II SA/Go 737/16

II SA/Go 737/16 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2016-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Krzysztof Dziedzic
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 918/17 - Wyrok NSA z 2019-04-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 145 § 1 pkt 1 c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 23
art. 12, art. 136, art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2016 roku, którą to decyzją na podstawie art. 1, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych ( t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 1659 ze zm.) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako k.p.a.) uchylono decyzję Starosty z dnia [...] marca 2016 roku w sprawie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy prowadzonej przez Starostę J.M., w związku z otrzymaną informacją o prawomocnym skazaniu w/w osoby za popełnienie przestępstwa wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 197 § 2 kodeksu karnego, tj. przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia.
W dniu [...] lutego 2016 roku Starosta wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie skreślenia J.M. z ewidencji instruktorów nauki jazdy w związku z otrzymaniem informacji z Krajowego Rejestru Karnego o prawomocnym orzeczeniu Sądu Rejonowego, sygn. akt [...] z dnia [...] lipca 2014 roku, zgodnie z którym J.M. został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 197 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny (obecnie t.j. z 2016 r. poz. 1137 ze zm. – dalej jako k.k.). Wyżej wymieniony czyn jest przestępstwem przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości. Z danych zawartych w informacji z Krajowego Rejestru Karnego nadto wynika, że J.M. wymierzono karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres dwóch lat, karę grzywny oraz nałożono na skazanego obowiązek przeproszenia pokrzywdzonej. Jednocześnie w rubryce "wykonanie kary, środków karnych, kompensacyjnych, zabezpieczających oraz przepadku zawarto informację o wykonaniu w dniu [...] sierpnia 2014 roku przez skazanego kary grzywny oraz środka karnego w postaci przeproszenia pokrzywdzonej w dniu [...] września 2014 roku.
Pismem noszącym datę [...] lutego 2016 roku organ I instancji na podstawie art. 10 k.p.a. zawiadomił J.M. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie oraz prawie złożenia dodatkowych dowodów, zeznań, oświadczeń.
Decyzją z dnia [...] marca 2016 roku Starosta powołując się na art. 46 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm. – dalej jako u.k.p.) orzekł o skreśleniu J.M. z ewidencji instruktorów nauki jazdy prowadzonej przez Starostę w zakresie kategorii "A, B, BE, C, Ce, D, DE, i T".
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz zgromadzony materiał dowodowy. Stwierdził, że zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 8 lit. f u.k.p. instruktorem nauki jazdy może być osoba, która nie była prawomocnym wyrokiem sądu skazana za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości. Natomiast w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądowym osoby wpisanej do ewidencji instruktorów jazdy za popełnienie przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości starosta zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 2 u.k.p. jest obowiązany wydać decyzję o skreśleniu takiej osoby z prowadzonej ewidencji. W związku z powyższym w niniejszej sprawie orzeczono jak w sentencji decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.M., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odwołaniu podniesiono zarzut naruszenia art. 46 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 8 lit. f u.k.p. poprzez przyjęcie i ustalenie przez organ I instancji że zachodzą przesłanki do skreślenia odwołującego się z ewidencji instruktorów jazdy oraz art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, oraz art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań.
