II SA/GO 606/24

II SA/Go 606/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 97
art. 10 pkt 1, art. 11 pkt 7, art. 33
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1465
art. 85 § 1-2, art. 94 pkt 5
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzeń I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zwraca od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz skarżącej B. sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
W dniach [...] lipca, [...] sierpnia 2024 r. Okręgowa Inspekcja Pracy w [...] Oddział w [...] przeprowadziła kontrolę w B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako spółka lub skarżąca). Z kontroli sporządzony został protokół z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr rej. [...], podpisany bez zastrzeżeń w dniu [...] sierpnia 2024 r.
W dniu [...] sierpnia 2024 r. Inspektor Pracy wydał na podstawie art. 11 pkt 7 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 97 ze zm., dalej jako uPIP) decyzję nr rej. [...], zawierającą nakaz wypłaty wynagrodzeń za pracę za czerwiec 2024r. należne w kwocie brutto pracownikom wymienionym w pkt 1-144.
Spółka wniosła odwołanie od decyzji, które zostało uzupełnione pismem z dnia [...] września 2024 r. W uzasadnieniu odwołania oraz w piśmie stanowiącym jego uzupełnienie strona podniosła zarzuty naruszenia:
1. art. 77 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 12 uPIP poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego niewypłacenia wynagrodzeń przez Spółkę tj. niewypłacalność Spółki wraz z wiążącymi się tym konsekwencjami prawnymi i wydania jej w sytuacji, gdy decyzja jest niewykonalna, a niewykonalność ma charakter trwały;
W uzasadnieniu powołano się na niemożliwość faktyczną wykonania przedmiotowej decyzji w związku z sytuacją finansową spółki, przyczynami tej sytuacji i złożonym wnioskiem o upadłość oraz na niemożność prawną wykonania decyzji wynikającą, zdaniem skarżącego, z art. 302 kodeksu karnego;
2. art. 11 pkt 7 uPIP poprzez wydanie decyzji w sytuacji sporu odnośnie wynagrodzeń trzech pracowników ujętych w decyzji. W uzupełnieniu odwołania wskazano na istnienie sporu w odniesieniu do kolejnych dziewięciu pracowników ujętych w decyzji nakazowej. Spór ten przejawiał się, zdaniem skarżącego, poprzez zainicjowanie przez strony stosunku pracy procesów sądowych.
W uzasadnieniu strona podniosła, że PIP powołana jest do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy i nie może wkraczać w zakres kompetencji zastrzeżonych na rzecz sądów powszechnym. Powyższe oznacza, że ingerencja inspektora pracy może dotyczyć tylko sytuacji niespornych;
3. art. 11 pkt 7 uPIPU poprzez wydanie decyzji odnośnie osób, które w okresie przeprowadzania kontroli nie były już pracownikami Spółki.
W uzasadnieniu podniesiono, że Inspektor nie może wydawać polecenia wypłaty wynagrodzeń "pracownikom" w chwili, gdy nie były one już w okresie przeprowadzenia kontroli pracownikami Spółki. W związku z powyższym Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, ewentualnie o jej uchylenie w całości.
W związki z wątpliwościami co do treści żądania organ wezwał spółkę do ustosunkowania się, czy przedmiotowy wniosek stanowi odwołanie od nakazu czy wniosek o stwierdzenie nieważności wskazanego nakazu. W piśmie z dnia [...] września 2024 r. Spółka oświadczyła, że wniosła odwołanie od nakazu z dnia [...] sierpnia 2024 r.
Decyzją z dnia [...] września 2024 r., nr rej. [...] Okręgowy Inspektor Pracy (dalej jako OIP) działając w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz.572, dalej jako k.p.a) i art. 19 ust. 1 pkt 5 uPIP uchylił zaskarżoną decyzję nr 1 w części dotyczącej następujących pracowników tj. J. R., M. J., H. Z., P. M., R. M., P. S., M. P., J. D., K. M., K. S., E. M., K. B. i umorzył postępowanie przed organem I instancji w powyższym zakresie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż podstawowym obowiązkiem pracodawcy jest terminowe i prawidłowe wypłacanie wynagrodzenia, a powinność ta została wyrażona w art. 94 pkt 5 Kodeksu pracy. Istota nakazu płacowego z art. 11 pkt 7 uPIP sprowadza się do skłonienia pracodawcy, aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek wobec pracownika, wówczas gdy obowiązek ten jest wymagalny.
Świadczenia ze stosunku pracy dotyczyły wynagrodzeń za pracę za miesiąc czerwiec 2024 r. Zgodnie z zapisami w protokole kontroli str. 5: "w regulaminie pracy w rozdziale IX wyplata wynagrodzenia w § 27 ust. 1 i 2 wskazano "Wypłaty wynagrodzenia dokonuje się w formie pieniężnej, raz w miesiącu. Wypłaty wynagrodzenia za dany miesiąc dokonuje się 10-go dnia każdego miesiąca następnego". A zatem warunek wymagalności został spełniony.
Odnosząc się do podniesionego przez stronę istnienia okoliczności, które miały wpływ na powstanie odpowiedzialności, a które to okoliczności były niezależne od pracodawcy i spowodowały niewypłacalność OIP zaznaczył, że z ugruntowanego orzecznictwa sądów oraz poglądów doktryny jednoznacznie wynika, że trudności ekonomiczne, nawet niezawinione przez pracodawcę, nie mają wpływu na legalność decyzji nakazującej wypłatę świadczeń należnych pracownikom. W przeciwnym bowiem wypadku nastąpiłoby przerzucenie na pracowników ryzyka ekonomicznego, które z woli ustawodawcy obciąża wyłącznie pracodawcę, albowiem ten ostatni jako profesjonalista i w związku z tym podmiot silniejszy od pracownika w ramach stosunku pracy, obciążony jest dodatkowymi obowiązkami jak i dodatkowym ryzykiem w związku z prowadzoną działalnością. Pracownik natomiast jako jednostka słabsza w stosunku pracy, objęta jest przez ustawodawcę szczególną ochroną, czego wyrazem jest m.in. uregulowanie wyrażone w art. 11 pkt 7 uPIP, które nie przewiduje okoliczności wyłączających odpowiedzialności pracodawcy za należności pracownicze na zasadzie ryzyka.
