II SA/Go 621/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2023-02-16
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęzgłoszenie robótściana oddzielenia przeciwpożarowegoogrodzenieobejście prawapostępowanie naprawczesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące ściany oddzielenia przeciwpożarowego, uznając, że inwestor obejściem prawa dokonał samowoli budowlanej, a sprawa powinna być rozpatrywana na podstawie art. 48 P.b., a nie art. 50 i 51 P.b.

Sprawa dotyczyła budowy ściany oddzielenia przeciwpożarowego, którą inwestor zgłosił jako ogrodzenie. Organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 P.b., stwierdzając brak konieczności nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, uznając, że inwestor obejściem prawa dokonał samowoli budowlanej i sprawa powinna być rozpatrywana na podstawie art. 48 P.b. Sąd podkreślił, że obiekt pełnił funkcję ściany przeciwpożarowej, a nie zwykłego ogrodzenia, co wymagało pozwolenia na budowę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę M.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o braku konieczności nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych przez inwestora L. Sp. J. Przedmiotem sporu była budowa ściany oddzielenia przeciwpożarowego, którą inwestor zgłosił jako ogrodzenie. Organy administracji budowlanej uznały, że obiekt spełnia wymogi techniczno-budowlane i nie ma podstaw do nakładania obowiązków naprawczych w trybie art. 51 P.b. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie art. 50 i 51 P.b. zamiast art. 48 P.b., oraz wadliwą ocenę zgodności z prawem i przepisami technicznymi. Sąd administracyjny, analizując stan faktyczny i prawny, uznał, że inwestor, zgłaszając budowę jako ogrodzenie, a faktycznie wznosząc ścianę oddzielenia przeciwpożarowego wymagającą pozwolenia na budowę, działał w celu obejścia prawa. W związku z tym, Sąd stwierdził, że doszło do samowoli budowlanej, a sprawa powinna być rozpatrywana na podstawie art. 48 P.b. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Budowa ściany oddzielenia przeciwpożarowego, zgłoszona jako ogrodzenie, stanowi samowolę budowlaną, ponieważ inwestor działał w celu obejścia prawa wymagającego pozwolenia na budowę. W związku z tym, zastosowanie powinny mieć przepisy art. 48 P.b., a nie art. 50 i 51 P.b.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że inwestor, zgłaszając budowę jako ogrodzenie, a faktycznie wznosząc ścianę oddzielenia przeciwpożarowego wymagającą pozwolenia na budowę, działał w celu obejścia prawa. Tym samym doszło do samowoli budowlanej, a postępowanie powinno być prowadzone na podstawie art. 48 P.b.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (31)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

P.b. art. 49

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 50 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 3 § pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 30 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 29 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

rozporządzenie art. 12

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie art. 13

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie art. 207 § pkt 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie art. 232

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie art. 235 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie art. 271 § ust. 1 w związku z ust. 10 i ust. 12

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

nowela z 2020 r. art. 25

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Inwestor, zgłaszając budowę jako ogrodzenie, a faktycznie wznosząc ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, działał w celu obejścia prawa. Budowa ściany oddzielenia przeciwpożarowego wymagała pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia. Sprawa powinna być rozpatrywana na podstawie art. 48 P.b. (samowola budowlana), a nie art. 50 i 51 P.b. (postępowanie naprawcze).

Odrzucone argumenty

Organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 51 P.b. i stwierdziły brak konieczności nałożenia obowiązków naprawczych. Obiekt budowlany, mimo funkcji przeciwpożarowej, mógł być traktowany jako ogrodzenie i podlegał zgłoszeniu. Nie doszło do obejścia prawa, a jedynie do wadliwego zgłoszenia robót budowlanych.

Godne uwagi sformułowania

obiekt budowlany należy kwalifikować przede wszystkim ze względu na funkcję jaką ma pełnić działanie inwestora prowadziło do obejścia przepisów dotyczących wymogu uzyskania pozwolenia na budowę wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego w oparciu o przyjęte zgłoszenie nastąpiło w ramach samowoli budowlanej

Skład orzekający

Michał Ruszyński

przewodniczący sprawozdawca

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

sędzia

Kamila Karwatowicz

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej, obejścia prawa w procesie budowlanym oraz kwalifikacji obiektów budowlanych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowy ściany oddzielenia przeciwpożarowego zgłoszonej jako ogrodzenie, ale zasady dotyczące obejścia prawa i samowoli budowlanej mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zgłoszenie robót budowlanych i jak sąd interpretuje sytuacje, w których inwestor próbuje obejść prawo, nadając obiektowi inną nazwę niż jego faktyczna funkcja.

Ogrodzenie czy ściana przeciwpożarowa? Sąd rozstrzyga, czy inwestor próbował obejść prawo budowlane.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 621/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Kamila Karwatowicz
Michał Ruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 § 2, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 48, art. 49, art. 50 ust. 1 pktr 2 i 3, art. 29 ust. 1 i 3, art. 30, art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku konieczności nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M.W. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: organ I instancji), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie budowy ogrodzenia betonowego pełnego powyżej wysokości 2,20 m na działce nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane(Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm., dalej: P.b.), orzekł o braku konieczności nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: organ odwoławczy) uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji stwierdzając, że stanowisko o braku konieczności nałożenia obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. było przedwczesne. Ocena taka wynikała przede wszystkim z braku dokonania przez organ I instancji prawidłowej oceny,czy w omawianym przypadku nie występuje przesłanka do prowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 3 P.b., to jest postępowania dotyczącego robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30ust. 1, a więc robót budowlanych wykonywanych w oparciu o wadliwe zgłoszenie dokonane w organie administracji architektoniczno-budowlanej. W ocenie organu odwoławczego brak było również ustaleń odnośnie jakości wykonanych robót budowlanych, które z powodu braku udzielenia pozwolenia na budowę, wykonywane mogły być bez nadzoru osoby uprawnionej - ustanowionego na mocy prawa kierownika budowy oraz wyczerpujących ustaleń odnośnie wpływu budowli na działkę sąsiednią.
W dniu [...] lipca 2022 r. organ I instancji wydał decyzję znak: [...], którą powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 P.b., orzekł o braku konieczności nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych przez inwestora L. Sp. J. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał między innymi, że przedmiotową budowlę wzniesiono w sposób, który nie powoduje naruszenia przepisów techniczno-budowlanych zawartych w rozporządzeniu z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225, dalej: rozporządzenie). W szczególności zachowano odległości, o których mowa w § 12 rozporządzenia, a także zachowano warunki dla naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, o których mowa w § 12 tego rozporządzenia, znajdujących się w budynkach na działce sąsiedniej, to jest działce nr [...]. Ponadto stwierdził, iż przedmiotowa budowla spełnia również wymagania rozporządzenia dotyczące ogrodzeń. Ponadto organ I instancji powołał się na stanowisko Wójta Gminy zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r., znak: [...] w kwestii zgodności rozpatrywanej budowli z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Odwołanie od decyzji organ I instancji wniósł M.W. – właściciel działki nr [...], której zarzucił między innymi, iż w postępowaniu nie wyjaśniono oraz nie poddano ocenie okoliczności polegającej na zastosowanym zagłębieniu i posadowieniu ogrodzenia betonowego na poziomie 2,5 metra poniżej poziomu terenu, co jego zdaniem jest niezgodne z zasadami sztuki budowlanej. W odwołaniu zarzucono również, że organ I instancji "nie dokonał odkrywek celem sprawdzenia czy wskazana podbudowa betonowa pod podwalinę została wykonana", jak również "pominął fakt,iż według ustaleń zawartych w decyzji Wójta Gminy, nr [...] z [...].12.2017 roku, znak [...], wydanej w przedmiocie warunków zabudowy, nie było możliwe wykonanie przedmiotowej ściany oddzielenia przeciwpożarowego - wykonanej jako "rzekome ogrodzenie betonowe" – zwłaszcza o takich parametrach i usytuowanej bezpośrednio przy granicy dwóch działek". W związku z tym w odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy albo uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją z dnia [...] września 2022 r., nr [...] organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W pierwszej części uzasadnienia organ odwoławczy podał, że przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji była ocena zgodności
z prawem robót budowlanych związanych z budową budowli pełniącej funkcję ogrodzenia betonowego pełnego powyżej wysokości 2,20 m, a także pełniącej funkcję przegrody przeciwpożarowej. Przedmiotowe roboty budowlane wykonane zostały w ramachprzedsięwzięcia objętego zgłoszeniem robót budowlanych, które
nie stanowiło przedmiotu sprzeciwu właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. W związku z tym, organ odwoławczy wyjaśnił, że z punktu widzenia P.b. obiekt budowlany należało kwalifikować, przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić i nie ma przy tym znaczenia, że inwestor może traktować sporny obiekt usytuowany pomiędzy dwoma działkami jako ogrodzenie. Nawet jeśli obiekt postawiony na granicy działki jako ogrodzenie pełni jednocześnie inną funkcję (na przykład: ściany oporowej czy jak w omawianym przypadku - wolno stojącej ściany oddzielenia przeciwpożarowego) to nie korzysta on automatycznie ze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym brak jest wątpliwości co do dopuszczalności projektowania ścian oddzielenia przeciwpożarowego jako elementów wolnostojących stanowiących urządzenia budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 P.b. i jednocześnie budowle z art. 3 pkt 3 P.b.Pod pojęciem urządzeń budowlanych należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, a wskazanie w cytowanym przepisie urządzeń ma charakter wyłącznie przykładowy. Urządzenia budowlane mogą stanowić zarówno część obiektu budowlanego (w tym np. budynku), pełniąc wobec niego funkcję służebną, bądź też w pewnych przypadkach, jeśli budowane są jako obiekty odrębne, mieszczą się w pojęciu obiektu budowlanego w kategorii budowli. Powyższe w ocenie organu odwoławczego potwierdza treść przepisów rozporządzenia odnoszących się do bezpieczeństwa pożarowego. Co do zasady § 207 rozporządzenia przewiduje, że budynek i urządzenia z nim związane powinny być projektowane i wykonane w sposób ograniczający możliwość powstania pożaru, a w razie jego wystąpienia zapewniający ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru na sąsiednie obiekty budowlane lub tereny przyległe (pkt 3). W regulacjach szczególnych Działu VI rozporządzenia "Bezpieczeństwo pożarowe" w Rozdziale 7 "Usytuowanie budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe" określono wymagania w zakresie odległości pomiędzy ścianami budynków i budynkami ze względu na bezpieczeństwo pożarowe. O elementach oddzielenia przeciwpożarowego w postaci ścian (ogólnie pojętych) i stropów mówi przepis § 232 rozporządzenia, a szczególnie o ścianach oddzielenia przeciwpożarowego traktuje § 235 rozporządzenia określając ich wymogi techniczne. Oba wskazane przepisy odnoszą się do wszystkich rodzajów ścian oddzielenia przeciwpożarowego bez żadnych wyjątków. Z samej treści § 271 ust. 1 w związku z ust. 10 i ust. 12 rozporządzenia wynika, że ściany oddzielenia przeciwpożarowego nie muszą być wyłącznie ścianami budynku, ale mogą również stanowić elementy wolnostojące. W rezultacie uprawniony jest pogląd, że trzeba odróżniać z prawnego i faktycznego punktu widzenia ogrodzenie od ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Ściana oddzielenia przeciwpożarowego nie jest ogrodzeniem, natomiast w ocenie organu odwoławczego ściana oddzielenia przeciwpożarowego jako samodzielne przedsięwzięcie budowlane nie została zwolniona przez ustawodawcę z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Organ odwoławczy podał, że aby można było mówić, że zgłoszenie było skuteczne, musi być dokonane przed rozpoczęciem inwestycji, której dotyczy, a nadto może dotyczyć wyłącznie inwestycji, której budowa wymaga tylko zgłoszenia a nie uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. W przeciwnym wypadku takie zgłoszenie jest jedynie próbą obejścia prawa. Czynność faktyczno-prawna dokonana w sytuacji nieprzewidzianej w przepisach prawa jest bowiem czynnością faktyczną a nie prawną i nie wywołuje oczekiwanych skutków prawnych, a może jedynie narazić zgłaszającego na dodatkowe konsekwencje prawne, jeżeli taką czynnością naruszono inne przepisy prawa.
Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w omawianej sprawie bezsprzecznie zachodzi sytuacja, o jakiej mowa w art. 50 ust. 1 pkt 3 P.b., to znaczy - budowa przedmiotowej budowli nastąpiła na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 P.b. Zaistnienie takiej sytuacji wymaga zaś doprowadzenia jej do zgodności z prawem przez powiatowy organ nadzoru budowlanego poprzez wydanie orzeczenia merytorycznego w oparciu o przepisy art. 51 P.b., poprzedzonej wyjaśnieniem wszystkich okoliczności istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.
Zdaniem organu odwoławczego wykonanie robót budowlanych w następstwie skutecznie dokonanego zgłoszenia uniemożliwia stosowanie przepisu art. 48 lub 49b P.b., ale nie wyklucza możliwości zastosowania trybu przewidzianego w przepisach art. 50 i art. 51 P.b., w szczególności w sytuacji wadliwego niewniesienia przez organ administracji architektoniczno - budowlanej sprzeciwu od zgłoszenia robót budowlanych naruszającego przepisy. Tym samym okoliczność zrealizowania inwestycji w następstwie zgłoszenia, w odniesieniu do którego nie został wniesiony sprzeciw, nie wyłącza zasadności prowadzenia postępowania naprawczego uregulowanego w przepisach art. 50 i art. 51 P.b.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy zauważył, że okoliczności sprawy wskazują, iż przedmiotowa wolnostojąca ściana oddzielenia przeciwpożarowego została zrealizowana w związku z innym przedsięwzięciem, odnośnie którego wydano decyzje administracyjne w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, które jednak zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 marca 2022r., II SA/Go 628/21. Przedsięwzięcie to obejmuje przebudowę, rozbudowę oraz zmianę sposobu użytkowania zakładu [...] na budynek zamieszkania zbiorowego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działkach nr [...]. Przy czym z akt sprawy wynika, że inwestor dysponuje uzgodnieniem Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej (postanowienie nr [...] z dnia [...] marca 2019r.) zezwalającym na spełnienie wymagań ochrony przeciwpożarowej w inny sposób niż wskazany w przepisach szczegółowych oraz określającym warunki, jakie należy spełnić dla tej inwestycji. Jednym z warunków jakie zostały określone w tym dokumencie jest wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego w granicy nieruchomości nr [...]. Natomiast w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 16 marca 2022r. Sąd stwierdził, że pomiędzy postępowaniem prowadzonym przez organ architektoniczno - budowlany oraz organ nadzoru budowlanego istnieje istotny związek merytoryczny oraz procesowy. Zdaniem Sądu ostateczna decyzja w sprawie legalizacyjnej stwierdzająca brak konieczności nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowego muru oddzielenia pożarowego do stanu zgodnego z prawem może stanowić podstawę do uznania, że spełniony został obowiązek wynikający z § 2 pkt 5 wymienionego wcześniej postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej. Natomiast kwestia legalności wzniesienia przedmiotowego muru, a konkretnie wynik postępowania naprawczego organów nadzoru budowlanego, ma charakter zagadnienia prejudycjalnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
W omawianym przypadku organ I instancji podjął postępowanie na podstawie przepisów art. 50 i 51 P.b. w celu dokonania oceny zrealizowanej inwestycji
z prawem, w tym w szczególności z przepisami techniczno-budowlanymi. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego tylko w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych bądź już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 P.b., innymi słowy, gdy brak jest technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w drodze decyzji wymienionych w pkt 2
i 3 ust. 1 art. 51 P.b. Natomiast rozstrzygnięcie sprawy będzie miało uzasadnienie
w art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. również w sytuacji, gdy nie zachodzi konieczność nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych
w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem a w sprawie wymagane jest orzeczenie merytoryczne z uwagi na żądania kierowane do organu przez uczestników postępowania. Przepis ten stosuje się bowiem w każdym przypadku,
gdy istnieją przesłanki do legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych
w przypadkach innych, niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1 P.b. Postępowanie prowadzone w sprawie samowoli budowlanej winno być wówczas zakończone decyzją stwierdzającą brak konieczności nałożenia obowiązków z uwagi na fakt, iż rozpatrywane roboty budowlane spełniają wszystkie wymogi ich zalegalizowania. Jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że wszystkie czynności lub roboty, które ewentualnie można nakazać
w sprawie zostały już dobrowolnie wykonane bądź nie ma potrzeby ich wykonywania ze względu na brak wątpliwości, co do poprawności wykonanych prac pod względem techniczno-budowlanym, to organ powinien zakończyć prowadzone postępowanie legalizacyjne wydając decyzję o odstąpieniu od nakładania obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. i orzec w ten sposób co do istoty sprawy
Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji,
że w przedmiotowej sprawie należało wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 P.b. stwierdzającą brak konieczności nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych naprawczych. Z ustaleń organu I instancji wynika bowiem, że przedmiotowa inwestycja z perspektywy uregulowań prawa administracyjnego, w szczególności przepisów techniczno-budowlanych, nie budzi zastrzeżeń.
Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie doszło do naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 K.p.a., natomiast P.b. nie przewiduje sytuacji powoływania kolejnych biegłych, szczególnie ze względu na odmienne stanowisko jednej ze stron postępowania. Ponadto w ocenie organu odwoławczego odmienne stanowisko strony, odnośnie braku spełnienia przepisów techniczno-budowlanych rozpatrywanych robót budowlanych z powodu zastosowanego sposobu posadowienia przedmiotowej budowli, nie zostało poparte żadnym dowodem. Bez wątpienia zaś ocena lub ekspertyza techniczna stanowi istotny dowód w sprawie, a pominięcie tego dowodu może nastąpić w wyniku obalenia jego mocy dowodowej, poprzez - przykładowo - przedstawienie oceny lub ekspertyzy technicznej zawierającej odmienne ustalenia i wnioski na tę samą okoliczność.
Organ odwoławczy podkreślił, że w treści stanowiska odnośnie przedmiotowego muru (pismo z dnia [...] kwietnia 2022r. - dokument nr 50 w aktach organu I instancji) projektant i rzeczoznawca budowlany w specjalności konstrukcyjno-budowlanej wskazali, że: "Na etapie sporządzenia projektu budowlanego z lipca 1994r. dokonano analizy stateczności fundamentu typu palowego, wykorzystując metodę analityczną Bluma jak dla pasma ścianki szczelnej, otrzymując w ten sposób minimalne zagłębienie fundamentu TŻ, zapewniającego stateczność budowli w kierunku prostopadłym do jego płaszczyzny. Zakładając, że fundamenty budowli zostały wykonane zgodnie z projektem budowlanym, stwierdzamy, że zapewniają wymogi nośności i stateczności konstrukcji. Analizując obciążenia fundamentów, parametry podłoża gruntowego, oraz rozkład naprężeń w gruncie powstałych podczas realizacji i użytkowania fundamentu przedmiotowej budowli, a także naprężeń pochodzących od fundamentów istniejącego obiektu na działce nr [...], stwierdza się iż naprężenia od w/w fundamentów nie nakładają się na siebie, wobec czego fundamenty przedmiotowej budowli nie wpływają na budynek położony na dz. nr [...]". Z kolei w protokole oględzin, przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu [...] kwietnia 2022r. (dokument nr 52 w aktach organu I instancji) zapisano między innymi: "Ustalono, że budowla odpowiada projektowi, ekspertyzom oraz wyjaśnianiem projektanta i rzeczoznawców". W rezultacie organ odwoławczy za chybiony uznał zarzut odwołania o braku dokonania odkrywek fundamentów rozpatrywanego muru.
Wbrew zarzutowi strony, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu
I instancji o braku niezgodności budowy przedmiotowej budowli z przepisami
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co w ocenie organu odwoławczego wynika wprost z treści wyjaśnień Wójta Gminy i znajduje ono oparcie
w treści decyzji Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] grudnia 2017r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył M.W., zarzucając naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego w postaci:
I. art. 48 oraz art. 49 oraz art. 50 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 7 P.b. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471, dalej jako: "nowela z 2020 r.") poprzez:
a. brak zastosowania w procedurze naprawczej prowadzonej przez organy nadzoru budowlanego w odniesieniu do stwierdzonego naruszenia wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, przepisów art. 48 oraz art. 49 P.b.;
b. wadliwe uznanie, że sytuacja, gdy roboty budowlane, jakie doprowadziły
do wykonania inwestycji wymagającej uzyskania pozwolenia na budowę (samodzielnego przedsięwzięcia budowlanego będącego ścianą oddzielenia przeciwpożarowego), wykonano na podstawie zgłoszenia robót budowlanych (gdzie jako cel inwestycji wskazano ogrodzenie o wysokości do 3 metrów), jest innym przypadkiem, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 P.b., a uzasadniającym sięgnięcie
do art. 50 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.;
- a zatem pominięcie, że jeżeli inwestor dokonał wprawdzie zgłoszenia, ale z zamiarem obejścia przepisów wymagających uzyskania pozwolenia na budowę, to dopuścił się samowoli budowlanej podlegającej ocenie na podstawie art. 48 oraz art. 49b p.b., a co w niniejszej sprawie miało miejsce, albowiem przedmiotem zgłoszenia robót budowlanych, co do którego sprzeciwu nie zgłosił Starosta, było ogrodzenie o wysokości do 3 metrów, zaś inwestor zrealizował ścianę oddzielenia przeciwpożarowego i to jeszcze o wysokości odmiennej, aniżeli podanej w zgłoszeniu i uczynił to wyłącznie w celu obejścia przepisów prawa wymagających uzyskania dla takiego przedsięwzięcia budowlanego pozwolenia na budowę;
II. art. 50 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. a) P.b. - zakładając, że istotnie te przepisy prawa materialnego należało
w postępowaniu naprawczym zastosować, a nie art. 48 oraz art. 49 P.b. - poprzez wadliwą ocenę, że zrealizowane przedsięwzięcie inwestycyjne (ściana oddzielenia przeciwpożarowego) jest zgodne z wymaganiami wynikającymi z planowania
i zagospodarowania przestrzennego,
III. art. 50 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 7 P.b. - przyjmując,
że to te przepisy prawa materialnego miały w sprawie zastosowanie, a nie art. 48 oraz art. 49 p.b. - poprzez wadliwe stwierdzenie, iż nie zachodzi podstawa nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, chociaż:
– inwestor wykonał nie ogrodzenie o deklarowanej wysokości nieprzekraczającej 3,00 metra, lecz ścianę oddzielenia przeciwpożarowego (a zatem obiekt budowlany o zupełnie innej funkcji) i to jeszcze odznaczającą się większą wysokością, aniżeli wynikającą ze zgłoszenia robót budowlanych niewymagających pozwolenia, rozpatrzonego przez Starostę pod znakiem [...]
– wybudowana ściana oddzielenia przeciwpożarowego ogranicza dostęp
do światła dziennego w rozumieniu § 13 rozporządzenia dla pomieszczeń, które znajdują się na działce numer [...] i są przeznaczone na stały pobyt ludzi.
– inwestor zbudował ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, dla której posadowienia zdecydował się na zastosowanie wykopu sięgającego niemal 3 metrów (2,7 metra), chociaż trzpienie żelbetonowe mogą być umieszczone jedynie na poziomie 0,6 metra poniżej poziomu, gdzie tejże okoliczności organ I instancji nie zbadał w ogóle; d. w inwestycji zdecydowano się na to,
aby fundament umieścić na poziomie około 2,5 metra poniżej poziomu, co jest niezgodne z zasadami sztuki budowlanej i nie ma żadnego oparcia w analizie przedstawionej projekcie budowlanym;
2. przepisów postępowania w postaci:
I. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na budzących wątpliwości, co do swej rzetelności, wynikach postępowania dowodowego, m.in. z uwagi na to, że:
– niewłaściwie ustalono, że średnia wysokość przedmiotowego ogrodzenia wynosi 3,06 metra, chociaż średnią tą ustalono na podstawie zaledwie trzech pomiarów, gdzie dwa z nich wynosiły 3,09 metra
– błędnie przyjęto, że przedmiotowe ogrodzenie nie oddziałuje w myśl § 13 rozporządzenia na zlokalizowane na działce numer [...] pomieszczenia mieszkalne w budynkach na tejże działce, a które to pomieszczenia znajdują się w odległości od 1,92 do 3 metrów od granicy działki wzdłuż której powstała ściana oddzielenia przeciwpożarowego, a która to ściana oddzielenia przeciwpożarowego przewyższa swoją wysokością wysokość okien w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi;
– bezzasadnie przyjęto, że na działce numer [...] nie znajdują się w sąsiedztwie przedmiotowego ogrodzenia betonowego pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi
– organ nie dokonał odkrywek mający na celu sprawdzenie, czy wskazana podbudowa betonowa pod podwalinę została wykonana właściwie,
– organ w dalszym ciągu pomija, że w świetle postanowień decyzji
o warunkach zabudowy, nie było możliwe wykonanie przedmiotowej ściany oddzielenia przeciwpożarowego wykonanej jako "rzekome ogrodzenie betonowe" zwłaszcza o takich parametrach i usytuowanej bezpośrednio
w granicy dwóch działek;
– brak wyczerpującego odniesienia się do podnoszonych zarzutów,
iż: inwestor wybudował ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, dla którego posadowienia zdecydował się na zastosowanie wykopu sięgającego niemal 3 metrów, chociaż trzpienie żelbetonowe miały być umieszczone jedynie na poziomie 0,6 metra poniżej poziomu; iv. w inwestycji zdecydowano się na to, aby fundament umieścić na poziomie około 2,5 metra poniżej poziomu, co jest niezgodne z zasadami sztuki budowlanej.
II. art. 8 oraz 11 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez:
– brak uzasadnienia przez organ II instancji, czy i w jaki sposób zastosował przepis intertemporalny zawarty w art. 25 Noweli, a co upoważniać miało do zastosowania "starych" przepisów p.b.;
– brak wykazania przez organ II instancji, że ściana oddzielenia przeciwpożarowego pozostała bez wpływu na stopień nasłonecznienia pomieszczeń, które są przeznaczone na pobyt stały ludzi na działce numer [...], podczas gdy istnieją fragmenty budynku położone znacznie bliżej przedmiotowej ściany, aniżeli 3,23 metra, tj. w odległości uzasadniającej oddziaływanie w rozumieniu § 13 rozporządzenia;
– zawarcie w uzasadnieniu decyzji pozbawionych zasadniczego wpływu
i znaczenia dla przedmiotu postępowania rozważań dotyczących: wytyczenia oraz umiejscowienia budynków na działkach o numerach [...], skoro przedmiotem niniejszego postępowania jest aspekt legalności ściany oddzielenia przeciwpożarowego; tj. poprzez brak wykazania przez organ I instancji, że istotnie zastosowana technika budowy nie jest niezgodna z art. 5 P.b., a jedynie powołanie się na fakt, że autorami projektu budowlanego były osoby posiadające kwalifikacje budowlane.
Uwzględniając przedstawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania - w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej ze względu na skomplikowany stopień sprawy oraz nakład pracy zawodowego pełnomocnika, znacznie wyższy niż przeciętny - a także uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi
i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego
i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259,dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli w tym zakresie Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję,
jak również decyzję organu I instancji z uwagi na uchybienie przepisom prawa procesowego, jak i materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2022 r. [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2022 r. [...] o braku konieczności nałożeniaobowiązkuwykonaniaokreślonych czynności lub robót budowlanych celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych wykonanych przez inwestora L. Sp.j., wydaną między innymi na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.
W niniejszej sprawie kontroli organu poddano, powstały na działce [...] obiekt budowlany, nazywany w trakcie postępowania administracyjnego budowlą pełniącą funkcję ogrodzenia betonowego pełnego powyżej wysokości 2,20 m, a także pełniącej funkcję przegrody przeciwpożarowej, przy czym organ odwoławczy oświadczył, że obiekt budowlany należy kwalifikować przede wszystkim ze względu na funkcję jaką ma pełnić. Sąd zgadza się z tym poglądem.
Ponadto organy zgodnie stwierdziły, że ww. obiekt został zrealizowany na podstawie zgłoszenia Staroście, pomimo tego, że wymagał pozwolenia na budowę, a następnie zastosowany został tryb z art. 51 P.b.
Z zastosowaniem w niniejszej sprawie art. 51 P.b. nie zgadza się skarżący - właściciel sąsiedniej działki nr [...] wskazując, że w sprawie doszło do obejścia przepisów prawa dotyczących konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.
Rozstrzygając spór w sprawie odpowiedzieć należy na następujące pytania: z jakim obiektem budowalnym mamy do czynienia, jaka jest właściwa procedura jego realizacji, i czy dochowano jej warunków, a jeśli nie, jaka jest procedura naprawcza, ewentualnie czy zachodzi konieczność nałożenia określonych obowiązków.
Jak już zaznaczono przedmiotem kontroli jest budowla – mur. Wykonanie tego obiektu jest warunkiem na wydanie pozwolenia na budowę dla "inwestycji głównej" jaką jest przebudowa budynku "Zakład [...]", z rozbudową budynku o schodyi galerię zewnętrzną, z budową instalacji, wraz ze zmianą sposobu użytkowaniana budynek zamieszkania zbiorowego, wraz z budową niezbędnej infrastruktury technicznej na terenie działek o nr ewid. [...], położonych w miejscowości [...].
W wyroku z dnia 16 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Go 628/21) WSA w Gorzowie Wlkp., oceniając zgodność z prawem decyzji Wojewody z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę opisanej wyżej przebudowy, uchylił te rozstrzygnięcia stwierdzając, że "kwestia legalności wzniesienia przedmiotowego muru, a konkretnie wynik postępowania legalizacyjnego w tej sprawie, ma charakter zagadnienia prejudycjalnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że jednym z warunków wyrażenia zgody na spełnienie wymagań technicznych w zakresie ochrony przeciwpożarowej w sposób inny niż wynikający z przepisów szczególnych jest wykonanie na granicy działki muru o klasie odporności ogniowej REI 120, niespełnienie tego warunku skutkuje niemożnością realizacji wnioskowanej inwestycji głównej".
W aktach rozpoznawanej sprawy znajduje się również postanowienie
nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej zezwalające na spełnienie wymagań ochrony przeciwpożarowej w inny sposób niż wskazany w przepisach szczególnych oraz określające warunki jakie należy spełnić dla opisanej wyżej inwestycji przebudowy. Postanowienie to odnosi się do wskazań zawartych w ekspertyzie technicznej, która została sporządzona przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych i rzeczoznawcę ds. budowlanych. Zgodnie z § 2 pkt 5 ww. postanowienia warunkiem wyrażenia zgody na spełnienie wymagań ochrony przeciwpożarowej w sposób inny niż wskazany w przepisach szczególnych jest wykonanie na granicy działki na całej długości budynku ściany w klasie odporności ogniowej REI 120, której wysokość będzie co najmniej równa wysokości górnej krawędzi okien budynku usytuowanego na sąsiedniej działce o nr ewid. [...].
Wobec powyższego w niniejszej sprawie mamy ewidentnie do czynienia nie
z ogrodzeniem za co by chciał ten mur uznać inwestor, a ze ścianą oddzielenia przeciwpożarowego. W związku z tym słusznie organ odwoławczy twierdzi, że należy brać pod uwagę funkcję jaką pełni sporna budowla, a w ocenie Sądu jest nią funkcja oddzielenia przeciwpożarowego, a nie ogrodzenia. Tym bardziej, że z dokumentacji zdjęciowej załączonej do sprawy wynika, że ogrodzenie już było postawione wzdłuż granicy działek [...], a wymiary postawionego muru odpowiadają parametrom określonym w ww. postanowieniu.
Postawiony mur jest niewątpliwie urządzeniem budowlanym w myśl art. 3 pkt 9P.b. Zgodnie z tym przepisem przez urządzenie budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem(...).
Zgodnie z § 235 ust. 1 rozporządzenia ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wznosić na własnym fundamencie lub na stropie, opartym na konstrukcji nośnej o klasie odporności ogniowej nie niższej od odporności ogniowej tej ściany. Wobec tego ściana ta może być obiektem wolnostojącym (vide: wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 1054/14, CBOSA). Ściany oddzielenia przeciwpożarowego nie zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, nie zostały– jak to ma miejsce w przypadku ogrodzenia powyżej 2,2 m objęte zgłoszeniem. Ponadto inwestor dokonał zgłoszenia "ogrodzenia" [...] czerwca 2019 r., a z wnioskiem o wydanie pozwolenia na przebudowę wystąpił [...] lutego 2020 r., choć zdaniem Sądu prawidłowe byłoby objęcie przebudowy zakładu i budowy ściany oddzielenia przeciwpożarowego jednym pozwoleniem na budowę, jako jednej inwestycji. Niestety w momencie wystąpienia z wnioskiem o wydanie ww. pozwolenia mur już był wzniesiony.
Kwestia dopuszczalności prowadzenia postępowania w trybie art. 51 P.b.
w stosunku do ukończonego obiektu, który został oddany do użytkowania przez milczącą zgodę organu, tj. z uwagi na niezłożenie w tym zakresie sprzeciwu, wielokrotnie była przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych i aktualnie za ugruntowany uznać należy pogląd, w świetle którego jedynie wydanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie stanowi przeszkodę do prowadzenia później postępowania w sprawie legalności (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 grudnia 2015 r.,II OSK 199/15 i II OSK 201/15; z dnia 21 czerwca 2016 r., II OSK 2533/14; z dnia 1 lipca 2016 r., II OSK 819/15; z dnia 21 grudnia 2016 r., II OSK 831/15; z dnia 8 stycznia 2016 r., II OSK 1103/14; z dnia 29 stycznia 2016 r., II OSK 1313/14; z dnia 27 stycznia 2017 r., II OSK 1595/16; z dnia 20 października 2017 r.,II OSK 294/16; z dnia 17 maja 2021 r., II OSK 2322/18; z dnia 15 grudnia 2021 r.,II OSK 427/21; z dnia 2 marca 2022 r., II OSK 759/21; wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl;CBOSA). Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to również podziela, przyjmując,że jeżeli proces inwestycyjny został zakończony przez zawiadomienie o zakończeniu budowy, to prowadzeniu później postępowania w sprawie legalności budowy nie stoi na przeszkodzie brak wniesienia przez organ sprzeciwu do złożonego przez inwestora zawiadomienia o zakończeniu budowy. W sytuacji nieprzeprowadzenia postępowania w zakresie zgodności inwestycji z przepisami oraz pozwoleniem na budowę,w przypadku stwierdzenia okoliczności określonych w art. 50 ust. 1 pkt 1-4 P.b., dopuszczalne jest przeprowadzenie postępowania mającego na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, w tym m.in. w zakresie istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę bądź w przepisach (zob. wyrok NSA z dnia 2 marca 2022 r., II OSK 759/21, CBOSA).
Powołany przez organy przepis art. 51 P.b. został zamieszczony w rozdziale zatytułowanym: Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy. W rozdziale tym zamieszczono między innymi przypadki realizacji robót budowlanych dokonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, bądź zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu (przepisy art. 48-49 P.b.) oraz tzw. inne przypadki objęte art. 50 i n. P.b., w tym robót budowlanych dokonanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3 P.b. – art. 50 ust. 1 pkt 3 P.b.
Mimo licznych wątpliwości co do tego, jakich przypadków dotyczy art. 50 ust. 1 pkt 3, w orzecznictwie przyjęto pogląd, że zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie,
że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających stosowanie art. 48, chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora było obejście przepisów ouzyskaniupozwolenianabudowę(wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2004 r., OSK 108/04, ONSA WSA 2004, nr 1, poz. 26).
Właśnie z takim zamiarem, w ocenie Sądu, mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak już podniesiono powyżej ogrodzenie między działkami [...] już istniało (panele ogrodzeniowe), a wzniesiony mur odpowiada parametrom określonym w postanowieniu z dnia [...] marca 2019 r. KWPSP.
W rozpoznawanej sprawie inwestor znając wymagania określone
ww. postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., bez spełnienia których inwestycja główna, czyli przebudowa nie uzyska pozwolenia na budowę, wybudował obiekt budowlany, który nazwał ogrodzeniem, a następnie dokonał zgłoszenia jego budowy do Starosty.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. (k. 50 akt adm.) projektant muru - w zakresie konstrukcji,na wezwanie organu oświadczył, że sporna budowla spełnia wymogi przegrody przeciwpożarowej, zapewniając klasę odporności ogniowej REI 120.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. ([...]– k. 51 akt adm.) projektant muru - w zakresie zagadnień architektonicznych, na wezwanie organu podał,
że istniejąca budowla o cechach ogrodzenia i urządzenia przeciwpożarowego została wykonana na podstawie projektu budowlanego opracowanego [...] maja 2019 r. – [...] lipca 2019 r. Projektant stwierdził, że stosownie do ww. postanowienia z dnia [...] marca 2019 r., w związku z przebudową zakładu, zaprojektowano instalację sygnalizacji pożaru i wykorzystano fakt istnienia ogrodzenia o cechach urządzenia przeciwpożarowego, spełniając tym samym wymagania stawiane w ww. postanowieniu.
W sprawie nie ma również sporu co do tego, że na realizację muru – ściany odgrodzenia przeciwpożarowego konieczne było pozwolenie na budowę. Nie ulega także wątpliwości, że inwestorzy w chwili realizacji zamierzenia nie posiadali wymaganego prawem pozwolenia, dokonali jedynie zgłoszenia.
Realizacja zamierzenia na podstawie zgłoszenia, od którego organ nie wniósł sprzeciwu daje gwarancje inwestora, że prace dokonane na podstawie dokonanego zgłoszenia korzystają z przymiotu legalności, o ile inwestor działa zgodnie
z przepisami i nie wprowadza organu architektonicznego w błąd. Zakres ochrony zaufania inwestora jest limitowany przez jego własne działania lub zaniechania,
co oznacza, że ochrona ta może zostać zniesiona w razie stwierdzenia, że jego zamiarem było obejście prawa (por. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 2011 r., II OSK 443/10; wyrok NSA z dnia 18 lutego 2015 r., II OSK 1715/13; wyrok NSAz dnia 8 marca 2017 r., II OSK 1695/15; wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2017 r., II OSK 2030/15).
Okoliczności związane z zachowaniami in fraudem legis muszą zostać wykazane przez właściwe organy nadzoru budowlanego. Dopiero jak nie zostaną wykazane, zasadniczym trybem sankcjonowania robót budowlanych wykonanych
z naruszeniem art. 30 ust. 1 P.b. pozostaje tryb naprawczy, dla którego podstawę stanowi art. 50 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 P.b.W innym ujęciu dochodziłoby do niedopuszczalnego uznania, że skutecznie jest zgłoszenie zamiaru budowy obiektu budowlanego w stosunku do inwestycji, którą wbrew zgłoszeniu wzniesiono w taki sposób, że według obowiązujących przepisów prawa wymagałaby pozwolenia na budowę. Zaakceptowanie stanowiska inwestora doprowadziłoby do niedopuszczalnego usankcjonowania praktyki obchodzenia przepisów nakładających na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla określonych robót budowlanych, przez dopuszczenie dokonywania zgłoszeńw celu przeprowadzenia inwestycji podpadających pod obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2010 r., II OSK 287/10, z dnia 28 kwietnia 2004 r., OSK 108/04 oraz z dnia 21 listopada 2006 r., II OSK 1375/05; tak też Z. Niewiadomski, Prawo budowlane, Komentarz, Warszawa 2009 , s. 378).
W ocenie Sądu działanie inwestora prowadziło do obejścia przepisów dotyczących wymogu uzyskania pozwolenia na budowę, które nie pozwala
na zastosowanie łagodniejszych przepisów tj. art. 50 ust. 1 pkt 3 P.b., tj. wykonanie robót budowlanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3 P.b. (tak w wyroku NSA, z dnia 7 listopada 2019 r., II OSK 3157/17).
W świetle powyższych rozważań należało uznać, że wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego w oparciu o przyjęte zgłoszenie nastąpiło w ramach samowoli budowlanej, a więc zastosowanie w sprawie, miały przepisy art. 48 P.b. Stosownie do treści tego przepisu w pierwszej kolejności organ ma potwierdzić, czy budowa zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej jest zgodna z obowiązującym porządkiem prawnym, w szczególności z przepisami o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym, i czy umożliwia doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli tak, to właściwy organ jest zobowiązany do wszczęcia postępowania zmierzającego do legalizacji obiektu budowlanego lub jego części. W świetle powyższego słuszne okazały się zarzuty naruszenia art. 48 P.b. oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.
Mając to wszystko na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jak również decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się: wpis od skargi w wysokości 500 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Sąd nie uwzględnił przy tym wniosku o zasądzenie kosztów postępowania w podwójnej wysokości, bowiem Sąd nie stwierdził, aby rodzaj i zawiłość sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika uzasadniał zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wyższej niż przyznana.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI