II SA/Go 617/22

II SA/Go 617/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 83a ust. 1, art. 83b ust. 1, art. 84 ust. 2 i 3
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 19, art. 21 § 1 pkt 3, art. 64, art. 65 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi I.Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego I.Ś. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Starosta postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] – działając na podstawie art. 61a oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej jako k.p.a.) – po rozpatrzeniu wniosku I.Ś. z dnia [...] stycznia 2022 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawach:
1. przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do faktu, że uprawniona diagnosta w dniu [...] lipca 2021 r. odmówiła wykonania badania technicznego pojazdu samochodu [...], nr rej. [...] na okręgowej stacji kontroli pojazdów - "C" przy ul. [...],
2. przeprowadzenia czynności postępowania dowodowego z udziałem wnioskodawcy jako strony postępowania,
3. rozważenia w ramach decyzji administracyjnej udzielenia wnioskodawcy zwolnienia z obowiązku przeprowadzenia okresowego badania technicznego przedmiotowego pojazdu.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2022 r. I.Ś. po raz kolejny wystąpił o przeprowadzenie postępowania administracyjnego co do faktu, że uprawniona diagnosta odmówiła wykonania badania technicznego pojazdu, przeprowadzenia czynności postępowania dowodowego z udziałem wnioskodawcy jako strony postępowania oraz rozważenia w ramach decyzji administracyjnej udzielenia wnioskodawcy zwolnienia z obowiązku przeprowadzenia okresowego badania technicznego pojazdu.
Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. Starosta po raz kolejny poinformował wnioskodawcę, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie przewidują wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowych sprawach.
I.Ś. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na to pismo. Kolegium uznało, iż pismo organu I instancji jest w istocie postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania i postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] uchyliło to postanowienie w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wniosek obejmuje m.in. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przeprowadzenia badań technicznych pojazdu, w związku z czym organ I instancji powinien rozpatrzyć wniosek także w tym zakresie i ocenić, czy podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej, czy też brak jest podstaw do wszczęcia postepowania administracyjnego. W zależności od ustaleń organ I instancji powinien więc albo przeprowadzić postępowanie administracyjne, albo odmówić wszczęcia postępowania w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 61a k.p.a.
W związku z powyższym Starosta wydał powołane na wstępie postanowienie z dnia [...] kwietnia 2022 r., w którego uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym starosta cofa diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, jeżeli przeprowadzone przez diagnostę badania techniczne są niezgodne z określonym zakresem i sposobem wykonania (1) lub jeśli wydane przez diagnostę zaświadczenie albo dokonany wpis do dowodu rejestracyjnego pojazdu jest niezgodny ze stanem faktycznym lub przepisami (2). We wniosku I.Ś. o wszczęcie postępowania opisano, że diagnosta nie podjęła się przeprowadzenia badania z powodu nieaktualnego oświadczenia uprawnionego przedsiębiorcy oraz z faktu zmiany przepisów w zakresie badania. Diagnosta odmówiła wykonania badania technicznego, nie przyjęła wniosku o takie badanie oraz nie pobrała opłaty. Z przedstawionej sytuacji wynika, że nie miała faktycznie miejsca czynność przeprowadzenia przez diagnostę badania technicznego, ani tym bardziej wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonania wpisu. Diagnosta odmówił przeprowadzenia badania bowiem wnioskodawca nie przedstawił do badania odpowiednich dokumentów zawierających dopuszczalna masę całkowitą pojazdu, której w toku badania po zmianach konstrukcyjnych w pojeździe diagnosta nie może ustalić samodzielnie. Ustawodawca przewidział w przypadku trudności w ustaleniu parametrów pojazdu odpowiednią rolę dla rzeczoznawcy samochodowego w ramach procedury ustalenia nieznanych danych technicznych pojazdu, których ustalenie jest następstwem np. dokonania zmian konstrukcyjnych w pojeździe. W konkretnej sprawie wypowiedział się również Instytut Transportu Samochodowego wskazując, że uprawniony diagnosta nie jest upoważniony do dokonywania specjalistycznych analiz i obliczeń poprzedzających ustalenie dopuszczalnej masy całkowitej, kiedy w dostępnych wiarygodnych zbiorach danych technicznych o pojazdach nie są określone niezbędne dane techniczne pojazdu. Sytuacja ta występuje zawsze w przypadku dokonania zmian konstrukcyjnych pojazdu przez podmiot inny niż producent tj. bez uzyskania odpowiednich dokumentów homologacyjnych.
Na marginesie Starosta dodał, iż nie sprawuje nadzoru nad Okręgową Stacją Kontroli Pojazdów - "C" przy ul. [...], w której nie zostało przeprowadzone badanie techniczne pojazdu wnioskodawcy.
Dalej organ przyjął, że skoro wnioskodawca nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu o cofnięciu uprawnień diagnoście, to nie ma przesłanki do uznania go za stronę w postępowaniu o odmowie przeprowadzenia badań. Skoro nie ma możliwości przeprowadzenia postępowania administracyjnego, ponieważ droga administracyjna nie przysługuje w niniejszej sprawie, to nie może być mowy o stronie postępowania administracyjnego.
Następnie organ wskazał, iż wnioskodawca domaga się też rozważenia w ramach decyzji administracyjnej udzielenia zwolnienia z obowiązku przeprowadzenia okresowego badania technicznego przedmiotowego pojazdu. W myśl art. 81 ust 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawodawca określił rodzaje badań technicznych, zakres obowiązku oraz terminy przeprowadzenia badań. Właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi. W art. 11 ust 3 ustawodawca określił, że dodatkowemu badaniu technicznemu podlega pojazd, w którym dokonano zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym. Wnioskodawca dokonał w pojeździe zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu - z samochodu ciężarowego izotermicznego na samochód ciężarowy - specjalny, sklep - bar. Ustawodawca nie przewiduje przypadków, w których pojazd po zmianach konstrukcyjnych jest zwolniony z dodatkowego badania technicznego. Wobec powyższego przepisy prawa materialnego nie przewidują w żadnym przypadku zwolnienia posiadacza pojazdu z przeprowadzenia badań technicznych pojazdu.
Organ wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia w sprawie był art. 61a § 1 k.p.a., z którego wynika, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez inne uzasadnione przyczyny należy zaś rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
I.Ś. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na to postanowienie, zarzucając mu naruszenie:
1. przepisów postępowania administracyjnego, tj.:
- art. 7 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia
w sytuacji, gdy nie został zgromadzony materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
- art. 7b k.p.a. wobec braku współdziałania organu ze Starostwem Powiatowym
w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy,
- art. 124 § 2 k.p.a. przez brak w uzasadnieniu postanowienia wskazania podstawy prawnej podnoszonych twierdzeń;
2. przepisów prawa materialnego, tj.: art. 81 ust. 13, art. 84 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędną wykładnię oraz art. 84 ust. 1 tej ustawy w zw. z § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie badań technicznych pojazdów, poprzez niezastosowanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Starosty z dnia [...] kwietnia 2022 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 61 a § 1 k.p.a. stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, tzn. gdy sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialno-prawną do wydania decyzji, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie. Przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego zachodzą również wówczas, gdy żądanie wszczęcia postępowania nie dotyczy sprawy administracyjnej. Istotę sprawy administracyjnej określa art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., warunkując jej byt od działania właściwego organu uprawnionego do wydania decyzji, której adresatem jest konkretna strona, w oparciu o przepisy materialne, w sprawie indywidualnej. Brak któregokolwiek z wyżej wymienionych konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej skutkuje tym, że sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej.
Jak wynika z treści pism składanych przez stronę w toku postępowania, a w szczególności z treści wniosku z dnia [...] stycznia 2022 r. oraz zażalenia z dnia [...] maja 2022 r., wnioskodawca domaga się wszczęcia postępowania administracyjnego oraz wydania rozstrzygnięcia określającego jego prawo do wykonania badania technicznego pojazdu zgodnie z obowiązkiem wynikającym z treści art. 81 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Nie domaga się on natomiast wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia diagnoście za stacji "C" uprawnienia do wykonywania badań technicznych na podstawie art. 84 ust. 3 tej ustawy.
W ocenie Kolegium tak sformułowany wniosek strony nie może spowodować wszczęcia postępowania administracyjnego, bowiem brak jest w systemie prawnym przepisu, który statuowałby uprawnienie organu administracji publicznej do wydania decyzji zobowiązującej diagnostę (przedsiębiorcę prowadzącego stację diagnostyczną) do przeprowadzenia badań technicznych pojazdu. Zakres uprawnień starosty w zakresie nadzoru nad stacjami diagnostycznymi i czynnościami diagnostów określa art. 83b i art. 84 ustawy Prawo o ruchu drogowym i zgodnie z treścią tych przepisów uprawnienia starosty obejmują kontrolę stacji kontroli pojazdów, wydawanie decyzji o zakazie prowadzenia przez przedsiębiorcę stacji kontroli pojazdów oraz nadawanie i cofanie uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. Kontrola stacji diagnostycznych przeprowadzana na podstawie art. 83b tej ustawy wykonywana jest z zastosowaniem przepisów dotyczących kontroli zawartych w rozdziale 5 ustawy z dnia 2 lipca 2014 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 84c ust. 16 tej ustawy przepisy k.p.a. do takiej kontroli stosuje się tylko w wąskim zakresie - dotyczącym rozpoznania sprzeciwu złożonego w trakcie kontroli i rozpoznania zażalenia na postanowienie wydane po rozpoznaniu sprzeciwu. Oznacza to, iż sama kontrola nie spełnia cech postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 1 k.p.a., czyli postępowania kończącego się wydaniem przez organ rozstrzygnięcia w formie przewidzianej przez przepisy k.p.a.
Natomiast postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście, jak również w przedmiocie wydania zakazu prowadzenia przez przedsiębiorcę stacji kontroli pojazdów, mają charakter postępowań administracyjnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, jednakże w postępowaniach tych przymiot strony posiadają odpowiednio zainteresowany diagnosta i przedsiębiorca prowadzący stację.
Ponadto Kolegium wskazało za organem I instancji, iż Starosta nie sprawuje nadzoru nad stacjami diagnostycznymi znajdującymi się na terenie [...].
Aby organ administracji mógł w sposób władczy rozstrzygnąć o prawach lub obowiązkach musi wskazać normę prawa materialnego ustanowionego przepisem powszechnie obowiązującym. Tymczasem w obowiązujących przepisach nie ma podstaw prawnych do wydania przez starostę decyzji zobowiązującej diagnostę (przedsiębiorcę prowadzącego stację diagnostyczną) do przeprowadzenia badania technicznego pojazdu.
Kolegium wyjaśniło też, iż brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji zwalniającej wnioskodawcę z obowiązku przeprowadzenia okresowego badania technicznego pojazdu. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 p.r.d., właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Obowiązkowemu badaniu podlegają także pojazdy, w których dokonano zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 4 pkt 5 i 6, z wyłączeniem montażu instalacji do zasilania gazem (art. 81 ust. 11 pkt 3 p.r.d.). Przepisy nie przewidują wyjątków w tym zakresie, które mogłyby mieć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie
Pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. I.Ś. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie:
- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez brak wszechstronnego rozważenia zarzutów zażaleniowych,
- art. 61a § 1 k.p.a., przez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy w realiach sprawy nie zachodzi żadna przesłanka do jego zastosowania,
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 84 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie badań technicznych pojazdów, poprzez niezastosowanie w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z udziałem skarżącego i zaleceniami Sądu oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić , iż skarga została rozpoznana przez tutejszy Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie m.in. wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowiło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Starosty z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zgodności z prawem postanowień objętych skargą wykazała, iż naruszają one przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, przy czym z powodów innych niż określone w treści skargi. Mianowicie Sąd z urzędu dostrzegł, iż organ odwoławczy rozpoznając zażalenie na postanowienie organu I instancji nie zbadał w sposób prawidłowy zachowania przez organ I instancji właściwości miejscowej, a organ I instancji naruszył przepisy postępowania dotyczące właściwości miejscowej.
Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość miejscowa organu administracji publicznej uregulowana została w art. 21 § 1 k.p.a., a jest nim organ:
1) w sprawach dotyczących nieruchomości - według miejsca jej położenia; jeżeli nieruchomość położona jest na obszarze właściwości dwóch lub więcej organów, orzekanie należy do organu, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości;
2) w sprawach dotyczących prowadzenia zakładu pracy - według miejsca, w którym zakład pracy jest, był lub ma być prowadzony;
3) w innych sprawach - według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a naruszenie każdego rodzaju właściwości, w tym miejscowej, przez organ administracji przy wydawaniu decyzji, a zgodnie z art. 126 k.p.a., także przy wydawaniu postanowienia, na które przysługuje zażalenie, może nawet prowadzić do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia (art. 156 § k.p.a.). Zgodnie z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą legalizmu organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza, że są one zobowiązane do przestrzegania z urzędu swojej właściwości (rzeczowej, miejscowej) w całym toku postępowania administracyjnego - art. 19 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 160/18, LEX nr 3009655). Zgodnie z zawartym w art. 19 k.p.a. nakazem, organ powinien badać swoją właściwość, nawet bez wniosku strony, na każdym etapie postępowania. Rygor ten rozciąga się na postępowanie przed organami pierwszej i drugiej instancji, jak również na postępowania prowadzone w trybach nadzwyczajnych (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 3266/19, LEX nr 3165061, wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 332/18, LEX nr 2757037). Organ niewłaściwy w danym postępowaniu nie może podjąć żadnej czynności, lecz zobowiązany jest do niezwłocznego przekazania sprawy organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu
jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie.
Wypada w tym miejscu zauważyć prezentowany w orzecznictwie NSA pogląd, że zasada praworządności nie dopuszcza jednocześnie właściwości dwóch organów administracji publicznej w tej samej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt II FW 2/13, LEX nr 1318879).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę co stanowiło jej przedmiot, czego dotyczył wniosek skarżącego domagającego się od Starosty rozpoznania sprawy. To bowiem stanowi dalej podstawę do określenia właściwości miejscowej organu uprawnionego do rozpoznania wniosku. Jak wynika z analizy akt sprawy, ustalenie co jest w istocie przedmiotem żądania skarżącego skierowanego do Starosty stanowiło pewien proces, który należy dokładnie prześledzić.
Początkowo w dniu 24 sierpnia 2021 r. do Starosty wpłynął wniosek I.Ś. o: wszczęcie postępowania w sprawie odmowy przeprowadzenia badania technicznego pojazdu na okręgowej stacji kontroli pojazdów – ,,C", 2) cofnięcie uprawnień do wykonywania badań technicznych diagności D.P. (której to uprawnienia przyznał zgodnie z miejscem zamieszkania diagnosty Starosta), 3) uznanie wnioskodawcy za stronę postępowania. Dodać należy na marginesie, że strona dokonała tego w związku z informacją z dnia [...] sierpnia 2021 r. otrzymaną od Starosty co do właściwości Starosty w sprawie uprawnień w/w diagnosty. Żądanie związane było z odmową przeprowadzenia badania technicznego pojazdu w dniu [...] lipca 2021 r. Wniosek ten spowodował wszczęcie przez Starostę z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych, które zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] października 2021 r. o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w tej sprawie. Z kolei skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. został poinformowany, że nie jest stroną postępowania z uwagi na brak interesu prawnego. Wobec złożonego przez I.Ś. zażalenia postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. SKO stwierdziło niedopuszczalność zażalenia, uznając, iż rozstrzygnięcie wniosku strony nie wymagało odmowy wszczęci postępowania, bo postępowanie co do cofnięcia uprawnień diagnoście zostało wszczęte z urzędu, i I.Ś. nie jest w nim stroną. Dodatkowo w uzasadnieniu tego postanowienia SKO wskazało jednak, że wniosek I.Ś. obejmował także żądanie przez niego wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy przeprowadzenia badań technicznych pojazdu, wobec czego organ powinien ten wniosek rozpatrzyć.
Po zwrocie akt do Starostwa pismem z [...] stycznia 2022 r. skarżący został poinformowany o tym, że przepisy prawa materialnego nie przewidują wszczęcia postępowania w sprawie odmowy przeprowadzenia badania pojazdu na stancji kontroli pojazdów. W odpowiedzi I.Ś. skierował do Starosty pismo z dnia [...] stycznia 2022 r. zatytułowane ,,wniosek", w którym domagał się przeprowadzenia postępowania w sprawie odmowy wykonania badania pojazdu na stacji kontroli pojazdów ,,C", a dodatkowo też przeprowadzenia czynności postępowania dowodowego z jego udziałem i rozważenia zwolnienia z obowiązku przeprowadzenia okresowego badania technicznego przedmiotowego pojazdu. W treści tego wniosku (str. 2) wskazał też jasno, że nie domaga się cofnięcia uprawnień diagnosty.
Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. Starosta poinformował, że przepisy Prawa o ruchu drogowym nie przewidują wszczęcia postępowania w zakresie objętym żądaniem skarżącego. Na skutek zażalenia strony na w/w pismo, SKO postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. uchyliło postanowienie (pismo z [...] lutego 2022 r.) i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W wyniku powyższego zaś postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. Starosta odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawach: odmowy wykonania badania technicznego pojazdu na stacji ,,C", postępowania dowodowego i zwolnienia z obowiązku przeprowadzenia okresowego badania technicznego. Z kolei SKO utrzymało w/w postanowienie w mocy postanowieniem z [...] czerwca 2022 r. Przy czym w treści uzasadnienia postanowienia SKO wskazało, iż z treści pism strony, a przede wszystkim pisma z [...] stycznia 2022 r. oraz zażalenia z [...] maja 2022 r. wynika, iż I.Ś. domaga się wszczęcia postępowania administracyjnego oraz wydania rozstrzygnięcia określającego jego prawa do wykonania badania technicznego pojazdu, a nie domaga się cofnięcia uprawnień diagnoście.
Skoro zatem, jak wynika z powyższej analizy, sprawa dotyczy okręgowej stacji kontroli pojazdów – ,,C", a dokładnie odmowy przeprowadzenia na niej badania technicznego pojazdu, to należało stwierdzić, iż organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego w tym zakresie jest Starosta. Zgodnie bowiem z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.a. organem właściwym miejscowo jest organ według prowadzenia zakładu pracy (czyli w tej sytuacji stacji kontroli pojazdów), a stacja kontroli pojazdów prowadzona jest w [...]. W myśl art. 83 b ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (obecnie tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm., dalej jako p.r.d.) nadzór nad stacjami kontroli pojazdów prowadzi starosta. Stosownie zaś do art. 83 a ust. 1 P.r.d. organem właściwym do prowadzenia rejestru przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów jest starosta właściwy ze względu na miejsce wykonywania działalności objętej wpisem.
Dodać należy też, że w kwestii zwolnienia z obowiązku przeprowadzenia okresowego badania technicznego pojazdu, czego także domagał się skarżący od Starosty, Starosta również nie jest właściwy do rozpoznania takiego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwym miejscowo jest organ według miejscem zamieszkania wnioskodawcy, a zatem Starosta.
Wyjaśnić należy, iż Starosta był właściwy miejscowy tylko w zakresie postępowania dotyczącego cofnięcia uprawnień diagnosty – D.P., które zostało uprzednio już zakończone przez organ, a z całą pewnością na gruncie niniejszej sprawy skarżący nie domaga się takiego cofnięcia uprawnień. Zgodnie z art. 84 ust. 2 P.r.d. starosta wydaje uprawnienia do wykonywania badań technicznych, a zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwy miejscowo jest starosta według miejsca zamieszkania strony, czyli diagnosty będącego wnioskodawcą. Również ten sam starosta posiada kompetencje do cofnięcia takich uprawnień, na co wskazuje treść art. 84 ust. 3 P.r.d.
Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż Starosta, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 19 k.p.a., błędnie uznał się za właściwy miejscowo do rozpoznania wniosku I.Ś. w sprawie odmowy przeprowadzenia badania technicznego pojazdu przez w/w stację kontroli pojazdów. Jako zaś organ niewłaściwy miejscowo od początku nie miał zatem kompetencji do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a zobowiązany był - stosownie do 65 § 1 k.p.a. – do przekazania złożonego wniosku organowi miejscowo właściwemu do jego rozpatrzenia tj. Staroście, a wnioskodawcę o tym zawiadomić. Organ, który nie jest właściwy miejscowo w sprawie, nie ma kompetencji do podjęcia w sprawie jakichkolwiek czynności co do jego rozpoznania.
Z kolei SKO w postępowaniu zażaleniowym utrzymało w mocy postanowienie Starosty o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy uzasadnione było jego uchylenie z uwagi na opisane uchybienia, które organ odwoławczy powinien uwzględnić.
Zdaniem Sądu dostrzegalne jest na podstawie analizy akt sprawy, iż organy ustalając przedmiot postępowania, biorąc pod uwagę przebieg tego postępowania, liczne pisma skarżącego i sposób formułowania przez niego żądań, uległy dezorientacji, dodatkowo skupiając się na kwestii braku podstawy materialno prawnej do rozpoznania żądania. Jednak ostateczne przyjęcie, że przedmiotem sprawy jest odmowa przeprowadzenia badań technicznych pojazdu przez w/w stację kontroli pojazdów, wymagało też dokonania przez organy analizy co do właściwości miejscowej organu zgodnie z wymogiem wynikającym z cyt. art. 19 k.p.a. Tymczasem organy tego obowiązku nie dochowały, choć szczątkowo na to zwróciły uwagę podając na marginesie, w treści zaskarżonych postanowień, że Starosta nie sprawuje nadzoru na Okręgową Stacją Kontroli Pojazdów, w której nie zostało przeprowadzone badanie techniczne pojazdu wnioskodawcy (str. 4 postanowienia organu I instancji i str. 5 postanowienia organu II instancji).
Wobec charakteru stwierdzonego uchybienia, stanowiącego podstawę uchylenia zaskarżonych postanowień, i konieczności rozpoznania wniosku skarżącego przez organ właściwy miejscowo, Sąd nie mógł odnieść się do zarzutów podniesionych w skardze.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych, na które w niniejszej sprawie składał się tylko wpis od skargi w kwocie
100 zł, Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zobligowany na podstawie art. 153 p.p.s.a. do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań Sądu zawartych w niniejszym uzasadnieniu wyroku, w tym w szczególności podejmie czynności w trybie art. 65 k.p.a., -nadając wnioskowi skarżącego bieg zgodny z przepisami k.p.a.
-----------------------
#
2