaniach administracyjnych. Skarżąca wyjaśniła, że wiele podmiotów korzystało z doświadczenia P.M., który był ich byłym wspólnikiem i członkiem zarządu doświadczonym w uczestnictwie w półtora tysiącu postępowań odwoławczych. Jego doświadczenie obejmowało ponadto pół tysiąca wygranych spraw sądowoadministracyjnych.
Skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem organy dokonały skandalicznej, arbitralnej, wybiórczej i nieobiektywnej oceny materiału dowodowego, zaś dla wyniku sprawy za ważne skarżąca wskazała brak realizacji dowodów żądanych przez nią z pominięciem bezpodstawnej odmowy wiarygodności złożonych na podstawie art. 75 § 2 kpa oświadczeń strony oraz dowodów z dokumentów z oświadczeń świadków.
W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2015r skarżąca spółka podniosła, że wbrew twierdzeniu organu odwoławczemu była w posiadaniu w 2012r działek [...] oraz o zmianie posiadania zawiadomiła pismem z dnia [...] października 2010r. Powiatowe Biuro Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przedkładając na tę okoliczność kopie pism.
Sąd działając na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził uzupełniający dowód
z umowy przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia [...] maja 2010r.na okoliczność posiadania przez skarżącą spółkę działek [...]
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wobec braku stwierdzenia w sprawie uchybień procesowych, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.
Sąd rozpoznawał skargę wniesioną na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego AR i MR z dnia [...] sierpnia 2015r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lipca 2014r., nr [...] odmawiającej przyznania pomocy finansowej z tytułu wsparcia gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( ONW) na rok 2012.
Istota sporu wymaga rozstrzygnięcia, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organy obu instancji art.4 ust.8 rozporządzenia komisji ( UE) nr 65/2011, skutkujące odmową przyznania pomocy finansowej z tytułu wsparcia gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( ONW)na rok 2012.
Na wstępie należy podkreślić, że w skardze podniesiono zarzut nieważności postępowania, rozwijając ten zarzut w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2015r., będącym uzupełnieniem złożonej skargi. Skarżąca spółka argumentowała, że zarzut kwalifikowanej wady nieważności wynikał z wydania skarżonej decyzji w sytuacji braku skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, co skutkowało zdaniem skarżącej brakiem jej wprowadzenia do obrotu prawnego, powołała się na orzeczenia wydane przez NSA w sprawach II GSK 2769/12 i 2770/12.
Ustosunkowując się do tego zarzutu w pierwszej kolejności należy wskazać, że orzeczenia wydane przez NSA w sprawach II GSK 2769/12 i 2770/12, dotyczyły doręczenia zastępczego, natomiast w rozpoznawanej sprawie, doszło do doręczenia w dniu 8 lipca 2014r. decyzji organu I instancji do rąk prezesa zarządu skarżącej spółki M.D., który we wniesionym w terminie odwołaniu z dnia [...] lipca 2014r.,nie zakwestionował sposobu doręczenia a kwestionowane w skardze doręczenie nie stanowiło przeszkody wnieść w terminie odwołanie oraz podnieść merytoryczne zarzuty do wydanej decyzji
Z treści nie tylko decyzji ale także oznaczenia strony, wynika jednoznacznie, że wydana decyzja nie dotyczyła M.D., ale dotyczyła A sp. z o.o. reprezentowanej przez M.D.. Podniesiony przez skarżącą spółkę sposób doręczenia decyzji wydanej przez organ I instancji, nie stanowił naruszenia skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji, w literaturze podkreślono, że nawet wadliwe doręczenie, które nie spowodowało negatywnego dla strony skutku w postaci niemożliwości wniesienia odwołania, nie stanowi uchybienia procesowego, o jakim mowa w art.145 § 1 pkt1 lit.c P.p.s.a., ze względu na brak negatywnego wpływu na wynik sprawy ( patrz. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013r. str. 578 ).
W piśmie z dnia [...] listopada 2015r. zarzucono także, że organ odwoławczy
z niewiadomego powodu uznał błędnie wnioski dowodowe strony o przesłuchanie świadków za wycofane przez stronę.
