II SA/Go 714/20

II SA/Go 714/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-05-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-11-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz
Jarosław Piątek
Michał Ruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 6514/21 - Wyrok NSA z 2023-10-11
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 106 § 3, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 360
art. 132 ust. 3, 4a, 4b
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi S.S. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] r., nr [...]. II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącej S.S. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Komendant Powiatowy Policji
uznał st. asp. S.S. winną zarzucanych przewinień dyscyplinarnych i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.
Skarżącą obwiniono o to, że:
1. W okresie od [...] października 2019 r. do [...] stycznia 2020 r. prowadząc postępowanie przygotowawcze w formie śledztwa, powierzonego do prowadzenia
w całości, zarejestrowanego pod sygnaturą akt. [...],[...] zaniechała wykonania w zakreślonych terminach poleceń prokuratora sprawującego nadzór nad postępowaniem w przedmiocie anonimizacji akt sprawy zawierających dane dotyczące miejsca zamieszkania pokrzywdzonego, tj. przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r.
o Policji;
2. W okresie od [...] listopada 2019 r. do [...] stycznia 2020 r. prowadząc postępowanie przygotowawcze w formie śledztwa, powierzonego do prowadzenia w całości, zarejestrowanego pod sygnaturą akt. [...],[...] zaniechała rozpoznanie wniosku z dnia [...] listopada 2019 r. pełnomocnika pokrzywdzonego w zakresie udostępnienia poszczególnych materiałów sprawy, czym ograniczyła ustawowe uprawnienie pełnomocnika wynikające z dyspozycji art. 156 § 5 kodeksu postępowania karnego w postaci dostępu do akt postępowania przygotowawczego, tj. przewinienie dyscyplinarne określone w art. 132 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji.
Odwołanie od powyższego orzeczenia wniosła S.S., wnioskując o powołanie komisji do zbadania zaskarżonego orzeczenia, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci fotokopii opinii służbowej st. asp. S.S. z dnia [...] czerwca 2020 r., zwrócenie się do Komendanta Powiatowego Policji o wyciąg księgi wejść i wyjść interesantów znajdujących się na recepcji KPP, zwrócenie się do Prokuratury Rejonowej o nadesłanie materiałów postępowania przygotowawczego sygn. akt [...], ponowne przesłuchanie obwinionej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania dyscyplinarnego. Zaskarżonemu orzeczeniu strona zarzuciła naruszenie: 1. przepisów, które mogło mieć i miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 132 ust. 1 i 3, w zw. z art. 132 a punkt 2 ustawy o Policji - poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie i uznanie, że obwiniona dopuściła się zawinionego niewykonania obowiązków wynikających z poleceń służbowych wydanych przez uprawnionych na podstawie przepisów, nie mając zamiaru jego popełnienia, popełniając je jednak na skutek niezachowania ostrożności i wymaganej w danych okolicznościach mimo że możliwość taką przewidywała albo mogła i powinna przewidzieć, podczas gdy do takiego niewykonania i przewinienia dyscyplinarnego - nie doszło; 2. naruszenia przepisów, które mogło mieć - i miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 pkt 1 w zw. z art. 134 h i art. 134 a ustawy o Policji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie dalece niewspółmiernej (choć najniższej), bo niezasadnej kary nagany wobec obwinionej, której nie sposób zarzucić zawinionego postępowania w niniejszej sprawie, w szczególności - bez uwzględnienia okoliczności towarzyszących twierdzeniom wskazanym w stawianych obwinionej zarzutach, bez uwzględnienia braku jakichkolwiek negatywnych skutków postępowania obwinionej dla służby, dla którejkolwiek ze stron postępowania przygotowawczego, czy też innych osób z kręgu uczestników w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez obwinioną pod nadzorem Prokuratora Prokuratury Rejonowej D.S. pod sygnaturą [...], w tym w szczególności usunięcia i wyjaśnienia z Prokuratorem wszelkich ewentualnych nieprawidłowości przez obwinioną i cofnięcia wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przez ww. Prokuratora (co samo w sobie winno skutkować umorzeniem wszczętego postępowania dyscyplinarnego i co było podnoszone na wcześniejszym etapie postępowania), rodzaju ani stopnia (nikłego) naruszenia ciążących na obwinionej obowiązków, pobudek jej działania (przemęczenia i przeciążenia), zachowania obwinionej przed postawieniem zarzutów w niniejszej sprawie (20 lat wzorowej służby bez postępowania dyscyplinarnego jakichkolwiek kar lub zastrzeżeń ze strony przełożonych i nadzorujących, za to z nagrodami), ani dotychczasowego - wzorowego - przebiegu służy; 3. naruszenie przepisów, które mogło mieć - i miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 132 punkt 1 i 2 w zw. z art. 132 a punkt 2 oraz 134 h ust. 3 punkt 1 i 2 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie i pominięcie przez orzekającego okoliczności łagodzących, tj. niemożności zarzucenia obwinionej nawet nieumyślnego (nie miała zamiaru popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i nie popełniła go de facto, ponieważ zachowała ostrożność i to daleko idącą - wymaganą w okolicznościach sprawy, ponieważ ją przewidywała i mogła przewidzieć, tj.: zastrzeżenia i niejasności co do sposobu anonimizacji dokumentów przyjętego przez nadzorującego postępowanie Prokuratora, brak w KPP wymaganej przez Prokuratora pieczątki do oznaczenia zanonimizowanych akt, dostarczenie przez prokuratora niezanonimizowanego dokumentu (k.26), który powinien być zanonimizowany przez osobę, która akta do akt dołączyła (Prokuratora lub referenta Prokuratury Rejonowej), odebranie opóźnionej opinii medycznej i natychmiastowe przekazanie jej do nadzorującego Prokuratora w zaklejonej kopercie, tj. zanonimizowanej w sposób przyjęty w KPP; nierozpatrzenie wniosku o kopie akt sprawy z uwagi na jego nieopłacenie przez wnioskodawcę - o czym został poinformowany telefonicznie i do czego telefonicznie został wezwany oraz ostateczne cofnięcie wniosku z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych; brak jakichkolwiek zastrzeżeń do pracy obwinionej ze strony przełożonego pełniącego nad nią nadzór, tj. Naczelnika Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego P.D., który zeznając jednocześnie wskazał, że obwiniona jest bardzo dobrym funkcjonariuszem,
a w czasie trwania postępowania przygotowawczego będącego tłem niniejszej sprawy nie miał zastrzeżeń do wykonywania obowiązków przez obwinioną - ani nie wskazywał uchybień, ani nie nakazywał ich usunięcia); 4. naruszenia przepisów, które mogło mieć - i miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 135 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 134 i ust. 1 punkt 1 podpunkt d art. 2 ustawy o Policji poprzez ich nieuzasadnione niezastosowanie, tj. nieumorzenie postępowania mimo tego, że czynności wyjaśniające (zwłaszcza przesłuchanie obwinionej i przełożonego, świadka P.D.) rzeczywiście nie potwierdziły zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego) ani umyślnego, ani nieumyślnego), zwłaszcza wobec wielu nie dających się usunąć wątpliwości (choćby w datach odbioru, doręczenia i przekazywania akt pomiędzy Prokuraturą, KPP, a dalszymi uczestnikami postępowania, np. biegłym - brak wpisów poszczególnych dat), które w myśl zasad szeroko rozumianego postępowania karnego - w tym dyscyplinarnego - powinny być interpretowane wyłączenie na korzyść obwinionej, a Prokurator D.S. cofnęła wniosek o wszczęcie niniejszego postępowania; 5. naruszenie przepisów, które mogło mieć - i miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 132 ust. 4 a alt 2 ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie, tj. nieumorzenie postępowania pomimo przypadku mniejszej wagi, choć w niniejszej sprawie - nawet przy uznaniu, że przewinienie dyscyplinarne mogło mieć miejsce - niewątpliwie mamy do czynienia z przypadkiem mniejszej wagi, co powinno skutkować umorzeniem (niezasadnie) wszczętego postępowania dyscyplinarnego przeciwko obwinionej.
Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r, poz. 360 ze zm.), utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.
W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył przepisy zastosowane w sprawie oraz stwierdził, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na dokonanie oceny zarzucanych przewinień, a zarazem jest wystarczający do oceny zachowania st. asp. S.S., w zakresie popełnionych przez nią przewinień dyscyplinarnych.
