II SA/Go 612/20

II SA/Go 612/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2020-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz
Michał Ruszyński
Sławomir Pauter /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 85, art. 92a, art. 92b, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]r. nr [...], II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego T.K. kwotę 4 017 (cztery tysiące siedemnaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zawiadomieniem z dnia [...] października 2019 r. T.K., prowadzący działalność pod firmą K., został poinformowany przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o zamiarze przeprowadzenia w dniu [...] listopada 2019 r. o godz. 10.00 kontroli w miejscu wykonywania działalności gospodarczej, w zakresie przestrzegania obowiązków i warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm.), dalej w skrócie u.t.d., w okresie od [...] listopada 2018 r. do [...] listopada 2019 r. Zawiadomienie doręczono przedsiębiorcy przesyłką poleconą dnia 10 października 2019 r.
Dnia 5 listopada 2019 r. T.K. przesłał Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego pocztą elektroniczną upoważnienie do reprezentowania go podczas czynności kontrolnych przez K.K., wniosek o przeprowadzenie całości czynności kontrolnych w siedzibie organu kontroli oraz oświadczenie dotyczące adresu do korespondencji. Z kolei dnia 6 listopada 2019 r. wpłynęła do organu ze skrzynki poczty elektronicznej oznaczonej nazwiskiem przedsiębiorcy wiadomość o treści: "Dzień dobry! W załączniku przesyłam zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA. Z poważaniem K.K." wraz z załącznikiem o treści: "Zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA na okres [...].11.2019 – [...].11.2019 o numerze [...] dla płatnika NIP [...] zostało przekazane elektronicznie na profil PUE Twojego płatnika." Tego samego dnia około godz. 9.05 pracownik organu przeprowadził rozmowę telefoniczną z przedsiębiorcą, który oświadczył, iż aktualnie przebywa we Włoszech, gdzie wykonuje przewóz drogowy, aktualnie nie może uczestniczyć w kontroli ani wyznaczyć innej osoby do reprezentowania go w trakcie tej kontroli. Następnie pracownicy organu udali się pod adres będący miejscem wykonywania przez T.K. działalności gospodarczej. Zastali tam zamkniętą furtkę i bramę wjazdową oraz nie stwierdzili, aby na terenie posesji przebywały jakiekolwiek osoby, przez co nie było możliwości wręczenia imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli ani informacji o próbie rozpoczęcia czynności kontrolnych w przedsiębiorstwie. Okoliczność ta została utrwalona w formie protokołu oraz notatki służbowej.
Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. Wojewódzki Inspektor Transportu drogowego zawiadomił T.K. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie niepoddania się lub uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli w całości lub w części. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. przedsiębiorca wyjaśnił, iż nie mógł bezpośrednio uczestniczyć w wyznaczonym terminie w czynnościach kontrolnych. Z kolei wyznaczona przez niego osoba w przededniu kontroli doznała poważnego uszczerbku w obrębie kręgosłupa, co wpłynęło na porażenie narządu ruchu. Tego samego dnia w godzinach popołudniowych przesłano na adres organu powyższą informację wraz z zaświadczeniem lekarskim.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 93 ust. 1 u.t.d., nałożył na T.K. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w całości lub w części (art. 92a ust. 1, 3 i 6 u.t.d. i załącznik nr 3 lp. 1.6 do w/w ustawy). Zdaniem organu przedsiębiorca nie dopełnił obowiązku z art. 72 u.t.d., obligującego kontrolowanego przedsiębiorcę do umożliwienia inspektorowi dokonania przewidzianych przepisami prawa czynności kontrolnych.
Od powyższej decyzji T.K. wniósł odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, zarzucając organowi pierwszej instancji brak dążenia do właściwego wyjaśnienia przyczyn wykazanego naruszenia, pominięcie części posiadanych informacji, brak ich właściwej oceny w toku przeprowadzanych czynności, dowolną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, zaniechanie ustosunkowania się do stanowiska, argumentów i dowodów prezentowanych przez odwołującego, zaniechanie rozpoznania i przeprowadzenia wnioskowanych przez niego dowodów. W dniu poprzedzającym kontrolę organ został powiadomiony o niedyspozycji małżonki przedsiębiorcy wskutek nieszczęśliwego zdarzenia oraz otrzymał dokumentację medyczną celem uwiarygodnienia zaistniałej sytuacji. Z uwagi na niezawinioną przez siebie przyczynę nie miała ona możliwości wziąć udziału w kontroli, przy czym była to przeszkoda przemijająca. Małżonka przedsiębiorcy była jedyną osobą upoważnioną do reprezentowania go, przebywając we Włoszech nie miał on możliwości wyznaczenia innej osoby. Jego zdaniem upoważnienie w formie ustnej byłoby obarczone wadą i skutkowałoby nieważnością postępowania. Ponadto ze względu na specyfikę działalności, ochronę danych osobowych, tajemnice przedsiębiorstwa, tajemnicę handlową oraz inne tajemnice prawnie chronione nie było możliwości wtajemniczenia osób trzecich w bazę kontrahentów. Organ mógł przy tym wyznaczyć inny termin kontroli, czego nie uczynił. Zdaniem odwołującego organ naruszył szereg przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś jeśli chodzi o materialnoprawną podstawę decyzji nie wiadomo, czy kara została nałożona za niepoddanie się kontroli, czy też za jej uniemożliwienie w całości lub w części. Tymczasem odwołujący w dniu kontroli nie był obecny z usprawiedliwionych przyczyn, co należycie wyjaśnił i usprawiedliwił, oczekując następnie na informację, kiedy będzie możliwa kontrola. Organ wadliwie przyjął, że niezdolność do udziału w kontroli jak też brak możliwości brania w niej udziału z przyczyn obiektywnych z jednoczesnym wskazaniem terminu, kiedy przedsiębiorca będzie mógł brać w niej udział, interpretowany jest jako uniemożliwianie przeprowadzenia kontroli.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie nie zostały naruszone żadne przepisy procedury administracyjnej, w szczególności art. 7, 77 czy art. 107 k.p.a. Nie zaistniały też żadne przewidziane w art. 92c u.t.d. podstawy egzoneracyjne, uzasadniające umorzenie postępowania. Również strona nie wskazała żadnych faktów, uzasadniających zastosowanie tego przepisu ustawy, gdy tymczasem to właśnie przedsiębiorca powinien wykazać zaistnienie okoliczności pozwalających na zastosowanie art. 92b czy art. 92c u.t.d. Ponadto pierwszy z tych przepisów w ogóle nie mógł znaleźć w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż może to mieć miejsce jedynie w razie stwierdzenia podczas kontroli naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców. Tymczasem w niniejszej sprawie przedsiębiorca nie poddał się kontroli w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą.
Przedsiębiorca, będąc poinformowany o terminie planowanej kontroli, powinien podjąć wszelkie kroki celem umożliwienia przeprowadzenia czynności kontrolnych, zaś w przypadku niemożności osobistego uczestnictwa powinien wyznaczyć w tym celu pełnomocnika. Nie kwestionując choroby K.K. ani przedłożonego zwolnienia lekarskiego organ odwoławczy stwierdził, iż przedsiębiorca prowadząc działalność gospodarczą w sposób zorganizowany i ciągły winien wyznaczyć pracownika i umożliwić podjęcie czynności kontrolnych, o czym stanowi m.in. treść art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm.). W niniejszej sprawie brak było podstaw do odstąpienia od przeprowadzenia tych czynności, zwłaszcza że działalność przedsiębiorcy przebiega w sposób ciągły i bez zakłóceń, o czym świadczy m.in. wpis w CEDIG. Posiadał on zatem osoby sprawujące nadzór nad prawidłowym działaniem przedsiębiorstwa, mogące go reprezentować w czasie nieobecności. Nie do zaakceptowania jest zatem stanowisko, iż nie miał on możliwości upoważnienia kogokolwiek dla celów przeprowadzenia kontroli poprzez np. okazanie dokumentów dotyczących czasu pracy kierowców.
Organ odwoławczy nie znalazł też podstaw do uwzględnienia zarzutu pozbawienia przedsiębiorcy możliwości czynnego udziału w postępowaniu z uwagi na fakt prawidłowego zawiadomienia go o zamiarze wszczęcia kontroli, prawidłowe doręczanie i odbiór dalszej korespondencji w sprawie (zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, zawiadomienie o zakończeniu tego postępowania wraz z pouczeniem, o którym mowa w art. 10 k.p.a., decyzja organu pierwszej instancji), jak również z uwagi na fakt korzystania przez przedsiębiorcę bez przeszkód z przysługujących mu praw poprzez pisemne przedstawienie swojego stanowiska w sprawie czy wniesienie odwołania od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Z kolei dowód z przesłuchania strony był niecelowy, gdyż organ pierwszej instancji zgromadził wszystkie dowody i w sposób wyczerpujący wyjaśnił okoliczności mające znaczenie dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy, zaś treść protokołu z czynności, notatek służbowych oraz korespondencji przedsiębiorcy bezspornie świadczą o naruszeniu z lp. 6 załącznika nr 3 u.t.d.
Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego T.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie:
– art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jednoznacznych ustaleń faktycznych w sprawie;
– art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. oraz 107 k.p.a. w związku z art. 50 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez uznanie, że skarżący nie poddał się lub uniemożliwił przeprowadzenie kontroli;
– art. 93 ust. 1 w zw. z. art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 6 u.t.d. i Ip. 1.6 załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący nie poddał się lub uniemożliwił przeprowadzenie kontroli, podczas gdy z usprawiedliwionych przyczyn strona nie była obecna w siedzibie przedsiębiorstwa, co należycie usprawiedliwiła wskazując, kiedy będzie możliwa kontrola i do kiedy trwa jej niezdolność do udziału w kontroli, jak też poprzez błędne przyjęcie, że brak możliwości brania udziału w kontroli z przyczyn obiektywnych z jednoczesnym wskazaniem terminu, kiedy przedsiębiorca będzie mógł brać udział w kontroli interpretowany jest jako uniemożliwianie przeprowadzenia kontroli;
– art. 107 § 1 w zw. z art. 104 § 4 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania;
– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji WITD z dnia 14 grudnia 2019 r. w sytuacji, gdy organ zobligowany był na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji;
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzajacej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W ocenie skarżącego w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jednoznacznych ustaleń faktycznych w sprawie oraz wyjaśnienia przyczyn zaniechania przez WITD przeprowadzenia czynności kontrolnych w innym terminie, tj. po powrocie przedsiębiorcy z trasy, bądź po upływie terminu wskazanego w zwolnieniu lekarskim, jako okres niezdolności do pracy osoby upoważnionej do działania w imieniu przedsiębiorcy. Pracownik organu pomimo powziętej informacji o niezdolności do pracy osoby upoważnionej (doręczone zwolnienie lekarskie w dniu poprzedzającym kontrolę tj. [...] listopada 2019 r. oraz rozmowy telefonicznej z przedsiębiorcą wskazującym termin powrotu z trasy oraz brak możliwości upoważnienia innego pracownika) podjął czynności kontrolne, udając się w dniu [...] listopada 2019 r. pod adres przedsiębiorcy, pod którym z przyczyn powyższych nikogo nie zastał. Przedsiębiorca dopełnił obowiązku wynikającego z art. 50 ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców wskazując osobę upoważnioną do działania w jego imieniu podczas czynności kontrolnych. Niemniej jednak nie przewidział, iż osoba ta dozna urazu kręgosłupa skutkującego niezdolnością do pracy do [...] listopada 2019 r. Podniósł przy tym brak możliwości ustnego upoważnienia innego pracownika. Ustne, doraźne umocowanie osoby trzeciej, nie zatrudnionej w przedsiębiorstwie jest niedopuszczalne ze względu na specyfikę działalności, ochronę danych osobowych, tajemnicę przedsiębiorstwa i handlową oraz inne tajemnice prawnie, konstytucyjnie i konwencyjnie chronione. Przedsiębiorca podniósł również kwestię powierzenia przetwarzania danych osobowych zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. Przedsiębiorca zawarł z K.K. jako osobą upoważnioną umowę powierzenia przetwarzania danych osobowych. Rozporządzenie wymaga, aby powierzenie przetwarzania danych osobowych odbywało się na podstawie umowy zawieranej pomiędzy administratorem danych a podmiotem przetwarzającym (art. 28). Nieprawidłowości związane z powierzeniem przetwarzania danych osobowych mogą skutkować zarówno nałożeniem kar administracyjnych przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, jak i odpowiedzialnością cywilnoprawną względem osoby, której dane zostały nieprawidłowo przetworzone przez podmiot przetwarzający. Będąc w trasie na terenie Włoch, przedsiębiorca nie miał możliwości zawarcia powyższej umowy z osobą trzecią, która nie będąc jego pracownikiem miałaby wgląd do danych, których on jest administratorem. Oran drugiej instancji nie ustosunkował się do tych twierdzeń.
Bezspornie choroba i zwolnienie lekarskie upoważnionej osoby nie zwalniały przedsiębiorcy z obowiązku poddania się kontroli. Niemniej jednak nie można zaprzeczyć, ażeby przedsiębiorca zorganizował pracę firmy tak, aby kontrola mogła
się odbyć w określonym ustawą terminie. Przedsiębiorca wyznaczył osobę upoważnioną. Organ kontrolujący przed podjęciem czynności kontrolnych został powiadomiony o okresie niezdolności do pracy osoby upoważnionej, jak i miał możliwość wyznaczenia kolejnego terminu podjęcia czynności kontrolnych w siedzibie przedsiębiorcy. Przedsiębiorca powiadomił organ przed podjęciem czynności o okresie niezdolności do pracy osoby upoważnionej. Natomiast podczas powoływanej rozmowy telefonicznej z inspektorem WITD został wskazany termin powrotu przedsiębiorcy do siedziby oraz fakt, iż w dniu [...] listopada 2019 r. w siedzibie firmy nikt nie pracuje. Pomimo tych informacji inspektorzy WITD udali się do miejsca wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej celem rozpoczęcia kontroli przedsiębiorstwa. Konsekwencją powyższego WITD wydał decyzję nakładającą na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 12.000 zł tytułem niepoddania się lub uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli w całości lub w części. Niezaprzeczalnie inspektorzy WITD w dniu [...] listopada 2019 r. mieli pełną świadomość tego, iż w siedzibie przedsiębiorcy nikogo nie zastaną.
Zdaniem skarżącego, organy orzekające w sprawie naruszyły również przepisy prawa materialnego, tzn. art. 92a u.t.d. w związku z lp. 1.6 załącznika nr 3 do tej ustawy uznając, że skarżący nie poddał się czy uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w całości lub w części przez co naruszył obowiązki związane z wykonywaniem transportu drogowego. Wykładnia językowa przepisu zawartego w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, oznaczonego lp. 1.6 dowodzi tymczasem, że ustawodawca określając naruszenie obowiązków, o jakich mowa w tym przepisie użył zwrotów "niepoddanie się" lub “uniemożliwienie" przeprowadzenia kontroli, nadając im mających formę imiesłowów czasownikowych odnoszących się do zdarzeń przeszłych dokonanych. Tym samym przepisy te nie znajdą zastosowania do sytuacji, w których osoba działająca w imieniu skarżącego objęta jest okresową niezdolnością do pracy, o czym informuje organ przed podjęciem przez niego czynności, wskazując jednocześnie okres niezdolności do pracy, po upływie którego można podjąć wszelkie czynności kontrolne. Działania inspektorów WITD mające na celu przymuszenie przedsiębiorcy do ustnego upoważnienia osoby trzeciej, z która nie łączy go umowa o pracę ani żadna umowa cywilnoprawna, celem umożliwienia dokonania w dniu [...] listopada 2019 r. czynności kontrolnych, mogły skutkowac naruszeniem przez skarżącego przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz o ochronie danych osobowych. Czynności te mogły zostać przeprowadzone po dniu 19 listopada 2019 r. bądź po powrocie przedsiębiorcy do siedziby firmy.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego wydana w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej z tytułu niepoddania się lub uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli w całości lub w części, tzn. za czyn opisany w lp.1.6 załącznika nr 3 do u.t.d.
Kontrola przestrzegania przepisów w zakresie przewozu drogowego należy do zakresu kompetencji Inspekcji Transportu Drogowego, o czym stanowi art. 48 ust. 1 oraz art. 50 pkt 1 u.t.d. Stosownie do treści art. 72 tej ustawy kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, a w szczególności:
1) udzielić ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazać dokumenty lub inne nośniki informacji oraz udostępnić dane mające związek z przedmiotem kontroli;
2) udostępnić pojazd, a w uzasadnionych przypadkach wynikających z przeprowadzonej kontroli pojazdu na drodze, obiekt, siedzibę przedsiębiorcy oraz wszystkie pomieszczenia, w których przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą bądź też przechowuje mienie przedsiębiorstwa;
3) umożliwić sporządzenie kopii dokumentów wskazanych przez kontrolującego;
4) umożliwić sporządzenie dokumentacji filmowej lub fotograficznej, jeżeli może ona stanowić dowód lub przyczynić się do utrwalenia dowodu w sprawie będącej przedmiotem kontroli;
5) umożliwić przekazanie, za potwierdzeniem odbioru, oryginału zapisu urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju lub karty kierowcy, oraz gromadzonych przez kontrolowany podmiot wydruków z tachografu cyfrowego i karty kierowcy, których kontrola będzie dokonywana w siedzibie organu kontroli.
W myśl art. 85 ust. 2 u.t.d. osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo do:
1) żądania od przedsiębiorcy i jego pracowników pisemnych lub ustnych wyjaśnień, okazania dokumentów i innych nośników informacji oraz udostępnienia wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli;
2) wstępu na teren przedsiębiorcy, w tym do pomieszczeń, gdzie prowadzi on działalność gospodarczą, w dniach i godzinach, w których jest lub powinna być wykonywana ta działalność, oraz wstępu do pojazdów użytkowanych przez przedsiębiorcę.
Czynności kontrolne przeprowadza się w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego wyznaczonej (art. 85 ust. 3 u.t.d.).
Stosownie do treści art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.). Wśród naruszeń tych, w lp. 1.6 załącznika nr 3 wskazane zostało niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w całości lub w części, za co przewidziana została kara pieniężna w wysokości 12.000 zł.
Z wyrażenia zawartego w lp. 1.6 załącznika nr 3 do omawianej ustawy wynika, że ustawodawca poprzez użycie zwrotów "niepoddanie się" lub "uniemożliwienie" przeprowadzenia kontroli odniósł się do zdarzeń przeszłych dokonanych. W przytoczonej jednostce redakcyjnej załącznika do ustawy przewidziano zatem karę w sytuacji, gdy do kontroli nie doszło z powodu niepoddania się lub uniemożliwienia przeprowadzenia jej przez stronę.
Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem na gruncie art. 92a u.t.d. ma charakter administracyjny, obiektywny, tzn. powstaje przez sam fakt zaistnienia bezprawności – naruszenia zakazu lub nakazu określonego w przepisie prawa administracyjnego. Wprawdzie do powstania tej odpowiedzialności co do zasady wystarczające jest stwierdzenie zaistnienia naruszenia, nawet jeśli powstało ono w sposób niezawiniony, jednakże kwestia odpowiedzialności podmiotu nie może być rozpatrywana z pominięciem regulacji wyłączających tę odpowiedzialność, zawartych w art. 92b u.t.d. (zapewnienie przez przedsiębiorcę odpowiedniej organizacji pracy oraz zasad wynagradzania w przedsiębiorstwie) i art. 92c u.t.d. (m.in. podmiot nie miał wpływu na powstanie naruszenia i nie mógł przewidzieć zdarzeń i okoliczności, które do niego doprowadziły (wyrok NSA z 5 grudnia 2019 r., II GSK 3574/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W świetle okoliczności niniejszej sprawy analizy wymagało, czy nie doszło tu do zaistnienia przesłanki egzoneracyjnej wynikającej z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zasady rozkładu ciężaru dowodu w zakresie wykazania okoliczności zwalniających z odpowiedzialności za naruszenia popełnione przez kierowców, którymi przedsiębiorca się posługuje przy wykonywaniu przewozu, przedstawiają się przy tym w ten sposób, że zebranie dowodów w sprawie, której przedmiotem jest naruszenie przepisów ustawy oraz odpowiednich przepisów unijnych, jest obowiązkiem organu, natomiast wykazanie okoliczności objętych hipotezami art. 92c u.t.d., a więc okoliczności pozwalających na wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy za ujawnione naruszenia, a tym samym uniknięcie obowiązku zapłaty kary pieniężnej, obciąża przedsiębiorcę (wyrok WSA w Gliwicach z 30 stycznia 2020 r., III SA/Gl 1046/19, LEX nr 2798806)
Po pierwsze, w niniejszej sprawie organy orzekające przede wszystkim nie poddały ocenie, czy skarżący istotnie w dacie wyznaczonej kontroli przebywał we Włoszech. Skarżący nie został wezwany do wykazania tej okoliczności przy pomocy dokumentu lub innego dowodu pomimo, iż w toku postępowania podnosił takie twierdzenie.
Po drugie, nie została również zbadana kwestia zdolności małżonki skarżącego – będącej osobą upoważnioną przez niego – do reprezentowania go w toku kontroli, tj. do pełnienia tej roli w wyznaczonym przez WITD terminie. Akta administracyjne sprawy zawierają wprawdzie wydruk nadanej pocztą elektroniczną wiadomości o przesłaniu zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA, lecz samego zaświadczenia w owych aktach brak. Znajduje się w nich jedynie wydruk zawierający informację o treści "zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA na okres [...].11.2019 – [...].11.2019 o numerze [...] dla płatnika NIP [...] zostało przekazane elektronicznie na profil PUE Twojego płatnika". Tymczasem analiza zaświadczenia ZUS ZLA była o tyle istotna, iż z rubryki 16 opisywanego formularza "Wskazania lekarskie" wynika, czy chory ma leżeć, czy też może chodzić. Brak owego formularza w aktach administracyjnych sprawy nie pozwolił na ocenę, czy udział w czynnościach kontrolnych małżonki skarżącego był możliwy, przez co organy orzekające w sprawie w ogóle nie rozważyły tej okoliczności. Ponadto w zaskarżonej decyzji ogólnikowo wskazano, że skarżący mógł upoważnić w celu reprezentowania go w toku kontroli inną osobę, gdy tymczasem to właśnie zdolność owej upoważnionej osoby do wzięcia udziału w kontroli stanęła pod znakiem zapytania.
Po trzecie wreszcie, w sprawie nie zostało poddane ocenie, czy w sytuacji pobytu skarżącego poza granicami Polski oraz podnoszonych problemów zdrowotnych małżonki skarżącego, będącej osobą upoważnioną do reprezentowania go w toku kontroli, funkcji tej istotnie nie mogła przejąć inna osoba zatrudniona przez niego czy to na podstawie umowy o pracę, czy to na podstawie umowy cywilnoprawnej – zwłaszcza, że jak wynika z akt sprawy, skarżący wykorzystuje w ramach prowadzonej działalności 15 pojazdów, a zatem zatrudnia również inne osoby.
W świetle opisanego wyżej rozkładu ciężaru dowodu w zakresie odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia prawa ujęte w ustawie o transporcie drogowym, wezwanie skarżącego przedsiębiorcy do wykazania w określonym terminie podnoszonych przez niego w toku postępowania okoliczności pozwoliłoby organom orzekającym w sprawie na jednoznaczne stwierdzenie, czy w sprawie doszło do zaistnienia przesłanki egzoneracyjnej z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., natomiast w sytuacji braku takiego wezwania nałożenie na skarżącego kary pieniężnej z tytułu niepoddania się lub uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli należało uznać za przedwczesne.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organy nie zbadały należycie okoliczności niniejszej sprawy, wydając decyzje z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tzn. art. 77 i art. 80 k.p.a., nakładających na organ prowadzący postępowanie obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz oceny na podstawie jego całokształtu, czy dana okoliczność została udowodniona.
Wobec powyższego należało uznać, że skarga zawiera usprawiedliwione podstawy, a zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., określanej dalej jako p.p.s.a.) skutkuje ich uchyleniem. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie 1 wyroku.
Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią ocenę prawną i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a., tzn. wezwą skarżącego do wykazania przy pomocy dokumentów lub innych dowodów podnoszonych przez niego okoliczności, a następnie ponownie dokonają oceny zebranego materiału dowodowego i wydadzą stosowne rozstrzygnięcie, uwzględniające m.in. to, czy ewentualnie wykazane przez skarżącego okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż w sprawie doszło do zaistnienia ustawowej przesłanki z art. 92c ust. 1 pk1 1 u.t.d.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a (punkt 2 wyroku). Zasądzono od organu na rzecz strony skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 4017 zł, tj. uiszczony wpis od skargi w wysokości 400 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym w wysokości 3600 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 lit. a w zw. z § 2 ust. 1 lit. e rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 265) oraz uiszczoną opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.