Z takim zarzutem nie można się zgodzić, albowiem do pisma skarżącej spółki z dnia [...] maja 2015r. zostały załączone oświadczenia złożone przez prezesa zarządu oraz świadków wraz ze stanowiskiem strony, że w związku z przedłożonymi oświadczeniami wniosek o przesłuchanie świadków wydaję się zbędny, także na stronie 19, 20 pisma
z dnia [...] sierpnia 2015r. złożonego przez skarżącą spółkę [...] sierpnia 2015r. w pozycji dotyczącej " wnioski kierowane do organu" jednoznacznie wynika, że strona aby usprawnić postępowanie złożyła uzyskane od wnioskowanych świadków pisemne oświadczenia na formularzach powszechnie stosowanych przez Agencję i zawierających potwierdzenie stosowanego pouczenia. Skarżąca sama podkreśliła, że wobec złożonych oświadczeń w trybie art.78 § 2 kpa, organ może i powinien uznać dowody z przesłuchań jako zbędne wobec wykazania okoliczności na które dowody te miały być przeprowadzone innymi dowodami ze źródeł osobowych - złożonymi przez strony postępowania.
Z powyższej treści wynika jednoznacznie, że strona skarżąca złożyła oświadczenie cofające wniosek o bezpośrednie przesłuchanie przez organ świadków zastępując ten dowód złożonymi oświadczeniami, wniosek ten został przez organ odwoławczy uwzględniony.
Organ odwoławczy dokonując oceny złożonych oświadczeń słusznie wskazał, że analiza przedłożonych oświadczeń prowadzi do konkluzji, iż są one podobne w treści. Wszyscy świadkowie podkreślają, że skarżąca ponosiła wszelkie koszty na rachunek własny, na jej rachunek odbywała się sprzedaż, spółka prowadziła pełną księgowość, odrębną gospodarkę kasową finansową i materiałową, zarząd spółki oraz dyrektor zarządzający mieli pełną swobodę w zarządzaniu gospodarstwem i nigdy nikt nie ingerował w to jak zarządzane jest gospodarstwo. Organ słusznie uznał nie odnosząc się do prawidłowości prowadzonej dokumentacji, że wbrew tym twierdzeniom, ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że P.M. brał udział w zarządzaniu spółką, na jego konto bankowe wpływały bowiem płatności przyznanie spółce, reprezentował spółkę w prowadzonych postępowaniach a należące do niego podmioty lub z nim powiązane kapitałowo, osobowo wykonywały usługi rolnicze.
Sąd jednak przyjął, że skarżąca spółka wykazała, iż była w 2012 r. w posiadaniu działek nr [...] jednak pomimo nieprawidłowego w tym zakresie twierdzenia przez organ odwoławczy decyzja odpowiada prawu.
Organy obu instancji podkreśliły, bowiem, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie regulacji wyrażonej w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Zgodnie z jego treścią, nie naruszając przepisów szczególnych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Trybunał Sprawiedliwości dokonał wykładni tego przepisu w wyroku z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12. i orzekł, że:
1) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.
W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się
o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
2) artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.
Oczywiste natomiast jest, że to prawidłowo interpretowany przepis prawa materialnego przesądza jakie ustalenia faktyczne muszą być poczynione w sprawie, aby przepis ten mógł znaleźć prawidłowe zastosowanie.
W rozpoznawanej przed sądem sprawie dokonano ustaleń – niekwestionowanych przez skarżącą – o utworzeniu przez P.M. i członków jego rodziny licznych podmiotów ubiegających się o płatności, zbadano okoliczności dotyczące powiązań osobowych z uwzględnieniem pełnionych przez te osoby funkcji.
W szczególności istotne jest, że P., R. i D.M. - jak ustaliły organy, utworzyli wiele spółek, w których są albo jedynymi wspólnikami, albo w których jedno z nich jest wspólnikiem.
Sąd rozpoznający sprawę stoi na stanowisku, że w pełni trafnie okoliczności te uznano za obiektywne i pozwalające na ocenę możliwości spełnienia celu zamierzonego przez system wsparcia EFRROW.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Nr 1698/2005, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej. Podkreślić należy, że nie powinno budzić wątpliwości, że cel popierania jakości życia na obszarach wiejskich - w rozumieniu cytowanego art. 4 ust. 1 lit. c - nie może być uznany za spełniony w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego są w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek.
Za trafne uznać należy stwierdzenie organu, że składanie przez utworzone podmioty kilkudziesięciu odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które - zgłoszone łącznie - nie kwalifikowałyby się do przyznania pomocy z uwagi na przekroczenie powierzchni 300 hektarów lub uprawniałyby do zmniejszenia płatności, jest stworzeniem sztucznych warunków - art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.
Podkreślenia wymaga również, że skarżąca spółka nie zatrudniała żadnych pracowników, nawet prezesa jej zarządu, nie dysponowała żadnym zapleczem maszynowym czy budynkami gospodarczymi i sama nie wykonywała żadnych prac, zlecając ich wykonanie podmiotom zewnętrznym należącym bądź powiązanym z P.M.. Nie może być zatem mowy w takiej sytuacji o poprawie konkurencyjności rolnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji na terenie, który skarżąca wskazała we wniosku o przyznanie kwestionowanej płatności. Nieruchomości położone są bowiem na terenie Województwa, zaś firmy z których usług skarżąca korzystała, zgodnie z przedstawionymi przez nią fakturami, mają swoje siedziby na terenie Województwa.
W świetle przedstawionych okoliczności zachodziły także podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w każdym podmiocie P.M., wskazywanie przez dominującą większość spółek numeru konta bankowego P.M. jako konta, na które mają być przelewane środki uzyskane w ramach różnych płatności celowych, jak również faktyczne przelewanie środków z przyznanej pomocy na jego konto bankowe, wykonywanie przez niego lub powiązane z nim podmioty usług rolniczych na rzecz skarżącej, jak i szeregu innych spółek przez P.M. utworzonych czy też wspólny adres dla siedziby kilkudziesięciu spółek, a także jeden dla nich wszystkich wskazany adres dla korespondencji (znajdujący się w [...]), będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M.. Uznać zatem należy, że prawidłowo oceniony został również element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem utworzenia których było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia.
Odnosząc się do kwestii obowiązku organów zebrania i rozpatrzenia materiałów dowodowych w sprawach z wniosku dotyczącego pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( płatność ONW), za 2012r, w zakresie ciężaru dowodu.
W pierwszej kolejności wskazać należy na regulację – art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) modyfikującą obowiązki nałożone na organ z przepisami art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Ponadto z art.21ust.3 tej ustawy wynika, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust.2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Pamiętać należy, że postępowanie dotyczy pomocy finansowej udzielanej w związku z prowadzoną działalnością rolniczą, nie dotyczy ono powstałego z mocy prawa obowiązku podatkowego, zatem podmiotem mającym przejawiać aktywność w tym postępowaniu, polegającą na wykazaniu spełnienia pozytywnych przesłanek do uzyskania pomocy jak również wykazania braku wystąpienia negatywnych przesłanek skutkujących odmowę udzielenia pomocy jest podmiot, który z takiej pomocy chce skorzystać. Oznacza to, że jego aktywność nie może sprowadzać się głównie do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń. Skarżąca spółka nie przedstawiła dowodów kwestionujących ustalonych przez organy powiązań.
Dalej skarżąca zarzuciła, że organy ARiMR odmawiają przyznania płatności rozszerzając niejako w sposób nieuprawniony legalną definicje rolnika zakreśloną w art. 2a rozporządzenia 73/2009. Organ wyciąga oparcie dla swej błędnej tezy z definicji zawartej w punkcie I w/w Załącznika do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r., lub Rozporządzeniu PE i Rady WE 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r., wedle których nakłada na wnioskodawcę nie istniejący w sferze prawa regulującego płatności rolnicze obowiązek prowadzenia gospodarstwa rolnego jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolną. Za punktem 2.1 uchylonego załącznika organ twierdzi zdaniem skarżącej wyciągając rażąco nieuprawnione wnioski, że również w sferze przyznawania płatności rolnikom - gdzie pojęcia rolnika i gospodarstwa rolnego mają określone legalne definicje - dwa lub więcej oddzielnych i uprzednio niezależnych gospodarstw, zintegrowanych w rękach jednego posiadacza, uważa się za jedno gospodarstwo, jeśli mają obecnie wspólnego zarządcę lub też wykorzystują tę samą siłę roboczą i urządzenia. Organ nie baczy, że nie można budować wymogów w indywidualnym akcie stosowania prawa, które w obrocie prawnym po prostu nie istnieją. Skarżąca zwróciła uwagę, że omawiany wymóg nie miał i nie mógł w ogóle mieć zastosowania w sprawie o przyznaniu płatności, gdyż Rozporządzenie, które przywołuje organ odnosi się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych dziedziny statystyki publicznej. Załącznik określa definicje i objaśnienia do wykazu charakterystyk stosowanych przy wspólnotowych przeglądach struktury gospodarstw rolnych i nie jest obowiązującym prawem. Został uchylony w dniu 4 stycznia 2010 r. przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.
Ustosunkowując się do tego zarzutu podnieść należy, że do rozpoznawanej sprawy ma zastosowanie Rozporządzenie PE i Rady (WE) NR 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.U.UE.L.2008.321.14) Rozporządzenie to ustanawia ramy tworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych oraz badania metod produkcji rolnej. Zgodnie z artykułem 2 a) na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
"gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną;
Rozporządzenie to chociaż zostało wydane w celu stworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych, to jednak nie zawiera innego pojęcia "gospodarstwa" jak definiowane w art.2bRozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, a wręcz przeciwnie je uzupełnia o takie elementy jak względy, techniczne, ekonomiczne, posiadanie oddzielnego kierownictwa. Taki sposób interpretacji jest zasadny mając na uwadze wzajemne przenikanie i uzupełnianie się wspólnotowych regulacji i definicji dotyczących wsi oraz systemów płatności.
Jednoznacznego podkreślenia wymaga, iż to od konkretnych podmiotów podejmujących inicjatywę gospodarczą zależy, w jakiej formie organizacyjnej (byle prawem dopuszczalnej), będą prowadzić dane przedsięwzięcie, a takim niewątpliwie jest produkcja rolna.
Sąd rozpoznający sprawę jednocześnie zwraca uwagę, iż prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej czy spółki kapitałowej, nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. Zdaniem Sądu za takie może zostać uznane działanie polegające na zawieraniu, przez te same osoby (nawet w różnych konfiguracjach), wielu umów spółek cywilnych, czy kapitałowych i zgłaszanie przez tak utworzone podmioty wniosków o wsparcie (płatności). Swoiste "multiplikowanie" spółek stanowi zdaniem sądu w rozpoznawanej sprawie działanie nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwota.
Wskazywanie przez stronę na fakt utworzenia i działania spółki zgodnie z prawem, nie podważa automatycznie ustaleń - w świetle całokształtu okoliczności – że utworzenie tego podmiotu, jako jednego z wielu - miało na celu stworzenie warunków, w sposób sztuczny, wyłącznie dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Dokonana przez organ ocena dowodów w tym zakresie nie przekroczyła granic swobody, przewidzianej art. 80 k.p.a.
Na podstawie zgromadzonego materiału poczyniono prawidłowe i kompletne ustalenia faktyczne dotyczące sztucznego tworzenia przez P.M. wraz z powiązanymi z nim rodzinnie R. i D.M. warunków do uzyskania korzyści finansowej. Jest to w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i zmierzało do ominięcia przepisów tego prawa.
P.M. co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w przypadku każdej z działek co do których skarżąca spółka wystąpiła o dopłaty t. j. [...], nr [...] występował wcześniej poprzez spółki w których był wspólnikiem, deklarując ich posiadanie z wnioskami o dopłaty. Oznacza to, że działki te w już od 2008r. w przypadku działki nr [...] oraz od 2009r. co do działki [...] stanowiły element jednego większego organizmu, gospodarstwa rolnego, stworzonego przez P.M.. W następnych latach poza formalnymi zmianami dotyczącymi deklarowania ich przez różne podmioty powiązane z P.M., ostatecznie w 2012r. zostały zgłoszone przez skarżącą spółkę. Występowanie w tych podmiotach P.M. jako wspólnika lub członka zarządu albo prokurenta, pełnomocnika mającego faktyczny usytuowany prawnie wpływ na ich działalność, otrzymywanie dopłat na jego rachunek, wykonywanie prac przez zależne o niego firmy, wskazuje, że działalność ta była powadzona na jego rachunek chociaż pod względem formalnym ryzyko obciążało tworzonego przez niego oraz osoby z nim rodzinnie powiązane spółki cywilne lub spółki kapitałowe.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o rozważenie przez wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości UE, Sąd rozpoznający sprawę uznał mając na uwadze wydany przez Trybunał wyrok w sprawie C-434/12, że do sądu krajowego należy ocena wystąpienia sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności .
Mają na uwadze powyższe na podstawie art.151 P.p.s.a. skargę należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI