II SA/Go 664/24

II SA/Go 664/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek
Krzysztof Rogalski /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GZ 235/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 450
art.66, art.66a, art.72-73
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu po wznowieniu postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] października 2016 r. L Spółka z o.o. zwróciła się do Prezydenta Miasta o rejestrację pojazdu marki [...], nr indentyfikacyjny [...]). Decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] Prezydent Miasta zarejestrował w/w pojazd, wydając tablice rejestracyjne nr [...].
Dnia 1 lipca 2021 r. do Urzędu Miasta wpłynął sprzeciw Prokuratora Okręgowego w stosunku do wymienionej powyżej ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta w przedmiocie rejestracji pojazdu. Prokurator wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] zarzucając, że została ona wydana w warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (ówczesna wersja obowiązująca – t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), tj. na podstawie fałszywych dowodów, w oparciu o które ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz o jej uchylenie w trybie art. 146 § 1 k.p.a. i odmowę ponownej rejestracji tego pojazdu.
Prokurator podniósł, iż jak ustalono na podstawie zgromadzonego w postępowaniu karnym materiału dowodowego, część elementów jak górna połać konsoli głównej i radio pochodzą z pojazdu utraconego [...] maja 2016 r. na terenie Niemiec. Zatem przerobienie numeru identyfikacyjnego nadwozia mogło nastąpić w okresie po dacie kradzieży samochodu. Po dokonaniu rejestracji i uzyskaniu przez decyzję przymiotu ostateczności okazało się, że numer nadwozia pojazdu nie jest numerem oryginalnym, nadanym przez producenta. Konsekwencją bez[?]prawnego przerobienia numeru identyfikacyjnego spornego pojazdu jest wadliwość dokumentów wymienionych we wniosku z [...] października 2016 r., stanowiących podstawę jego rejestracji. Nie odzwierciedlają rzeczywistych cech pojazdów, przedstawiając jego fałszywy obraz, niezgodny z fabryczną numeracją istotnej części zarejestrowanego pojazdu. Dokumenty przedłożone z wnioskiem o rejestrację nie zawierały autentycznego, nadanego przez producenta numeru identyfikacyjnego, nie stanowiły podstawy przeniesienia na niego własności pojazdu co powoduje, że decyzja rejestrująca pojazd na podstawie takich dowodów nie może pozostać w obrocie prawnym.
Do sprzeciwu Prokurator dołączył kserokopię opinii biegłego sądowego z dziedziny badań mechanoskopijnych z dnia [...] lipca 2020 r., z której wynika, że pojazd [...] nr rej. [...] posiada nr indentyfikacyjny [...], który wraz z elementem podłogi bagażnika został wspawany do nadwozia badanego pojazdu. Pierwotnego numeru VIN badanego pojazdu nie ustalono. Zamontowana w pojeździe tabliczka znamionowa z w/w numerem została wykonana i zamontowana niefabrycznie, zestaw wskaźników pochodzi z pojazdu [...] o numerze VIN [...], sterownik poduszek powietrznych pochodzi z pojazdu [...] o numerze [...], główna połać konsoli głównej oraz radio wyprodukowane zostały w lipcu i wrześniu 2012 r. i pochodzą z pojazdu [...] o numerze VIN [...].
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., na podstawie art.145 §1 pkt 1 k.p.a. Prezydent Miasta wznowił postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. Spółka wniosła o "podtrzymanie decyzji o rejestracji pojazdu". Strona wyjaśniła, że fakt, iż element posiadający numer V1N jest zdemontowany, wynika jedynie z naprawy blacharskiej koniecznej do jej wykonania z uwagi na miejsce w którym on się znajdował. Wcześniejsza opinia potwierdzająca w/w fakt była wykonana, jednak z uwagi na upływ czasu Spółka w stanie jej dostarczyć.
Decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2016 r. nr [...], odmówił rejestracji w/w pojazdu oraz nakazał zwrot wydanego dowodu rejestracyjnego nr [...] i wydanej tablicy rejestracyjnej nr [...], w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.
Jak wyjaśnił organ w uzasadnieniu, z treści sprzeciwu Prokuratora wynika, iż przedmiotowy pojazd posiada przerobione numery identyfikacyjne, a załączone do wniosku o rejestrację pojazdu dokumenty nie zawierały autentycznego, nadanego przez producenta numeru identyfikacyjnego co w konsekwencji spowodowało, że nie mogły one stanowić podstawy przeniesienia prawa własności pojazdu na rzecz strony. Dokumenty, które nie odzwierciedlają stanu prawnego pojazdu, nie mogą stanowić podstawy do jego zarejestrowania, wobec niespełnienia warunków prawnych ujętych w art.72 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej p.r.d.). Organy właściwe w sprawie rejestracji samochodu nie mogą wydać pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji, gdy przedstawione przez niego dokumenty nie spełniają warunków wymaganych przy złożeniu wniosku o rejestrację. Uznanie bezskuteczności załączonego do wniosku o rejestrację dowodu własności, a taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do odmowy zarejestrowania pojazdu.
Na skutek wniesienia przez stronę odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Od powyższej decyzji Prokurator Okręgowy wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie przepisu postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a. przez zastosowanie go i niezasadne uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi pomimo braku przesłanek do jego zastosowania oraz wnosząc o uchylenie decyzji w całości.
Wyrokiem z dnia 29 listopada 2023 r. , sygn. akt II SA/Go 594/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno wydać w sprawie rozstrzygnięcie merytoryczne.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2021 r. nr [...].
Jak wyjaśniło Kolegium w uzasadnieniu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jedną z przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest ujawnienie, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wznowienie postępowania na tej podstawie ograniczone jest łącznym wystąpieniem następujących warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił fałszywy dowód; po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu; po trzecie, fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Sfałszowanie dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a. Wznowienie nie może nastąpić, jeżeli sąd czy inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji. W myśl zaś art. 145 § 2 k.p.a. z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, ale z okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wynika, by możliwe było zastosowanie tego wyjątku.
Prokurator, wnosząc o wznowienie postępowania, powołał się na okoliczności wymienione w tym przepisie podając, że przesłanka oczywistości sfałszowania dowodu jest spełniona, pozostawienie w obrocie prawnym decyzji o rejestracji pojazdu wydanej na podstawie fałszywych dowodów zagraża pewności obrotu takim pojazdem i podważa zaufanie do dokumentów urzędowych. Zdaniem Kolegium okoliczności sprawy nie wskazują, by zachodził wyjątek z art. 145 § 3 k.p.a., w myśl którego z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. W rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek do uznania, że zaszły okoliczności opisane w art. 145 § 3 k.p.a.
Ustalenie, że dowody na których zostało oparte rozstrzygnięcie, zostały sfałszowane, nie należy do właściwości organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania. Okoliczność ta powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem właściwego sądu lub organu. W ocenie Kolegium takim organem niewątpliwe może być prokurator. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, by postępowanie w przedmiocie fałszywych dowodów, w oparciu o które ustalono dla sprawy okoliczności faktyczne, będących podstawą rejestracji przedmiotowego pojazdu, zostało prawomocnie zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu, bądź orzeczeniem innego organu właściwego, w tym przypadku postanowieniem Prokuratora Okręgowego. Niczego w tej kwestii nie zmieniał sprzeciw Prokuratora, w którym wniósł on o uchylenie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2016 r., nr [...]
Przeprowadzone przez Kolegium postępowanie w sprawie wykazało, że Prokurator skierował do Sądu Okręgowego akt oskarżenia i w sprawie tej nie zapadło rozstrzygnięcie sądu. W świetle art. 72 ust. 1 pkt 1 i pkt 5 p.r.d. rejestracja pojazdu nie jest obciążona wadą, jeśli dokumenty, o których w tych przepisach mowa, są prawdziwe pod względem formalnym i odpowiadają bez żadnych wątpliwości stanowi faktycznemu. Podważenie w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., ostatecznej decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i wyeliminowanie jej z obrotu prawnego musi być niewątpliwe i opierać się na stwierdzeniu popełnienia przestępstwa fałszerstwa. Fakt wznowienia postępowania nie może zwolnić organu od uzyskania stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa p zez sąd lub inny uprawniony do tego organ. Natomiast brak pewności co do zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt k.p.a. nie pozwala na pozbawienie strony nabytych przez nią uprawnień na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w powiązaniu ze wskazanym wyżej przepisem. Wątpliwości co do tego, czy dowody, na których dokonano ustaleń faktycznych i na których oparto objęte postępowaniem wznowieniowym rozstrzygnięcie, są fałszywe wywierają ten skutek, że niedopuszczalne jest uchylenie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponieważ przedłożone akta sprawy nie zawierają stwierdzenia przez sąd kamy bądź inny organ sfałszowania dokumentów złożonych do rejestracji pojazdu, tym samym przesłanka wynikająca z ąrt. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wobec braku prawomocnego orzeczenia sądu bądź orzeczenia innego organu właściwego nie została spełniona. Niemniej wznowienie przez organ postępowania bez czekania np. na wyrok potwierdzający sfałszowanie dokumentów, dopuszczalne jest jedynie pod warunkiem kumulatywnego zaistnienia dwóch przesłanek: oczywistości dokonania fałszerstwa istotnego dla sprawy dowodu albo niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstaniem poważnej szkody dla interesu społecznego, których to zagrożeń w inny sposób nie da się uniknąć (art. 145 § 2 k.p.a.).
Wnioski opinii kryminalistycznej [...] lipca 2020 r. wskazują, że pojazd [...] nr rej. [...] posiada numer identyfikacyjny [...], który wraz z elementem podłogi bagażnika został wspawany do nadwozia badanego pojazdu w miejsce fabrycznego numeru identyfikacyjnego. Zamontowana w pojeździe tabliczka znamionowa z w/w numerem została wykonana i zamontowana niefabrycznie. Nadto Prokurator wyjaśnił, że kierując sprzeciw powołał się na opinię mechanoskopijną, która wykazuje fakt przerobienia numerów identyfikacyjnych pojazdu. Co też powoduje to zmianę stanu faktycznego i prawnego stanowiącego podstawę wydania decyzji Prezydenta Miasta w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Nadto Prokurator, powołując się na treść art. 145 § 2 k.p.a., wskazał na konieczność ochrony i usunięcie poważnej przeszkody dla interesu społecznego, polegającej na swego rodzaju legalizacji procederu fałszerstwa. Dowód rejestracyjny jest jednym z dokumentów, na podstawie których dokonuje się rejestracji samochodu. Z opinii mechanoskopijnej jednoznacznie wynika nieoryginalność, a więc sfałszowanie numeru nadwozia, co powoduje, że dokumenty, w oparciu o które pojazd został uprzednio zarejestrowany, nie stanowiły podstawy do przeniesienia własności pojazdu, za to były podstawą do odmowy rejestracji pojazdu. Ujawnienie faktu przerobienia numeru identyfikacyjnego pojazdu niewątpliwie wpływa na zmianę ustaleń faktycznych, pierwotnie stanowiących podstawę rejestracji pojazdu, zaś przywoływana opinia mechanoskopijna potwierdza ten fakt, nie znany organowi I instancji w dacie rejestracji. Przedłożona do akt sprawy ekspertyza nie pozwala na inną ocenę sprawy. W związku z tym przedmiotem rejestracji był pojazd o innych numerach znamionowych niż wykazane w decyzji o rejestracji dokonanej na podstawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę, w tym umowy sprzedaży, dowodu rejestracyjnego, zawierających m.in. dane nadwozia. Dokumenty stanowiące podstawę rejestracji nie odpowiadały prawdziwemu stanowi rzeczy. Tymczasem dokumenty te muszą być nie tylko prawdziwe w znaczeniu formalnym, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Rejestrowanie pojazdów o podrobionych numerach identyfikacyjnych, niejednokrotnie pochodzących z kradzieży, przy oczywistości tej okoliczności, wywołuje poważną szkodę dla interesu społecznego. A wiarygodnym dowodem na wskazaną okoliczność jest w tej sprawie opinia mechanoskopijna, z której wynika, że numer nadwozia VIN nie jest oznaczeniem pierwotnym (oryginalnym). Zarejestrowanie pojazdu wbrew dowodom stwierdzającym nieautentyczność jego cech identyfikacyjnych stoi w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej i pewności prawa.
Organ administracji publicznej nie musi oczekiwać na zweryfikowanie dokumentów zebranych w postępowaniu karnym, a nadesłanych przez właściwy organ prowadzący postępowanie karne, dla wznowienia postępowania z urzędu (opinia mechanoskopijna z [...] lipca 2020 r.). Powszechnie przyjęte jest korzystanie w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu cywilnym z dokumentów, znajdujących się w aktach postępowania karnego, przed prawomocnym zakończeniem postępowania karnego bądź przed wydaniem prawomocnego wyroku skazującego. W niniejszej sprawie zachodziły podstawy do przyjęcia oczywistości sfałszowania dowodu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że przedmiotem rejestracji dokonanej decyzją z [...] października 2016 r. był w rzeczywistości inny pojazd niż to wynika z jego numerów znamionowych, a więc zachodziły podstawy do przyjęcia oczywistości sfałszowania dowodu. Nie można terminu oczywistości wykładać w sposób czysto literalny, sugerujący, że tylko i wyłącznie fałszywość dokumentów widoczną na pierwszy rzut oka i to przez laika, stanowi o oczywistości fałszerstwa. Uznanie, że fałszerstwo jest oczywiste, a więc jednoznaczne, ewidentne, co do którego brak jakichkolwiek wątpliwości, może wymagać wiedzy fachowej, może też stanowić efekt posłużenia się odpowiednim aparatem bądź metodą, dającymi nie pozostawiający wątpliwości wynik. Tym samym w celu uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 in fine k.p.a.), organ był obowiązany do wznowienia postępowania, jeszcze przed prawomocnym stwierdzeniem przez sąd sfałszowania dowodu. Mimo iż postępowania administracyjne i karne są postępowaniami niezależnymi od siebie, funkcjonującymi w różnych płaszczyznach materialnoprawnych. nie można wykluczyć wzajemnych powiązań w zakresie postępowania dowodowego. W myśl art. 75 k.p.a. dowodem w postępowaniu administracyjnym może być wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Możliwe jest więc wykorzystanie dowodów zebranych uprzednio w postępowaniu przed innymi organami, bez konieczności powtórnego ich przeprowadzenia przez organ administracji publicznej. W odniesieniu do odmowy zarejestrowania przedmiotowego pojazdu we wznowionym postępowaniu, ustaleń odnoszących się do numeru identyfikacyjnego pojazdu, jakkolwiek dokonanych przez organ na podstawie dowodu pośredniego, tj. sprzeciwu Prokuratora z dnia [...] czerwca 2021 r., odnoszącego się w swej treści do opinii biegłego z dziedziny mechanoskopii, skarżąca nie kwestionowała.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego L Spółka z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując jej zasadność i zgodność z prawem oraz wnosząc o jej uchylenie i o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Kolegium swoją decyzję oparło na trzech przesłankach 1) fałszowaniu dokumentów rejestracyjnych, 2) fałszowaniu numerów VIN pojazdu. 3) dużej szkodliwości dokonanego czynu dla osób trzecich i społeczeństwa. W ocenie strony skarżącej przesłanki te nie zaistniały w niniejszej sprawie. W trakcie postępowania prowadzonego przez prokuratora pojazd został poddany kontroli przez biegłego, z której wynika, iż został on poddany naprawie ( spawany ponownie do pojazdu numer). Biegły nie mógł jednak wskazać, jakiego pojazdu , ale stwierdził ze zawieszenie, drzwi, fotele, poduszki powietrzne, silnik, skrzynia biegów, instalacja elektryczna, komputery, szyby i wszystkie podzespoły pochodzą z pojazdu z którego pochodzi VIN znajdujący się w pojedzie Wskazuje to, że to ten sam pojazd. Dwie części wskazane przez biegłego pochodzą z kradzionego pojazdu, ale nie identycznego, co tylko po raz kolejny wskazuje, że był on naprawiany. Skarżąca Spółka uczyniła wszystko co możliwe, by udokumentować swoje działanie, tzn. zdemontowanie i zamontowanie ponowne numeru VIN do tego samego pojazdu. Powoływanie się na szkodliwość czynu wobec osób trzecich jest dalekie od prawdy. Nie ma osób pokrzywdzonych, które mogłyby zostać pokrzywdzone ani które będą pokrzywdzone . Nie ma kradzieży i ewentualnych roszczeń przyszłych. Poza skarżąca Spółką nie ma innych podmiotów roszczących sobie prawa do pojazdu. Pojazd nie ma ujawnionych innych części z innych pojazdów. Samo jego naprawienie nie jest karane i nie toczy się w związku z tym postępowanie karne. Nie ma wad prawnych ani nie jest wartością ujemną. Po kontroli prokuratury został zwrócony jako legalny w całości co wskazuje, iż nie można jego stanu faktycznego negować jako pojazdu nadającego się do użytkowania oraz pojazdu który w użytkowaniu i dalszej odsprzedaży nie będzie zagrożeniem dla osób trzecich. Nawet Wydział Komunikacji nie podważa legalności pojazdu jak i stanu technicznego, pozwalając zarejestrować go ponownie.
W sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a. Nie sposób twierdzić o oczywistości sfałszowania dokumentu w sytuacji, gdy osoba, której zarzuty w tym zakresie zostały przedstawione, nie przyznaje się do popełnienia czynu, a zastosowanie ma instytucja domniemania niewinności. Materiał dowodowy ogranicza się do opinii biegłego, która co do zasady również jest kwestionowana. Taka opinia jest takim samym dowodem jak każdy inny i podlega ocenie sadu orzekającego w sprawie. W przypadku istnienia wątpliwości co do słuszności wniosków wynikających z danej opinii sąd ma możliwość zasięgnięcia opinii innego biegłego. Stąd nie sposób stwierdzić, by materiał dowodowy wskazywał na oczywistość sfałszowania dokumentu. Takie stanowisko de facto stanowi przesądzenie wyniku sprawy karnej, a jak wskazał organ II instancji, nie jest on władny do oceny dowodów mogącej doprowadzić do innych rozstrzygnięć niż postępowanie sądowe. Nie dochodzi do zagrożenia interesu społecznego czy bezpieczeństwa. Pojazd jest sprawny, przeszedł wszelkie badania. Nie zagraża uczestnikom ruchu drogowego, jest użytkowany i przechodzi przeglądy techniczne bez zarzutu. Kwestia fałszerstwa ma wymiar wyłącznie formalny. Argumenty użyte w zaskarżonej decyzji pozostają w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy i mają na celu wyłącznie zwiększenie dolegliwości wobec strony skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z dnia [...] lutego 2025 r. Prokurator Okręgowy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] listopada 2024 r., nr [...], utrzymująca w mocy wydaną w wyniku wznowienia postępowania decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2021 r. nr [...], na mocy której organ I instancji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2016 r. nr [...], odmówił rejestracji w/w pojazdu oraz nakazał zwrot wydanego dowodu rejestracyjnego nr [...] i wydanej tablicy rejestracyjnej nr [...], w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.
Postępowanie prowadzone w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego jest samodzielnym postępowaniem nadzwyczajnym, którego istotą jest ustalenie istnienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Postępowanie takie, jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, toczy się w zawężonych ramach. Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 145 § 1 (także art. 145a § 1 i 145b § 1) k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta, wznawiając postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie rejestracji pojazdu [...] na rzecz L Spółki z o.o., jako podstawę prawną wznowienia postępowania wskazał art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W orzecznictwie wskazuje się, że zasadniczo wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu tego faktu orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu, z wyjątkiem sytuacji z art. 145 § 2-3 k.p.a. Przyjmuje się, że warunkiem skutecznego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest przedłożenie przez stronę dowodu w postaci orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego fałszerstwo dowodu. Dzieje się tak, gdyż konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna.
Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność (por. wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., II OSK 2858/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Od powyższej zasady ustawodawca przewiduje jednak wyjątki. Zgodnie bowiem z art. 145 § 2 k.p.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek, tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości (wyroki NSA z 24 listopada 2022 r., II OSK 4024/19 oraz z 26 listopada 2018 r., II OSK 348/18). Dopuszczalność wznowienia przez organ postępowania bez czekania np. na wyrok potwierdzający sfałszowanie dokumentów możliwa jest zatem jedynie pod warunkiem kumulatywnego zaistnienia dwóch przesłanek: oczywistości dokonania fałszerstwa istotnego dla sprawy dowodu albo niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstaniem poważnej szkody dla interesu społecznego, których to zagrożeń w inny sposób nie da się uniknąć. Oczywistość powinna dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. Przesłanka niebezpieczeństwa lub szkody dla interesu społecznego musi zaś być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości. Zarówno oczywistość fałszerstwa, jak i wystąpienie określonego niebezpieczeństwa powinny być przytoczone i wykazane w uzasadnieniu decyzji (wyrok NSA z 7 listopada 2013 r., II OSK 1214/12). W sytuacjach określonych w art. 145 § 2 k.p.a. organ może wszcząć postępowanie wznowieniowe bez konieczności oczekiwania na orzeczenie uprawnionego organu potwierdzającego sfałszowanie dokumentu (np. wyroku wydanego w sprawie karnej). Z brzmienia powyższego przepisu wynika wręcz obowiązek organu do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w przypadku spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, a podyktowane jest to ochroną wymienionych dóbr, a zagrożeń tych w inny sposób nie da się uniknąć. Nie jest uprawnione stanowisko, zgodnie z którym przepis art. 145 § 2 k.p.a. ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy nie jest możliwe uzyskanie orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo dokumentu, stanowiącego podstawę wydania ostatecznej decyzji w postępowaniu zwykłym. Przesłanki takiej nie może także stanowić toczące się w tym przedmiocie postępowanie karne przed sądem powszechnym. Takiemu poglądowi przeczy między innymi literalne brzmienie powołanego przepisu, w którym nie mówi się o braku możliwości uzyskania takowego orzeczenia.
Z regulacji art. 73 ust. 1 i art. 72 ust. 1 p.r.d. wynika, że postępowanie rejestracyjne cechuje formalizm, a możliwość prowadzenia postępowania dowodowego przez organ rejestracyjny została ograniczona do obowiązku sprawdzenia, czy wnioskodawca przedłożył wszystkie wymagane dla rejestracji pojazdu dokumenty, w szczególności dowód własności pojazdu. W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tzn. nieprzedłożenia wymaganych lub przedłożenia niewiarygodnych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Wspomniane dowody muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także zgodne ze stanem faktycznym – prawdziwe (por. wyroki NSA z 12 marca 1998 r., II SA 32/98, z 25 stycznia 2000 r., II SA 2506/99).
Z dokumentem fałszywym mamy bowiem do czynienia w sytuacji, gdy nie posiada co najmniej jednej z następujących cech: 10 wystawiony został rzeczywiście przez osobę lub instytucję, która powinna była go wystawić; 2) treść dokumentu odpowiada rzeczywistości; 3) dokument posiada niezmienioną treść, tj. tę, która nadał mu wystawca. Rozróżnia się przy tym fałsz materialny, który polega na przerobieniu lub podrobieniu dokumentu z zachowaniem pozorów, że pochodzi on od wystawcy oraz fałsz intelektualny, który sprowadza się do poświadczenia nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny (zob. LEX/el – pkt 2.1 komentarza do art. 145 k.p.a. [w:] W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019).
Z opinii mechanoskopijnej z dnia [...] lipca 2020 r. wynika, że pojazd [...] nr rej. [...] posiada nr indentyfikacyjny [...], który wraz z elementem podłogi bagażnika został wspawany do nadwozia badanego pojazdu. Pierwotnego numeru VIN badanego pojazdu nie ustalono. Zamontowana w pojeździe tabliczka znamionowa z w/w numerem została wykonana i zamontowana niefabrycznie, zestaw wskaźników pochodzi z pojazdu [...] o numerze [...], sterownik poduszek powietrznych pochodzi z pojazdu [...] o numerze [...], główna połać konsoli głównej oraz radio wyprodukowane zostały w lipcu i wrześniu 2012 r. i pochodzą z pojazdu [...] o numerze VIN [...].
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez organy pozwala przyjąć, że mamy do czynienia z fałszem intelektualnym, tzn. rejestracji pojazdu [...] dokonano w oparciu o dokumenty zawierające nieprawdziwą treść, chociaż sam dokument co do formy może być autentyczny i nie budzić zastrzeżeń. Kolegium zasadnie stwierdziło, że przedmiotem rejestracji był pojazd, w którym w/w numer identyfikacyjny wraz z elementem podłogi bagażnika został wspawany do nadwozia pojazdu w miejsce fabrycznego numeru identyfikacyjnego, a zamontowana w pojeździe tabliczka znamionowa z w/w numerem została wykonana i zamontowana niefabrycznie. Z opinii wynika nieoryginalność, a więc sfałszowanie numeru nadwozia co powoduje, iż dokumenty w oparciu o które pojazd został uprzednio zarejestrowany, nie stanowiły podstawy do przeniesienia własności pojazdu, natomiast stanowiły podstawę do odmowy rejestracji przedmiotowego pojazdu. Tego rodzaju ingerencję, dotyczącą cech indentyfikacyjnych pojazdu, dokonaną wbrew przepisom prawa należy uznać za fałszerstwo (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2007 r., I OSK 418/06).
Należy również mieć na uwadze treść przepisu art. 66 ust. 3a p.r.d., w myśl którego pojazd uczestniczący w ruchu powinien posiadać nadane przez producenta, z zastrzeżeniem art. 66a, cechy identyfikacyjne: numer VIN albo numer nadwozia, podwozia lub ramy. Te cechy identyfikacyjne pojazdu nadaje i umieszcza producent (art. 66a ust. 1 p.r.d.) a wymiana nadwozia pojazdu posiadającego te dane identyfikacyjne jest zabroniona (art. 66 ust. 4 pkt 5 p.r.d.). Jedynie wyjątkowo, w przypadkach wyczerpująco określonych w tej ustawie, cechy identyfikacyjne pojazdu nadaje starosta właściwy w sprawach rejestracji pojazdu, w formie decyzji administracyjnej (art. 66a ust. 2 p.r.d., zob. wyrok NSA z 9 września 2025 r., II GSK 275/22). Okoliczności rozpoznawanej sprawy dowodzą, że umieszczone (wspawane) w pojeździe cechy identyfikacyjne nie pochodziły od producenta, nie zostały też nadane przez właściwego starostę. Jak już bowiem wyżej wskazano, numer nadwozia VIN nie jest oznaczeniem pierwotnym (oryginalnym). W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, że został spełniony warunek nadania przez producenta cech identyfikacyjnych pojazdu, o których mowa w art. 66 ust. 3a pkt 1 p.r.d. (zob. wyroki WSA w Warszawie z 11 sierpnia 2021 r., VI SA/WA 1713/21, WSA w Gdańsku z 23 marca 2017 r., III SA/Gd 1101/16).
W konsekwencji Sąd podziela stanowisko Kolegium, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziły podstawy do stwierdzenia oczywistości sfałszowania dowodu (art. 145 § 2 k.p.a.), co jednoznacznie wynika z opinii biegłego. Organ odwoławczy zasadnie uznał opinię biegłego z zakresu badań mechanoskopijnych za wiarygodny dowód w sprawie. Biegły sądowy opinię wydał na podstawie szczegółowych badań pola numerowego nadwozia, badań pola numerowego silnika, badań podzespołów i elementów wyposażenia.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie została także spełniona druga z przesłanek określonych w art. 145 § 2 k.p.a. Wznowienie postępowania w przedmiocie rejestracji spornego pojazdu jest bowiem niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Podkreślenia wymaga, że organy Rzeczypospolitej Polskiej tworzą system rejestracji pojazdów i współpracują z organami innych państw – w tym Unii Europejskiej – by zapobiec wprowadzaniu do obrotu pojazdów kradzionych bądź z innych względów nie dopuszczonych do obrotu. Wszelkie działania naruszające wymogi prawne w tej materii, a zwłaszcza rejestrowanie pojazdów na podstawie fałszywych dokumentów, wywołują poważną szkodę dla interesu społecznego (por. wyrok NSA z 8 lipca 2014 r., I OSK 2992/12). Zarejestrowanie pojazdu, wbrew jednoznacznym dowodom stwierdzającym nieautentyczność jego cech identyfikacyjnych (sfałszowany numer nadwozia), stoi w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej i pewności prawa. Decyzja o rejestracji takiego pojazdu w praktyce sankcjonuje fałsz dowodu, nadaje także jego właścicielom pewne uprawnienia, np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, tj. dokumentem, który w sposób niewątpliwy potwierdza nieprawdziwe dane. W następstwie tego, osoby posługujące się takim dowodem, uchodzą za prawowitych właścicieli pojazdu, co nie jest prawdą. Konieczne jest w takich przypadkach, by istniała całkowita pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitymi właścicielami pojazdu (por. wyrok NSA z 24 listopada 2010 r., I OSK 134/10). W państwie prawa niedopuszczalne jest tolerowanie sytuacji, w którym po jednoznacznym stwierdzeniu, że nastąpiło fałszerstwo dokumentów, organy administracji tolerowałyby dalsze korzystanie i obrót pojazdem w ten sposób zarejestrowanym. Stan taki bowiem w rażący sposób naruszałby praworządność, przeczyłby pewności prawa, a nadto godziłby w interesy ewentualnych nabywców. Szkody natomiast jakie z tego tytułu mogą powstać, trudno jest uniknąć w inny sposób niż przez uchylenie w trybie wznowieniowym wydanej w postępowaniu zwykłym ostatecznej decyzji dotyczącej rejestracji pojazdu.
W ocenie Sądu analiza zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawy do przyjęcia, że zachodziły w niniejszej sprawie przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie rejestracji pojazdu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 2 k.p.a. Wnioski zawarte w opinii biegłego z zakresu badań mechanoskopijnych uzasadniają stanowisko, że dokumenty przedłożone przez skarżącego w postępowaniu o rejestrację pojazdu [...] nie były zgodne ze stanem faktycznym, zawierały dane nieautentyczne. Dane w dowodzie rejestracyjnym, umowie sprzedaży – odnośnie numeru indentyfikacyjnego przedmiotowego pojazdu nie odzwierciedlały rzeczywistego stanu rzeczy, gdyż numer VIN nadwozia został sfałszowany (zob. wyroki NSA z 9 września 2025 r., II GSK 275/22 oraz WSA w Gdańsku z 23 marca 2017 r., III SA/Gd 1101/16). Z tego względu wskazane dokumenty nie mogły stanowić podstawy do rejestracji pojazdu. W konsekwencji koniecznym stało się uchylenie decyzji o rejestracji pojazdu oraz orzeczenie o odmowie jego rejestracji.
W świetle powyższych okoliczności skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
S.WSA M. Ruszyński S.WSA K. Rogalski S.WSA J. Piątek