II SA/Go 662/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2025-04-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
rejestracja pojazdunumer VINfałszerstwo dokumentówwznowienie postępowaniaPrawo o ruchu drogowymKodeks postępowania administracyjnegointeres społecznytożsamość pojazdu

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę firmy L. sp. z o.o. na decyzję SKO, która utrzymała w mocy odmowę rejestracji pojazdu z powodu stwierdzenia fałszerstwa dokumentów stanowiących podstawę pierwotnej rejestracji.

Sprawa dotyczyła skargi firmy L. sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy odmowę rejestracji pojazdu. Pierwotna rejestracja z 2017 roku została uchylona po wznowieniu postępowania, zainicjowanym przez Prokuratora, który wykazał, że numer VIN pojazdu został przerobiony, a dokumenty rejestracyjne zawierały nieprawdziwe dane. Sąd uznał, że przerobienie numeru identyfikacyjnego pojazdu stanowiło oczywiste fałszerstwo dowodu, a wznowienie postępowania było niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego, co uzasadniało odmowę rejestracji.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta o uchyleniu decyzji z 2017 r. w sprawie rejestracji pojazdu i odmowie jego rejestracji. Postępowanie zostało wznowione z inicjatywy Prokuratora, który wykazał, że numer identyfikacyjny pojazdu (VIN) został przerobiony, a dokumenty dołączone do wniosku o rejestrację (umowa kupna-sprzedaży, dowód rejestracyjny) zawierały nieprawdziwe dane dotyczące pochodzenia i dat produkcji pojazdu. Prokurator powołał się na opinię biegłego z zakresu mechanoskopii, która wykazała, że numer VIN został wspawany i pochodzi z innego pojazdu, a podłoga komory bagażnika również została wspawana. Sąd administracyjny uznał, że przerobienie numeru identyfikacyjnego stanowiło oczywiste fałszerstwo dowodu w rozumieniu art. 145 § 2 k.p.a., a wznowienie postępowania było niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego, polegającej na legalizacji fałszerstwa i wprowadzaniu do obrotu pojazdów o nieustalonej tożsamości. Sąd podkreślił, że dokumenty rejestracyjne muszą być prawdziwe zarówno formalnie, jak i materialnie, a rozbieżności między datą produkcji, datą pierwszej rejestracji a danymi z dowodu rejestracyjnego, potwierdzone opinią biegłego, świadczą o fałszu intelektualnym dokumentów. W związku z tym, sąd oddalił skargę firmy, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przerobienie numeru identyfikacyjnego pojazdu, potwierdzone opinią biegłego, stanowi oczywiste fałszerstwo dowodu, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozbieżności w dokumentach rejestracyjnych dotyczące numeru VIN i dat produkcji, potwierdzone opinią mechanoskopijną, wskazują na oczywistość fałszerstwa. Wznowienie postępowania jest konieczne dla ochrony interesu społecznego poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wydanej na podstawie fałszywych dokumentów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i § 2 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.r.d. art. 71 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 72 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

p.r.d. art. 73 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a, b i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych art. § 4

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.r.d. art. 66 § ust. 3a pkt 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przerobienie numeru VIN pojazdu stanowi oczywiste fałszerstwo dowodu. Wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Dokumenty rejestracyjne muszą być zgodne ze stanem faktycznym, a nie tylko formalnie poprawne. Rozbieżności w dokumentach dotyczące dat produkcji i numeru VIN wskazują na fałsz.

Odrzucone argumenty

Przedłożona przez spółkę opinia techniczna nie podważa ustaleń opinii kryminalistycznej. Naprawa pojazdu, która wymagała demontażu i ponownego montażu numeru VIN, nie wyklucza fałszerstwa. Nie została spełniona przesłanka oczywistości sfałszowania dokumentów.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem rejestracji był pojazd o innych numerach znamionowych niż te które zostały wykazane w decyzji o rejestracji. Dokumenty stanowiące podstawę rejestracji nie odpowiadały prawdziwemu stanowi rzeczy. W państwie prawa niedopuszczalne jest tolerowanie sytuacji, w którym po jednoznacznym stwierdzeniu, że nastąpiło fałszerstwo dokumentów, organy administracji tolerowałyby dalsze korzystanie i obrót pojazdem w ten sposób zarejestrowanym. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości.

Skład orzekający

Jacek Jaśkiewicz

sędzia

Kamila Karwatowicz

asesor

Sławomir Pauter

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 2 k.p.a. w przypadku oczywistości fałszerstwa dowodu, nawet bez prawomocnego orzeczenia sądu, gdy jest to niezbędne dla ochrony interesu społecznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przerobienia numeru VIN pojazdu i związanych z tym rozbieżności w dokumentach rejestracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku fałszerstwa dokumentów, co ma istotne znaczenie praktyczne dla obrotu prawnego i zaufania do dokumentów urzędowych.

Sąd administracyjny: Przerobiony numer VIN to oczywiste fałszerstwo, które pozwala na wznowienie postępowania i cofnięcie rejestracji pojazdu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 662/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz
Kamila Karwatowicz
Sławomir Pauter /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Informacja prasowa
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 73 ust. 1 i art.72 ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 2355
§ 4
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla  tablic rejestracyjnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi L. sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez L. sp. z o.o.
z siedzibą w [...] jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2024 roku ([...]) utrzymującaw mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2021 r. znak [...], orzekającej o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] oznaczonego numerem rejestracyjnym [...] oraz o numerze identyfikacyjnym [...]
i odmawiająca rejestracji pojazdu, o którym mowa wyżej oraz nakazaniu zwrotu wydanego dowodu rejestracyjnego numer [...] oraz wydanej tablicy rejestracyjnej numer [...] w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. Podstawę prawną tej decyzji stanowiły przepisy: art. 138 § 1 pkt 1 i art. 145 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm. – dalej także jako p.r.d.).
Powyższa decyzja została wydana oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
W dniu [...] lipca 2017 r. pełnomocnik firmy L. Sp. z o.o. w [...] złożył w Urzędzie Miasta [...] wniosek o rejestrację pojazdu marki [...] oznaczonego numerem rejestracyjnym [...] oraz o numerem identyfikacyjnym [...]. Do wniosku dołączono wymagane dokumenty tj.: zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z dnia [...] lipca 2017 r. numer [...] r., I i II część niemieckiego dowodu rejestracyjnego wraz z tłumaczeniem, umowę kupna - sprzedaży z dnia [...] lipca 2017 r., oświadczenie dotyczące warunkowej rejestracji z dnia [...] lipca 2017 r. Na podstawie przedłożonych dokumentów oraz po dostarczeniu dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju numer [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. numer [...] organ zarejestrował przedmiotowy pojazd.
W dniu [...] lipca 2021 r. do Prezydenta Miasta [...] wpłynął sprzeciw Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] nr [...] w stosunku do wymienionej powyżej ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] o rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz L. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] ul. [...]. Działając na podstawie art. 184 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 oraz § 2 k.p.a. i 149 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Prokurator wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego kwestionowaną decyzją, uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu marki [...], nr nadwozia [...] - dowód rejestracyjny seria i numer [...], karta pojazdu seria i numer [...], numer rejestracyjny [...] na rzecz L. Sp. z o.o. w [...] i odmowę ponownej rejestracji tego pojazdu. W uzasadnieniu Prokurator wskazał, że w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego pod nadzorem Wydziału Śledczego Prokuratury Okręgowej w sprawie sygn. akt [...], przez organy ścigania zabezpieczony został wyżej opisany pojazd marki [...], który poddany został oględzinom przez biegłego z dziedziny mechanoskopii w zakresie ustalenia autentyczności naniesionych oznaczeń i numerów identyfikacyjnych. Prokurator przytoczył wnioski biegłego, zawarte w opinii sporządzonej w dniu [...] maja 2020 r. i podniósł, iż istotą rejestracji pojazdu jest ustalenie jego tożsamości i przyporządkowanie określonego indywidualnie oznaczonego przez producenta auta- danemu numerowi rejestracyjnemu, nadto potwierdzenie posiadania przez określoną osobę ustalonego co do tożsamości auta. Po dokonaniu rejestracji i uzyskaniu przez decyzję w tej sprawie przymiotu ostateczności okazało się, że numer nadwozia pojazdu nie jest numerem oryginalnym nadanym przez producenta. Konsekwencją bezprawnego przerobienia numeru identyfikacyjnego spornego pojazdu jest wadliwość dokumentów wymienionych we wniosku z [...] lipca 2017 r., stanowiących podstawę jego rejestracji, bowiem nie odzwierciedlają one rzeczywistych cech pojazdu, przedstawiając jego fałszywy obraz, niezgodny z fabryczną numeracją istotnej części zarejestrowanego pojazdu. Nie ulega wątpliwości, że dokumenty przedłożone wraz z wnioskiem o rejestrację nie zawierały autentycznego, nadanego przez producenta numeru identyfikacyjnego, nie stanowiły podstawy przeniesienia prawa własności pojazdu co powoduje, że decyzja administracyjna rejestrująca pojazd na podstawie takich dowodów nie może pozostać w obrocie prawnym. Art. 145 § 2 k.p.a. dopuszcza możliwość wznowienia postępowania, jeżeli fałszowanie dowodu jest oczywiste i jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Przesłanka oczywistości sfałszowania dowodu jest spełniona, gdy fałszerstwo dowodu jest bezsporne, nie budzące wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować wiedzą specjalistyczną z danego zakresu i prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Opinia biegłego, w szczególności zamieszczone w niej zdjęcia pozwalają stwierdzić bez dysponowania specjalistyczną wiedzą, że doszło do modyfikacji w zakresie numeru identyfikacyjnego pojazdu. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji o rejestracji pojazdu wydanej na podstawie fałszywych dowodów zagraża pewności obrotu takimi pojazdami i podważa zaufanie do dokumentów urzędowych. Decyzja o rejestracji pojazdu sankcjonuje fałsz dokumentu, przyznaje właścicielowi uprawnienia do legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym i pozwala uchodzić za prawowitego właściciela. Zdaniem Prokuratora, konieczne jest wyeliminowanie decyzji o rejestracji pojazdu, gdyż przyczyni się to do ograniczenia negatywnych skutków wobec ewentualnych dalszych nabywców tego pojazdu, a zatem do uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu [...] lipca 2021 r. Przy piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. Skarżący przedłożył opinię techniczną, sporządzoną w dniu [...] czerwca 2017 r. nr [...] przez rzeczoznawcę samochodowego inż. P. P. [...], na podstawie oględzin i badań organoleptycznych pola numerowego, przeprowadzonych przy ul. [...] w [...] w obecności przedstawiciela właściciela. Do oględzin przedstawiony został samochód osobowy [...] - w stanie uszkodzonym (uszkodzone przód oraz tył pojazdu). Zadaniem oceny było ustalenie stanu technicznego pola numerowego VIN pojazdu. W podsumowaniu rzeczoznawca wskazał, że ze względu na udział pojazdu w zdarzeniu drogowym uszkodzeniu uległ element, na którym producent wybił numer identyfikacyjny VIN - element podlega wymianie lub naprawie w zależności od przyjętej technologii przez warsztat naprawczy; nie stwierdzono śladów świadczących o ingerencji w pole numerowe w celu usunięcia bądź zafałszowania pierwotnego numeru identyfikacyjnego VIN. Zdaniem rzeczoznawcy, wyniki i wnioski z przeprowadzonego badania wskazują, że przedstawiony do oględzin pojazd jest pojazdem o numerze identyfikacyjnym VIN: [...]. Rzeczoznawca wskazał w uwagach końcowych, iż nie bierze odpowiedzialności za wady ukryte przedmiotu oceny. Pod opracowaniem, jego autor inż. P. P. nie złożył podpisu. Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2021 r. organ I instancji poinformował Stronę o zgromadzeniu całego materiału dowodowego w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu i możliwości zapoznania się z dokumentami. Z możliwości tej Skarżący nie skorzystał. Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. sygn. [...] Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] zgłosił swój udział we wznowionym postępowaniu.
Decyzją z dnia [...] października 2021 r. znak: [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i art. 104 k.p.a. w związku z art. 71 ust. 1, 72 i art. 73 ust. 1 p.r.d. uchylił swoją ostateczną decyzję z dnia 25 sierpnia 2017 r. numer [...] i równocześnie: odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu oraz nakazał zwrot wydanego dowodu rejestracyjnego numer [...] i wydanej tablicy rejestracyjnej numer [...] w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ opisał przeprowadzone postępowanie administracyjne oraz przytoczył obowiązujące w sprawie przepisy prawa administracyjnego i materialnego.
Powołując się na wskazane przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] argumenty zawarte w sprzeciwie organ uznał, przywołując treść art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., że spełniona została przesłanka wznowienia postępowania tj. na podstawie fałszywych dokumentów. Dalej organ I instancji przytoczył treść rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia II grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2355 ze zm.) oraz powołując się na art. 72 ust. 1 p.r.d. wskazał, iż niespełnienie wymogu wskazanego w pkt 1 tego przepisu tj. złożenia prawdziwego pod względem formalnym i materialnym dowodu własności, stanowi bezwzględną przeszkodę do zarejestrowania pojazdu. Organ wskazał też, że z treści sprzeciwu Prokuratora wynika, iż przedmiotowy pojazd posiada przerobione numery identyfikacyjne, a załączone do wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu dokumenty nie zawierały autentycznego, nadanego przez producenta numeru identyfikacyjnego co w konsekwencji spowodowało, że dokumenty te nie mogły stanowić podstawy przeniesienia prawa własności do przedmiotowego pojazdu na rzecz strony. Dokumenty, które nie odzwierciedlają stanu prawnego pojazdu, nie mogą stanowić podstawy do jego zarejestrowania, wobec niespełnienia warunków prawnych, ujętych w art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. co oznacza, że organ właściwy w sprawie rejestracji nie może wydać pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji, kiedy przedstawione przez niego dokumenty nie spełniają warunków wymaganych przy złożeniu wniosku o rejestrację. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż dopuszczenie do ruchu pojazdu posiadającego przerobione cechy identyfikacyjne byłoby sprzeczne z art. 66 ust. 3a pkt 1 p.r.d. który stanowi, że pojazd uczestniczący w ruchu powinien posiadać nadane przez producenta cechy identyfikacyjne. Organ odniósł się też do przedłożonej przez stronę kserokopii oceny technicznej wskazując, że treść i wnioski przedłożonej przez stronę opinii nie podważają opinii Laboratorium Kryminalistycznego numer [...].
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. znak: [...] tut. Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Od powyższej decyzji Prokurator Okręgowy w [...] wniósł sprzeciw, zarzucając decyzji zarzucając istotne naruszenia prawa tj.: naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez zastosowanie go w niniejszej sprawie i niezasadne uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do jego zastosowania. Powołując się na powyższe w oparciu o dyspozycję art. 64b § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1634 ze zm.) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2023 r. , sygn. akt II SA/Go 592/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że zakres ponownego postępowania dowodowego nie uprawnia do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Prezydent Miasta przeprowadził bowiem analizę opinii biegłego z zakresu mechanoskopii, sporządzonej na potrzeby prokuratury. Dokonanie ponownej oceny dowodów oraz ewentualne zwrócenie się o informację dotyczącą rezultatów prowadzonego w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego postępowania przygotowawczego nie wykracza poza zakres czynności dozwolonych w postępowaniu przeprowadzanym przez organ drugiej instancji. Braki w postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że zarówno w okolicznościach opisanych w art. 136 k.p.a., jak i w art. 138 § 2 k.p.a. dochodzi do uzupełnienia postępowania dowodowego z tym, że w sytuacji przewidzianej w art. 136 k.p.a. uzupełniające postępowanie dowodowe przeprowadza organ odwoławczy (albo organ, który wydał decyzję, jednak działając na zlecenie organu odwoławczego), zaś w przypadku określonym w art. 138 § 2 k.p.a. - organ pierwszej instancji. Dokonanie ponownej oceny dowodów nie wykracza w żaden sposób poza uprawnienia organu drugiej instancji oraz nie zaprzecza idei dwuinstancyjności postępowania. Organ odwoławczy ma bowiem obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia całości sprawy i jest uprawniony także do dokonania odmiennej od organu pierwszej instancji oceny dowodów.
Dalej Sąd wskazał, że z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu odwoławczego ponownego rozpoznania sprawy, co oznacza, że organ ten nie może ograniczać się jedynie do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę, dążąc do merytorycznego jej załatwienia. Skuteczne złożenie odwołania powoduje przeniesienie całej sprawy przed organ drugiej instancji. Organ odwoławczy musi więc wnikać w całość sprawy i brać na siebie odpowiedzialność za ponowne jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy ma przy tym obowiązki nie mniejsze niż organ pierwszej instancji. W efekcie jak każdy organ powinien dążyć przede wszystkim do rozpatrzenia sprawy pod względem merytorycznym, przez co należy rozumieć wydanie decyzji co do istoty sprawy. Wydanie decyzji merytorycznej kończącej postępowanie, nakazuje bowiem zasada szybkości i sprawności postępowania oraz ekonomii procesowej (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r., I OSK 2123/11).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po zwrocie akt sprawy administracyjnej przez Sąd, zapoznaniu się z zawartymi w uzasadnieniu wyroku wytycznymi dotyczącymi ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2024 roku utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną w przepisach prawa procesowego.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a. jedną z przesłanek, których zaistnienie obliguje organ do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest ujawnienie, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Przy czym w myśl art. 145 § 2 k.p.a. postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że wznowienie postępowania na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. ograniczone jest łącznym wystąpieniem następujących warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił fałszywy dowód, po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, po trzecie, fałszywy dowód by! podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, wyd. 12, Warszawa 2012, s. 551-553, wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1999 r., sygn. akt 1 SA 989/99). Sfałszowanie dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a. (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel; Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 798 i nast.) Wznowienie nie może nastąpić jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1991 r., II SA 640/91, publ. ONSA 1992/3-4/66). W myśl art. 145 § 2 k.p.a. z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W dalszej części uzasadnia zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji oparł rozstrzygnięcie o przesłankę wznowienia postępowania - fałszywość dowodu. Dalej Kolegium między innymi stwierdziło, że zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia łub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości (wyrok NSA z 26 listopada 2018 r., II OSK 348/18, LEX nr 2611657).
Wnioski opinii kryminalistycznej Nr [...] z dnia [...] maja 2020r. wskazują, że pojazd marki [...] nr rej. [...] posiada numer identyfikacyjny [...], który został wspawany do podłogi komory bagażnika badanego pojazdu w miejsce fabrycznego numeru identyfikacyjnego. Wspawany numer wykazuje cechy fabrycznego wykonania i pochodzi z pojazdu [...], który został wyprodukowany w marcu 2015r. Ponadto podłoga komory bagażnika wyprodukowana została w kwietniu 2015r. i została wspawana do karoserii badanego pojazdu. Ponadto Prokurator Okręgowy w piśmie z dnia [...] lutego 2024r. wyjaśniał, że kierując sprzeciw w przedmiotowej sprawie powołał się na opinię mechanoskopijną, która została załączona jako dowód w sprawie. Dołączona do sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w [...] opinia z zakresu badań mechanoskopijnych wykazuje bowiem fakt przerobienia numerów identyfikacyjnych przedmiotowego pojazdu. Co też powoduje zmianę stanu faktycznego i prawnego stanowiącego podstawę wydania decyzji Prezydenta Miasta [...] w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Nadto też Prokurator Okręgowy w [...], powołując się na treść art. 145 § 2 k.p.a. wskazał w swoim piśmie na konieczność ochrony i usunięcie poważnej przeszkody dla interesu społecznego, polegającej na swego rodzaju legalizacji procederu fałszerstwa. Uwzględniając zapisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym – Kolegium podkreśliło, że dowód rejestracyjny jest jednym z dokumentów, na podstawie których dokonuje się rejestracji samochodu. Z opinii mechanoskopijnej jednoznacznie wynika nieoryginalność, a więc sfałszowanie numeru nadwozia, co powoduje, że dokumenty, w oparciu o które pojazd został uprzednio zarejestrowany, nie stanowiły podstawy do przeniesienia własności pojazdu, za to były podstawą do odmowy rejestracji pojazdu. Należy jednoznacznie stwierdzić, że ujawnienie faktu przerobienia numeru identyfikacyjnego pojazdu niewątpliwie wpływa na zmianę ustaleń faktycznych, które pierwotnie stanowiły podstawę rejestracji pojazdu, zaś przywoływana opinia mechanoskopijna potwierdza ten fakt, który nie był znany organowi I instancji w dacie rejestracji. Przedłożona do akt sprawy ekspertyza nie pozwala na inną ocenę sprawy. W związku z tym, zdaniem Kolegium przedmiotem rejestracji był pojazd o innych numerach znamionowych niż te które zostały wykazane w decyzji o rejestracji [...], dokonanej na podstawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę o rejestrację, w tym umowy kupna-sprzedaży, dowodu rejestracyjnego, zawierających min dane nadwozia. Dokumenty stanowiące podstawę rejestracji nie odpowiadały prawdziwemu stanowi rzeczy. Nie winno budzić wątpliwości, że dokumenty te muszą być nie tylko prawdziwe w znaczeniu formalnym, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Zauważył, że rejestrowanie pojazdów o podrobionych numerach identyfikacyjnych, niejednokrotnie pochodzących z kradzieży, przy oczywistości tej okoliczności, wywołuje poważną szkodę dla interesu społecznego. A wiarygodnym dowodem na wskazaną okoliczność jest w tej sprawie opinia mechanoskopijna, z której wynika, że numer nadwozia VIN nie jest oznaczeniem pierwotnym (oryginalny). Należało zatem przyjąć, że zachodziły podstawy do przyjęcia oczywistości sfałszowania dowodu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że przedmiotem rejestracji dokonanej decyzją z [...] sierpnia 2017 r. był w rzeczywistości inny pojazd niż to wynika z jego numerów znamionowych, a więc zachodziły podstawy do przyjęcia oczywistości sfałszowania dowodu. Niniejsze potwierdzono załączoną do akt sprawy opinią biegłego z zakresu badań mechanoskopijnych. Dalej Kolegium podniosło, że nie można terminu oczywistości wykładać w sposób czysto literalny, sugerujący, że tylko i wyłącznie fałszywość dokumentów widoczna na pierwszy rzut oka i to przez laika, stanowi o oczywistości fałszerstwa. Uznanie, że fałszerstwo jest oczywiste, a więc jednoznaczne, ewidentne, co do którego brak jakichkolwiek wątpliwości, może wymagać wiedzy fachowej, może też stanowić efekt posłużenia się odpowiednim aparatem bądź metodą, dającymi nie pozostawiający wątpliwości wynik (wyrok NSA z 20 kwietnia 2012 r., I OSK 1963/11, wyrok WSA w Gliwicach z: 8 lipca 2013 r., II SA/Gl 271/13, nr 1345468).
Tym samym w celu uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 in fine k.p.a.), organ był nie tylko uprawniony, a wręcz obowiązany do wznowienie postępowania, jeszcze przed prawomocnym stwierdzeniem przez sąd sfałszowania dowodu. Organy Rzeczypospolitej Polskiej tworzą system rejestracji pojazdów
i współpracują z organami innych państw - w tym Unii Europejskiej - by zapobiec wprowadzaniu do obrotu pojazdów kradzionych bądź z innych względów nie dopuszczonych do obrotu. Wszelkie działania naruszające wymogi prawne w tej materii, a zwłaszcza rejestrowanie pojazdów na podstawie fałszywych dokumentów, wywołują poważną szkodę dla interesu społecznego (wyrok NSA z 24 listopada 2010 r., I OSK 134/10, Lex nr 744979; odpowiednio - A. Szpunar, Dobra wiara jako przesłanka nabycia własności ruchomości od nieuprawnionego, PiP 1997/7/3-14).
Należy wskazać, że decyzja o rejestracji takiego pojazdu w praktyce sankcjonuje fałsz dowodu, nadaje właścicielom pewne uprawnienia (np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, czyli dokumentem, który potwierdza dane nieprawdziwe). Natomiast osoby posługujące się takim dowodem uchodzą za prawowitych właścicieli pojazdu, a więc konieczna jest stu procentowa pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitym właścicielem pojazdu. Naruszenie tej zasady może godzić w interesy osób trzecich (wyrok NSA z 2 lutego 2007 r., I OSK 418/06), a ich ochronie służy system rejestracji pojazdów.
Odnosząc się do zarzutów odwołania jak i przedłożonej prywatnej opinii biegłego Kolegium stwierdziło, że opinia prywatna sporządzona został [...] czerwca 2017r., zaś opinia biegłego sądowego z zakresu mechanoskopii [...] maja 2020r., zatem opinia prywatna w żadnej mierze nie odnosi się do ustaleń biegłego. Poza tym opinia prywatna jednoznacznie wskazuje, że rzeczoznawca samochodowy stwierdzenia oparł na przeprowadzonych oględzinach i badaniach organoleptycznych pola numerowego, czyli w określonym zakresie. Natomiast biegły sądowy opinię wydał na podstawie szczegółowych badań pola numerowego nadwozia, badań pola numerowego silnika, badań podzespołów i elementów wyposażenia. Zatem opinia biegłego sądowego jest rozleglejsza i bardziej szczegółowa niż opinia rzeczoznawcy samochodowego. W związku z powyższym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w [...] rozstrzygnęło jak na wstępie.
Skargę od powyższej decyzji złożyła L. sp. z o.o. z siedzibą w [...] wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzję SKO można uznać w całości za chybioną jak i niezgodną z prawdą. W niniejszej sprawie nie miało miejsce sfałszowanie dokumentów w oparciu o które dokonano rejestracji spornego pojazdu. Świadczy o tym między innymi opinia przedłożona przez spółkę, wykonana na jej zlecenie przez rzeczoznawcę inż. P. P., dokumentująca przeprowadzoną naprawę spornego samochodu. W ramach dokonanej naprawy numer VIN musiano zdemontować , a następnie go ponownie , a następnie ponownie "zamontowany" do tego samego samochodu. W niniejszej sprawie nadto nie została spełniona przesłanka określona w art. 145 § 2 k.p.a. tj. oczywistość sfałszowania dokumentów, osoba, której taki zarzut się stawia w toczącej sprawie karnej do przypisywanego jej czynu nie przyznaje się. Nadto na korzyść skarżącej spółki przemawia sporządzona na jej zlecenie opinia, o której wyżej już wspominała.
W złożonej odpowiedzi na skargę samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. 935 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania w kwestiach, które wykraczają poza zakres sprawy sądowoadministracyjnej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b i c p.p.s.a., decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w myśl art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. sąd jest obowiązany stwierdzić nieważność decyzji, jeżeli ustali zaistnienie wady powodującej jej nieważność.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w powyżej określonych granicach, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2024 r. utrzymująca w mocy, wydaną w wyniku wznowienia postępowania, decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2021 roku uchylającą własną decyzję ostateczną z dnia [...] sierpnia 2017 r. w sprawie rejestracji pojazdu [...] i odmawiającą rejestracji tego pojazdu na rzecz skarżącego.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że postępowanie prowadzone w wyniku wznowienia administracyjnego jest samodzielnym postępowaniem nadzwyczajnym, którego istotą jest ustalenie, czy zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Postępowanie takie, jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, toczy się w zawężonych ramach. Instytucja wznowienia postępowania ma bowiem na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie przed organami administracyjnymi było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 145 § 1 (także art. 145a § 1 i 145b § 1) k.p.a.
W niniejszej sprawie Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 roku w przedmiocie rejestracji pojazdu marki [...] na rzecz firmy L. sp. z o.o. w [...] Jako podstawę prawną wznowienia postępowania w sprawie organ wskazał art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadniczo wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu tego faktu orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu, z wyjątkiem sytuacji z art. 145 § 2-3 k.p.a. Przyjmuje się zatem, że warunkiem skutecznego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest przedłożenie przez stronę dowodu w postaci orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego fałszerstwo dowodu. Dzieje się tak, gdyż konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność (por. np. wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., II OSK 2858/21, LEX nr 3568734). Od powyższej zasady ustawodawca przewiduje jednak wyjątki. Zgodnie bowiem z art. 145 § 2 k.p.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości (wyroki NSA z 24 listopada 2022 r., II OSK 4024/19, LEX nr 3506085; z 26 listopada 2018 r., II OSK 348/18, LEX nr 2611657).
Dopuszczalność wznowienia przez organ postępowania bez czekania np. na wyrok potwierdzający sfałszowanie dokumentów, możliwa jest zatem jedynie pod warunkiem kumulatywnego zaistnienia dwóch przesłanek: oczywistości dokonania fałszerstwa istotnego dla sprawy dowodu albo niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstaniem poważnej szkody dla interesu społecznego, których to zagrożeń w inny sposób nie da się uniknąć. Oczywistość powinna dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. Przesłanka niebezpieczeństwa lub szkody dla interesu społecznego musi zaś być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości. Zarówno oczywistość fałszerstwa, jak i wystąpienie określonego niebezpieczeństwa powinny być przytoczone i wykazane w uzasadnieniu decyzji (wyrok NSA z 7 listopada 2013 r., II OSK 1214/12, LEX nr 1559343).
Z powyższych rozważań wynika zatem, że w sytuacjach określonych w art. 145 § 2 k.p.a. organ może wszcząć postępowanie wznowieniowe bez konieczności oczekiwania na orzeczenie uprawnionego organu potwierdzającego sfałszowanie dokumentu (np. wyroku wydanego w sprawie karnej). Z brzmienia powyższego przepisu wynika wręcz obowiązek organu do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w przypadku spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, a podyktowane jest to ochroną wymienionych dóbr, a zagrożeń tych w inny sposób nie da się uniknąć. Nie jest uprawnione stanowisko, zgodnie z którym przepis art. 145 § 2 k.p.a. ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy nie jest możliwe uzyskanie orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo dokumentu, stanowiącego podstawę wydania ostatecznej decyzji w postępowaniu zwykłym. Przesłankę taką nie może także stanowić toczące się w tym przedmiocie postępowanie karne przed sądem powszechnym. Takiemu poglądowi przeczy między innymi literalne brzmienia powołanego przepisu, w którym nie mówi się o braku możliwości uzyskania takowego orzeczenia.
Za prawdziwy uważa się dokument, który nie budzi wątpliwości co do tego, iż posiada trzy następujące cechy uwzględniane łącznie: a) został wystawiony przez osobę lub instytucje, która powinna go wystawić, b) treść dokumentu odpowiada rzeczywistości, c) dokument posiada treść niezmienioną, tj. tę, która nadał mu wystawca. W razie braku którejkolwiek z powyższych cech mamy do czynienia z dokumentem fałszywym. Wyróżnia się fałsz materialny i fałsz intelektualny dokumentu. "Pierwszy godzi bezpośrednio w sam dokument i podlega na jego podrobieniu (...). Podrobienie jest sporządzeniem dokumentu z zachowaniem pozorów, jak gdyby pochodził od rzeczywistego wystawcy, przerobienie zaś nadaje dokumentowi inna treść niż ją pierwotnie. Drugi fałsz - intelektualny, wyraża się w nieprawdziwej treści dokumentu, w poświadczeniu nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny i nie budzi zastrzeżeń (...)" (zob. B. Graczyk. Postępowanie administracyjne. Warszawa 1953, s. 112-113).
Z regulacji art. 73 ust. 1 i art. 72 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym wynika, że postępowanie rejestracyjne cechuje formalizm, a możliwość prowadzenia postępowania dowodowego przez organ rejestracyjny została ograniczona do obowiązku sprawdzenia, czy wnioskodawca przedłożył wszystkie wymagane dla rejestracji pojazdu dokumenty, w szczególności dowód własności pojazdu. Wszelkie wątpliwości odnośnie tego, czy z materiału dowodowego wynika prawo własności pojazdu przysługujące wnioskodawcy - uprawniają organ do odmowy rejestracji pojazdu. Należy też dodać, że w myśl § 4 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów:
1) umowa sprzedaży;
2) umowa zamiany;
3) umowa darowizny;
4) umowa o dział spadku;
5) umowa o zniesienie współwłasności;
6) faktura potwierdzająca nabycie pojazdu;
7) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności;
8) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
Jest to zdaniem Sądu katalog zamknięty. Zaznaczyć trzeba, że organy administracji publicznej nie mogą domniemywać istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego, gdyż kwestie te należą wyłącznie do kompetencji sądu powszechnego (organ rejestrujący nie jest władny do dokonywania oceny i weryfikacji przedłożonych mu dokumentów i dokonywania ustaleń istnienia bądź nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego w sferze stosunków cywilnoprawnych).
W niniejszej sprawie analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez organy pozwala przyjąć, że mamy do czynienia z fałszem intelektualnym tj. rejestrację pojazdu marki [...] dokonano w oparciu o dokument zawierający nieprawdziwą treść, chociaż sam dokument co do formy może być autentyczny i nie budzić zastrzeżeń. Odnieść to należy do przedłożonej przez podmiot na rzecz którego dokonano rejestracji spornego pojazdu tj. L. sp. z o.o. z siedzibą w [...] umowy jego kupna- sprzedaży.
W niniejszej sprawie spółka składając wniosek o dokonanie rejestracji pojazdu do wniosku dołączyła umowę kupna- sprzedaży noszącą datę [...] lipca 2017 roku, zaświadczenie o dopuszczeniu do ruchu część I i II (dowód rejestracyjny) wydany
w Republice Federalnej Niemiec. Dokumenty te zostały złożone w oryginale tj. w języku niemieckim oraz w przetłumaczeniu na język polski sporządzonym przez tłumacza języka niemieckiego. Z treści zaświadczenia o dopuszczeniu do ruchu zarówno danych zawartych w części I jak i II wynika, że numer VIN pojazdu to [...]. Taki sam numer podano w przedłożonej umowie kupna- sprzedaży. W umowie sprzedaży jako datę pierwszej rejestracji podano [...] luty 2015 roku. Natomiast ze wspomnianego zaświadczenia dopuszczenia do ruchu pojazdu jako datę pierwszej rejestracji wskazano datę [...] marca 2015 roku (zarówno w oryginale jak i w tłumaczeniu na język polski). Z przedłożonej przez Prokuratora Okręgowego w [...] opinii nr [...] wydanej na podstawie przeprowadzonych badań mechanoskopijnych wynika natomiast, że stwierdzony w spornym pojeździe- samochodzie osobowym [...] o nr rej. [...] numer VIN [...] (czyli taki sam jaki wskazano w umowie kupna- sprzedaży jak i w zaświadczeniu o dopuszczeniu do ruchu) stwierdzono, że numer ten pochodzi od samochodu, który został wyprodukowany w marcu 2015 roku. W opinii tej stwierdzono także, że karoseria pojazdu za wyjątkiem podłogi komory bagażnika wyprodukowana została w marcu 2015 roku i pochodzi z pojazdu [...], który posiada numer VIN [...]. Stwierdzono także, że tabliczka znamionowa pojazdu z numerem VIN wykazuje cechy fabrycznego wykonania oraz pozostałe główne podzespoły oraz elementy wyposażenia wnętrza pojazdu posiadają oznaczenia wskazujące, że wyprodukowane zostały dla pojazdu [...] o wyżej już wymienionym nr VIN za wyjątkiem podłogi komory bagażnika. Zestawienie powyższych informacji pozwala przyjąć, że istnieje oczywista sprzeczność między umową kupna- sprzedaży a zaświadczeniem o dopuszczeniu do ruchu pojazdu. W umowie kupna - sprzedaży podaje się, że przedmiotem umowy jest pojazd, którego pierwszej rejestracji dokonano w dniu [...] lutego 2015 roku, podczas z wyżej wymienionych dokumentów, w tym z opinii wynika, że pojazd został wyprodukowany w marcu 2015 roku, a więc później niż data pierwszej rejestracji. Nadto data pierwszej rejestracji pozostaje w sprzeczności z datą dopuszczenia do ruchu pojazdu wskazaną we wspomnianym już zaświadczeniu. Datę tą określono na [...] marzec 2015 roku. Powyższych ustaleń nie podważa zdaniem Sądu opinia rzeczoznawcy przedłożona przez skarżącą spółkę, która dotyczy tylko sposobu naprawy pojazdu, a w szczególności konieczności wymiany podłogi komory bagażnika, którą zamontowano z innego pojazdu tej samej marki z jednoczesnym "pozostawieniem" dotychczasowego nr VIN. Nie usuwa ona bowiem wątpliwości dotyczących daty produkcji pojazdu i sprzeczności z tym związanych, dotyczących treści umowy kupna- sprzedaży oraz zaświadczenia o dopuszczeniu do ruchu.
Zdaniem Sądu analiza zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawy do przyjęcia, że zachodziły w niniejszej sprawie przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2017 roku w przedmiocie rejestracji pojazdu, na podstawie art. 145 § 2 k.p.a. Zarówno z przedłożonej przez Prokuratora Okręgowego w [...] opinii jak i dokumentów przez skarżącego w postępowaniu o dokonanie rejestracji pojazdu wynika, że dokumenty te nie odzwierciedlały stanu prawnego pojazdu podlegającego rejestracji. Brak jest podstaw do przyjęcia, że przedmiotem umowy kupna – sprzedaży był ten sam pojazd, który był objęty wnioskiem o dokonanie rejestracji. Dotyczy to w szczególności rozbieżności dotyczących daty jego produkcji, a wątpliwości dotyczące numeru VIN te rozbieżności potwierdzają. Przedstawione do rejestracji pojazdu dokumenty muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby ale także zgodnie ze stanem faktycznym (por. wyrok NSA z 12 marca 1998 r., sygn. akt II SA 32/98). Jak już wspomniano wyżej za prawdziwy dokument uważa się dokument, który nie budzi wątpliwości co do tego, że posiada trzy następujące cechy brane łącznie:
a) został wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić,
b) treść dokumentu odpowiada rzeczywistości,
c) dokument posiada treść niezmienioną tj. tę którą nadał mu wystawca (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 2283/00).
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, brak było dokumentów dających podstawy do przyjęcia, że pojazd stanowiący przedmiot umowy kupna- sprzedaży jest tożsamy z przedmiotem wniosku o rejestrację.
Zdaniem Sądu została także spełniona w niniejszej sprawie druga z przesłanek określona w art. 145 § 2 k.p.a. Wznowienie postępowania w przedmiocie rejestracji spornego pojazdu jest bowiem niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. W interesie społecznym leży bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia w sprawie rejestracji pojazdu dokonanej na podstawie fałszywych dokumentów. W państwie prawa niedopuszczalne jest tolerowanie sytuacji, w którym po jednoznacznym stwierdzeniu, że nastąpiło fałszerstwo dokumentów, organy administracji tolerowałyby dalsze korzystanie i obrót pojazdem w ten sposób zarejestrowanym. Stan taki bowiem w rażący sposób naruszałby praworządność, przeczyłby pewności prawa, a nadto godziłby w interesy ewentualnych nabywców. Szkody natomiast jakie z tego tytułu mogą powstać trudno jest uniknąć w inny sposób niż przez uchylenie w trybie wznowieniowym wydanej w postępowaniu zwykłym ostatecznej decyzji dotyczącej rejestracji pojazdu.
Mając powyższe na uwadze uznając, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI