II SA/Go 719/05

II SA/Go 719/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /sprawozdawca/
Grażyna Staniszewska
Ireneusz Fornalik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Sygn. powiązane
I OSK 813/06 - Wyrok NSA z 2007-04-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.), Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Zakładów Przemysłu "U" spółka akcyjna w upadłości na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Syndyk Masy Upadłości Zakładu Przemysłu "U" pismem [...] z dnia [...].12.2004 r. wystąpił do Urzędu Miasta o sprostowanie w ewidencji gruntów zapisu dotyczącego działki o nr ewidencyjnym [...] poprzez wpisanie jako podmiotu ewidencyjnego Zakładów Przemysłu "U" SA.
W dniu [...] lutego 2005 r. Prezydent Miasta decyzją odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działki ewidencyjnej [...].
W wyniku złożonego przez Syndyka Masy Upadłości odwołania w dniu [...] kwietnia 2005 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W dniu [...] czerwca 2005 r. Prezydent postanowieniem [...] na mocy art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 kpa zawiesił postępowanie administracyjne dotyczące wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków.
W uzasadnieniu podano, że z dotychczasowego zbioru dokumentów znajdujących się w operacie ewidencji gruntów i budynków wynika, że działka nr [...] stanowi własność SP w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji.
W dniu [...].01.2005 r., [...].03.2005 r. wpisano w księdze wieczystej nr [...] dotyczącej działki nr [...] ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, skierowane przeciwko prawu użytkowania wieczystego działki nr [...] Zakładów Przemysłu "U" SA na rzecz prawa własności SP w zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji – ostrzeżenie wpisano z urzędu.
Ustalono również, że od wpisu do księgi wieczystej KW [...] dokonanego w dniu [...].01.2005 r. i [...].03.2005 r. Syndyk Masy Upadłości Zakładów Przemysłu złożył apelację do Sądu.
Z uwagi na powyższe organ – do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy zapisu działu II księgi wieczystej [...] przez sąd – zawiesił postępowanie.
Od tego postanowienia dnia [...].06.2005 r. zażalenie złożył Syndyk Masy Upadłości – wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu zażalenia podano, że zawieszenie postępowania jest bezpodstawne, gdyż stan prawny nieruchomości odnośnie stwierdzenia, że skarżący jest użytkownikiem wieczystym gruntu nie budzi wątpliwości, gdyż skarżący jest uwidoczniony w księdze wieczystej nr Kw [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy. Wpis jest prawomocny, z tego też względu nie ma podstaw do odmowy dokonania wpisu w ewidencji gruntów.
Natomiast postępowanie sądowe, z przyczyny którego wydano zaskarżone postanowienie, dotyczy kwestii zupełnie odrębnej od wpisu użytkowania wieczystego, dotyczy bowiem skargi Zakładów Przemysłu "U" SA w upadłości na dokonany wpis Komendy Wojewódzkiej Policji jako zarządcy przedmiotowej działki. Zdaniem skarżącego wpis ten jest odrębny od niniejszego postępowania z uwagi na fakt, że Sąd wpisując do księgi zarząd nieruchomością, nie dokonał wykreślenia użytkownika wieczystego księgi wieczystej. Z tego względu nie doszło – zdaniem skarżącego – do zmiany treści wpisu w księdze wieczystej, która miałaby wpływ na przedmiotowe postępowanie.
Ponadto skarżący wskazał, że jego zdaniem działania Geodety Miejskiego w tym postępowaniu są niezrozumiałe i wskazują na stronniczą postawę skierowaną ku Wojewódzkiej Komendzie Policji. Zdaniem skarżącego geodeta bezpodstawnie dokonuje "własnego śledztwa" celem wykazania, że pomimo uwidocznienia w księdze wieczystej, skarżący nie jest użytkownikiem wieczystym.
Zdaniem skarżącego zawieszenie postępowania pomimo braku podstaw, może być traktowane jedynie jako próba przedłużenia postępowania. Ponadto skarżący wskazuje, że nawet jeżeli w postępowaniu sądowym doszłoby do potwierdzenia stanowiska geodety, byłaby to przesłanka do wykreślenia skarżącego z ewidencji gruntów. Zdaniem skarżącego wpis w księdze wieczystej odnośnie użytkowania jest prawomocny.
W dniu [...].07.2005 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta.
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków – w ewidencji tej prawa osób i jednostek organizacyjnych co do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się na podstawie wpisów dokonywanych w księgach wieczystych. Z uwagi iż w księdze wieczystej ujawniono niezgodność między stanem prawnym nieruchomości, ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym – dokonanie zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczącego działki nr [...] może być dokonane po rozstrzygnięciu zagadnienia wstępnego jakim jest ustalenie praw do przedmiotowej nieruchomości.
Od postanowienia złożono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu:
- naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez błędne uznanie, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wcześniejszego wydania orzeczenia w postępowaniu sądowym;
- naruszenie przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez jego niezastosowanie;
- naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy z 6.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, poprzez zignorowanie i bezpodstawne podważenie rękojmi wiary ksiąg wieczystych.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty z zażalenia na postanowienie, nadto wskazując, że postanowienie narusza pośrednio przepis art. art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, bowiem wniosek o dokonanie zmian w operacie został złożony, gdy w księdze wieczystej nie było ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ze stanem wpisów. Dopiero na skutek wniosku skarżącego o dokonanie wpisu prawa w operacie gruntów i budynków, Geodeta Miejski wskazał sądowi przyczyny, dla których wpisano ostrzeżenie. Z tego względu – zdaniem skarżącego – pomimo, że urząd winien być bezstronny dopuścił się do podważenia rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych .
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że art. 7 kpa zgodnie z którym organy administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania stoją na straży praworządności i winny podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Uczestnik postępowania – Komendant Wojewódzki Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, dodatkowo wskazując, że w dniu [...] stycznia 2006r. została oddalona apelacja skarżącej spółki od wpisu ostrzeżenia do księgi wieczystej. Uczestnik wskazał, że w tej sytuacji rękojmia wiary ksiąg publicznych została wyłączona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył co następuje:
Skarga nie mogła zostać uwzględniona, albowiem zaskarżonemu postanowieniu nie można postawić zarzutu, iż zostało wydane z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Uchylenie postanowienia względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w prowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego czy też przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność postanowienia w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jego legalności, stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie nie uchybia prawu.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena czy wpis ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, stanowi podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie sprostowania wpisu w ewidencji gruntów.
Postępowanie administracyjne jest uregulowanym ciągiem czynności procesowych organu administracji publicznej i uczestników postępowania zmierzającym do rozpatrzenia i załatwienia sprawy administracyjnej.
Artykuł 97 § 1 pkt 4 k.p.a. pozwala organowi prowadzącemu postępowanie na jego zawieszenie wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jest to przy tym zagadnienie otwarte, tzn. takie, które nie było przedtem przesądzone na właściwej drodze.
Należy przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu przepisu mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. W niniejszej sprawie zagadnienie prawne ujawniło się w toku postępowania. Przez rozstrzygnięcie wstępnego zagadnienia należy rozumieć sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Należy również ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a zagadnieniem wstępnym.
Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest jednak stan prawny nieruchomości. Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie, a działania zmierzające do wyjaśnienia sprawy nie można odczytywać jako stronnicze działanie organu.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454) wydane zostało na podstawie art. 26 ust 2 ustawy z 17 maja 1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Przez ewidencję gruntów i budynków rozumie się jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami (art. 2 pkt 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę do założenia krajowego systemu informatycznego o terenie. Ewidencje gruntów i budynków obejmują informację dotyczące gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, oznaczenia ksiąg wieczystych. W ewidencji gruntów i budynków wskazuje się także właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych inne osoby fizyczne lub prawne w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części (art. 20 ust. 1 i 2 ustawy prawa geodezyjnego i kartograficznego).
Zgodnie z treścią rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków ewidencja obejmuje:
1) dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali,
2) dane dotyczące właścicieli nieruchomości.
W przypadkach braku danych, o których mowa w pkt 2, w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają (§ 10 ust. 1 i 2)
Zgodnie z treścią § 11rozporządzenia w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także:
1) dane dotyczące:
a) użytkowników wieczystych gruntów,
b) jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami,
c) państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych,
d) organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości,
e) użytkowników gruntów państwowych i samorządowych,
2) dane dotyczące osób i jednostek organizacyjnych, które władają gruntami na podstawie umów dzierżawy, zgłoszonych do ewidencji stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756, z 1999 r. Nr 60, poz. 636 i z 2000 r. Nr 45, poz. 531),
3) opis praw: osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w pkt 1 i 2 oraz w § 10 ust. 1 pkt 2, do gruntów, budynków i lokali,
4) informacje o dokumentach, które stanowiły podstawę do sporządzenia opisu, o którym mowa w pkt 3,
5) datę i zegarowy czas wpisania danych do bazy danych,
6) datę ostatniej weryfikacji danych.
Na mocy § 12 rozporządzenia prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia , do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie:
1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych,
2) prawomocnych orzeczeń sądowych,
3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali,
4) ostatecznych decyzji administracyjnych,
5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych,
6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.
Niniejsza sprawa dotyczy zmiany wpisu w ewidencji. W ewidencji tej wpisów dokonuje się nie tylko na podstawie wypisów dokonywanych w księgach wieczystych, ale również innych dokumentów – wymienionych w § 12 rozporządzenia. Zmiana wpisu jest również wpisem do ewidencji z tego względu § 12 rozporządzenia będzie miał zastosowanie. Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że ewidencja gruntów i budynków nie daje praw do nieruchomości. Ewidencja ta prowadzona jest jednak w celach informacyjnych, co oznacza iż dane gruntów i budynków w niej zawarte winny być zgodne ze stanem prawnym jak i faktycznym. Nie można uznać, iż organ prowadzący ewidencję, dokonuje wpisów na podstawie jednego z wymienionych w § 12 dokumentów bez uwzględnienia pozostałych dokumentów znajdujących się w zbiorze. Ponadto należy zwrócić uwagę, że organ rozstrzyga sprawę po przeprowadzeniu postępowania. Nie ma więc znaczenia, że w chwili złożenia wniosku o zmianę dokonania wpisu skarżący podmiot legitymował się wpisem do księgi wieczystej z którego wynikało, że jest użytkownikiem wieczystym. W toku postępowania administracyjnego sąd wieczystoksięgowy wpisał ostrzeżenie z którego wynikało, że w księdze wieczystej nr [...] istnieje niezgodność wpisów z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że w takiej sytuacji wypis z księgi wieczystej mógł stanowić podstawę do zmiany wpisu w ewidencji gruntów, tym bardziej gdy z innych dokumentów będących w posiadaniu organu nie wynika by były podstawy do zmiany wpisu w ewidencji. Ponadto w sprawie nie ulega wątpliwości, że działka o nr ewidencyjnym [...] jest w trwałym zarządzie uczestnika postępowania – Komendy Wojewódzkiej Policji. Okoliczności tej nie kwestionuje nawet sam skarżący. W ewidencji gruntów i budynków ujawnia się nie tylko właścicieli gruntów, ale również użytkowników wieczystych, jednostki organizacyjne sprawujące zarząd lub trwały zarząd nieruchomością czy też użytkowników. Wpisów dokonuje się na podstawie dokumentów określonych w § 12 rozporządzenia, a więc nie tylko na podstawie wypisu z księgi wieczystej.
Z uwagi na powyższe w niniejszym postępowaniu Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego, jak również nie został naruszony przepis § 12 ust. 1 pkt 1i 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Należy również zwrócić uwagę, że skoro w księdze wieczystej wpisano ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym to zgodnie z art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece to rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych została wyłączona.
W niniejszej sprawie w księdze wieczystej nr [...] wpisano ostrzeżenie o niezgodności wpisów księgi wieczystej ze stanem prawnym przeciwko użytkowaniu wieczystemu skarżącego. Ponadto z dokumentacji w posiadaniu której był organ wynikało, że wnioskodawca nie jest uprawniony do wykazania go w prowadzonej ewidencji jako użytkownik wieczysty. Jeżeli zachodzą rozbieżności między dokumentami prowadzące do braku możliwości ustalenia stanu prawnego – tak jak w niniejszej sprawie – organ jest zobowiązany przed rozstrzygnięciem sprawy je wyjaśnić. Jeżeli wyjaśnienie to związane jest z uprzednim rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez sąd - organ zawiesza postępowanie.
Z tego też względu Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego, jak również nie został naruszony przepis § 12 ust.1 pkt 1 i 3 rozporządzenia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które mogły by mieć wpływ na wynik sprawy. Z tego względu uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).
A. Juszczyk-Wiśniewska I. Fornalik G. Staniszewska