II SA/Go 70/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. rozpoznał skargę Z.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o uznaniu zasiłku stałego za świadczenie nienależnie pobrane. Sprawa dotyczyła sytuacji skarżącego, wobec którego ogłoszono upadłość konsumencką. Z sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości wydzielono mu kwotę 18.000 zł na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, wypłaconą jednorazowo, ale przeznaczoną na okres 18 miesięcy. Organy uznały tę kwotę za dochód, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego do zasiłku stałego i w konsekwencji uznanie pobranego świadczenia za nienależne. Skarżący zarzucał m.in. nieprawidłowe zaliczenie kwoty na potrzeby mieszkaniowe do dochodu oraz brak wykazania przesłanek do uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, wskazując, że kwota wydzielona na potrzeby mieszkaniowe w postępowaniu upadłościowym stanowi dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, ponieważ nie jest świadczeniem okresowym ani jednorazowym świadczeniem socjalnym w rozumieniu przepisów. Podkreślono również, że skarżący nie dopełnił obowiązku informowania organu o zmianie sytuacji dochodowej, mimo stosownych pouczeń, a także nie współpracował w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, co uniemożliwiło rozważenie zastosowania przepisów o odstąpieniu od żądania zwrotu świadczenia. W związku z tym skargę oddalono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia dochodu w kontekście pomocy społecznej w przypadku osób objętych postępowaniem upadłościowym oraz obowiązek współpracy z organami pomocy społecznej.
Dotyczy specyficznej sytuacji osoby upadłej, której środki z masy upadłości zostały wydzielone na potrzeby mieszkaniowe.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kwota uzyskana z upadłości na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych stanowi dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kwota ta stanowi dochód, ponieważ nie jest świadczeniem okresowym ani jednorazowym świadczeniem socjalnym w rozumieniu przepisów, a jej otrzymanie powoduje przysporzenie majątkowe.
Uzasadnienie
Ustawa o pomocy społecznej definiuje dochód jako sumę miesięcznych przychodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Kwota wydzielona na potrzeby mieszkaniowe z masy upadłości nie jest wyłączona z dochodu ani nie stanowi jednorazowego świadczenia socjalnego, a jej otrzymanie polepsza sytuację finansową.
Czy brak poinformowania organu o zmianie sytuacji dochodowej (uzyskanie kwoty z upadłości) uzasadnia uznanie pobranego zasiłku stałego za nienależnie pobrany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak niezwłocznego poinformowania o zmianie sytuacji dochodowej, która wpływa na prawo do świadczenia, jest podstawą do uznania zasiłku za nienależnie pobrany.
Uzasadnienie
Ustawa o pomocy społecznej nakłada na osoby korzystające ze świadczeń obowiązek niezwłocznego informowania o każdej zmianie sytuacji dochodowej. Niewykonanie tego obowiązku, mimo stosownych pouczeń, prowadzi do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, jeśli zmiana ta skutkuje przekroczeniem kryterium dochodowego.
Czy brak współpracy strony z organami pomocy społecznej (np. odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego) uniemożliwia zastosowanie przepisów o odstąpieniu od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak współpracy strony uniemożliwia ocenę, czy występuje szczególnie uzasadniony przypadek, który mógłby stanowić podstawę do odstąpienia od żądania zwrotu, umorzenia lub rozłożenia na raty.
Uzasadnienie
Przepisy prawa pozwalają na odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach szczególnie uzasadnionych, jednak wymaga to oceny sytuacji życiowej i materialnej strony. Brak współpracy strony w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego uniemożliwia taką ocenę.
Przepisy (21)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 109
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 6 § pkt 16
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 98
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 98
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s. art. 104 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Prawo upadłościowe
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej
k.p.a. art. 163
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 106 § ust. 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 21 § ust. 1 pkt 1 lit. c
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwota uzyskana z upadłości na potrzeby mieszkaniowe stanowi dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. • Brak poinformowania organu o zmianie sytuacji dochodowej uzasadnia uznanie zasiłku za nienależnie pobrany. • Brak współpracy strony z organami pomocy społecznej uniemożliwia zastosowanie przepisów o odstąpieniu od żądania zwrotu świadczenia.
Odrzucone argumenty
Kwota uzyskana z upadłości na potrzeby mieszkaniowe nie stanowi dochodu. • Świadczenie nie zostało nienależnie pobrane, ponieważ skarżący informował o swojej sytuacji finansowej. • Należy odstąpić od żądania zwrotu świadczenia ze względu na szczególnie uzasadniony przypadek.
Godne uwagi sformułowania
Dochód kształtujący sytuację w sferze pomocy społecznej powinien mieć charakter dochodu konsumpcyjnego, tj. ze swej natury przeznaczonego na zaspokojenie potrzeb bytowych lub mogących służyć temu celowi. • Fakt, że środki finansowe wypłacono jednorazowo, nie czyni ich jednorazowym pieniężnym świadczeniem socjalnym. Ze swej istoty pozostają one bowiem nadal świadczeniem okresowym. • Wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranych z pomocy społecznej świadczeń musi poprzedzać postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do aktualnej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby zobowiązanej pod kątem możliwości zastosowania dobrodziejstw przewidzianych w art. 104 ust. 4 u.p.s.
Skład orzekający
Grażyna Staniszewska
sędzia
Krzysztof Rogalski
przewodniczący sprawozdawca
Michał Ruszyński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia dochodu w kontekście pomocy społecznej w przypadku osób objętych postępowaniem upadłościowym oraz obowiązek współpracy z organami pomocy społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby upadłej, której środki z masy upadłości zostały wydzielone na potrzeby mieszkaniowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów o pomocy społecznej w kontekście osób w trudnej sytuacji finansowej, objętych postępowaniem upadłościowym. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozumienie pojęcia dochodu i obowiązków informacyjnych.
“Upadłość a zasiłek stały: czy pieniądze na mieszkanie to dochód?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.