II SA/Go 683/20

II SA/Go 683/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 5305/21 - Wyrok NSA z 2022-11-22
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 360
art.132 ust 1, 2 i ust 3 pkt 2, art 132 a, art 135  ust 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A.K. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2020 roku Komendant Miejski Policji, na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2020 r. poz. 360), uznał winnym sierżanta A.K. - policjanta Policji Komendy Miejskiej Policji, tego że: w okresie od dnia [...] czerwca 2019 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r. jako prowadzący czynności wyjaśniające w sprawie o wykroczenie sygn. akt [...], o czyn z art. 107 kodeksu wykroczeń na szkodę K.V., popełnił przewinienie dyscyplinarne naruszając dyscyplinę służbową poprzez zaniechanie wykonania czynności służbowej polegającej na zweryfikowaniu informacji uzyskanych w trakcie przesłuchania świadków w prowadzonej sprawie, to jest przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 132 ust. 1 i 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 12 i § 13 Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie metodyki wykonywania przez Policję czynności administracyjno – porządkowych w zakresie wykrywania wykroczeń oraz ścigania ich sprawców (Dz. Urz. KGP nr 9 poz.48, zwane dalej w skrócie Zarządzeniem nr [...]) i wymierzył karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.
W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania dyscyplinarnego ustalono, iż w dniu [...] czerwca 2019 r. do Komisariatu Policji zgłosiła się K.V. celem złożenia zawiadomienia o niepokojeniu jej przez P.R. Od K.V. przyjęto zawiadomienie o wykroczeniu oraz przesłuchano ją w charakterze świadka. Materiały ze zgłoszenia zostały zakwalifikowane jako czyn z art. 107 kw tj. złośliwe niepokojenie, sprawie nadano sygn. [...] i przydzielono do prowadzenia - wówczas - st. post. A.K. W trakcie czynności wyjaśniających funkcjonariusz przesłuchał w charakterze świadka W.Ł. oraz O.H., natomiast w dniu [...] sierpnia 2019 r. przesłuchany został sprawca wykroczenia P.R. W dniu [...] sierpnia 2019 r. st. post. A.K. sporządził wniosek o ukaranie do sądu. W dniu [...] września 2019 r. Sąd Rejonowy wydał wyrok nakazowy uznając P.R. winnym zarzucanego mu czynu i wymierzył karę grzywny w wysokości 500 zł. W dniu [...] września 2019 r. P.R. dokonał zabójstwa K.V.
Przesłuchany w charakterze obwinionego sierż. A.K. nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Wyjaśnił, że z polecenia dyżurnego komisariatu przyjął zawiadomienie z art. 107 kw, natomiast po przyjęciu zawiadomienia materiały przekazał dyżurnemu komisariatu. Podał, że nie pamięta, aby K.V. dołączyła do zawiadomienia jakieś dokumenty tj. wydruki z telefonu lub komputera. Otrzymał do prowadzenia wykroczenie zarejestrowane pod sygn. [...]. Postępowanie rejestruje w systemie kierownik. Wyjaśnił, że prowadził czynności wyjaśniające w tej sprawie i przesłuchał trzy osoby. Obwiniony podał, że nie został przeszkolony jak ma prowadzić wykroczenie, jakie czynności się wykonuje w sprawie o wykroczenie, sprawa dotycząca K.V. była pierwszym postępowaniem o czyn z art. 107 kw.
Dalej organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2020 r. sierż. A.K. w Prokuraturze Okręgowej został przedstawiony zarzut o czyn z art. 231 kk. Funkcjonariusz nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu.
W toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego przesłuchano świadków oraz uzyskano kopie materiałów z postępowania przygotowawczego, w tym przesłuchań świadków – bezpośrednich przełożonych obwinionego. Przesłuchany w charakterze świadka T.S. zeznał, że obwiniony nie przychodził do niego i nie konsultował z nim czynności już wykonanych oraz czynności do wykonania w sprawie. Przesłuchana w Prokuraturze Okręgowej K.W. zeznała, że jej dekretacja nie była wiążąca, nie narzucała kwalifikacji prawnej lecz przyjęła wstępną kwalifikację co oznacza, że jeżeli kierownik lub funkcjonariusz prowadzący mieliby wątpliwości to by to zgłosili.
W ocenie organu nie można zgodzić się z tokiem rozumowania obwinionego, że tylko przełożeni dyscyplinarni są odpowiedzialni w kwestii przyjętej kwalifikacji prawnej czynu i czynności wskazanych w karcie nadzoru do wykonania przez prowadzącego postępowanie. To policjant wykonując czynności w postępowaniu, przed przesłuchaniem sprawcy decyduje czy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na przesłuchanie osoby jako sprawcy czynu zabronionego określonego przy przyjęciu zawiadomienia, czy też należy zarzut rozszerzyć o inne czyny. Wskazane w karcie nadzoru czynności były tylko wstępnymi czynnościami kreślonymi na podstawie protokołu zawiadomienia o wykroczeniu. Pomimo posiadanej wiedzy o tym, że P.R. może nielegalnie posiadać broń nie skonsultował dalszych czynności z przełożonymi, ani też nie podjął próby zweryfikowania tej informacji. Nie dokonał np. sprawdzenia P.R. w systemie policyjnym KSIP odnośnie pozwolenia na broń, nie wystąpił do Wydziału Postępowań Administracyjnych KWP ze stosownym zapytaniem o ewentualne pozwolenie na broń wydane dla P.R., czy wykonanie przeszukania w miejscu zamieszkania mężczyzny. Nie zadał pytania o broń w trakcie przesłuchania sprawcy wykroczenia. Ponadto mając w aktach sprawy screeny wiadomości, w których P.R. wskazał, iż choruje na schizofrenię paranoidalną, w trakcie przesłuchania w dniu [...] sierpnia 2019 r. nie zweryfikował w żaden sposób tej wiadomości. Dopiero wykonanie niniejszych czynności pozwoliłoby na kompleksową ocenę materiału dowodowego i być może zmianę kwalifikacji prawnej czynu, a także charakter postępowania. Postępowanie obwinionego w trakcie prowadzonych czynności wyjaśniających w sprawie o wykroczenie na szkodę K.V. było niewłaściwe, gdyż nie dokonał on sprawdzenia informacji uzyskanych w trakcie przesłuchania świadków.
Komendant Miejski Policji wskazał, że nie można pominąć faktu iż w czerwcu 2019 r. obwiniony był dopiero drugi miesiąc w Komisariacie Policji [...] Nie mógł nabrać jeszcze doświadczenia, a jak sam wyjaśnił nie było szkoleń odnośnie metodyki prowadzenia czynności wyjaśniających w sprawie o wykroczenia. Jednak sam obwiniony również nie zgłaszał potrzeb szkoleniowych swoim przełożonym. W trakcie postępowania dyscyplinarnego nie uzyskano dokumentu potwierdzającego zapoznanie obwinionego z aktem wewnętrznym - Zarządzeniem nr 323 Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie metodyki wykonywania przez Policję czynności administracyjno – porządkowych w zakresie wykrywania wykroczeń oraz ściągania ich sprawców, jednakże jest to obok ustawy kodeks wykroczeń i ustawy kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia podstawowy akt prawny przy prowadzeniu czynności wyjaśniających w sprawach o wykroczenie. Funkcjonariusz powinien znać ten dokument i zapoznać się z nim w ramach samokształcenia. Organ wskazał, że okolicznościami mającymi wpływ na złagodzenie kary jest fakt posiadania przez obwinionego pozytywnej opinii, nadto to iż prowadząc dane postępowanie obwiniony nie zdążył nabyć doświadczenia zawodowego.
Od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] A.K., działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie:
-art. 132 ust. 1 i 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 13 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 zarządzenia nr 323 poprzez błędne zastosowanie tychże przepisów, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż obwiniony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego;
-art 135g ust 1 i 2 ustawy o Policji w zw. z zw. z § 13 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 zarządzenia nr 323 przez niewłaściwe zastosowanie w.w. przepisów polegające na uwzględnieniu w toku postępowania wyłącznie dowodów przemawiających na niekorzyść skarżącego, jak również rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącego niedających się usunąć w toku postępowania wątpliwości, a w konsekwencji poprzez uznanie skarżącego winnego zarzucanego mu przewinienia:
- podczas gdy nie dające się usunąć wątpliwości należało rozstrzygnąć na korzyść obwinionego, w szczególności dotyczy to wątpliwości, jakie pojawiły się w związku z tym, że z żadnych dowodów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika, że zachodziła konieczność zweryfikowania jakichkolwiek materiałów, a wręcz przeciwnie z dokumentacji sprawy wynika, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. i kolejnych dniach miało zostać złożone kolejne zawiadomienie, co wcześniej zostało ustalone między zastępcą Komendanta a I.A. oraz dyżurnym,
- podczas gdy odwołujący A.K. nie został zapoznany z przepisami prawa wewnętrznego w zakresie zarządzenia nr 323 wymienionego w zarzucie postawionym obwinionemu, a w konsekwencji wykluczona zostaje prawna możliwość postawienia obwinionemu zarzutu naruszenia § 12 i § 13 ww. zarządzenia, nie wiadomo także dokładnie, o który przepis chodzi bowiem KMP tego nie określił, nadto odwołujący nie otrzymał do zapoznania się w.w. dokumentu i co więcej organ I instancji nie posiada udokumentowanej czynności zapoznania się,
- podczas gdy w sprawie o wykroczenie sygn. akt [...] o czyn z art. 107 kw na szkodę K.V. został wydany przez Sąd Rejonowy wyrok nakazowy na podstawie materiału dowodowego przedłożonego do sądu wraz z wnioskiem o ukaranie obwinionego P.R., co więcej Sąd nie dopatrzył się konieczności uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, ani zmiany kwalifikacji prawnej czynu.
Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności organ przywołał treść mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy o Policji, tj. art. 132 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art.132a, art. 134h ust 1, art. 135g.
Organ odwoławczy wskazał, że odwołanie nie może zostać uwzględnione. Analiza materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy pozwala na stwierdzenie, iż postępowanie dyscyplinarne wyjaśniło wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i wykazało stopień zawinienia policjanta. Zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy nie budzi wątpliwości i uznać należy go za wystarczający do merytorycznego zakończenia sprawy, a zwłaszcza do stwierdzenia winy oraz zakresu odpowiedzialności obwinionego.
Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów stawianych przez skarżącego organ II instancji wskazał, że obrońca nie wskazał na czym miało polegać błędne zastosowanie w/w przepisów, a zebrany w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego materiał dowodowy dał podstawy do uznania obwinionego winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. W ocenie organu obwiniony dopuścił się zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i fakt ten został udowodniony w zebranym materiale dowodowym. Rzecznik dyscyplinarny w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego zbadał wszystkie okoliczności, zarówno te na korzyść obwinionego jak i na jego niekorzyść. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że po przesłuchaniu świadka O.H. obwiniony był w posiadaniu informacji, że P.R. wysłał pokrzywdzonej i innym osobom zdjęcie broni, którą ponoć sobie kupił, a z załączonych do przesłuchania wydruków rozmów wynika że P.R. trenuje strzelanie. Obwiniony nie sprawdził tej informacji w dostępnych systemach policyjnych. W momencie przekazania sprawy policjantowi i sporządzenia karty nadzoru przełożony nie jest w stanie wpisać i przewidzieć wszystkie czynności do wykonania. W karcie nadzoru przełożony dokonał zapisu: "dalsze czynności zgodnie z ustaleniami", za takie ustalenie należy traktować informację o posiadaniu broni przez P.R.
Odnośnie nie zapoznania obwinionego z przepisami wewnętrznymi zarządzenia nr 323 organ stwierdził, że mimo iż organ I instancji nie posiada udokumentowanego zapoznania się obwinionego z cytowanym aktem prawnym, należy przyjąć, iż sierż. A.K. był zobowiązany do zapoznania się z niniejszym aktem w ramach wykonywanych przez niego czynności do prowadzonych postępowań w sprawach o wkroczenie. W karcie opisu stanowiska pracy obwinionego, znajdującej się w aktach postępowania dyscyplinarnego (k - 97), z którą policjant zapoznał się w dniu [...] kwietnia 2019 r. widnieje jego własnoręczny podpis pod teksem "zapoznał się i przyjmuje do stosowania", ponadto w tej samej karcie opisu stanowiska pracy obwinionego jako jedno z zadań/obowiązków widnieje zapis "prowadzenie dokumentacji związanej z wykroczeniami na podstawie szczególnych przepisów zarządzenia [...] KGP z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie metodyki wykonywania przez Policję czynności administracyjno-porządkowych w zakresie wykrywania wykroczeń oraz ścigania ich sprawców.’’ Faktem jest również, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. obwiniony uczestniczył w szkoleniu organizowanym przez Wydział Prewencji KMP, które dotyczyło metodyki wykonywania czynności administracyjno-porządkowych w zakresie wykrywania wykroczeń oraz ścigania ich sprawców. Obwiniony był prowadzącym postępowanie i w przypadku jakichkolwiek wątpliwości czy braku znajomości przepisów powinien udać się po poradę do przełożonego. Obwiniony nie zrobił tego, nie zgłosił przełożonym chęci uczestnictwa w szkoleniu. Odnosząc się do kolejnego zarzutu odwołania organ II instancji wskazał, że § 12 i § 13 zarządzenia 323 dotyczą czynności wyjaśniających w sprawie o wykroczenie w zakresie gromadzenia i weryfikowania materiału dowodowego. Organ wskazał, że skarżący jako prowadzący czynności dowodowe zobowiązany był do zbadania wszystkich okoliczności w sprawie, czego nie uczynił. Odnosząc się do wątpliwości co do orzeczonej kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku organ podniósł, że w trakcie postępowania obwiniony zmienił miejsce pełnienia służby, a nie stanowisko.
Od powyższego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. A.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz orzeczenia nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Komendanta Miejskiego Policji, nadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
- art. 135g ust. 1 i 2 ustawy o Policji w zw. z zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 zarządzenia nr 323 przez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżący winnien we własnym zakresie zapoznać się z wewnętrznymi przepisami prawa i w konsekwencji nie dające się usunąć wątpliwości na siłę organy obu instancji rozstrzygnęły na niekorzyść skarżącego, podczas gdy skarżący A.K., co jest bezsporne, nie został zapoznany z przepisami prawa wewnętrznego w zakresie zarządzenia nr 323 wymienionego w zarzucie jaki został postawiony skarżącemu i tym samym wykluczona zostaje prawna możliwość postawienia obwinionemu zarzutu naruszenia § 13 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 ww. zarządzenia nr 323, którego skarżący nie otrzymał do zapoznania się i co więcej organ I instancji nie posiada udokumentowanej czynności zapoznania się, choć taki dokument winien posiadać;
- art. 135g ust. 1 i 2 ustawy o Policji przez przyjęcie, że skarżący nie zweryfikował informacji uzyskanych w trakcie przesłuchania świadków w prowadzonej sprawie, podczas gdy skarżący nie miał pojęcia o wizycie K.K. i K.V. w dniu [...] sierpnia 2019 r., którym towarzyszył funkcjonariusz I.A., a nadto przez pominiecie okoliczności że w sprawie o wykroczenie sygn. akt [...] o czym z art. 107 kw został wydany wyrok nakazowy przez Sąd Rejonowy na podstawie materiału dowodowego przedłożonego do Sądu wraz z wnioskiem o ukaranie obwinionego P.R., gdzie Sąd nie dopatrzył się konieczności uzupełnienia materialu dowodowego, ani zmiany kwalifikacji prawnej czynu,
- art. 132 ust. 1 i 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 zarządzenia nr 323 poprzez błędne zastosowanie tychże przepisów, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż skarżący dopuścił się popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego opisanego w zaskarżonym orzeczeniu, w sytuacji gdy żaden z organów nie zdołał wykazać, że skarżący został zapoznany z zarządzeniem nr 323;
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dacie wydania orzeczenia zajmował już inne stanowisko – policjanta Ogniwa Patrolowo – Interwencyjnego Policji Komendy Miejskiej Policki. W momencie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego skarżący pełnił służbę na stanowisku referenta ds. wykroczeń, organizacji służby, nieletnich i patologii Referatu Prewencji Policji Komendy Miejskiej Policji i nie wiadomo, o które stanowisko chodzi w orzeczeniu dyscyplinarnym. Nie sposób podzielić stanowiska KWP, jakoby skarżący zmienił jedynie miejsce służby, a nie stanowisko, bowiem od momentu przeniesienia skarżącego na inne stanowisko wykonuje on innego rodzaju obowiązki.
Skarżący podniósł, iż po postawieniu mu zarzutów, w toku postępowania dyscyplinarnego okazało się, że skarżący nie został zapoznany z aktem wewnętrznym obowiązującym od 2008 r., a konkretnie z zarządzeniem na podstawie którego postawiono skarżącemu zarzut naruszenia jego przepisów, czyli § 13 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 zarządzenia 323. KP przyznała fakt, że skarżący nie został zapoznany z ww. zarządzeniem, w dokumentacji brak jest potwierdzenia zapoznania skarżącego tym dokumentem. Skarżący nie mógł naruszyć przepisu, który nie został mu udostępniony do zapoznania się. Wbrew stanowisku KWP, świetle ww. przepisów prawa wewnętrznego, tj. zarządzenia nr 323, które to przepisy w inkryminowanym czasie nie były znane skarżącemu, nie sposób uznać, że skarżący winien się do nich stosować, a konkretnie do treści § 13 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 zarządzenia i w konsekwencji nie sposób też uznać, że skarżący miałby naruszyć przepis prawa wewnętrznego, z którym nie został zapoznany.
Skarżący zwrócił uwagę na stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2009 r., II SA/Wa 1216/2009, gdzie WSA podnosi, iż o istnieniu obowiązku funkcjonariusza można mówić wówczas, gdy taki obowiązek istnieje i nie może być on dorozumiany.
Zatem o ile skarżący zgadza się, iż ma obowiązek samokształcenia i doskonalenia zawodowego, to jednak nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem KWP, że sam powinien szukać i zapoznawać się z przepisami prawa wewnętrznego, które nie mają charakteru prawa powszechnie obowiązującego. Skoro akt prawa wewnętrznego organów administracji publicznej, a takim niewątpliwie jest zarządzenie nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2008 r. nie ma charakteru źródeł prawa powszechnie obowiązującego, to nie można wymagać ich przestrzegania i kreowania na tej podstawie obowiązku funkcjonariusza, bez wcześniejszego i udokumentowanego zapoznania z ich treścią podmiotów zobowiązanych do ich respektowania.
Skarżący zarzucił, że organ II Instancji nie dopatrzył się w tym zakresie żadnego uchybienia choć bezsprzecznym jest, że przełożony dyscyplinarny, jak i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględnić okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego, a niedające się usunąć wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść obwinionego co wynika z powołanej powyżej treści art. 135g ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Niezależnie jednak od powyższego skarżący podniósł, iż w dniu [...] sierpnia 2019 r. nie został powiadomiony o jakichkolwiek czynnościach wykonanych z udziałem Policjanta CBŚP I.A. z zastępcą Komendanta KP, czy też dyżurnego, którzy jak wynika z dokumentacji mieli doskonałą wiedzę po co tak naprawdę stawili się do KP K.V. i K.K. Skarżący nie otrzymał polecenia, aby osoby te przesłuchać lub przyjąć jakieś nowe dowody. Z materiału dowodowego wynika, że osoby te przyszły do Komendy w zupełnie innym celu, w celu złożenia zawiadomienia o przestępstwie. Do obowiązków skarżącego nie należy przyjmowanie zawiadomień o przestępstwie, w czym pomagał im funkcjonariusz CBŚP I.A. Skarżący podkreślił, że o sytuacjach jakie miały miejsce w dniu [...] sierpnia 2019 r. dowiedział się dopiero czytając akta postępowania dyscyplinarnego, tj. po okazaniu akt sprawy.
Zdaniem skarżącego z prowadzonego w sprawie postępowania dyscyplinarnego wynika, że badane były wyłącznie okoliczności przemawiające na niekorzyść obwinionego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza winy skarżącego. Całość zebranego materiału dowodowego nie daje podstawy do uznania, że skarżący dopuścił się zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na ustalenie, że w przedmiotowej sprawie doszło do przewinienia dyscyplinarnego. Zdaniem skarżącego ocena dokonana przez organ II instancji, z uwagi na jej dowolność i sprzeczność z zasadami logiki, jest całkowicie chybiona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej określana w skrócie – p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a)naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b)naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c)inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W ocenie Sądu zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego eliminację z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Stosownie do art. 132 ust. 2 tej ustawy, naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów.
W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko zgodnie z którym w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o Policji nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 12 września 2014 r., I OSK 2266/13, CBOSA). W myśl art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące jednak jedynie wezwań, terminów, doręczeń i świadków z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym nie stosuje się również art. 184 k.p.k. Pośród odpowiednio stosowanych przepisów procedury karnej przykładowo można wskazać regulacje dotyczące podstawowych zasad procesowych: domniemania niewinności obwinionego, zasady in dubio pro reo, swobodnej oceny dowodów, badania oraz uwzględniania okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego (por. System Prawa Administracyjnego, tom 11, Stosunek służbowy, pod red. R. Hausera, A. Wróbla, Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2011, s. 457).
W myśl art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji ( w wersji obowiązującej na datę zdarzenia) naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy.
Wymaga podkreślenia, że wina jest nieodłącznym atrybutem odpowiedzialności o charakterze represyjnym, zatem również odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wina jest przesłanką odpowiedzialności służb mundurowych. Przypisanie winy wymaga zatem jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej.
Zgodnie z art. 132a ustawy o Policji przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant:
1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi;
2) nie mając zamiaru popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że taką możliwość przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć.
Z przytoczonego przepisu art. 132a wynika, że przewinienie dyscyplinarne może zostać popełnione z winy umyślnej lub z winy nieumyślnej. Przewinie dyscyplinarne jest zawinione, jeżeli policjant ma zamiar jego popełnienia, tj. chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi. Zapis przepisu art. 132a pkt 1 odwołuje się do funkcjonującej na gruncie k.k. instytucji winy umyślnej, w ramach której występuje zamiar bezpośredni lub ewentualny. Przewinienie popełnione z winy nieumyślnej – może przybrać formę niedbalstwa lub lekkomyślności. W przepisie art. 132a pkt 2 ustawodawca wskazał, że przewinienie dyscyplinarne będzie zawinione, jeżeli policjant, nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł przewidzieć.
Spór prawny w badanej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia, czy przypisany skarżącemu w zaskarżonym orzeczeniu czyn, zawierający stwierdzenie naruszenia dyscypliny służbowej w zakresie zaniechania czynności, był wystarczający do przyjęcia, iż naruszył on dyscyplinę służbową, o której mowa w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji.
Naruszenie dyscypliny służbowej, jako podstawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta winno zostać powiązane każdorazowo z zawinionym przekroczeniem uprawnień lub niewykonaniu obowiązków. Wskazać przy tym należy, przekroczenie uprawnień lub niewykonanie obowiązków przez policjanta (art. 132 ust. 1 i ust. 2) nie może występować jako samoistna kwalifikacja prawna naruszenia dyscypliny służbowej, gdyż konieczne jest wykazanie związku tego przepisu z innymi przepisami prawa, które kreują określony obowiązek lub rozkazami i poleceniami wydanymi przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Nie można bowiem wymierzać kary dyscyplinarnej policjantowi za niewykonanie czynności, jeżeli nie zostały one jednoznacznie określone (por. stanowisko NSA w wyroku I OSK 231/16).
W rozpatrywanej sprawie skarżącemu zarzucono naruszenie dyscypliny służbowej polegające na zaniechaniu wykonania czynności służbowej zweryfikowania informacji uzyskanych w trakcie przesłuchania świadków w prowadzonej sprawie. Postępowanie dyscyplinarne prowadzone było na podstawie art. 132 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy obowiązek przeprowadzenia przez skarżącego określonych czynności służbowych organy obydwu instancji wywodziły z § 12 i § 13 zarządzenia 323. Zgodnie z treścią § 12 zarządzenia 323 przed sporządzeniem wniosku o ukaranie należy:
1)ustalić okoliczności faktyczne zdarzenia;
2) ustalić imię i nazwisko, miejsce pobytu i inne dane osobowe sprawcy wykroczenia, wymagane przez art. 57 2 i 3 oraz art. 54 8 k.p.w.;
3)zebrać i zabezpieczyć dowody, ustalić świadków oraz odebrać przedmioty uzyskane w wyniku wykroczenia, podlegające przepadkowi lub których posiadanie jest zabronione;
4)ustalić i zebrać inne dane niezbędne do sporządzenia wniosku o ukaranie, a w szczególności:
a)informacje o ujawnionych pokrzywdzonych,
b)wysokość wyrządzonej szkody albo wartość przedmiotu czynu,
c)uprzednia karalność sprawcy za podobne przestępstwo lub wykroczenie, jeżeli oskarżyciel publiczny zamierza powołać się na tę okoliczność.
W myśl § 13 ust. 1 w celu ustalenia, zebrania, sprawdzenia i uzupełnienia danych, o których mowa w § 12, dokonuje się czynności wyjaśniających, które mogą w szczególności polegać na:
1) oględzinach miejsca, osoby, rzeczy;
2) wylegitymowaniu osoby, wobec której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie, pokrzywdzonego i świadków;
3) przesłuchaniu osoby pokrzywdzonej i osoby, co do której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie;
4)przesłuchaniu świadków;
5)dokonywaniu konfrontacji;
6)okazywaniu osób, wizerunku i rzeczy;
7)przeprowadzeniu oględzin z udziałem osoby podejrzanej lub świadka;
8)wezwaniu do wydania albo okazania przedmiotu lub dokumentu podlegającego oględzinom lub mogącego stanowić dowód rzeczowy;
9)przeszukaniu pomieszczeń i innych miejsc, a także osób oraz zatrzymanie rzeczy znalezionych podczas przeszukania, w razie odmowy wydania lub okazania przedmiotów, o których mowa w pkt 8;
10)ustaleniu stanu trzeźwości osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia;
11)zwróceniu się o wydanie opinii do urzędów powołanych do ich wydania, instytutów, zakładów specjalistycznych lub do biegłego albo biegłych;
12)dokonaniu tymczasowego zajęcia przedmiotu w celu zabezpieczenia ewentualnego przepadku;
13) przeprowadzenie w drodze eksperymentu procesowego, doświadczenia albo odtworzenia przebiegu zdarzenia lub jego fragmentu.
Zgodnie z § 13 ust. 2 jeżeli okoliczności czynu nie budzą wątpliwości, sposób utrwalenia czynności wyjaśniających oraz zakres niezbędnych informacji, wymagany do udokumentowania tych czynności, określa art. 54 § 3 k.p.w. W myśl § 13 ust. 3 jeżeli okoliczności czynu budzą wątpliwości, tryb postępowania policjanta określa art. 54 § 4 k.p.w. Do spisania protokołów z czynności wyjaśniających w sprawach o wykroczenia wykorzystuje się odpowiednie wzory formularzy druków stosowanych w Policji w tym zakresie.
Z akt osobowych wynika, że rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Komendanta Miejskiego Policji z dniem [...] kwietnia 2019 r. skarżący został mianowany na stanowisko służbowe policjanta Zespołu do Spraw Wykroczeń, Organizacji Służby, Nieletnich i Patologii Referatu Prewencji Komisariatu Policji . Wcześniej skarżący pełnił służbę na stanowisku policjanta Ogniwa Policji Sądowej. Zgodnie z kartą stanowiska pracy policjanta w Referacie Prewencji Zespołu do Spraw Wykroczeń, Organizacji Służby, Nieletnich i Patologii celem stanowiska jest prowadzenie spraw o wykroczenie, realizacja działań związanych z organizacją służby, nieletnimi i patologiami na terenie działania Komisariatu Policji. W karcie opisu stanowiska pracy zawarto oświadczenie funkcjonariusza o zapoznaniu się z obowiązkami i przyjęciu ich do stosowania, dokument ten został przez skarżącego podpisany w dniu [...] kwietnia 2019 r. W tejże karcie opisu stanowiska pracy określono m.in. obowiązek stosowania przepisów zarządzenia 323. W toku postępowania skarżący konsekwentnie podnosił, iż z treścią zarządzenia 323 nie był zaznajomiony. Na karcie zaznajomienia funkcjonariuszy z treścią aktu prawnego – m.in. zarządzenia 323 - brak jest podpisu skarżącego. Wskazać jednak przyjdzie, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy okoliczność ta nie wyłączała obowiązku funkcjonariusza stosowania przepisów prawa wewnętrznego zawartych w zarządzeniu 323. Jak wyżej podniesiono skarżący został zaznajomiony z obowiązkami na danym stanowisku, w tym z obowiązkami wynikającymi z przepisów zarządzenia 323, co poświadczył własnoręcznym podpisem na karcie opisu stanowiska pracy w dniu [...] kwietnia 2019 r. Powołanie się wprost w karcie opisu stanowiska prawy na przepisy aktu wewnętrznego oznaczało konieczność zapoznania się z jego treścią, co skarżący potwierdził, składając podpis pod klauzulą o treści; "zapoznałem się i przyjmuje do stosowania".
Wskazać zatem przyjdzie, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wystarczająco wykazano, że wypełniony został element normy prawnej przepisu art. 132 ust. 2 ustawy o Policji dotyczący zawinionego niewykonania obowiązku wynikającego z przepisu prawa, w tym przypadku z przytoczonych powyżej § 12 i § 13 zarządzenia 323. Z akt sprawy wynika, że w wyniku przesłuchania świadka O.H. skarżący, jako prowadzący postępowanie w sprawie o wykroczenie, był w posiadaniu informacji o tym, że P.R. informował inne osoby, iż jest w posiadaniu broni palnej. Informacji tej skarżący nie sprawdził w dostępnych systemach policyjnych, a zaniechanie sprawdzenia uzyskanej informacji stanowi naruszenie procedur wynikających z § 12 i § 13, w tym w szczególności § 13 ust. 1 pkt 8 i 9 zarządzenia 323.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. W myśl z art. 93 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zarządzenie, jako akt wewnętrzny może być wydawane tylko na podstawie przepisów ustawy. Nie mogą one stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. Z wyżej przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, iż akty wewnętrzne organów administracji publicznej, tj. zarządzenia i decyzje nie mają charakteru źródeł prawa, co oznacza, iż nie można wymagać ich przestrzegania bez wcześniejszego i udokumentowanego zapoznania z ich treścią podmiotów zobowiązanych do ich respektowania. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu postawiono zarzut naruszenia dyscypliny służbowej, polegający na niezastosowaniu się do postanowień aktu wewnętrznego, jakim jest zarządzenie 323. Z akt sprawy wynika, iż do stosowania przedmiotowego aktu prawa wewnętrznego skarżący został zobowiązany przed zaistnieniem czynu, o który został obwiniony.
Podkreślić należy, że karze dyscyplinarnej podlega jedynie zawinione naruszenie obowiązku określonego działania, popełnione w czasie, w którym sprawca, zgodnie z obowiązkiem, powinien był działać w określonym kierunku lub w określonym sposób. Przy czym, jak wyżej podniesiono, przewinienie dyscyplinarne może zostać popełnione również z winy nieumyślnej w formie lekkomyślności lub niedbalstwa (art. 132a pkt 2 ustawy o Policji).
Nie był zasadny zarzut nieprawidłowego określenia stanowiska służbowego, którego dotyczy orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności skarżącego na zajmowanym stanowisku. Z dniem [...] lutego 2020 r. skarżący został zwolniony ze stanowiska policjanta w Referacie Prewencji Zespołu do Spraw Wykroczeń, Organizacji Służby, Nieletnich i Patologii oraz z dniem [...] marca 2020 r. został przeniesiony na stanowisko policjanta Ogniwa Patrolowo Interwencyjnego Policji Komendy Miejskiej Policji. Orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku zapadły w czasie, kiedy skarżący pełnił służbę na stanowisku policjanta Ogniwa Patrolowo I Interwencyjnego, co zdaniem skarżącego powoduje, że cyt. "nie widomo, o które stanowisko chodzi". Zauważyć jednak należy, że zarzucany skarżącemu czyn dotyczy niepodjęcia czynności procesowych w konkretnym postępowaniu w sprawie o wykroczenie ([...]), nadto dotyczy ściśle sprecyzowanego w orzeczeniu dyscyplinarnym okresu tj. od [...] czerwca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r. Oznacza, to że orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku dotyczy stanowiska zajmowanego w czasie, o którym mowa w orzeczeniu dyscyplinarnym, a nie obecnie zajmowanego przez skarżącego stanowiska.
W myśl art. art. 135g ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w toku postępowania uwzględniono okoliczności przemawiające zarówno na korzyść jak i przeciwko obwinionemu. Wymierzając karę organ uwzględnił znaczny stopień szkodliwości czynu. Jako okoliczność przemawiającą na korzyść obwinionego uwzględniono natomiast fakt niewielkiego doświadczenia zawodowego skarżącego w danym zakresie oraz dobrą opinię służbową.
W podsumowaniu stwierdzić należy, że zakres sądowej kontroli orzeczeń dyscyplinarnych opiera się na badaniu czy zaskarżone orzeczenia wydane zostały zgodnie z przepisami prawa procesowego, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., w tym czy w toku postępowania zachowano wskazane powyżej zasady postępowania dyscyplinarnego. Nadto, sąd bada czy analizując stan faktyczny sprawy organy odniosły się do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stosując się tym samym do zasady swobodnej oceny dowodów. Orzeczenia dyscyplinarne winny odpowiadać przepisom prawa materialnego, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.
Analiza sprawy dowiodła, że zarzuty skargi nie były zasadne, a zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne odpowiada przepisom prawa procesowego oraz prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.