Komendant podał, iż na żądanie Prokuratora wszczęto postępowanie dyscyplinarne przeciwko st. asp. S.S. i przedstawiono wymienione w zaskarżonym orzeczeniu zarzuty, w międzyczasie Prokurator cofnęła swoje żądanie, niemniej jednak postępowanie zostało już wszczęte i toczyło się z urzędu. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy nie budzi wątpliwości i uznać należy go za wystarczający do merytorycznego zakończenia sprawy, a zwłaszcza do stwierdzenia winy oraz zakresu odpowiedzialności obwinionej. W dalszej części uzasadnienia organ II Instancji odniósł się do zarzutów odwołania, podkreślając ponownie, że zgromadzony materiał dowodowy wbrew stanowisku adwokata wskazuje, że obwiniona popełniła zarzucane przewinienia dyscyplinarne. Komendant podał, iż przy wymierzeniu kary uwzględniono jako okoliczności łagodzące pozytywną opinię służbową obwinianej wydaną przez przywołanego w odwołaniu Naczelnika Wydziału Kryminalnego KPP asp. sztab. P.D.. Bezsprzecznie przełożony ocenił pozytywnie długi, wykraczający poza ramy czasowe niniejszych przewinień dyscyplinarny, bo aż trzyletni okres służby pełnionej przez obwinioną, biorąc pod uwagę całokształt wywiązywania się z nałożonych na podwładną obowiązków służbowych, jakości realizowanych zadań i czynności, samodzielności i przejawianej inicjatywy, terminowości wykonywanych zadań , planowania i organizacji pracy oraz ogólnych kompetencji takich jak rozwój własny i podnoszenie kwalifikacji, umiejętność współpracy, kulturę osobistą i dyspozycyjność. Dalej organ stwierdził, iż biorąc pod uwagę średnią ocen z przedmiotowej opinii służbowej przełożony wskazał, że obwiniana jest dobrym, a nie jak wskazała skarżąca bardzo dobrym funkcjonariuszem. Ponadto przewinienia dyscyplinarne zarzucane obwinionej nie są przewinieniami skutkowymi, tak więc przywoływana przez stronę skarżącą argumentacja dotycząca braku negatywnych skutków postępowania obwinionej dla służby jest w ocenie Komendanta chybiona. W zakresie przywołanego w odwołaniu od orzeczenia przeciążenia zadaniami służbowymi obwinionej, które miały wpływ na realizację jej obowiązków, w swoich wyjaśnieniach obwiniona nie podnosiła, iż przeszkodą uniemożliwiającą bądź w sposób znaczny utrudniającą jej wykonanie czynności w przedmiotowym postępowaniu przygotowawczym jest ponadprzeciętne obciążenie zadaniami służbowymi. W związku z czym należało uznać, że w tym zakresie nie odnotowano przeszkód aby zrealizować polecenia Prokuratora bądź też rozpoznać wniosek pełnomocnika pokrzywdzonego. Organ zgodził się ze skarżącą, że Naczelnik asp. sztab. P.D. wskazał na duże obciążenie obwinionej zadaniami służbowymi, jednakże ilość realizowanych zadań przez obwinioną w ocenie Komendanta nie odbiega znacząco od ilości zadań wykonywanych przez innych funkcjonariuszy Wydziału Kryminalnego KPP.
Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko o braku możliwości umorzenia postępowania dyscyplinarnego zawarte w postanowieniu o rozpatrzeniu zażalenia
z dnia [...] maja 2020 r. (karta 114-116). Zdaniem organu odwoławczego nietrafiony jest również zarzut obrońcy dotyczący dat odbioru, doręczania i przekazywania korespondencji pomiędzy Prokuraturą Rejonową, Komendą Powiatową Policji, a innymi uczestnikami postępowania. Obieg dokumentacji został opisany w zaskarżony orzeczeniu i znajduje swoje odzwierciedlenie w zgromadzonym dla potrzeb postępowania dyscyplinarnego materiale dowodowym.
Ponadto organ wskazał, że aby zastosować art. 132 ust. 4a ustawy o Policji, przewinienie dyscyplinarne jakiego dopuściła się obwiniona musi wyczerpywać jednocześnie znamiona wykroczenia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ponadto w świetle kilkukrotnych monitów Prokuratora w sprawie anonimizacji, trudno ocenić wagę zaistniałych przewinień jako znikomą.
W zakresie wniosku o powołanie komisji do zbadania zaskarżonego orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji, w ocenie wyższego przełożonego dyscyplinarnego, wniosek ten jest niezasadny. Powołanie komisji w niniejszej sprawie nie jest czynnością obligatoryjną, gdyż obwiniana została ukarana najniższą karą dostępną w katalogu kar dyscyplinarnych tj. karą nagany, a brak złożoności i zawiłości sprawy przemawia za rozstrzygnięciem sprawy bez powoływania komisji do rozpatrzenia odwołania. Także podnoszona przez skarżącą okoliczność jakoby obwiniona posiadała wątpliwości, co do obiektywizmu rzecznika dyscyplinarnego i Komendanta Powiatowego Policji - kom. T.K. przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy i wymierzeniu kary, nie przemawia za powołaniem komisji. Jak podaje skarżąca kom. T.K. jest uczestnikiem postępowania przygotowawczego prowadzonego pod sygn. [...] przez Prokuraturę Rejonową, w sprawie przekroczenia uprawnień przez ówczesnego Komendanta Powiatowego Policji R.W., w której to sprawie obwiniona ma status pokrzywdzonej. W ocenie organu II instancji samo uczestnictwo w innym postępowaniu w charakterze świadka przełożonego dyscyplinarnego, gdy obwiniona posiada w tej samej sprawie status pokrzywdzonej, nie może być uznane za ewentualny brak obiektywizmu w wymierzeniu kary, gdyż nadzwyczajnie brak jest ku temu jakichkolwiek, chociażby w najmniejszym stopniu uprawdopodobniających niniejszą tezę przesłanek. W zakresie wniosku
o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj. fotokopii opinii służbowej obwinionej z dnia [...] czerwca 2020 r. za okres służby od dnia 8 czerwca 2017 r. do 15 czerwca 2020 r. na okoliczność jej treści, to jest faktu , że praca obwinionej w tym okresie oceniona została pozytywnie i nie wskazano w niej informacji o jakichkolwiek zastrzeżeniach pod jej adresem, organ wskazał, że okoliczność jaka ma być udowodniona jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy.
Wniosek o zwrócenie się do Prokuratury Rejonowej o nadesłanie do akt niniejszej sprawy akt postępowania przygotowawczego prowadzonego pod sygn. [...] i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w tych aktach, w szczególności raportu z dnia [...] października 2017 r., w związku z wątpliwościami obwinionej, co do obiektywizmu rzecznika dyscyplinarnego przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy i wymierzeniu kary, Komendant uznał za nieprzydatny i nieistotny. Organ II instancji stanął na stanowisku, iż ponowne przesłuchanie obwinionej na okoliczność braku zawinienia z jej strony oraz braku podstaw do udzielenia nagany, a także wszelkich innych okoliczności istotnych dla sprawy i jej sprawiedliwego rozstrzygnięcia, nie jest konieczne. Obwiniona została przesłuchana w obecności obrońcy w dniu [...] lipca 2020 r., nie przyznała się do popełniania przewinień i szczegółowo odniosła się do zarzucanych czynów oraz uchybień wskazanych poprzez prokurator nadzorującą postępowanie przygotowawcze. Obwiniona zapoznała się z całością materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, nie wniosła żadnych istotnych dla sprawy wniosków dowodowych i jak podkreślił obrońca obwinionej wyjaśnienia obwinionej były obszerne.
Skargę na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji wniosła, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, S.S., która zarzuciła:
1. naruszenie przez oba orzekające w sprawie organy przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1, art. 8, art. 140 k.p.a. poprzez:
– niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a tym samym zapewnienia stronie bezstronności, równego traktowania;
– nieuwzględnienie w postępowaniu przed organem I stopnia wszystkich wniosków dowodowych skarżącej (wówczas: Obwinionej), w szczególności całości wniosków dowodowych zgłoszonych przez obrońcę skarżącej 22 czerwca 2020 r. i uzupełnionych pismem z dnia [...] czerwca 2020 r.
– brak rzetelnego i dokładnego wyjaśnienia sytuacji panującej w miejscu wykonywania służby skarżącej, głównie - podłoża i pobudek, które mogły kierować Komendantem Powiatowym Policji przy wszczynaniu postępowania dyscyplinarnego postanowieniem numer [...] z dni [...] marca 2020 r. oraz Komendantem Powiatowym Policji, który je kontynuował, zwłaszcza wobec późniejszego wyjaśnienia wszystkich kwestii związanych z prowadzeniem postępowania przygotowawczego przez skarżącą, również tych spornych, i cofnięcia żądania wszczęcia postępowania służbowego wobec ww. funkcjonariusza dokonanego przez Prokurator D.S. w dniu [...] marca 2020 r. wobec czego postępowanie dyscyplinarne w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć;
– nieuwzględnienie w postępowaniu i całkowite pominiecie znanego obu organom orzekającym faktu, że skarżąca w czasie wskazanym w zarzutach była ponadprzeciętnie obciążona obowiązkami służbowymi
– uznanie - bez podania szczegółowego, a właściwie: żadnego uzasadnienia, że zachowanie skarżącej, cieszącej się bardzo dobrą opinią służbową za okres przynajmniej ostatnich trzech lat - "nie było przypadkiem incydentalnym i przyczyniło się od obniżenia dyscypliny służbowej" nie wyjaśniając również, w jaki sposób mogło ono wpłynąć na obniżenie tej dyscypliny i w jakim zakresie, przy jednoczesnym zwróceniu uwagi na obowiązujące funkcjonariuszy policji zasady posłuszeństwa poleceniom służbowym które są bezdyskusyjne i nigdy nie były przez skarżącą podważane.
2. naruszenie przez oba orzekające w sprawie organy przepisów postępowania,
tj. art. 132 ust. 4b-4c ustawy o Policji poprzez ich niezastosowanie przez żaden z orzekających organów i nieodstąpienie od wszczęcia postępowania,
tj. nieprzeprowadzenie ze skarżącą udokumentowanej w formie notatki rozmowy dyscyplinującej pomimo ewentualnego, choć niewykazanego w postępowaniu dowodowym przewinienia mniejszej wagi o niskim, a właściwie znikomym stopniu społecznej szkodliwości, a nawet nierozważenie takiej możliwości podczas, gdy w przedmiotowej sprawie byłoby to całkowicie uzasadnione.
3. naruszenie przez oba orzekające w sprawie organy przepisów postępowania - art. 11, art. 140 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, tj. niewystarczające wyjaśnienie na czym konkretnie miałoby polegać zawinienie skarżącej (ponadprzeciętnie obciążonej obowiązkami służbowymi w postępowaniu i o czym oba organy orzekające miały wiedzę), co uzasadnia stopień winy uniemożliwiający uniewinnienie, odstąpienie od ukarania lub umorzenie postępowania, a jedynie stwierdzenie, że zawinienie miało miejsce, a nałożona kara jest odpowiednia;
4. naruszenie przez oba organy orzekające w niniejszej sprawie przepisów postępowania, które mogło mieć - i miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 135 ust 1 punkt 1) z w zw. z art. 134 i ust. 1 punkt 1) podpunkt d) alt. 2 Ustawy o Policji poprzez ich nieuzasadnione niezastosowanie, tj. nieumorzenie postępowania mimo tego, że czynności wyjaśniające (zwłaszcza przesłuchanie skarżącej i jej przełożonego, świadka P.D.) nie potwierdziły zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego - ani umyślnego, ani nieumyślnego), zwłaszcza wobec wielu nie dających się usunąć wątpliwości (choćby w datach odbioru, doręczenia i przekazywania akt pomiędzy Prokuraturą, KPP, a dalszymi uczestnikami postępowania, np. biegłymi - brak wpisów poszczególnych dat), które w myśl zasad szeroko rozumianego postępowania karnego - w tym dyscyplinarnego - powinny być interpretowane wyłącznie na korzyść skarżącej a Prokurator D.S. cofnęła wniosek o wszczęcie niniejszego postępowania;
5. naruszenie przez organ II. stopnia przepisów postępowania, które mogło mieć
- i miało - istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 135 m ust. 1 zdanie 1 Ustawy
o Policji poprzez jego niezastosowanie i niepowołanie komisji do zbadania zaskarżonego orzeczenia powołując się na jej fakultatywny (zgodnie z przepisami ww. ustawy) udział w postępowaniu w sprawie, która zdaniem organu II. stopnia nie jest złożona ani zawiła, a to pomimo zgłaszanych przez skarżącą wątpliwości co do obiektywizmu rzecznika dyscyplinarnego przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, co doprowadziło to m.in. wskazanego powyżej naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1. art. 8, art. 140 k.p.a.;
6. naruszenie przez organ II. stopnia przepisów postępowania, które mogło mieć
-i miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, tj. brak skorygowania przez organ drugiej instancji wadliwości orzeczenia organu pierwszej instancji w zakresie ponownego rozważenia wszelkich przesłanek odpowiedzialności i ograniczenie się w uzasadnieniu w większości do przytoczenia przebiegu postępowania i zarzutów odwołania oraz głównie powtórzenia argumentów organu I. stopnia i podkreśleniu zasad posłuszeństwa poleceniom służbowym funkcjonariuszy policji i zasad postępowania dyscyplinarnego, podczas gdy zasadnym w niniejszej sprawie było uchylenie orzeczenia organu l. stopnia i wydanie orzeczenia w przedmiocie umorzenia postępowania z uwagi na fakt, że czynności wyjaśniające nie potwierdziły zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego, a tym samym
7. naruszenie przez organ II. stopnia przepisów postępowania, które mogło mieć -i miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. naruszenie art. 135 j ust. 1 punkt 4) i ustęp 4 w zw. z art. 135 ust. 1 punkt 1 Ustawy o Policji poprzez utrzymanie zaskarżonego w mocy orzeczenia organu I. stopnia, podczas gdy zasadnym w niniejszej sprawie było uchylenie tego orzeczenia i wydanie orzeczenia w przedmiocie umorzenia postępowania z uwagi na fakt, że czynności wyjaśniające nie potwierdziły zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego;
8. naruszenie przez oba orzekające w sprawie organy przepisów prawa materialnego, tj. art. 132 ustęp 1 i 3 w zw. z art. 132 a punkt 2) Ustawy o Policji - przez jego nieuzasadnione zastosowanie i uznanie, że skarżąca dopuściła się zawinionego niewykonania obowiązków wynikających z poleceń służbowych wydanych przez uprawnionych na podstawie przepisów, nie mając zamiaru jego popełnienia, popełniając je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywała albo mogła i powinna przewidzieć, podczas gdy do takiego zawinionego niewykonania - i przewinienia dyscyplinarnego - nie doszło;
9. naruszenie przez oba orzekające w sprawie organy przepisów prawa materialnego, tj. art.134 punkt 1) w zw. z art. 134 h i art. 134 a Ustawy o Policji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie przez organ I. stopnia utrzymanej orzeczeniem organu II. stopnia dalece niewspółmiernej (choć najniższej), bo niezasadnej kary nagany wobec skarżącej, której nie sposób zarzucić zawinionego postępowania w niniejszej sprawie, w szczególności - bez uwzględnienia okoliczności towarzyszących twierdzeniom wskazanym w stawianych skarżącej zarzutach, bez uwzględnienia braku jakichkolwiek negatywnych skutków postępowania skarżącej dla służby, dla którejkolwiek ze stron postępowania przygotowawczego czy też innych osób z kręgu uczestników w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez skarżącą pod nadzorem Prokuratora Prokuratury Rejonowej D.S. pod sygnaturą [...], w tym w szczególności usunięcia i wyjaśnienia z Prokuratorem wszelkich ewentualnych nieprawidłowości przez skarżącą i cofnięcia wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przez ww. Prokuratora (co samo w sobie winno skutkować umorzeniem wszczętego postępowania dyscyplinarnego i co było podnoszone na wcześniejszym etapie postępowania), rodzaju ani stopnia (znikomego) naruszenia ciążących na skarżącej obowiązków, pobudek jej działania (przemęczenia i przeciążenia), zachowania skarżącej przed postawieniem zarzutów w niniejszej sprawie (dwadzieścia lat wzorowej służby bez postępowania dyscyplinarnego i jakichkolwiek kar lub zastrzeżeń ze strony przełożonych i nadzorujących, za to - z nagrodami), ani dotychczasowego - wzorowego - przebiegu całej służby:
10. naruszenie przez oba orzekające w sprawie organy przepisów prawa materialnego, tj. art.132 punkt 1) i 2) w zw. z art. 132 a punkt 2) oraz 134 h ust. 3 punkt 1) i 2) Ustawy o Policji poprzez jego niezastosowanie i pominięcie przez oba organy orzekające w niniejszej sprawie okoliczności łagodzących, tj. niemożności zarzucenia skarżącej nawet nieumyślności (nie miała zamiaru popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i nie popełniła go de facto, ponieważ zachowała ostrożność - i to daleko idącą - wymaganą w okolicznościach sprawy, ponieważ ją przewidywała i mogła przewidzieć, tj.: zastrzeżenia i niejasności co do (technicznego) sposobu anonimizacji dokumentów przyjętego przez nadzorującego postępowanie Prokuratura, brak w KPP wymaganej przez Prokuratora pieczątki do oznaczania zanonimizowanych akt, dostarczenie przez prokuratora niezanonimizowanego dokumentu (k. 26), który powinien być zanonimizowany przez osobę, która akta do akt dołączyła (Prokuratora lub referenta Prokuratury Rejonowej), odebranie opóźnionej opinii medycznej i natychmiastowe przekazanie jej do nadzorującego Prokuratora w zaklejonej kopercie, tj. zanonimizowanej w sposób przyjęty w KPP; nierozpatrzenie wniosku o kopie akt sprawy z uwagi na jego nieopłacenie przez wnioskodawcę - o czym został poinformowany telefonicznie i do czego telefonicznie został wezwany) oraz ostateczne cofnięcie wniosku z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych; brak jakichkolwiek zastrzeżeń do pracy skarżącej z strony przełożonego pełniącego nad nią nadzór, tj. Naczelnika Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego P.D., który zeznając jednoznacznie wskazał, że skarżąca jest bardzo dobrym funkcjonariuszem, a w czasie wskazanym w zarzutach była bardzo przeciążona zadaniami służbowymi, ą ponadto przez cały czas trwania postępowania przygotowawczego będącego tłem niniejszej sprawy nie miał zastrzeżeń do wykonywania obowiązków przez skarżąca - ani nie wskazywał uchybień ani nie nakazywał ich usunięcia.
Wobec powyższych zarzutów, strona wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia numer [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] sierpnia 2020 r. oraz poprzedzającego je orzeczenia numer [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] lipca 2020 r. w sprawie pod sygnaturą [...], a także zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według norm przepisanych (art. 200 i nast. p.p.s.a).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana po zawiadomieniu stron oraz umożliwieniu im wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem orzeczenia na posiedzeniu niejawnym, zarządzonym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Przedmiotem sporu między stronami niniejszego postępowania jest legalność wydanego przez Komendanta Wojewódzkiego orzeczenia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., którym utrzymano w mocy rozkaz personalny nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany.
Zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów zostały określone w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.). W myśl art. 132 ust. 1 tej ustawy, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej, przy czym naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy o Policji).
Otwarty katalog przypadków naruszenia dyscypliny służbowej zawiera art. 132 ust. 3 pkt 1-9 ustawy o Policji (w wersji przepisu na dzień wydawania zaskarżonego orzeczenia). W rozpoznawanej sprawie skarżącej przypisano naruszenie dyscypliny służbowej, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 1 polegające na odmowie wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego, względnie organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń policjantom, z wyłączeniem rozkazów i poleceń, o których mowa w art. 58 ust. 2 (w niniejszej sprawie - brak wykonania poleceń prokuratora w przedmiocie anonimizacji akt sprawy) oraz art. 132 ust. 3 pkt 2 polegające na zaniechaniu czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (w niniejszej sprawie - brak rozpoznania wniosku pełnomocnika w zakresie udostępnienia poszczególnych materiałów sprawy).
Jednocześnie ustawodawca w cytowanym artykule w ustępie 4a i 4b przewiduje, że w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne i wypełniającego jednocześnie znamiona wykroczenia, w przypadku mniejszej wagi lub ukarania grzywną, przełożony dyscyplinarny może nie wszczynać postępowania dyscyplinarnego, a wszczęte umorzyć. W przypadku zaś czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi przełożony dyscyplinarny może odstąpić od wszczęcia postępowania i przeprowadzić ze sprawcą przewinienia dyscyplinarnego udokumentowaną w formie notatki rozmowę dyscyplinującą.
W każdym jednak przypadku wymienione możliwe do przeprowadzenia czynności wiążą się ze stwierdzeniem istnienia przewinienia dyscyplinarnego.
Rozpatrując niniejszą sprawę w kontekście popełnienia przez skarżącą czynów określonych w ww. przepisach należało ocenić, czy poczynione przez organy ustalenia faktyczne w zakresie istotnym dla możliwości zarzucenia i przypisania skarżącej stwierdzonych naruszeń dyscypliny służbowej są wystarczające. Należy pamiętać, iż zaskarżone rozstrzygnięcie wydawane jest w granicach uznania administracyjnego. W tego typu sprawach sądy administracyjne badają zatem czy organy w konkretnej sprawie nie przekroczyły granic uznania, to jest czy ich decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów oraz czy organ uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza jednak, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Skoro jest to decyzja uznaniowa, to ramy tego uznania zostały wyznaczone przez art. 7 k.p.a. wskazujący na interes społeczny (w tym przypadku interes służbowy Policji wyrażający się w zagwarantowaniu sprawności działania w realizacji zadań określonych w art. 1 ustawy o Policji) oraz słuszny interes obywatela (tu policjanta). Zaznaczyć przy tym należy, że art. 7 k.p.a. nie określa hierarchii wartości, ani też zasad rozstrzygania konfliktów między nimi.
Z punktu widzenia struktury i celów postępowania administracyjnego można przyjąć, że wymienione w tym artykule interesy są prawnie równorzędne, co oznacza,
iż w procesie wykładni norm proceduralnych organ administracji publicznej nie może kierować się założoną a priori hierarchią tych interesów. W państwie prawa nie ma bowiem miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli (por. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, tezy do art. 7 k.p.a., LEX/el.2021, teza 1 i powołane w nim orzecznictwo).
W pierwszej kolejności Sąd pragnie podkreślić, iż do akt administracyjnych niniejszej sprawy zostały włączone tylko niektóre dokumenty z postępowania sprawy [...], podczas prowadzenia którego skarżąca miała się dopuścić naruszenia dyscypliny służbowej. Już ten fakt pozwala stwierdzić, iż kompletna ocena stopnia zawinienia zarzucanych naruszeń nie jest możliwa. Kolejną kwestią jest to, iż zgodnie z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego (a nie od ewentualnego zgłoszenia żądania). Z wybiórczo dołączonych do niniejszej sprawy dokumentów z akt [...] nie wynika, a organ nie przeprowadził w tym zakresie analizy, kiedy przełożony dyscyplinarny skarżącej zapoznał się z pismami Prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia [...] października 2019 r., a to właśnie w tych dokumentach Prokurator wskazuje na niedopuszczalne jego zdaniem zaniedbania (przewinienia dyscyplinarne). Trzeba mieć tu na uwadze, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego miało miejsce [...] marca 2020 r., a więc kilka miesięcy po złożeniu ww. pism przez Prokuratora.
W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na żądanie Prokuratora, który później to żądanie cofnął. W protokole z przesłuchania Prokurator stwierdził, że przewinienia prowadzącej postępowanie miały wpływ na rytmikę, ale nie doprowadziły do przewlekłości sprawy, ani nie opóźniły jej w sposób znaczący. Sprawa [...] została zakończona w dniu [...] maja 2020 r. skierowaniem aktu oskarżenia. Cofnięcie żądania wszczęcia postępowania pozwala więc stwierdzić, że nie mamy do czynienia z rażącymi przewinieniami. Z załączonych akt sprawy wynika, że policjantka nie była bierna wobec pism prokuratora, aktywnie prowadziła postępowanie przygotowawcze, które zakończyło się skierowaniem aktu oskarżenia do sądu.
Jak już wyżej wskazano, kontrola zaskarżonych orzeczeń w badanym postępowaniu nie obejmuje celowości wyboru przez organ administracji publicznej takiego a nie innego sposobu załatwienia sprawy, ale ogranicza się do zbadania,
czy wybór ten nie nosi cech dowolności. Organy winny więc w sposób przekonywujący wykazać, że przewinienia popełnione przez skarżącą zasługują na karę nagany, a nie na np. na rozmowę dyscyplinującą, ewentualnie na stwierdzenie winy i odstąpienie od ukarania. Pomimo że zwrot "odstąpienie od ukarania" mógłby sugerować, że nie mamy tu do czynienia z sankcją dyscyplinarną, to jednak tak nie jest. Wymieniona postać dyscyplinowania funkcjonariusza zawiera atrybuty kary, albowiem odstępując od ukarania, uznaje go jednak winnym przewinienia dyscyplinarnego.
Uzasadniając nałożoną karę, nie wystarczy jedynie wskazać na stawiane zarzuty. Należy zważyć także okoliczności łagodzące, które mogą wpływać na wymiar kary (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2007 r., II SA/Wa 2354/06, LEX nr 318265). Na podstawie akt zgromadzonych przez organy prowadzące badane postępowanie administracyjne można ustalić, iż skarżąca
to policjant z 20-letnim stażem, niekarana, z dobrą opinią bezpośredniego przełożonego, w ciągu ostatnich 3 lat nagradzana kilkukrotnie za zaangażowanie
w realizację zadań służbowych i wzorowe wykonywanie powierzonych obowiązków.
Bezpośredni przełożony strony podał, że "w okresie końca 2019 roku
i początku 2020 roku" skarżąca prowadziła około 30 spraw, dodatkowo sprawy zawieszone, plus postępowanie sprawdzające i pomoce prawne. Przełożony stwierdził również, że - na dzień sporządzania protokołu z jego przesłuchania było około 30 wakatów. Wynika z tego, że skarżąca w analizowanym okresie była mocno obciążona. Tłumaczenie organu, że inni policjanci byli równie obciążeni jest w ocenie Sądu niedopuszczalne.
Po pierwsze niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie skarżącej i w trakcie tego postępowania nie była oceniana praca innych policjantów. Podkreślić w tym miejscu należy, że to na przełożonych spoczywa obowiązek zapewnienia funkcjonariuszowi odpowiednich warunków dla wykonywania powierzonych mu zadań, udzielania mu pomocy poprzez odpowiedni nadzór nad procesem służby, organizowania służby w taki sposób, by obciążać funkcjonariusza obowiązkami
w rozmiarze umożliwiającym, przy dołożeniu przezeń przeciętnej staranności
i sumienności, ich należyte wykonanie. Zobowiązanie funkcjonariusza w karcie opisu stanowiska pracy do zapoznania się z regulaminami, instrukcjami i przepisami obowiązującymi na jego stanowisku służbowym nie wyłącza obowiązku służbodawcy jako organizatora procesu służby zaznajamiania funkcjonariuszy z zakresem ich obowiązków i sposobem wykonywania służby na wyznaczonych stanowiskach.
Po drugie nie można tracić z pola widzenia tła sprawy i okoliczności w jakich zapadały zaskarżone rozstrzygnięcia, co Sądowi znane również ze sprawy II SA/Go 822/20 zakończonej w dniu 28 kwietnia 2021 r. wyrokiem uchylającym rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie zwolnienia ze stanowiska oraz mianowania na stanowisko służbowe. Podkreślić tu bowiem należy, że sąd administracyjny, pełniący ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich, ma obowiązek ocenić nie tylko to, czy okoliczności wyraźnie wskazane w decyzji mają pokrycie w aktach sprawy i znajdujących się tam dowodach, ale również to, czy tych akt sprawy oraz innych dokumentów, które, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowią jej materiał dowodowy, wynikają inne okoliczności, pominięte przez organy, a istotne dla oceny sytuacji skarżącej i jej sytuacji prawnej. Takie ustalenia są konieczne przede wszystkim dla wyjaśnienia, czy te pominięte okoliczności mogły mieć wpływ na przypisanie skarżącej stwierdzonych naruszeń dyscypliny służbowej oraz na wymiar nałożonej kary.
Policjantce zarzuca się ponadto, że jej zachowanie spowodowało obniżenie dyscypliny, ale nie podano konkretnych okoliczności w jaki sposób i na czym to obniżenie dyscypliny miałoby polegać. Idąc takim tokiem rozumowania należałoby również zbadać u kogo nastąpiło obniżenie ww. dyscypliny przez zarzucane skarżącej czyny i ocenić taką osobę pod kątem przydatności do służby w Policji skoro, zdaniem organu, niewłaściwe prowadzenie postępowania przez jednego policjanta przenosi się na jakość pracy wykonywanej przez innego funkcjonariusza.
Stwierdzając w niniejszej sprawie naruszenie przez organy przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. (w zw. z art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji) mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c należało uchylić zaskarżony rozkaz, a ze względu na okoliczności sprawy i potrzebę pogłębienia ustaleń, również orzeczenie organu I instancji (art. 135 p.p.s.a.)
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią przedstawione wyżej uwagi, w szczególności uzupełnią wskazane braki w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy i wyjaśnią stwierdzone nieścisłości, a następnie dokonają jego oceny, czemu dadzą wyraz w uzasadnieniu spełniającemu wymogi, o jakich stanowi art. 107 § 3 k.p.a.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzono od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 497 zł, tj. wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 480 zł ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2015r., poz. 1800) raz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł.