II SA/Go 640/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2025-02-12
NSAAdministracyjneWysokawsa
punkty karnekontrola kwalifikacjiprawo jazdyruch drogowysąd administracyjnyewidencja kierowcówKonstytucjaKarta Praw Podstawowych UETSUE

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę kierowcy na decyzję o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, uznając, że organy nie mają kompetencji do kwestionowania liczby punktów karnych wpisanych do ewidencji.

Kierowca A. Z. został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji po przekroczeniu 24 punktów karnych. W skardze zarzucił niezgodność przepisów dotyczących punktów karnych z Konstytucją i Kartą Praw Podstawowych UE, argumentując, że kary powinny być indywidualnie wymierzane. Sąd uznał, że punkty karne nie są karą, a narzędziem kontroli, a organy administracji nie są uprawnione do weryfikacji wpisów w ewidencji punktów karnych, co należy kwestionować w odrębnym postępowaniu.

Sprawa dotyczyła skargi A. Z. na decyzję o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w związku z przekroczeniem 24 punktów karnych. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia art. 45 Konstytucji i art. 49 Karty Praw Podstawowych UE, argumentując, że sztywny taryfikator punktów karnych jest nieproporcjonalny i sprzeczny z zasadą sprawiedliwego osądzenia. Powoływał się na orzecznictwo TSUE w sprawach podatkowych jako analogię. Sąd administracyjny oddalił skargę, wyjaśniając, że punkty karne stanowią narzędzie kontroli przestrzegania przepisów ruchu drogowego, a nie karę, i że organy administracji nie posiadają kompetencji do weryfikacji prawidłowości wpisów w ewidencji punktów karnych. Takie kwestionowanie powinno odbywać się w odrębnym postępowaniu, np. poprzez zaskarżenie czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji. Sąd podkreślił, że decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest obligatoryjna po przekroczeniu 24 punktów i że rygor natychmiastowej wykonalności był uzasadniony ze względu na ważny interes społeczny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy te są związane treścią danych zawartych w ewidencji i nie posiadają kompetencji do samodzielnego ustalania lub weryfikowania liczby punktów karnych.

Uzasadnienie

Organy administracji orzekające w sprawie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy są związane danymi zawartymi w ewidencji punktów karnych prowadzonej przez Policję. Kompetencje do weryfikacji prawidłowości tych wpisów przysługują wyłącznie w odrębnym postępowaniu, potencjalnie przed sądem administracyjnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw art. 18 § 1

u.k.p. art. 99 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

k.p.a. art. 108 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

u.k.p. art. 99 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

u.k.p. art. 49 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

u.k.p. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

Ustawa z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw art. 14 § 2

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 62

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.w. art. 92 § 1

Kodeks wykroczeń

k.w. art. 33

Kodeks wykroczeń

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji są związane danymi z ewidencji punktów karnych i nie mogą ich weryfikować. Punkty karne nie są karą, lecz narzędziem kontroli, co wyłącza stosowanie zasady indywidualnego wymiaru kary. Rygor natychmiastowej wykonalności był uzasadniony ze względu na ważny interes społeczny.

Odrzucone argumenty

Niezgodność przepisów o punktach karnych z Konstytucją i Kartą Praw Podstawowych UE. Możliwość indywidualnego wymierzania punktów karnych w zależności od okoliczności wykroczenia. Brak kompetencji organów do skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji bez możliwości weryfikacji punktów karnych.

Godne uwagi sformułowania

organy orzekające w niniejszej sprawie były zatem właściwe do wydania decyzji na podstawie art. 18 pkt 1 w/w ustawy zmieniającej Organy orzekające w niniejszej sprawie związane były informacją Komendanta Wojewódzkiego Policji, co do liczby punktów karnych wskazanych w powyższym wniosku nie miały natomiast kompetencji do weryfikacji prawidłowości oraz samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy punkty te nie są karą bądź środkiem karnym (...) lecz stanowią narzędzie kontroli przestrzegania przez kierowców przepisów ruchu drogowego oraz czy kierowcy posiadają wiedzę i kwalifikacje umożliwiające prowadzenie pojazdów.

Skład orzekający

Jacek Jaśkiewicz

przewodniczący

Krzysztof Rogalski

sprawozdawca

Krzysztof Dziedzic

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w kwestii braku kompetencji organów do weryfikacji punktów karnych w postępowaniu o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz charakteru punktów karnych jako narzędzia kontroli, a nie kary."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy; kwestia kwestionowania samych wpisów punktowych wymaga odrębnego postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia punktów karnych i kontroli kierowców, a sąd wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące kompetencji organów i charakteru punktów karnych.

Czy punkty karne to kara? Sąd wyjaśnia, dlaczego nie możesz ich kwestionować w tej sprawie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 640/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący/
Krzysztof Dziedzic
Krzysztof Rogalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2328
art.17 ust.1, art.18 pkt 1
Ustawa z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy  Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2023 poz 622
art.99 ust.1 pkt 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant Sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy A. Z., posiadającego prawo jazdy kategorii B, w związku z otrzymaniem przez w/w osobę łącznie [...] punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. Prezydent Miasta [...] poinformował A. Z. o wszczęciu wobec niego postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami wobec wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2328 ze zm.) w związku z art. 99 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 622, dalej u.k.p.) skierował A. Z. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B. Jednocześnie na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.) organ nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, iż sprawdzeniu kwalifikacji podlega kierowca, jeżeli na jego koncie liczba punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego przekroczyła 24. Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji (art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p.). Ponadto zgodnie z art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14 (tzn. Prawo o ruchu drogowym), starosta wydaje decyzję o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów – na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Komendant Wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy. Wniosek taki sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych.
W ramach postępowania wyjaśniającego organ nie jest uprawniony do podważania skuteczności wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu punktów karnych do ewidencji. Inny organ w toku prowadzonego przez siebie postępowania takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji.
Od powyższej decyzji A. Z. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zarzucając, iż sztywna kara w wysokości 15 punktów na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego bez możliwości jej zmiany punktowej jest sprzeczna z:
- art. 45 Konstytucji, dotyczącego sprawiedliwego osądzenia, gdyż nakładanie tych samych kar za zdarzenia, które różnią się okolicznościami (miejsce, stan trzeźwości, okoliczności) nie mogą być traktowane jednakowo, ponadto ogranicza się możliwość odwołania się od kary administracyjnej dotyczącej ilości punktów karnych przyznanej rozporządzeniem;
- art. 49 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej 2012/C 326/02 w myśl którego kary nie mogą być nieproporcjonalnie surowe w stosunku do czynu zabronionego.
Analogicznie do prawa podatkowego wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2021 r. w sprawie C-935/19 grupa Warzywna Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że przepisy polskiej ustawy VAT w zakresie sankcji 20% naruszają regulacje unijne. TSUE w szczególności skupił się nie niedopuszczalnym zobowiązaniu organów podatkowych do automatycznego ustalenia jednolitej sankcji 20% bez uwzględnienia okoliczności faktycznych sprawy oraz charakteru naruszenia przepisów. Orzeczenie TSUE otwiera podatnikom drogę do zakwestionowania rozstrzygnięć, w których organy ustaliły dodatkową sankcję VAT w tej samej wysokości.
Strona nie kwestionowała faktu zgromadzenia [...] punktów ani samego postępowania prowadzonego przez organ I instancji.
Decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podzieliło ocenę prawną organu I instancji co do zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Zwróciło również uwagę, iż w aktach sprawy znajduje się wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy wraz z dokładną informacją o liczbie naruszeń przepisów ruchu drogowego, terminie i miejscu ich popełnienia, wskazaniem na czym naruszenie polegało, a także jaka liczba punktów została do niego przypisana. Strona miała możliwość zapoznania się z tym wnioskiem oraz informacją, co wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy. W okresie od [...] kwietnia 2023 r. do [...] grudnia 2023 r. doszło do czterech naruszeń, za które stronie przypisano łącznie 31 punktów. W związku z tym nie ulega wątpliwości, że Prezydent Miasta [...] był uprawniony, a nawet zobowiązany do wydania decyzji w przedmiocie skierowania strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Niemniej jednak wydanie decyzji o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego jest możliwe dopiero, zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p., jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji. Do katalogu takich zastrzeżeń może być np. przekroczenie liczby 24 punktów przez kierującego pojazdami, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym decyzja organu I instancji wydana została prawidłowo. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Kolegium nie podzieliło poglądu, jakoby regulacje dotyczące liczby nakładanych punktów za wykroczenia w ruchu drogowym, zapewniające bezpieczeństwo na drogach publicznych, były niekonstytucyjne. Tym bardziej, że jedno z wykroczeń zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w sprawie [...], a pozostałe trzy przyjętymi przez stronę mandatami karnymi.
Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], zarzucając naruszenie:
- przepisów postępowania – art. 62 i art. 77 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz odniesienia się co do całości odwołania,
- prawa materialnego przez nieuwzględnienie art. 45 Konstytucji, brak sprawiedliwego osądzenia sprawy i uznania przepisów art. 18 pkt 1 z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (w związku z art. 99 ust. 1 oraz 139 u.k.p. w przedmiotowej sprawie za właściwe.
Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Uzasadniając skargę podniósł, iż Sąd Rejonowy oraz Sąd Okręgowy w [...] uznały się za władne odnośnie wydania wyroku w sprawie grzywny, natomiast za niewłaściwe w kwestii rozstrzygnięcia odnośnie punktów karnych. Prezydent Miasta [...] na podstawie informacji z Policji o przekroczeniu 24 punktów na podstawie art. 99 u.k.p. skierował skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. Mimo złożonego odwołania i podniesienia zarzutu niezgodności z art.45 Konstytucji przepisów wydanego na podstawie art. 17 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tzn. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1897), ani organ I instancji, ani Kolegium nie odniosły się wyczerpująco do tego zarzutu.
Kolegium jak i poprzednie instytucje (Sąd Rejonowy, Sąd Okręgowy, Policja, Prezydent Miasta [...]), mimo podnoszonego zarzutu niekonstytucyjności sztywnego taryfikatora punktów karnych, nie rozpatrzyły odwołań i zażaleń skarżącego w kwestii zmiany punktów karnych z 15 na liczbę niższą, co mogłoby spowodować nie przekroczenie 24 punktów i tym samym brak potrzeby skierowania strony na kontrolne badanie kwalifikacji. Na żadnym etapie postępowania skarżący nie został powiadomiony o możliwym trybie podważenia nałożonej ilości punktów karnych, dlatego stwierdzenie Kolegium o możliwym podważeniu ilości punktów karnych w odrębnym postępowaniu uważa za niewłaściwe i taka decyzja na podstawie art. 62 k.p.a. powinna być podjęta w toku niniejszego postępowania i uwzględniona przez Kolegium.
Jeśli chodzi o zarzut naruszenia prawa materialnego, Kolegium podtrzymując decyzję organu I instancji naruszyło:
- art. 45 Konstytucji, dotyczący o sprawiedliwego osądzenia, gdyż nakładanie tych samych kar w tym przypadku takiej samej ilości punktów karnych, w sytuacjach które różnią się od siebie okolicznościami (miejsce zdarzenia, stan trzeźwości, sytuacja na drodze) nie powinno mieć miejsca, a każde zdarzenie powinno być rozpatrywane indywidualnie z różną ilością punktów.
- art. 49 Karty Praw podstawowych Unii Europejskiej 2012/C 326/02 stanowiący, iż kary nie mogą być nieproporcjonalnie surowe w stosunku do czynu zabronionego, sztywny taryfikator punktów karnych wprowadzony przez w/w rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie uwzględniające tych proporcjonalności, nie jest zgodne z powyższą Kartą.
Szukając analogii do prawa podatkowego, Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok z dnia 15 kwietnia 2021 r. w sprawie C-935/19 Grupa Warzywna, w którym uznał, że przepisy polskiej ustawy VAT w zakresie sankcji 20% naruszają regulacje unijne. TSUE w szczególności skupił się na niedopuszczalnym zobowiązaniu organów podatkowych do automatycznego ustalenia jednolitej sankcji 20% bez uwzględnienia okoliczności faktycznych sprawy oraz charakteru naruszenia przepisów. Orzeczenie TSUE otworzyło podatnikom drogę do zakwestionowania rozstrzygnięć, w których organy ustaliły dodatkową sankcję VAT w tej samej wysokości. Przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2023 poz. 1897) dopuszczające jednolitość sankcji naruszają analogicznie przepisy europejskie.
Do skargi załączył informację prasową wskazującą, iż osoba o znacznie większym przewinieniu, która przekroczyła prędkość w mieście o 77 km/h (dozwolona 50km/h) otrzymała dokładnie tyle samo punktów karnych (15) co skarżący (za przekroczenie linii podwójnej ciągłej poza terenem zabudowanym), co w ocenie skarżącego jest mniejszym przewinieniem, wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 2024 r., sygn. akt [...], na mocy którego skarżący został uznany winnym popełnienia wykroczenia z art. 92 § 1 Kodeksu wykroczeń, a także zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2024 r., sygn. akt [...], jako wniesionego po terminie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się niezasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2328 ze zm.), a także art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. W myśl pierwszego z przywołanych przepisów do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14 starosta wydaje decyzję o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w razie przekroczenia 24 punktów – na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.
W myśl art. 17 ust. 1 w/w ustawy zmieniającej, do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w komunikacie ministra właściwego do spraw informatyzacji wydanym na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 14, Policja prowadzi ewidencję kierujących pojazdami silnikowymi, motorowerami oraz tramwajami naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu popełnionemu przez osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym, motorowerem lub tramwajem przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 1 do 15 i wpisuje się ją do tej ewidencji. Stosownie do treści art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 957), minister właściwy do spraw informatyzacji w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu ogłasza w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw informatyzacji komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie. Jak dotąd nie został ogłoszony komunikat, o którym mowa w przywołanych wyżej przepisach, tzn. określający termin wdrożenia wymienionych rozwiązań technicznych. Organy orzekające w niniejszej sprawie były zatem właściwe do wydania decyzji na podstawie art. 18 pkt 1 w/w ustawy zmieniającej.
Z kolei w myśl art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji. Uzupełniająco w tym miejscu podać należy, iż zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 2 u.k.p., sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega m.in. osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji.
Nie budzi przy tym wątpliwości, iż fakt powtarzających się wykroczeń oraz ich różnorodność świadczą o uzasadnionych wątpliwościach co do posiadania przez osobę dopuszczającą się tych naruszeń kwalifikacji do kierowania pojazdami. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nastąpiło na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], w którym wskazano, iż skarżący otrzymał łącznie [...] punktów za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od [...] kwietnia 2023 r. do [...] grudnia 2023 r., opisane szczegółowo we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2024 r.
Organy orzekające w niniejszej sprawie związane były informacją Komendanta Wojewódzkiego Policji, co do liczby punktów karnych wskazanych w powyższym wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r., wpisanych w ewidencji kierujących pojazdami silnikowymi, naruszających przepisy ruchu drogowego. Prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy, nie miały natomiast kompetencji do weryfikacji prawidłowości oraz samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Tylko komendant wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów do ewidencji, a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń. Kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, ilości punktów przyznanych danemu kierowcy, nie może być poddana ocenie ani w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest przesłanką rozstrzygnięcia, ani też w postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest kontrola decyzji wydanych w tego rodzaju sprawach. Przyjęcie, że organ administracji orzekający w tego rodzaju sprawach byłby uprawniony do samodzielnego weryfikowania liczby punktów przypisanych kierowcy, prowadziłoby w rezultacie do tego, że to ten organ, a nie właściwy organ Policji, ustalałby ilość przypisanych danemu kierowcy punktów (por. wyroki NSA z 6 lutego 2018 r., I OSK 1811/17, z 8 lutego 2018 r., I OSK 1931/17, z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13; z 11 stycznia 2023 r., II GSK 474/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo zawarty w art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. zwrot "wydaje decyzję" świadczy o tym, iż omawiana decyzja ma charakter związany i jej wydanie nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu, lecz ma charakter obligatoryjny, kiedy tylko kierowca przekroczy określoną wyżej liczbę 24 punktów w ewidencji kierowców (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., I OSK 2358/15).
Z uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia zastrzeżeń co do zgodności z prawem nie budzi również zastosowanie art. 108 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzji, od której służy odwołanie, może zostać nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Skoro stwierdzono wielokrotne naruszenie przez skarżącego przepisów ruchu drogowego, w tym dotyczące zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, potwierdzone przypisaniem ponad 24 punktów w ciągu roku, to niewątpliwie zaistniał ważny interes społeczny, by taki rygor wydanej decyzji nadać.
Odnosząc się do zawartej w skardze argumentacji kwestionującej brak możliwości indywidualnego wymierzania liczby punktów zależnie od okoliczności danego wykroczenia w ruchu drogowym, wskazać należy, iż punkty te nie są karą bądź środkiem karnym (jak uważa skarżący) lecz stanowią narzędzie kontroli przestrzegania przez kierowców przepisów ruchu drogowego oraz czy kierowcy posiadają wiedzę i kwalifikacje umożliwiające prowadzenie pojazdów. Stąd też, wbrew argumentacji zawartej w skardze, zasada indywidualnego wymiaru kary za popełniony czyn zabroniony nie znajduje zastosowania w odniesieniu do punktów przyznawanych za określone naruszenia przepisów ruchu drogowego. W konsekwencji nie było podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi w tym zakresie, w tym również argumentacji odwołującej się do orzecznictwa TSUE w sprawach z zakresu prawa podatkowego, które nie dotyczy w ogóle istoty niniejszej sprawy.
Na marginesie tylko dodać należy, iż okoliczności wpływające na wymiar kary za popełnione przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2023 r. wykroczenie z art. 92 § 1 k.w. (do którego odniósł się w uzasadnieniu skargi) zostały uwzględnione przez Sąd Rejonowy, zgodnie z art. 33 k.w., w wyroku z dnia [...] stycznia 2024 r., sygn. akt [...], który nadto – jak wynika z załączonych do skargi dokumentów – został poddany kontroli instancyjnej Sądu Okręgowego (wyrok z dnia [...] maja 2024 r., sygn. akt [...]).
Odnosząc się z kolei do kwestii możliwości poddania kontroli sądowej wpisu do ewidencji punktów związanych z popełnieniem określonego wykroczenia, należy zwrócić uwagę, iż osoba, która naruszyła przepisy ruchu drogowego, może podjąć próbę zakwestionowania prawidłowości dokonanych wpisów w ewidencji w postępowaniu prowadzonym przed organami Policji. Wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zatem na czynność tę przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może ewentualnie stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji, lecz następuje to w odrębnym w stosunku do obecnego postępowaniu. Inne organy administracyjne w toku prowadzonego przez siebie postępowania (w okolicznościach niniejszej sprawy Prezydent Miasta [...] oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze) takich kompetencji nie posiadają i jak już wspomniano, są związane treścią danych zawartych w ewidencji punktów (por. wyrok NSA z 31 marca 2011 r., I OSK 1013/10). Z faktu wydania decyzji na wniosek organu Policji nie można wywodzić uprawnienia do podważania ostatecznych wpisów w ewidencji prowadzonej przez owe organy Policji. Innymi słowy, zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego czynność komendanta wojewódzkiego Policji w przedmiocie odmowy usunięcia punktów z ewidencji. Kwestia ta nie może być natomiast przedmiotem oceny w sprawie niniejszej.
Podsumowując, ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, omówiły ich treść oraz prawidłowo je zastosowały, czemu dały wyraz w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury mających wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, iż materiał dowodowy został oceniony w sposób nieobiektywny czy noszący znamiona dowolności. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Organy prawidłowo ustaliły, że w sprawie zaistniały podstawy do skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie prawa jazdy kategorii B, co znalazło wyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniach decyzji obu instancji, odpowiadających wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
W konsekwencji skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI