II SA/Go 593/24

II SA/Go 593/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /sprawozdawca/
Jacek Jaśkiewicz
Krzysztof Rogalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 146 § 1 pkt 1 c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 901
art. 2 ust. 1, art. 40, art. 41 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2024 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania B.G. od decyzji Burmistrza z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] odmawiającej przyznania specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z rozebraniem dziurawego dachu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako - kpa), art. 2, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. 2 2023 r. poz. 901 z późn. zm., dalej jako – ups), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że odmawiając przyznania specjalnego zasiłku celowego organ I instancji wskazał, że w dniu 30 czerwca 2022 roku B.G. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej na rozebranie dziurawego dachu budynku gospodarczego. Wniosek uzasadniono wystąpieniem w dniu [...] lutego 2022 roku wichury na terenie wsi [...], co wywołało uszkodzenia dachu. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ups zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Natomiast art. 40 ust. 2 stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Organ ustalił, że B.G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma osób współzamieszkujących, jest osobą samodzielną, w pełni praw publicznych, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Źródłem utrzymania strony jest świadczenie emerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie posiada i innych dochodów. Zgodnie z przedstawionymi w aktach oświadczeniami oraz wywiadami środowiskowymi źródło dochodu strony nie uległo zasadniczej zmianie na przestrzeni lat 2019/2023. B.G. jest jedynym właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem. Na posesji pod adresem [...] zlokalizowane są dwa budynki: budynek mieszkalny nr ewidencyjny bud.: [...], pozostałe budynki niemieszkalne nr ewidencyjny bud: [...]. Ustalono, że wnioskodawczymi zamieszkuje w budynku mieszkalnym, który nie jest objęty wnioskiem i stanowi odrębny budynek. Budynek ten został zmodernizowany w latach 90 - tych. Warunki mieszkaniowe są dobre. Budynek nie uległ uszkodzeniu w wyniku Orkanu [...]. W drugim budynku - zgodnie z oświadczeniem strony z dnia [...] października 2023 roku - strona prowadzi: skład opału/drewutnię, letnią kuchnię, skład odpadów/śmieci, magazyn sprzętów domowych (wózek metalowy, rower), narzędzia gospodarcze, narzędzia ogrodnicze. W trakcie wizji lokalnej wnioskodawczyni oświadczyła, iż po zaistnieniu klęski żywiołowej nie przeprowadziła napraw i modernizacji w budynku z uwagi na brak środków z Gminy na ich dokonanie, jedyne naprawy jakie zostały dokonane, to częściowe naprawy poszycia dachowego papą. Organ I instancji wskazał, że działka jest zabudowana budynkiem mieszkalnym oraz budynkiem gospodarczym. Wniosek dotyczy budynku gospodarczego. Istniejący stan budynku gospodarczego pozwala stwierdzać, iż obiekt jest w złym stanie technicznym, wieloletnie zaniedbania właściciela nieruchomości w zakresie niedbałości o obiekt (głównie połać dachu i konstrukcja więźby dachowej) doprowadziły do istniejącego złego stanu technicznego poszczególnych elementów konstrukcyjnych w tym krokwi, ścian i stropów. W ocenie specjalisty powołanego do Komisji z ramienia Urzędu Miejskiego, klęska mogła przyczynić się jedynie do pogorszenia stanu, jednakże obecny fatalny stan techniczny obiektu jednoznacznie spowodowany jest latami zaniedbań i braku utrzymywania obiektu w należytym stanie konstrukcyjnym. Ośrodek Pomocy Społecznej (OPS) po analizie opinii specjalisty z Komisji, ocenie przedłożonych dokumentów oraz wniosków, a także na podstawie wcześniejszych wizyt w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni i analizie wszelkiej zgromadzonej przez OPS dokumentacji ocenił, iż wnioskodawczym nie spełnia przesłanek niezbędnych do zakwalifikowania szkód jako następstwo klęski żywiołowej. Przy ustalaniu zasadności oraz wysokości pomocy organ gminy bierze pod uwagę uzyskane odszkodowanie z tyt. ubezpieczenia. Jak ustalono w toku postępowania B.G. nie zawarła umowy ubezpieczenia majątku. Komisja szacowania strat w protokole z [...] października 2023 r. uznała, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek obowiązujących do zakwalifikowania zgłoszonych szkód, jako następstw klęski żywiołowej. W związku z powyższym organ przeanalizował wniosek w zakresie uprawnienia do przyznania zasiłku celowego specjalnego na podstawie art. 41 u.p.s. Wskazano, że zgodnie z art. 8 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł. W związku z przekroczeniem przez wnioskodawczynię wysokości kryterium dochodowego, pomoc ta nie była brana pod uwagę przez organ. Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, rozważono możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 41 ust. 1 u.p.s., w myśl którego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który nie podlega zwrotowi. Ustalono, że B.G. posiada dochody które przekraczają ww. kryterium. W sprawie brak było możliwości uznania, iż udzielenie pomocy na remont dachu jest konieczne z uwagi na zaistnienie szczególnego przypadku. Z akt sprawy wynika bowiem, że uszkodzenie dachu nastąpiło z innych przyczyn, niż wskazane we wniosku. Wskazana przez Skarżącą potrzeba nie jest zatem konsekwencją wielu niefortunnych okoliczności i zdarzeń wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania. Ponadto brak jest możliwości przyznania wnioskowanej pomocy, gdyż z art. 39 u.p.s. wynika, iż pomoc w formie zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego może być przyznana jedynie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w tym na pokrycie drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Remontu dachu na budynku gospodarczym do tego nie można zaliczyć. Wskazywana przez B.G. sytuacja życiowa i materialna jest trudna, jednak nie najgorsza, z uwagi na posiadanie stałego dochodu przewyższającego o kilkaset złotych kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, nie jest więc sytuacją, która sama w sobie może zostać zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.p.s. Źródłem dochodu strony jest świadczenie emerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które w sierpniu 2021 roku wynosiło 1338,90 zł miesięcznie, natomiast w grudniu 2023 roku - 1771,18 zł miesięcznie. Istotne jest również, iż odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie wymaga wyjątkowych okoliczności., których w sprawie nie stwierdzono. Ośrodek Pomocy Społecznej analizował również możliwości finansowe OPS i podał, że środki zaplanowane na wypłatę zasiłków celowych, w tym specjalnych zasiłków celowych na 2022 rok wynosiły 102.663,00 zł, a wydatkowanie na świadczenia w postaci zasiłków celowych w 2022 roku wyniosło 98.175,46 zł, co stanowi 95,6 % budżetu przeznaczonego na ten cel. Natomiast w roku 2023 zaplanowane środki na zasiłki celowe, w tym także specjalne zasiłki celowe wy nosiły 100.000,00 zł, natomiast wydatkowanie na świadczenia w formie zasiłków celowych wynosiło 97.853,50 zł. OPS przyznając pomoc między innymi w formie zasiłków celowych, biorąc pod uwagę własne możliwości finansowe, tak rozdzielał środki, aby były one wystarczające na zaspokojenie jak największej liczby osób i rodzin zgłaszających potrzeby uzyskania pomocy finansowej na terenie całej gminy. Organ wskazał, że wraz z końcem roku kalendarzowego corocznie i regularnie wzrasta liczba świadczeniobiorców korzystających z zasiłków celowych. OPS podał, że B.G. jest beneficjentką Ośrodka od wielu lat, począwszy od lat osiemdziesiątych XX wieku. Dnia 24 stycznia 2019 roku do OPS wpłynęło pierwsze podanie strony o częściową pomoc przy remoncie dziurawego dachu w budynku gospodarczym. Decyzją nr [...] z [...] lutego 2019 r. została przyznana pomoc finansowa na zabezpieczenie cieknącego dachu w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 700,00 zł. Następnie wnioskiem z dnia [...] stycznia 2020 r. strona ponownie zwróciła się o pomoc finansową na remont przedmiotowego dachu. Wynikiem tego postępowania była odmowna decyzja z [...] stycznia 2020r. Następnym wnioskiem dotyczącym pomocy w "naprawieniu dziurawego dachu" było podanie z dnia [...] marca 2021r. W wyniku tego postępowania B.G. przyznano pomoc w wysokości 400,00 zł w formie specjalnego zasiłku celowego na zabezpieczenie cieknącego dachu - decyzja nr [...] z [...] kwietnia 2021 r., którego to świadczenia strona nie odebrała.
Od powyższej decyzji Burmistrza B.G. wniosła odwołanie w którym zarzuciła, że OPS ma problem z kreśleniem stanu faktycznego dachu dotkniętego nawałnicą i huraganem [...] lutego 2022 r. Komisja szacowania strat nie określiła procentowego zniszczenia. Skarżąca podniosła m.in., że degradacja dachu i budynku ma wpływ m zdrowie i życie - brak poczucia bezpieczeństwa, stres, bezradność, bezsilność ekonomiczną, nie użytkowanie budynku zgodnie z przeznaczeniem. Skarżąca podała, że leje jej się deszczówka na głowę, płynie po ścianach zewnętrznych ze stropu i wewnętrznych z sufitu. Spada gruz, budynek się rozpada. Skarżąca nie zgadza się z odmową przyznania specjalnego zasiłku celowego na pokrycie wydatków związanych z rozebraniem dziurawego dachu.
Motywując zajęte w sprawie stanowisko Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż wnioskiem z dnia [...] czerwca 2022 r. B.G. wystąpiła o udzielenie pomocy w sprawie rozebrania dziurawego dachu. W uzasadnieniu strona podała , że dach może runąć w każdej chwili. Po wichurach jakie przeszły od [...] lutego dach - krokwie zostały połamane. Podkreśliła, że od 2020 r. nie dostała pomocy mającej na celu zabezpieczenie cieknącego dachu. Wyjaśniła, że tak zniszczony i niezabezpieczony dach zagraża zdrowiu l życiu ludzi. Budynek stoi przy ulicy. Skarżąca podała, że potrzebuje pomocy w rozebraniu dachu, gdyż sama nie da rady. Utrzymuje się z głodowej emerytury i nie było jej stać na zreperowanego nawałnicą dachu. W piśmie z dnia [...] lipca 2022 r. skarżąca sprecyzowała, że postępowanie dotyczy udzielenia pomocy rozebrania dziurawego dachu w [...], zabezpieczenia budynku i pomocy przy odbudowaniu, postawieniu nowego dachu (fizyczna, materialna i finansowa pomoc). Skarżąca zaznaczyła, że "matka natura" zrobiła swoje i dach nie wymaga już reperacji, zabezpieczenia, ale należy postawić nowy dach. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 39 u.p.s., a następnie wskazał, że zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Z art. 8 ust. 1 u.p.s. wynika jednoznacznie, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej mogą być co do zasady udzielone wówczas, gdy zostało spełnione kryterium dochodowe. W rozpoznawanej sprawie próg ten został przekroczony, ponieważ B.G. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości przekraczającej ustawowe kryterium. W konsekwencji - organ rozpatrywał sprawę również w oparciu o przepisy art. 40 u.p.s., regulujące instytucję zasiłku celowego w sytuacji klęski i zdarzeń losowych. Zasiłek celowy z art. 40 ust. 1 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Nie stanowi też zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej przez wichury. Bezsporne jest, że w dniach [...] lutego 2022 r. na terenie wsi [...] miały miejsce wichury. Zdarzenie to pod nazwą Orkan [...] zostało uznane za zdarzenie mające znamiona klęski żywiołowej. W okresie od [...] lutego 2022 r. na obszarze województwa na terenie gminy Rada Ministrów wprowadziła w drodze rozporządzenia stan klęski żywiołowej. Jednakże, w ocenie Kolegium, organ I instancji zasadnie uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie ziściły się przesłanki warunkujące przyznanie zasiłkowego celowego w związku ze stratami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej. Należało bowiem uwzględnić, skarżąca wielokrotnie występowała do organu o wsparcie właśnie w związku ze złym stanem dachu w budynku gospodarczym, co miało również miejsce przed wystąpieniem wichur w miejscu jej zamieszkania. Ponadto dniu [...] października 2023 r. doszło do protokolarnego szacowania strat w związku z wnioskiem złożonym przez skarżącą w dniu 4 sierpnia 2022 r. o udzielenie pomocy finansowej z tytułu zdarzenia losowego/klęski żywiołowej z przeznaczeniem na dofinansowanie zniszczonego dachu budynku gospodarczego. Komisja ustaliła, że stan techniczny obiektu spowodowany jest latami zaniedbań i brakiem utrzymania go w należytym stanie konstrukcyjnym. Organ wskazał, że skarżąca wnioskuje o pomoc w sfinansowaniu prac związanych z budynkiem gospodarczym, w którym nie mieszka, a jedynie przechowuje w nim opał, czy narzędzia. Również materialna strony nie ma charakteru nadzwyczajnego. O ile wysokość pobieranego świadczenia emerytalnego nie jest wysoka, to jednak sytuacja finansowa skarżącej ma stabilny charakter, który nie uległ zmianie w wyniku żadnych szczególnych wydarzeń. W świetle powyższego, wniosek skarżącej podlegał ocenie przez pryzmat przepisów’ art. 41 u.p.s., który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnię gospodarującej łub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Głównymi przesłankami udzielenia świadczeń normowanych w art. 41 u.p.s. są przekroczenie kryterium dochodowego i wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił, że udzielenie pomocy na remont dachu nie jest uzasadnione zaistnieniem przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Z akt sprawy wynika, bowiem, że uszkodzony dach znajduje się na budynku gospodarczym, w którym skarżąca nie zamieszkuje. W budynku gospodarczym strona utrzymuje skład opału/drewutnię, letnią kuchnię, skład odpadów/śmieci, magazyn sprzętów domowych. Z kolei budynek mieszkalny, w którym zamieszkuje skarżąca jest w dobrym stanie, nie uległ on uszkodzeniu w wyniku przejścia Orkanu [...]. Zatem wniosek skarżącej dotyczy pomocy w sfinansowaniu prac niezwiązanych bezpośrednio z zaspokojeniem niezbędnych potrzeb bytowych, w szczególności nie jest związany z koniecznością zakupu żywności, leków, czy drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Organ ponownie wskazał, że zły stan techniczny budynku gospodarczego nie jest wynikiem jednego, nadzwyczajnego zdarzenia, lecz lat zaniedbań w tej sferze.
Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] B.G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze skarżąca podtrzymała stanowisko i argumentację zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji. Skarżąca zwróciła uwagę, że w dniu [...] października 2022 r. Komisja nie oceniała stanu faktycznego budynku gospodarczego i dachu oraz nie ustaliła planu naprawczego, nadto skarżąca wskazała na swoją trudna sytuację materialną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako - p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z [...] maja 2024 r. odmawiającą przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego.
Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.; dalej jako u.p.s.), określającej przesłanki przyznawania poszczególnych świadczeń z pomocy społecznej oraz wskazującej cele polityki społecznej państwa. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 1-4 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym niemożliwym do pokonania przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości osób i rodzin przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Przyznanie wsparcia materialnego ze środków pomocy społecznej w pierwszej kolejności uzależnione jest od sytuacji materialnej osoby wnioskującej o pomoc. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s. (według stanu prawnego na datę wydania zaskarżonej decyzji) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł , zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł , zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Z akt badanej sprawy wynika, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, a jej dochód stanowi świadczenie emerytalne w wysokości 1771,18 zł miesięcznie (dane z grudnia 2023 r.) Osiągany przez skarżącą dochód przekracza zatem kryterium dochodowe określone ustawą o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej. Wobec powyższych ustaleń prawidłowo wniosek skarżącej o przyznanie wsparcia z pomocy społecznej organ zakwalifikował jako wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 u.p.s.
Zgodnie z art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;
Świadczenie uregulowane w przytoczonym przepisie ma charakter uznaniowy co oznacza, że nawet po dokonaniu ustalenia, że strona spełnia przesłanki normatywne, od zaistnienia których uzależniona jest możliwość zastosowania wsparcia z art. 41 u.p.s., organ nie ma obowiązku orzekać zgodnie z wnioskiem strony. Zatem nawet trudna sytuacja bytowa osoby czy rodziny występującej o tę formę wsparcia nie jest jeszcze równoznaczne ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, o którym mowa w tym przepisie. Stąd też, jeżeli organy przeprowadzą prawidłowo postępowanie wyjaśniające i uargumentują w sposób przekonujący swoją decyzję wydaną w granicach przysługującego im uznania, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności.
W orzecznictwie sądowym jednolicie wskazuje się, że "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., nie może sprowadzać się wyłącznie do okoliczności związanych z sytuacją materialną czy zdrowotną osoby ubiegającej się o świadczenie - tego rodzaju okoliczności, nie negując ich uciążliwości dla wnioskodawcy, nie mają jednak charakteru wyjątkowego w stosunku do innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej - a do takich przypadków ma zastosowanie instytucja opisana w art. 41 pkt 1 u.p.s. Dysponując ograniczonymi środkami finansowymi na świadczenia, organ dokonuje gradacji potrzeb poszczególnych wnioskodawców, a więc nie może uwzględniać wszystkich żądań i każdorazowo udzielać pomocy w oczekiwanej wysokości. Przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy zaś rozumieć sytuacje nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach oraz ingerujące w plany życiowe, nienależące do zdarzeń codziennych (por. wyroki NSA sygn. akt: I OSK 2957/23, I OSK 2959/23, I OSK 457/24).
Analiza akt sprawy dowodzi, że orzekając w sprawie organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, a wadliwa procesowo decyzja utrzymana została w mocy przez organ odwoławczy, przy czym stwierdzone naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć wpływ na istotny wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 30 czerwca 2022 r. B.G. złożyła wniosek o zasiłek celowy na rozebranie dziurawego dachu w budynku gospodarczym W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, że pomoc jest potrzebna w odbudowie dachu, a zniszczony i nie zabezpieczony dach zagraża życiu i zdrowiu ludzi.
Zawiadomieniem z [...] lipca 2023 r., działający z upoważnienia Burmistrza - Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej - poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie jej wniosku dotyczącego rozebrania dziurawego dachu we wsi [...].
W piśmie z [...] lipca 2022 r. skarżąca sprecyzowała swój wniosek z [...] czerwca 2022 r. wskazując, że wnosi o uzupełnienie zawiadomienia o wszczęciu postępowania o udzielenie bezzwrotnej pomocy w celu nie tylko na rozebrania dachu, ale również zabezpieczenia budynku i postawienia nowego dachu.
Z powyższego wynika zatem, że przedmiotem postępowania administracyjnego winno być przyznanie świadczenia w związku ze zgłoszonymi przez skarżącą potrzebami w postaci rozebrania dachu, zabezpieczenia budynku oraz odbudowy dachu na budynku gospodarczym. Tymczasem, jak wynika z treści decyzji obydwu instancji przedmiotem rozpoznania organy uczyniły jedynie część potrzeb zgłoszonych przez skarżącą we wniosku z dnia [...] czerwca 2022 r., a sprecyzowanego i uzupełnionego pismem z dnia [...] lipca 2022 r., gdyż orzekły jedynie o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego na pokrycie wydatków związanych z rozebraniem dachu, nie rozstrzygając sprawy w zakresie pozostałych potrzeb wymienionych we wniosku o przyznanie wsparcia z pomocy społecznej. Na powyższe uchybienie procesowe zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2023 r. sygn. akt II SAB/Go 102/23, wskazując, że cyt.: "organ pominął pismo skarżącej z [...] lipca 2022 r. precyzujące swe żądanie, w którym domagała się zasiłku nie tylko na rozebranie dachu, ale również na zabezpieczenie budynku i odbudowę dachu. Oznacza to, iż organ, po złożeniu skargi wydał decyzję i to tylko częściowo odnoszącą się do wniosku skarżącej. Powyższe zaniechania organu pozwalały uznać, iż w świetle przepisów k.p.a. organ dopuścił się bezczynności".
Przypomnieć należy, że w sprawach wszczynanych na wniosek zakres sprawy administracyjnej określa żądanie strony zawarte we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne. Organ nie może jednostronnie modyfikować treści i zakresu żądania strony zawartego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne, natomiast brak odniesienia się w rozstrzygnięciu kończącym sprawę do całości żądania strony czyni sprawę nie rozpoznaną w jej całokształcie. W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Ponadto zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa., gdyż wbrew wymogom wynikającym z wymienionych przepisów procesowych stan faktyczny sprawy nie został wystarczająco wnikliwie ustalony. Przypomnienia wymaga, że rozstrzygając sprawę organ administracyjny bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny aktualny na datę orzekania. Kierując się powyższym wymogiem uzasadniając odmowę przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego organ winien uwzględnić sytuację finansową OPS aktualną na datę orzekania, czyli według stanu budżetu na 2024 r., a nie jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie według możliwości finansowych Ośrodka w 2023 r.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że ze względu na naruszenie przepisów prawa procesowego zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. W ocenie Sądu charakter stwierdzonych uchybień, na obecnym etapie sprawy, powoduje niedopuszczalność sądowej jej kontroli pod względem merytorycznym. Ocena merytoryczna rozstrzygnięcia jest bowiem uzależniona od prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt lit "c" p.p.s.a., zaskarżona decyzja została uchylona.