Wskazaną na wstępie decyzja z dnia [...] czerwca 2016 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty z dnia [...] marca 2016 roku w sprawie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy prowadzonej przez Starostę J.M..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przytoczył przepisy u.k.p. określające jakie warunki winna spełniać osoba wpisana do ewidencji instruktorów nauki jazdy oraz kiedy organ prowadzący taką ewidencję obowiązany jest taką osobę z tej ewidencji skreślić. Odnosząc się do sprawy stanowiącej przedmiot rozstrzygnięcia wskazał, że w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego wpis odwołującego do ewidencji instruktorów jazdy, co uniemożliwia ustalenie czy została ona wpisana do tej ewidencji, czy nadal w tej ewidencji figuruje i w zakresie jakich kategorii. Nadto organ wskazał na brak w aktach odpisu prawomocnego wyroku sądowego skazującego stronę za popełnienie przestępstwa z art. 197 § 2 kodeksu karnego, który to wyrok uprawomocnił się w dniu 12 sierpnia 2014 roku. Powyższy odpis wyroku karnego zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ I instancji nie mógł poczynić ustaleń dotyczących skazania strony w niniejszej sprawie z pominięciem przeprowadzenia dowodu z tego dokumentu, skoro strona kwestionuje zasadność ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie. Nadto powołując się na art. 7 k.p.a. stwierdzający, że organy administracji publicznej stoją na straży praworządności wskazał, że winny one podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej. Dopiero przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym określić można prawa i obowiązki strony. Zaniechanie przez organ I instancji czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, które powoduje wadliwość decyzji. Organ I instancji winien zgodnie z powyższą zasadą wyjaśnić w niniejszej sprawie kwestię ewentualnego zatarcia skazania i odnieść się do niej w uzasadnieniu decyzji. Nadto uzasadnienie decyzji organu I instancji nie odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. w którym organ winien przekonywująca i jasno wyjaśnić zajęte w sprawie stanowisko. Z decyzji musi wynikać, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważeniami argumentów ponoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych oraz nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczeniu życiowemu. Powyższe względy uzasadniały zdaniem organu odwoławczego uchylenie decyzji organu I instancji.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył J.M. wnosząc o jej zmianę poprzez uchylenie decyzji Starosty z dnia [...] marca 2016 roku i umorzenie postępowania. W skardze podniesiono zarzuty dotyczące:
- naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez spowodowanie, że ponownie decyzja obejmować może materiał dowodowy niekorzystny dla skarżącego i na jego podstawie mogą być ustalone okoliczności negatywne dla skarżącego co narusza zasadę reformationis in peius przy jednoczesnym wskazaniu, że odwołanie od decyzji organu I instancji pochodziło od strony, gdy faktycznie organ II instancji winien się opierać na całym materiale dowodowym, ale tylko tym, który został zgromadzony w aktach sprawy,
- naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji w miejsce zmiany decyzji i umorzenia postępowania, gdyż skarżący w sensie formalnoprawnym nie jest w tym postępowaniu osobą karaną i nie jest osobą wpisaną do ewidencji instruktorów nauki jazdy.
W uzasadnieniu skargi strona po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania i argumentacji odnoszonej przez organy w wydanych decyzjach podniosła, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem prawa. Decyzja Starosty została bowiem zaskarżona na korzyść strony. Organ II instancji winien wydać w takiej sytuacji decyzję na jej korzyść tj. uchylić decyzję stanowiącą przedmiot odwołania i umorzyć postępowanie. Przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania daje mu możliwość konwalidacji wadliwie dotychczas przeprowadzonego postępowania. Uzupełnienie postępowania w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy prowadzić będzie bowiem do wydania negatywnej decyzji dla strony. Uwzględniając natomiast materiał dowodowy dotychczas zgromadzony w sensie formalnoprawnym strona nie jest osobą karaną, co powoduje niemożność skreślenia jej z ewidencji instruktorów jazdy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Pismem noszącym datę [...] listopada 2016 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało, że do organu wpłynęło odwołanie J.M. od decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2016 roku, którą to decyzją skreślono stronę z ewidencji instruktorów nauki jazdy. Postępowanie administracyjne w sprawie odwołania od powyższej decyzji zostało zawieszone postanowieniem z dnia 7 listopada 2016 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesiono.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), art. 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przypadku, gdy przedmiotem zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego jest decyzja kasacyjna wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., rolą sądu jest dokonanie oceny, czy organ odwoławczy wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w wymienionych przepisach prawa.
Przed dokonaniem objętej skargą decyzji kontrolą legalności wskazać należy, że celem postępowania administracyjnego jest załatwienie indywidualnej sprawy administracyjnej poprzez wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej o prawach lub obowiązkach obywatela, wynikających z przepisów prawa materialnego. Zgodnie z zasadą ogólną zawartą w art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która uprzednio została rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ I instancji. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą powinien odpowiadać zakresowi rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest bowiem weryfikacja decyzji, a ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej (vide: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2008, str. 100-101). W wyroku z dnia 12 listopada 1992 r., sygn. akt V SA 721/92, ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął: "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone".
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Skorzystanie zatem z uprawnień kasacyjnych przez organ odwoławczy jest uzasadnione jedynie wówczas, gdy zachodzi konieczność usunięcia istotnych braków w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji.
Co do zasady, orzeczenie organu odwoławczego powinno mieć charakter reformacyjny (art. 138 § 1 k.p.a.), zaś uprawnienia kasacyjne tego organu mają charakter wyjątkowy i nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Należy zważyć, iż określone w ww. przepisie przesłanki nie mogą być rozpatrywane samoistnie bez związku z przewidzianymi w art. 136 k.p.a. obowiązkami organu odwoławczego w sferze postępowania wyjaśniającego. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Gdy zatem organ odwoławczy stwierdzi, że materiał zebrany w I instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy lub część bądź całość materiału została zgromadzona z naruszeniem prawa, w sposób uniemożliwiający uznanie pewnych faktów za udowodnione, dokonać winien oceny czy, w okolicznościach danej sprawy, wystarczające dla możliwości jej załatwienia będzie przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.), czy też rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub znacznej części.
W świetle powyższego w przypadku, gdy przedmiotem zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego jest decyzja kasacyjna wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., rolą sądu jest dokonanie oceny, czy organ odwoławczy wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w wymienionych przepisach prawa.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie mogło przeprowadzić, w oparciu o art. 136 k.p.a. postępowania uzupełniającego w ramach własnego postępowania.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że podstawę prawną wydania decyzji w przedmiocie wykreślenia danej osoby z ewidencji instruktorów nauki jazdy jest przepis art. 46 u.k.p. Zgodnie z tym przepisem skreślenie z ewidencji instruktorów nauki jazdy następuje m.in. w przypadku skazania danej osoby za popełnienie przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości.
W niniejszej sprawie organ II instancji wraz z odwołaniem wniesionym przez stronę skarżącą otrzymał akta administracyjne, w których obok dokumentacji związanej z wpisem do ewidencji instruktorów nauki jazdy znajdował się dokument urzędowy jakim jest informacja o osobie z Krajowego Rejestru Karnego. W dokumencie tym obok danych osobowych J.M. wskazano, jaki sąd wydał wyrok karny skazujący (Sąd Rejonowy), datę wydania wyroku i datę uprawomocnienia się orzeczenia (odpowiednio [...] lipiec 2014 r., i [...] sierpień 2014 r.), sygnaturę akt sprawy karnej ([...]), kwalifikację prawną czynu oraz podstawę prawną orzeczonych kar, środków karnych kompensacyjnych i zabezpieczających, dozoru kuratora, nałożonych obowiązków, warunków umorzenia postępowania karnego, orzeczone kary, środki karne, kompensacyjne, okres na jaki zawieszono wykonanie kary oraz informacje dotyczące wykonania orzeczonych kar i środków karnych. Z powyższego dokumentu w sposób jednoznaczny wynika, że skarżący J.M. został prawomocnie skazany za popełnienie przestępstwa z art. 197 § 2 k.k. kodeksu karnego czyli za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości. Wynika to z regulacji prawnych zawartych w k.k. Jednocześnie z informacji zawartej w informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego wynika, że strona skarżąca została za przestępstwo została skazana na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres lat dwóch. Nadto wymierzono jej karę grzywny w wysokości 50 stawek po 10 złotych oraz nałożono obowiązek przeproszenia pokrzywdzonej. Strona skarżąca jak wynika z zapisów wskazanego dokumenty uiściła grzywnę oraz wykonała obowiązek przeproszenia pokrzywdzonej. Tym samym zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzut skierowany do organu I instancji, że nie dysponował dokumentem pozwalającym poczynić ustalenia co okoliczności za jakie przestępstwo strona skarżąca została skazana oraz na jaką karę nie jest zasadny. Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji takim wyłącznym dokumentem nie jest tylko odpis prawomocnego wyroku z klauzulą prawomocności. W tym miejscu wskazać należy, że skarżący w żaden sposób nie podważał w złożonym odwołaniu jak również w złożonej skardze, danych wynikających z informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego, a jedynie twierdził, że nie został skazany za popełnienie przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości. Nie ustosunkował się w żaden sposób do danych wynikających z powołanego wyżej dokumentu. W przedmiocie zatarcia skazania na którą to okoliczność organ odwoławczy wskazuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podnosząc, iż organ I instancji nie uczynił w tym zakresie żadnych ustaleń podnieść należy, że kwestie zatarcia skazania w sposób jednoznaczny są uregulowane w przepisach zawartych w k.k. tj. w art. 106 i następne oraz w art. 76. Zgodnie z art. 76 § 1 k.k. zatarcie skazania w przypadku orzeczenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania następuje w upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.
Mając na uwadze powyższe ustalenia wynikające z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej należy stwierdzić, że nie zachodziły przesłanki do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w niniejszej sprawie w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. orzeczenia kasacyjnego. W przypadku ewentualnych wątpliwości organu co do danych wynikających z informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego, organ II instancji winien rozważyć możliwość przeprowadzenia dowodu z odpisu wyroku karnego zaopatrzonego w klauzulę prawomocności ze stwierdzeniem daty jego uprawomocnienia się i przeprowadzić ten dowód w ramach postępowania wyjaśniającego, jakie w oparciu o przepisy art. 136 k.p.a. może przeprowadzić rozpoznając ponownie sprawę w następstwie wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji. Dotyczy to również zwrócenia się do właściwego organu o dokument potwierdzający wpis skarżącego do ewidencji instruktorów nauki jazdy. Wskazać należy, że strona skarżąca nie kwestionowała, że jest wpisana do rejestru instruktorów jazdy i w zakresie jakich kategorii.
Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie w okolicznościach niniejszej sprawy nie tylko nie stanowi naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ale jest obowiązkiem organu II instancji wynikającym z istoty regulacji prawnych zawartych w k.p.a., a dotyczących postępowań przed organami odwoławczymi. Organ odwoławczy nie może natomiast mechanicznie korzystać z rozstrzygnięcia kasacyjnego, nie zważając na realia sprawy i faktyczny zakres zaskarżenia decyzji pierwszoinstancyjnej.
Raz jeszcze trzeba podkreślić, że zasadniczy cel postępowania odwoławczego sprowadza się do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją organu pierwszej instancji. Co do zasady przecież orzeczenie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub merytoryczno-reformacyjny (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Stanowi to bezpośrednią realizację zasady ekonomiki postępowania, gdyż służy przyspieszeniu załatwienia sprawy administracyjnej przez organy administracji publiczne, najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego. Temu samemu celowi służy instytucja przewidziana w przepisie art. 136 k.p.a. uprawniająca organ odwoławczy do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów sprawie, z którego to narzędzia organ odwoławczy może skorzystać na gruncie niniejszej sprawy. Jeżeli organ przyjął, że materiał dowodowy został w sposób nieprawidłowy zinterpretowany, to w takiej sytuacji rolą organu odwoławczego było przeprowadzenie oceny stanu faktycznego i prawnego, której wynikiem winno być orzeczenie merytoryczne, wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Brak takiej oceny w powiązaniu z treścią wydanej decyzji oznacza, że organ wyższego stopnia naruszył art. 138 § 2 k.p.a., a tym samym naruszył wyrażoną w art. 12 k.p.a. - zasadę ogólną postępowania administracyjnego - zasadę szybkości postępowania administracyjnego.
Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien dokonać jej merytorycznej oceny, uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku, a w szczególności w zakresie nałożonego na niego przez przepisy k.p.a. obowiązku dotyczącego ponownego rozpatrzenia sprawy i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Odnośnie podniesionego zarzutu naruszenia przez organ II instancji zasady zakazu reformationis in peius podnieść należy, że zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zakaz z art. 139 k.p.a. może być zaś naruszony tylko przez organ odwoławczy przy podejmowaniu rozstrzygnięć posiadających walor merytoryczny. Zakaz ten nie odnosi się natomiast do decyzji o charakterze kasacyjnym. Decyzja taka nie zamyka stronie drogi do uzyskania nowej decyzji i nie powoduje uszczerbku w jej sferze prawnej. Ponadto zakaz reformationis in peius nie wiąże organu I instancji przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzyganiu sprawy w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 9 października 2015r. sygn. akt I OSK 392/14 , Lex nr 1985921)
Stwierdzając wskazane wyżej naruszenie przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.