W zakresie podniesionej przez stronę trwałej niemożliwości faktycznej wykonania decyzji organ podał, iż ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego nie oznacza zakazu regulowania zaległości płatniczych przez dłużnika. Tym samym złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie powoduje skutku w postaci zakazu regulowania zaległości płatniczych.
W zakresie podniesionych przez stronę konsekwencji prawnych wynikających z art. 302 Kodeksu karnego i podniesionej niemożliwości prawnej wykonania decyzji organ wskazał, że treść art. 302 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U z 2024.17 t.j.), który stanowi, że kto, w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości, nie mogąc zaspokoić wszystkich wierzycieli, spłaca lub zabezpiecza tylko niektórych, czym działa na szkodę pozostałych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Organ wskazał na komentarz Jarosław Majewski [Zoll Andrzej (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278-363 k.k., Opublikowano: WK 2016, LEX/el., według którego "Nie zawsze korzyść jednego wierzyciela musi łączyć się z możliwością pokrzywdzenia innych wierzycieli. W pewnych wypadkach spłacanie lub zabezpieczanie przez dłużnika znajdującego się w sytuacji, o której mowa w art. 302 § 1, niektórych tylko wierzycieli wręcz nie może być działaniem na szkodę pozostałych. Będzie tak np. wtedy, gdy dłużnik spłaca wierzyciela przez przeniesienie na niego własności przedmiotów, które nie podlegają egzekucji lub nie wchodzą w skład masy upadłości (...) albo zabezpiecza wierzyciela, któremu i tak przysługuje pierwszeństwo zaspokojenia przed pozostałymi."
Organ zważył, że wierzytelności ze stosunku pracy, zarówno w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się przed ogłoszeniem upadłości, jak również po jego ogłoszeniu charakteryzują się pierwszeństwem zaspokajania. Wskazuje na to zarówno treść art. 1025 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U z 2023, poz. 1550 t.j.), jak i art. 342 ust. 1 pkt 1 i następne ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U z 2024,poz. 794 t.j).
Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, przedstawiony przez stronę art. 302 Kodeksu karnego nie może powodować zakazu wydania nakazu płacowego i być podstawą do uchylenia decyzji w nim zawartych albowiem niepłacenie w terminie świadczeń pracowniczych jest wykroczeniem na podstawie art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Zatem powoływanie się na treść wyżej wskazanego art. 302 Kodeksu karnego nie jest uzasadnione.
Odnosząc się do zarzutu niewykonalności decyzji o charakterze trwałym, organ podał, iż o niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Natomiast trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, z wyegzekwowaniem wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku. Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, jak też względy techniczne i ekonomiczne, utrudniające wykonanie decyzji nie mogą być uznane za przesłankę niewykonalności decyzji.
Następnie organ wyjaśnił, iż w świetle ugruntowanego orzecznictwa "należne wynagrodzenie" znaczy tyle, co "bezsporne". Inspektor pracy wydaje więc decyzję z art. 11 uPIP wyłącznie wtedy, gdy nie ma sporu, co do faktu istnienia zobowiązania pracodawcy jak i do jego wysokości. Nakazy płacowe nie mogą obejmować świadczeń będących przedmiotem toczącego się postępowania sądowego lub objętych wyrokiem sądu pracy. Aby nakaz wypłaty należnego świadczenia przysługującego pracownikowi mógł zostać wydany, obowiązek objęty nakazem musi być wymagalny i bezsporny.
Na dzień wydania przez organ kontroli decyzji płatniczej (tj. [...] sierpnia 2024 r.) pracodawca nie wypłacił zaległych wynagrodzeń za pracę wykonywaną w czerwcu 2024 r., które winny być wypłacone najpóźniej w dniu [...] lipca 2024 r. na mocy art. 85§ 1, § 2, § 3, art. 86§ 1 i art. 94 pkt 5 Kodeksu pracy, a zatem były to świadczenia wymagalne. Jednakże, na dzień wydania decyzji nakazowej, w stosunku do niektórych pracowników wynagrodzenia za pracę były przedmiotem toczącego się postępowania bądź objęte już wyrokami sądu pracy (a ściślej nakazami zapłaty w postępowaniu upominawczym) w związku z czym Inspektor Pracy nie powinien objąć ich treścią nakazu.
Organ podkreślił, że w dniu wydania decyzji organ I instancji nie miał wiedzy o toczących się postępowaniach sądowych w odniesieniu do roszczeń niektórych pracowników. Strona sama obliczyła kwotę należności objętej kontrolą, nie wniosła zastrzeżeń przed podpisaniem protokołu z kontroli, stanowiącego podstawę wydania decyzji. Podmiot kontrolowany w toku postępowania pierwszoinstancyjnego nie poinformował inspektora pracy o tej okoliczności. Powyższe okoliczności zostały dopiero podniesione przez stronę w postępowaniu odwoławczym, w doniesieniu do dwunastu pracowników wymienionych w zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe OIP ponownie merytorycznie rozpoznając sprawę, za uzasadnione uznał uchylenie decyzji organu I instancji w zakresie należności w/w pracowników wymienionych w sentencji decyzji.
Za nieuzasadniony uznał natomiast organ zarzut odwołującego, że organ nie może wydawać polecenia wypłaty wynagrodzeń pracownikom w chwili, gdy nie byli oni już w okresie przeprowadzenia kontroli pracownikami Spółki. Wskazał również imiennie pracowników, których ten zarzut dotyczył tj. M. B., J. C., K. Ł., M. S., których stosunek pracy, zgodnie z wyjaśnieniem skarżącego, uległ rozwiązaniu odpowiednio dnia: [...] czerwca 2024 r. , [...] lipca 2024 r. , [...] czerwca 2024r. oraz [...] czerwca 2024 r. Organ wyjaśnił, iż nakazy wypłaty mogą dotyczyć również należności byłych pracowników i obejmować (poza wynagrodzeniem za pracę i jego składnikami) w szczególności następujące świadczenia: odprawy emerytalno-rentowe, odprawy pieniężne w związku z rozwiązaniem umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników, nagrody jubileuszowe, ekwiwalenty pieniężne z tytułu niewykorzystania urlopów wypoczynkowych w związku z rozwiązaniem umów o pracę. Zdaniem organu odwoławczego zobowiązanie pracodawcy do wypłacenia wynagrodzenia ww. pracownikom dotyczyło świadczeń wynikających ze stosunku pracy i powstało w czasie, gdy pozostawała ona w stosunku pracy ze spółką. Fakt natomiast późniejszego rozwiązania umowy o pracę nie miał wpływu na byt prawny tego zobowiązania, dopóki nie upłynął przewidziany w przepisach prawa okres przedawnienia roszczenia.
Od powyższej decyzji spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając skarżonej decyzji naruszenie:
1) art. 138 §1 pkt. 1 i 2 kpa poprzez niezamieszczenie w osnowie decyzji OIP rozstrzygnięcia co do nieuchylonej części decyzji oraz z ostrożności procesowej,
2) art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 105 § 1 kpa poprzez nieumorzenie postępowania w części, w której stało się ono bezprzedmiotowe,
3) art. 10 kpa poprzez brak pouczenia skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem zebranym w sprawie,
4) art. 302 § 1 k.k. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 6 kpa poprzez uznanie, iż nie znajduje on zastosowania do niniejszej sprawy w sytuacji, gdy wykonanie nakazu mogłoby wywołać czyn zagrożony karą, co wypełnia przesłanki nieważności decyzji OIP oraz poprzedzającej ją decyzji I Instancji.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji OIP i poprzedzającej ją decyzji I Instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji OIP w części nieuchylonej i w konsekwencji umorzenie postępowania w tym zakresie.
Skarżąca podniosła, Iż przed Sądem Rejonowym zawisły następujące kolejne sprawy dotyczące wynagrodzeń kolejnych [...] pracowników.
Nadto podała, że w dniu [...] września 2024 roku wniosła do Marszałka Województwa za pośrednictwem Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] wniosek o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zaliczek na poczet niezaspokojonych roszczeń pracowniczych. Ww. Fundusz wypłacił w dniu [...] października 2024r. [...] pracownikom łączną kwotę [...] zł. W efekcie Decyzja I Instancji pozostaje bezprzedmiotowa w tym zakresie.
Skarżąca podniosła także, iż nie została poinformowana o ukończeniu zbierania dowodów I materiałów w sprawie, ani nie został pouczona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W efekcie w niniejszym postępowaniu została naruszona zasada wysłuchania stron postępowania, która nadto pozwoliłaby na uaktualnienie przez OIP stanu spraw spornych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione. Odnośnie sentencji zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, iż orzecznictwo dopuszcza taki sposób orzekania. Organ nie jest natomiast obowiązany, a jedynie uprawniony, do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej (nieuchylonej) części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Jeżeli zatem organ odwoławczy nie skorzysta z tego uprawnienia, to sytuacja prawna strony jest określona decyzja organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w sposób niebudzący wątpliwości oznaczył, w jakim zakresie uchylił zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty.
Za niezasadne uznał też organ, powoływanie się przez Spółkę na wypłacenie przez Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zaliczek na poczet niezaspokojonych roszczeń pracowniczych [...] pracownikom. Podniósł, iż ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (tj. Dz.U.2023.1087) reguluje zasady wypłaty, zakres oraz tryb zwrotu środków do Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Na marginesie organ zaznaczył, iż skarżąca w żaden sposób nie przedstawiła dowodów na powyższe (nie przedstawiła żadnych dowodów w tym zakresie poza określeniem, że zaliczki zostały wypłacone [...] pracownikom - nie wskazano którym pracownikom, w jakiej wysokości i za jaki okres). Decyzja płacowa inspektora pracy z dnia [...] sierpnia 2024 r. zawierała nakaz wypłaty świadczeń ze stosunku pracy [...] pracownikom. W decyzji odwoławczej z [...] września 2024 r. OIP uchylił decyzję organu I instancji co do należności [...] pracowników. Biorąc pod uwagę nawet wypłacenie zaliczek [...] pracownikom, decyzja nie została w całości wykonana, ani nie stała się bezprzedmiotowa w nieuchylonej części decyzji organu I instancji. Organ wskazał, że w sytuacji, gdy jedna decyzja zawiera świadczenia pracownicze, z których część objęta została wyrokami lub ugodami sądowymi, a cześć nie, to nie można twierdzić, iż decyzja taka jest bezprzedmiotowa. Jeżeli natomiast jedna decyzja zawiera świadczenia, z których część objęta została wyrokami lub ugodami sądowymi, a pozostałe zostały wypłacone przez pracodawcę w wysokościach określonych w decyzj staje się ona bezprzedmiotowa. Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Nie można wskazać, że nawet wypłacenie przez FGŚP zaliczek stanowi, że decyzja w części nieuchylonej jest bezprzedmiotowa.
Organ przyznał, iż co do części należności będących przedmiotem postępowania w sądzie pracy, czy też objętych wyrokami sądu pracy, nie uchylił decyzji organu I instancji, ale to z uwagi na brak wiedzy o toczących się postępowaniach i wydanych wyrokach sądowych, również nie podniesionych przez stronę. Organ wskazał, że Spółka nie zasygnalizowała zawiśnięcie kolejnych sporów poza określonymi w odwołaniu i jego uzupełnieniu. W związku z powyższym za trudne do zaakceptowania uznał organ, że część należności winno być objęte rozstrzygnięciem, kiedy to sama skarżąca podnosi, iż otrzymała część rozstrzygnięć sądu już po wydaniu decyzji organu odwoławczego. Nakazy zapłaty w postępowaniu upominawczym są doręczane wraz z odpisem pozwu oraz pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu do Sądu, a zatem strony również nie miała danej wiedzy o toczących się postępowaniach.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. organ wyjaśnił, iż co prawda przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy strona nie została zawiadomiona o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składnia wniosków zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a, niemniej jednak wszystkie dowody przedstawione przez stronę (dowód karta nr 44 verte, 45, 45 verte, 49 verte, 50, 50 verte, 51, 51 verte, 52, 52 verte, 53, 53 verte akt) do dnia wydania decyzji odwoławczej wpłynęły na zakres wydanej decyzji poprzez ich uwzględnienie, a tym samym uchylenie decyzji inspektora pracy w zakresie świadczeń objętych wyrokami sądu pracy.
Organ odwoławczy podkreślił przy tym, iż w postępowaniu dążył do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, dokonując m.in. ustaleń w sądzie pracy co do toczącego się postępowania dotyczącego prawnika spółki. Zdaniem organu uchybienie organu odwoławczego w zakresie braku pouczenia skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem zebranym w sprawie nie stanowiło przeszkody do przedstawienia kolejnych dowodów będących w posiadaniu skarżącego, chociażby w sprawie [...] (doręczanie pozwu z powództwa A. S. wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy, gdzie widnieje adnotacja na doręczeniu stronie w dniu [...].09.2024 r.- przedmiotowe zawiadomienie zostało dołączone jako załącznik nr 4 do skargi). O części spraw spornych w ocenie organu odwoławczego strona dowiedziała się już po wydaniu decyzji odwoławczej, a zatem nawet gdyby została zawiadomiona w myśl art. 10 k.p.a o zebraniu materiału dowodowego oraz ustosunkowania się do nich, to w ocenie organu nie przedłożyła by ich przed wydaniem decyzji organu odwoławczego, biorąc pod uwagę termin załatwienia sprawy administracyjnej w postępowaniu odwoławczym wynikający z art. 35 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ uznał ponadto za nieuzasadnione powoływanie się przez spółkę na art. 302 Kodeksu karnego. W ocenie organu przepisy ustawy prawo upadłościowe nie stanowią lex specialis w stosunku do przepisów i terminów wypłaty świadczeń ze stosunku pracy, gdyż nie modyfikują one obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy. Przywołany przepis określa bowiem jedynie tryb zaspokajania ww. świadczeń. Zdaniem organu brak płynności finansowej spółki czy nawet toczące się postępowanie upadłościowe nie odbierają inspektorowi prawa do wystawienia nakazu zapłaty zaległego wynagrodzenia. Należy wskazać, że nieprawdziwe, jest stwierdzenie strony skarżącej jakoby organ odwoławczy nakazywał wypłatę wynagrodzeń części pracowników, z wyłączeniem pracowników, którzy dochodzą zapłaty nas drodze sądowej, czy zdaniem skarżącej, byłoby to wybiórcze zaspokajanie wierzycieli z jednej uprzywilejowanej grupy zaspokojenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] września 2024 r., którą uchylił on zaskarżoną decyzję Inspektora Pracy z dnia [...] sierpnia 2024 r. (nakazującą skarżącej wypłacenie [...] pracownikom spółki wynagrodzeń za pracę za czerwiec 2024 r.), w części dotyczącej [...] pracowników i umorzył postępowanie przed organem I instancji w powyższym zakresie.
Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, iż jak wynika z dostępnego on line Krajowego Rejestru Zadłużonych do dnia wydania przez Sąd orzeczenia, w stosunku do skarżącej spółki nie została ogłoszona upadłość. W stosunku do spółki toczy się postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości o sygnaturze akt [...]. W postępowaniu tym postanowieniem z dnia [...] września 2024r. Sąd Rejonowy ustanowił tymczasowego nadzorcę sądowego, co pozostało jednak bez wpływu na prawo skarżącej do dokonywania czynności zwykłego zarządu i przysługującą skarżącej legitymację procesową. Wobec powyższego nie zaistniały podstawy do zawieszenia postępowania sądowo administracyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Skoro nie ogłoszono w toku postępowania sądowoadministracyjnego wobec skarżącej upadłości nadal przysługuje jej legitymacja procesowa, i może być prowadzone z jej skargi postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie.
Przechodząc do rozważań merytorycznych dotyczących przedmiotowej sprawy, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 u PIP Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie. Do zadań więc jej należy także nadzór i kontrola przestrzegana przepisów prawa pracy dotyczących wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy (art. 10 ust. 1 pkt 1 u PIP). W przypadku zatem naruszenia tych przepisów, jak i innych przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy określonego zachowania lub też powstrzymania się od niedozwolonych praktyk, w tym również nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi (art. 11 pkt 7 uPIP). Nakaz taki wydawany jest w postępowaniu administracyjnym w formie decyzji administracyjnej, o czym stanowi wprost art. 33 ust. 1 pkt 1 uPIP. W związku z tym w postępowaniu poprzedzającym wydanie tego rodzaju decyzji mają odpowiednio zastosowania przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, do czego obliguje też art. 12 omawianej ustawy. "Odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu w sprawie wydania nakazu, musi uwzględniać zakres i funkcję przedmiotowej instytucji.
Przewidziany na gruncie art. 11 pkt 7 uPIP nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń należnych pracownikowi wydawany jest przez właściwego inspektora pracy celem urzeczywistnienia obowiązku pracodawcy wynikającego z przepisów prawa pracy, w szczególności z art. 94 pkt 5 K.p., zgodnie z którym obowiązek terminowego i prawidłowego wypłacania wynagrodzenia jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy. Zgodnie zaś z art. 85 § 1 i 2 K.p., wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie. Wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. W sytuacji więc ustalenia w toku kontroli naruszenia tegoż obowiązku właściwy inspektor pracy w myśl art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 7 u PIP wydaje nakaz (decyzję), o którym mowa w art. 11 pkt 7. Przy czym wynagrodzenie lub inne świadczenie objęte nakazem musi być należne, a zatem prawo do nich nie może budzić wątpliwości (np. świadczenie naliczono, lecz nie wypłacono, prawo do niego wynika wprost z przepisów prawa). W utrwalonym już w tym zakresie orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowane jest jednolicie, że wyrażenie to oznacza, że prawo do wynagrodzenia nie może budzić wątpliwości.
Jak podkreślono w orzecznictwie, art. 11 pkt 7 uPIP nie stanowi przepisu szczególnego (o którym mowa w art. 2 § 3 k.p.c.), na podstawie którego byłaby wyłączona kompetencja sądów powszechnych do rozstrzygania sporów ze stosunku pracy (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., I OSK 791/09). O ile sądy powszechne są kompetentne w zakresie rozstrzygania ewentualnych roszczeń z tego zakresu, to cel powołania Państwowej Inspekcji Pracy oraz zadania jej organów są zupełnie odrębne. Państwowa Inspekcja Pracy powołana jest tylko do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy. Nie może wkraczać w zakres kompetencji zastrzeżonych przez ustawodawcę na rzecz sądów powszechnych - sądów pracy. Ingerencja inspektora pracy w postaci wydania nakazu wypłaty należnego wynagrodzenia może zatem dotyczyć tylko sytuacji niespornych. W związku z tym działania inspektora pracy powinny zmierzać jedynie do ustalenia, czy pracodawca rzeczywiście w sposób oczywiście bezpodstawny wstrzymuje wypłatę należnego wynagrodzenia.
Wymaga także podkreślenia, że nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń należnych pracownikowi podlega z mocy art. 11 pkt 7 uPIP natychmiastowemu wykonaniu. Wskazany przepis w sposób jednoznaczny i bezwzględny przesądza o nadaniu takiemu nakazowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że ustawodawca nie pozostawia organom administracyjnym żadnego luzu decyzyjnego w tym przedmiocie. Organy nie mają możliwości różnicowania terminu wykonania nakazu, o którym mowa, nawet gdyby stwierdziły, że zaistniały po temu uzasadnione przesłanki. Ustawodawca nie przewidział bowiem dla decyzji z przepisu art. 11 pkt 7 uPIP innego - niż natychmiastowy - terminu wykonania (vide wyrok WSA w Bydgoszczy z 25.02.2010r., sygn. II SA/Bd 11/10).
Na gruncie przedmiotowej sprawy nakaz wypłaty wynagrodzeń pracownikom skarżącej spółki wydany przez Inspektora Pracy w dniu [...] czerwca 2024 r., stanowił następstwo ustaleń poczynionych przez Inspektora Pracy w toku kontroli przeprowadzonej w spółce, których to ustaleń spółka nie kwestionowała. Z ustaleń tych wynika, iż pomimo ciążącego na spółce jako pracodawcy obowiązku (art. 85 § 1 i 2 oraz 94 pkt 5 K.p.) nie wypłacono jej pracownikom wynagrodzeń za czerwiec
2024 r. (k. 5-7 akt administracyjnych).
Od powyższej decyzji spółka wniosła odwołanie, którego jeden z zarzutów, wskazujący na błędne objęcie decyzją nakazową [...] pracowników, którzy zainicjowali w sprawie spornego wynagrodzenia postępowanie przed sądem pracy, został uwzględniony przez organ odwoławczy. W wyniku uwzględnienia w/w zarzutu organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] września 2024 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji nr 1 w części dotyczącej [...] pracowników tj. J. R., M. J., H. Z., P. M., R. M., P. S., M. P., J. D., K. M., K. S., E. M., K. B. i umorzył postępowanie przed organem I instancji w powyższym zakresie. Niewątpliwie prawidłowo organ odwoławczy uwzględnił w toku postępowania administracyjnego zmianę stanu faktycznego dotyczącą przeprowadzonych lub toczących się postępowań przed sądem pracy dotyczących spornych wynagrodzeń poszczególnych pracowników. Jak wcześniej Sąd wyjaśnił taka okoliczność w istocie uzasadnia brak objęcia takich przypadków przez organ inspekcji pracy nakazem wypłaty wynagrodzeń, gdyż spór w tym zakresie podlega rozstrzygnięciu przez sąd pracy, wyprzedzając uprawnienie przysługujące inspektorom pracy.
Kwestią mającą zasadnicze znaczenie z punktu widzenia oceny przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stanowiło właśnie sformułowanie przez skarżony organ sentencji zaskarżonej decyzji. Mianowicie organ II instancji orzekając o uchyleniu decyzji organu I instancji w części i umarzając w tej części postępowanie przed organem I instancji, w sentencji decyzji nie odniósł się do pozostałej części decyzji organu I instancji tj. nie orzekł, iż utrzymuje ją w mocy.
Jak wynika z treści odpowiedzi na skargę, działanie organu odwoławczego w tym zakresie było celowe i oparte zostało na literalnej wykładni art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowiącego podstawę prawną decyzji organu II instancji. Organ odwoławczy wskazał przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdzające prawidłowość dokonanej przez OIP interpretacji przepisów w w/w zakresie.
W istocie odnośnie kwestii formułowania sentencji decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. istnieje rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W świetle jednych orzeczeń organ II instancji może w decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. orzec o częściowym utrzymaniu w mocy decyzji, jednakże nie jest do tego zobowiązany. Wskazuje się tylko na konieczność w takim przypadku jednoznacznego określenia przez organ odwoławczy w jakiej części uchylił zaskarżoną decyzję. Wniosek taki wyprowadzany jest z samego literalnego brzmienia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym rozstrzygnięcie organu odwoławczego składa się z dwóch części - uchylenia decyzji w części lub całości i orzeczenia co do istoty sprawy lub umorzenia postępowania pierwszej instancji w części lub w całości, w zależności od zakresu uchylenia. Orzeczenie organu, że uchyla on decyzję w części, wobec możliwych treści rozstrzygnięć określonych w art. 138 § 1 K.p.a., oznacza przy braku innych orzeczeń, że w pozostałej części organ utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, zwłaszcza że zobowiązany będzie w uzasadnieniu orzeczenia przedstawić argumentację, z której wynikać będzie nie tylko, że rozpoznał sprawę ponownie, ale także, że decyzję w części uznał za prawidłową. Zauważa się, że regulując treść możliwych rozstrzygnięć organu odwoławczego, ustawodawca wskazał na możliwość utrzymania w mocy decyzji, nie zaznaczając, odmiennie niż w punkcie 2 § 1 art. 138 K.p.a., że może ono dotyczyć całości decyzji lub jej części. Rozróżnił natomiast uchylenie decyzji w całości lub w części (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.) i wyraźnie sformułował, że w takim przypadku w zakresie uchylenia powinno zapaść równocześnie rozstrzygnięcie organu odwoławczego co do istoty sprawy lub o umorzeniu postępowania I instancji. Nie nakazał natomiast w przypadku uchylenia decyzji w części wyraźnego orzeczenia organu odwoławczego co do pozostałej części decyzji. Osnowa decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. składa się zatem z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję organu I instancji i określa zakres tego uchylenia - w całości lub w części, zaś w drugiej organ odwoławczy w tym samym zakresie rozstrzyga sprawę co do istoty albo umarza postępowanie I instancji. W przypadku zatem, gdy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części, może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części albo tylko w tej części umorzyć postępowanie. Organ odwoławczy nie jest natomiast obowiązany, a jedynie uprawniony, do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej (nieuchylonej) części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Jeżeli zatem organ odwoławczy nie skorzysta z tego uprawnienia, to sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu I instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy (por. wyrok NSA z 29 listopada 2016 r., I OSK 191/15 i przywołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, K. Glibowski, /w/ M. Wierzbowski, A. Wiktorowska /red/, K.p.a. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 804, A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do K.p.a., LEX 2018, t. III.4 do art. 138, oraz wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2019 r., II OSK 670/18, wyrok NSA z dnia 6 września 2016 r., I OSK 1260/16).
W świetle zaś orzeczeń drugiej linii orzecznictwa Sądy zwracają uwagę, że rozstrzygnięcie decyzji jest jednym z jej konstytutywnych elementów, tj. elementów przesądzających o bycie prawnym decyzji. Jako takie musi być zredagowane w sposób jasny i zrozumiały dla adresata decyzji i niewymagający dodatkowych wyjaśnień ze strony organu, a także nie pozostawiać wątpliwości co do zakresu przyznanego prawa lub nałożonego obowiązku. Rozstrzygnięcie powinno być tak sformułowane, aby było zrozumiałe dla stron bez uzasadnienia (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Gdańsk 2020, art. 107, teza 10, Lex 2020). W wyroku z dnia 10 stycznia 2017 r., II OSK 910/15, LEX nr 2248150, NSA stwierdził, że rozstrzygnięcie jest jednym z najważniejszych, immanentnych składników decyzji (postanowienia) i nie jest możliwe zastąpienie go uzasadnieniem decyzji.
Podkreśla się, że jakkolwiek uzasadnienie decyzji stanowi jej obowiązkowy element, to rolą uzasadnienia jest wyjaśnienie motywów rozstrzygnięcia, a nie inkorporowanie tego rozstrzygnięcia ani w części, ani w całości. Nie z uzasadnienia ma wynikać konkretne rozstrzygnięcie organu, lecz z sentencji decyzji. Nie można, nawet w prawidłowym i precyzyjnym uzasadnieniu decyzji, doszukiwać się władczego rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach strony. W doktrynie i orzecznictwie podkreślono, że rozstrzygnięcia decyzji nie można wyprowadzać z treści jej uzasadnienia (wyrok NSA z 12 kwietnia 1999 r., IV SA 1886/96, LEX nr 48694; P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2019, art. 107, teza 17, Lex 2020, wyrok NSA z dnia 24 maja 2023 r., III OSK 4/22).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 138 § 1 k.p.a. nie może być interpretowany jedynie przy zastosowaniu wykładni językowej. Interpretacja tego przepisu musi uwzględniać także cel oraz kontekst systemowy wydawanej decyzji, którym jest wypowiedzenie się organu co do całości istoty sprawy. Należy bowiem podkreślić, że z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określonej w art. 15 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, a nie ogranicza się wyłącznie do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej. Ponadto organ II instancji powinien wydać decyzję zgodną z zakresem odwołania. Skoro zaś odwołanie dotyczy całej decyzji, to także decyzja organu odwoławczego musi rozstrzygać o całości sprawy. Jeżeli zatem organ odwoławczy uchyla decyzję I instancji w części i w tym zakresie wydaje nowe rozstrzygnięcie, to konieczne jest również orzeczenie co do pozostałej - nieuchylonej części decyzji. Przy czym nie jest możliwe zastąpienie rozstrzygnięcia uzasadnieniem decyzji, ani też wywodzenie rozstrzygnięcia z uzasadnienia orzeczenia. Rozstrzygnięcie powinno być bowiem sformułowane w sposób nie budzący wątpliwości i powinno być zrozumiałe dla stron bez wnikania w treść uzasadnienia. Wynika to z władczego charakteru aktu administracyjnego, który kształtuje prawa i obowiązki strony i musi w związku z tym być jednoznaczny i precyzyjny, jak też z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Co więcej brak orzeczenia w osnowie decyzji o pozostałej części odwołania, a zawarcie wywodów w tym zakresie wyłącznie w uzasadnieniu może wręcz stanowić o niespójności między sentencją z uzasadnieniem. Takie stanowisko było wielokrotnie wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 1886/96, wyrok NSA z 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 607/10, wyrok NSA z 20 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 19/11, wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2341/11, wyrok NSA z 14 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 2040/13, wyrok NSA z 27 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1482/14 wyrok NSA z 10 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 910/15, wyrok NSA z 2 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 873/18, wyrok NSA z 20 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1670/20, wyrok NSA z 6 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 1086/20). Także w piśmiennictwie wskazuje się, że przepisy art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie mogą być interpretowane jako odrębne normy prawne. Nie można przyjąć domniemania utrzymania w mocy w pozostałej części zaskarżonej decyzji (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, LEX).
Zwraca się w orzecznictwie uwagę, iż przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości "pozostawienia bez rozstrzygnięcia" sprawy w części, w jakiej organ odwoławczy - w uzasadnieniu decyzji - podziela argumentację organu I instancji, jak również nie dają w tym względzie organowi odwoławczemu możliwości milczącego załatwienia sprawy. Organ odwoławczy nie ma wobec tego możliwości pozostawienia decyzji organu I instancji w części w stanie niezmienionym, nie odnosząc się do niej w wydanym rozstrzygnięciu.
Na gruncie przedmiotowej sprawy, w tych konkretnych okolicznościach faktycznych i prawnych jakie zakreślają granice tej sprawy, Sąd uznał, iż przyjęta przez organ odwoławczy interpretacja dotycząca sposobu sformułowania sentencji decyzji organu II instancji, jest nieprawidłowa. Zdaniem Sądu prawidłowo organ odwoławczy winien wprost dać wyraz w sentencji zaskarżonej decyzji, że w pozostałym zakresie (tj. nieobjętym pkt 1 decyzji organu II instancji) utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe związane jest ze specyfiką sprawy jaka objęta jest zaskarżoną decyzją. Po pierwsze należy zwrócić uwagę, iż nakaz wypłaty wynagrodzeń z dnia [...] sierpnia 2024 r. obejmuje [...] pracowników. Z kolei w sentencji decyzji organu II instancji OIP użył sformułowania, że uchyla decyzję nr 1 , choć nakaz miał pkt 1 a potem punkty 1 do 144, gdzie wymieniono poszczególnych pracowników. Co prawda w decyzji organu II instancji szczegółowo wymieniono w jakiej części uchylona zostaje decyzja organu I instancji posługując się nazwiskami poszczególnych pracowników ([...] osób) i że w tym zakresie postępowanie przed organem I instancji zostaje umorzone. Jednak mimo wszystko zdaniem Sądu organ odwoławczy winien w swojej decyzji dać wprost wyraz temu, że w pozostałym zakresie utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji. Tym bardziej, że w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego w istocie OIP odniósł się do poszczególnych zarzutów odwołania, nie podano dokładnie, że w pozostałym zakresie decyzja z dnia [...] sierpnia zostaje utrzymana w mocy.
Za takim stanowiskiem przemawia dodatkowo to, że kontrolowana sprawa dotyczy nałożenia na skarżącą obowiązku wypłaty pracownikom należnych im wynagrodzeń. Kompleksowego rozstrzygnięcia sprawy i w konsekwencji odniesienia się do całej decyzji organu I instancji wymagają także zasady przewidziane w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Podmiot musi wiedzieć jaki ciąży na nim obowiązek, a pracownik - którego ochronie służyć ma decyzja – w zakresie nakazu wypłaty wynagrodzenia musi mieć pewność co do stwierdzonego uprawnienia. Wywodzona z art. 2 Konstytucji RP zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasada legalizmu wynikająca z art. 7 ustawy zasadniczej wymagają od organów konkretyzacji odpowiedzialności administracyjnej, nie tylko w decyzji wydanej przez organ I instancji, lecz również przez organ odwoławczy w rozstrzygnięciu wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I GSK 436/15).
Należy mieć przy tym na uwadze, iż sprawa odnosi się do sfery ochrony praw pracowniczych i w tym zakresie zakres przyznanej pracownikom ochrony nie może budzić wątpliwości interpretacyjnych. Do tego Sąd zwraca uwagę, iż decyzja odnosząc się do nakazu wypłaty wynagrodzenia podlega wykonaniu i na etapie postępowania w zakresie egzekucji administracyjnej także bardzo istotne jest, aby nie doszło do wątpliwości interpretacyjnych co do zakresu decyzji objętej egzekucją.
W końcu za przyjętą interpretacją przemawia także uniknięcie pewnych trudności interpretacyjnych na etapie postępowania przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem też uwagę, iż w przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zamiarem strony skarżącej jest zakwestionowanie decyzji organu II instancji tylko w zakresie jaki jest niekorzystny dla strony (jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie), a zatem obejmować on może orzeczenie w jakim organ ten nie wydał w istocie żadnego rozstrzygnięcia, co rodzi z kolei pewne trudności i niejednoznaczności przy efektach kontroli sądowoadministracyjnej.
Przy czym opisane powyżej uchybienie, wbrew jednak stanowisku skarżącej nie uzasadniało stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji, gdyż rozbieżności w piśmiennictwie i orzecznictwie co do interpretacji przepisów prawa nie uzasadniają przyjęcia, iż w tych warunkach doszło do rażącego naruszenia prawa.
Ponadto Sąd uznał za uzasadniony podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Należy zauważyć, iż organ w toku postępowania odwoławczego uzupełniał materiał dowodowy, gromadząc informacje dotyczące prowadzonych przez pracowników spółki sporów przed sądem pracy. Jak sam przyznał skarżony organ, skarżący nie został zawiadomiony w trybie art. 10 k.p.a. o prawie do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i prawie do ustosunkowania się do niego. Tymczasem jak słusznie zauważył skarżący naruszenie w/w prawa uniemożliwiło mu poinformowanie organu przed wydaniem decyzji co do zmiany zaistniałych w stanie faktycznym sprawy. Dotyczy to z pewnością jednego orzeczenia sądu pracy, które doręczone zostało skarżącej w dniu [...] września 2024 r. (k.12 akt sądowych), a zatem przed wydaniem przez organ odwoławczy decyzji. Powyższe mogło dotyczyć też innych orzeczeń wydanych przez sąd pracy w dniu [...] września 2024 r., choć w tym zakresie brak w aktach sprawy potwierdzenia w jakiej dacie zostały one doręczone skarżącej. Okoliczność, o której mowa mogłaby zaś mieć wpływ na wynik postępowania przed organem II instancji, gdyż uchyleniem przez OIP mogłaby być objęta szersza niż pierwotnie część decyzji organu I instancji, mając na uwadze, iż podstawa uchylenia przez organ II instancji dotyczyła tej samej przesłanki, odnoszącej się do sporu toczącego się przed sądem pracy w zakresie wynagrodzeń objętych decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r.
W pozostałym zakresie Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. Zdaniem Sądu brak podstaw do stwierdzenia, iż doszło do naruszenia art. 302 § 1 k.k. Zgodnie z treścią tego przepisu kto, w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości, nie mogąc zaspokoić wszystkich wierzycieli, spłaca lub zabezpiecza tylko niektórych, czym działa na szkodę pozostałych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Jak słusznie zwrócił uwagę skarżony organ, przepis art. 302 § 1 k.k. nie stoi w kolizji z art. 92 § 1 pkt 1, art. 85 § 1 i 2 oraz art. 282 § 1 k.p. Należy przy tym podkreślić, iż wynagrodzenia należne pracownikom korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia zarówno w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przed ogłoszeniem upadłości w stosunku do pracodawcy, jak i w przypadku dochodzenia z masy upadłości. Stąd brak podstaw do stwierdzenia, iż spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 302 § 1 k.k.
Ponadto wpływ na prawidłowość orzeczenia przez organ odwoławczy nie mogła mieć wypłata ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zaliczek na poczet niezaspokojonych roszczeń pracowniczych, która miała miejsce jak wynika z wyjaśnień skarżącego i odpowiedzi na skargę, po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Tymczasem przy orzekaniu Sąd bierze pod uwagę stan na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto należy zauważyć, iż mowa o wypłacie jedynie zaliczek w trybie przewidzianym w ustawie o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, nie zaś całych należnych wynagrodzeń, które były przedmiotem skarżonych decyzji.
Natomiast w pełni uzasadnione jest stanowisko organu, iż kwestia stanu niewypłacalności pracodawcy, podnoszona przez skarżącą Spółkę, nawet jeżeli powstała z przyczyn niezawinionych przez nią, nie ma żadnego znaczenia dla oceny zasadności i konieczności wydania nakazu z art. 11 pkt 7 uPIP. W przeciwnym bowiem wypadku nastąpiłoby przerzucenie na pracowników ryzyka ekonomicznego, które z woli ustawodawcy obciąża wyłącznie pracodawcę, albowiem ten ostatni jako profesjonalista i w związku z tym podmiot silniejszy od pracownika w ramach stosunku pracy, obciążony jest dodatkowymi obowiązkami, jak i dodatkowym ryzykiem w związku z prowadzoną działalnością. Pracownik natomiast, jako jednostka słabsza w stosunku pracy, objęta jest przez ustawodawcę szczególną ochroną, czego wyrazem jest m.in. uregulowanie wyrażone w art. 11 pkt 7 uPIP, które nie przewiduje okoliczności wyłączających odpowiedzialność pracodawcy za należności pracownicze na zasadzie ryzyka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 maja 2021 r., III SA/Kr 102/21).
Odnośnie niewykonalności obowiązku wskazać należy, iż w orzecznictwie ugruntował się pogląd, że o niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Natomiast trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, z wyegzekwowaniem wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku. Konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, jak też względy techniczne i ekonomiczne, utrudniające wykonanie decyzji nie mogą być uznane za przesłankę niewykonalności decyzji (por. wyrokiem NSA z 3.06.2008 r., II OSK 590/07, LEX nr 484998, wyrok NSA z 11.01.2018 r., II OSK 1103/17, LEX nr 2463057, wyrok NSA z dnia 26 lipca 2023 r., III OSK 625/22).
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Odnośnie zwrotu nienależnie uiszczonego wpisu sądowego od skargi, z którego skarżąca jest zwolniona na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a., Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie pouczyć skarżącego o treści art. 10 k.p.a., ewentualnie zaktualizować zmiany w stanie faktycznym jakie mogły zaistnieć w sprawie i następnie ponownie orzec w sprawie, uwzględniając ocenę prawna i wskazania Sądu wyrażone w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności odnoszące się do sposobu sformułowania sentencji decyzji.