II SA/Go 617/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2021-09-22
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
składki ZUSzwolnienie ze składekCOVID-19PKDCEIDGprawo administracyjnepostępowanie administracyjnedecyzja ZUSwsparcie przedsiębiorców

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania składek, uznając, że organ nie zbadał faktycznie prowadzonej przez skarżącą działalności, opierając się jedynie na formalnym wpisie w CEIDG.

Skarżąca J.H. ubiegała się o zwolnienie z opłacania składek ZUS za kwiecień 2021 r., powołując się na prowadzenie działalności o kodzie PKD 4765Z. ZUS odmówił, wskazując, że w CEIDG jako przeważająca działalność widniał kod 3319Z. Sąd uchylił decyzję ZUS, stwierdzając, że organ nie powinien opierać się wyłącznie na formalnym wpisie w rejestrze, lecz powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność, gdyż wpis ten jest wzruszalnym domniemaniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), która odmówiła J.H. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za kwiecień 2021 r. ZUS oparł swoją decyzję na fakcie, że w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) jako przeważająca działalność skarżącej widniał kod PKD 3319Z, podczas gdy do zwolnienia uprawniały kody wymienione w rozporządzeniu, w tym 4765Z, który skarżąca wskazywała jako swoją główną działalność od początku jej prowadzenia. Sąd uznał, że ZUS nieprawidłowo oparł się wyłącznie na formalnym wpisie w CEIDG, traktując go jako jedyny dowód. Sąd podkreślił, że wpis do rejestru jest jedynie wzruszalnym domniemaniem, a organ powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą, nawet jeśli dane w rejestrze nie zostały zaktualizowane. Sąd wskazał, że przepisy dotyczące zwolnień mają na celu realne wsparcie przedsiębiorców dotkniętych skutkami pandemii, a formalne ograniczenia nie powinny pozbawiać pomocy tych, którzy faktycznie spełniają przesłanki. W związku z tym, ZUS powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, zbadać dowody przedstawione przez skarżącą i ustalić rzeczywisty rodzaj prowadzonej działalności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Organ nie powinien opierać się wyłącznie na formalnym wpisie w CEIDG, lecz powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą, ponieważ wpis ten stanowi wzruszalne domniemanie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy dotyczące zwolnień mają na celu realne wsparcie przedsiębiorców, a formalne ograniczenia wynikające z wpisu w rejestrze nie powinny pozbawiać pomocy tych, którzy faktycznie spełniają przesłanki. Wpis do rejestru jest jedynie domniemaniem, które można podważyć innymi dowodami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

ustawa o COVID art. 31zy § 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

rozp. RM art. 10 § 2a pkt 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

rozporządzenie PKD

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)

ustawa o statystyce publicznej art. 40 § 2

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

ustawa o statystyce publicznej art. 42 § 3 pkt 4

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

K.p.a. art. 76 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 76 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 79a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 78 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o COVID art. 31zo § 11

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie powinien opierać się wyłącznie na formalnym wpisie w CEIDG jako jedynym dowodzie, gdyż jest to wzruszalne domniemanie. Organ powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą, a nie tylko dane ewidencyjne. Uzasadnienie decyzji ZUS było wadliwe i nie spełniało wymogów K.p.a.

Odrzucone argumenty

Stanowisko ZUS, że jedynym dowodem spełnienia przesłanki prowadzenia przeważającej działalności jest wpis w CEIDG na dzień 31 marca 2021 r.

Godne uwagi sformułowania

wpis do rejestru jest wzruszalnym domniemaniem organ powinien zbadać faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą nie można poprzestać na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON uzasadnienie zaskarżonej decyzji powyższych wymagań nie spełnia

Skład orzekający

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

przewodniczący

Michał Ruszyński

sprawozdawca

Kamila Karwatowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnień ze składek ZUS w kontekście pandemii COVID-19, zwłaszcza w zakresie znaczenia wpisu do CEIDG i obowiązku badania faktycznego stanu działalności gospodarczej przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19 oraz konkretnych kodów PKD wymienionych w rozporządzeniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego wsparcia finansowego dla przedsiębiorców w trudnym okresie pandemii i pokazuje, jak ważne jest badanie faktycznego stanu rzeczy przez organy, a nie tylko formalnych wpisów w rejestrach.

Czy wpis w CEIDG to wszystko? Sąd wyjaśnia, kiedy ZUS musi sprawdzić, co naprawdę robisz.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 617/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-09-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-07-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Kamila Karwatowicz
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1722/21 - Wyrok NSA z 2025-01-30
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31zy
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1  lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2021 r. sprawy ze skargi J.H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) wydał w dniu [...] maja 2021 r. decyzję nr [...], którą na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm., dalej: ustawa o COVID) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 371 i 713, dalej: rozp. RM) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.), odmówił przyznania J.H. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] kwietnia 2021 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r.
W uzasadnieniu ZUS wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 2a pkt 2 rozp. RM, płatnika składek prowadzącemu na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami: 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, odpowiednio za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres. Zgodnie natomiast z § 11 pkt 5 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za kwiecień 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
ZUS wskazał, że w złożonym wniosku RDZ-B7 z dnia [...] maja 2021 r. J.H. wykazała jako rodzaj przeważającej działalności na dzień [...] marca 2021 r. kod PKD 4765 Z, natomiast zgodnie z danymi zawartymi w bazie Centralnej Ewidencji Informacji i Działalności Gospodarczej na dzień [...] marca 2021 r. prowadziła przeważającą działalność według kodu PKD 3319 Z na podstawie wpisu z dnia [...] lipca 2020 r. Zmianę danych w bazie Centralnej Ewidencji Informacji i Działalności Gospodarczej ze wskazaniem kodu PKD 4765 Z dokonała w dniu [...] kwietnia 2021r.
Zdaniem organu zgodnie z przepisami J.H. zobowiązana była do zweryfikowania danych po przeniesieniu do Centralnej Ewidencji Informacji i Działalności Gospodarczej, także w zakresie wskazanej jako kodu przeważającej działalności, przy pierwszym składanym wniosku aktualizującym, czy zmieniającym dane do nowej ewidencji. Obowiązek ten wprowadziły przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców, która weszła w życie w dniu 30 kwietnia 2018 r. Z związku z powyższym ZUS uznał, że J.H. nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia [...] kwietnia 2021 r. do dnia [...] kwietnia 2021 r.
J.H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję organu z dnia [...] maja 2021 r. W skardze wskazała, że od początku prowadzenia działalności tj. [...].10.2007 r. jej przewarzającym PKD jest sprzedaż gier i zabawek (4765Z) (w dniu rejestracji PKD był oznaczony przez ustawodawcę nr 5248E). Skarżąca wyjaśniła, że przeważający PKD nigdy nip został zmieniony. W rozliczeniach podatkowych od roku 2007 również przedstawiany jest jako główny PKD. W następnych latach rozszerzane były kolejne PKD ale nie zgłaszano zmiany PKD głównego tj. sprzedaż detaliczna gier i zabawek. Na wydrukach z UM widniała lista przypadkowo ułożonych PKD. Nie zgłaszano zmiany PKD. UM nie przedstawiał w uzupełnieniach PKD, aby zmieniono główny PKD. Na wydrukach z UM nie ma również informacji, który PKD jest przeważający. Dokumentem, który poświadcza nadanie przeważającego PKD jest załączony wydruk nr REGON w momencie zakładania działalności. Skarżąca wskazała ponadto, że przez okres od 2007 r. posługiwała się w związku z tym głównym PKD jw. Bezpodstawne jest uznawanie głównego PKD w losowo ułożonej liście przez pracownika UM, gdzie legenda nie zawiera informacji jakoby pierwszy na liście nr był przeważający.
Odpowiadając na skargę ZUS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 31zy 1 ustawy o COVID, Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. Przepis § 10 ust. 2a pkt 2 rozp. RM stanowi, że płatnika składek prowadzącemu na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami: 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, odpowiednio za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.
Sporna w sprawie jest kwestia spełnienia przez skarżącą przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2021 r., a dokładnie przesłanki prowadzenia [...] marca 2021 r. "przeważającej działalności" gospodarczej w zakresie uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia. W ocenie organu, w przypadku skarżącej kod PKD "przeważającej działalności" ujawniony w Centralnej Ewidencji Informacji i Działalności Gospodarczej stanowił 3319 i tym samym nie uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. Wskazać należy, że organ dokonał tego ustalenia wyłącznie na podstawie stanu ewidencyjnego przypadającego na dzień [...] marca 2021 r.
Zdaniem Sądu, stanowisko organu, pozbawiające skarżącą prawa do zwolnienia nie zostało w sposób przekonywujący uzasadnione. Zważyć trzeba, że zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzącego do zastosowania konkretnych przepisów prawa. Szczególne znaczenie ma wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oznacza to konieczność dokonania wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji wraz z argumentami przemawiającymi za jej przyjęciem. Innymi słowy decyzja, którą otrzymuje strona, powinna w uzasadnieniu wskazywać jakie przepisy i dlaczego zadecydowały o takim, a nie innym określeniu jej praw lub obowiązków. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji (art. 8 K.p.a.), oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 11 K.p.a.). W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji powyższych wymagań nie spełnia, bowiem organ w ogóle nie dokonał wywodu prawnego uzasadniającego pozbawienie skarżącą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2021 r.
Sąd nie podziela stanowiska organu, że warunkiem przyznania zwolnienia jest to, aby w bazie Centralnej Ewidencji Informacji i Działalności Gospodarczej, w brzmieniu na dzień [...] marca 2021 r., dotyczącym działalności prowadzonej przez skarżącą, jako rodzaj działalności przeważającej była wskazana działalność o kodzie wymienionym w § 10 ust. 2a pkt 2 rozp. RM i jedynym dowodem spełnienia tej przesłanki były dane zawarte w tym rejestrze w brzmieniu na dzień [...] marca 2021 r., niezależnie od stanu faktycznego danej sprawy, dającego się wykazać dostępnymi innymi dowodami. Organ oparł się jedynie na językowej wykładni ww. przepisu, uznając że przepis ten wskazuje jedyny i wyłączny sposób ustalenia rodzaju przeważającej działalności przez wnioskujący o zwolnienie podmiot, tj. dane zawarte w bazie Centralnej Ewidencji Informacji i Działalności Gospodarczej w brzmieniu na dzień [...] marca 2021 r.
Należy wskazać, że klasyfikacja PKD jest unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007r. Nr 251 poz. 1885 ze zm.; dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 443 ze zm.). W załączniku do tej ustawy "Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji (pkt 7)" wskazuje się, że "przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana". Z kolei w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 ustawy o statystyce publicznej wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu.
Zdaniem Sądu, zawarte w rozp. RM sformułowanie "prowadzona działalność oznaczona według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w rozporządzeniu, mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy o statystyce publicznej). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.
W świetle powyższego należy uznać, że pomoc, o jakiej mowa w rozporządzeniu, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w przepisach, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Nie można też tracić z pola widzenia także tego, że przepisy ustawy o COVID mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. Omawiany rodzaj wsparcia został przez Parlament Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. i 30 września 2019 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie, ani w listopadzie 2020 r., uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 2021 r. poz. 423). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanej kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r.- Dz. U. poz. 1758 z późn. zm.).
Zdaniem Sądu dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w rozp. RM mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy o COVID nie wyłączają stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania, prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania. Domniemania co do zasady są jednak wzruszalne. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do podmiotu, który złożył wniosek inicjujący postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 K.p.a. Powinien przed wydaniem decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 K.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i art. 78 § 1 K.p.a.
W orzecznictwie zasadnie wskazuje się, że rozwiązania przepisu art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 nie można traktować jako wskazującego wyłączny środek dowodowy za pomocą którego możliwe jest wykazanie rodzaju prowadzonej działalności, uznać należy, że wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez Zakład wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym (zob. art. 7 i 77 § 1 K.p.a.). Na gruncie k.p.a. nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a organy obowiązane są dojść do prawdy materialnej (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., I SA/Kr 645/21, CBOSA).
Z przedstawionych względów należy uznać, że wydana decyzja odmawiająca przyznanie skarżącej zwolnienia z obowiązku płacenia należnych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za miesiąc kwiecień 2021 r. jest co najmniej przedwczesna. Organ, ustalając stan faktyczny sprawy, przeprowadzając w tym kierunku postępowanie wyjaśniające nie zrealizował obowiązku określonego w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przyjmując bezzasadnie, że przepis § 10 ust. 2a pkt 2 rozp. RM wskazuje wyłączny dowód wykazania prowadzenia przez uprawniony podmiot rodzaju działalności przeważającej, która jest jedną z przesłanek udzielenia zwolnienia, a nie jedynie ustanawia wzruszalne domniemanie. Wobec wskazania przez skarżącą już we wniosku o zwolnienie jako przeważającej działalności o kodzie 4765 Z, a więc wymienionej w rozp. RM, a jednocześnie innej niż ujawnionej w rejestrze REGON, organ powinien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia tej sprzeczności i ustalenia rzeczywistej przeważającej działalności prowadzonej przez stronę. W szczególności powinien wezwać stronę do przedłożenia dowodów pozwalających na dokonanie stosownej w tym kierunku analizy i oceny, a następnie przedstawić ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu, że ustawodawca wprowadził w tym zakresie stosowne wzruszalne domniemanie.
Zważyć trzeba, że w skardze strona podniosła, że od początku swojej działalności gospodarczej ([...].10.2007 r.) prowadzi działalność przeważającą, która polega na sprzedaży gier i zabawek (4765 Z). Skarżąca wskazała dokumenty potwierdzające w jej ocenie powyższą okoliczność. Organ powinien po przedstawieniu tych dowodów przez stronę dokonać ich oceny pod kierunkiem ich przydatności do zweryfikowania rodzaju przeważającej działalności prowadzonej przez stronę i ewentualnie zobowiązać stronę do przedstawienia innych dowodów na powyższą okoliczność. W przypadku ustalenia, że skarżąca na dzień [...] marca 2021 r. jako rodzaj działalności przeważającej prowadziła działalność sklasyfikowaną pod ww. kodem, organ winien dokonać ustaleń w zakresie pozostałych przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanego zwolnienia.
Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 76 § 3 K.p.a., na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. należało zaskarżoną decyzję uchylić. Rozstrzygając sprawę ponownie organ zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 p.p.s.a.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI