II SA/Go 592/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na uchwałę Rady Gminy w sprawie Statutu Sołectwa. Prokurator zarzucił uchwale naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz ustawy o samorządzie gminnym, wskazując na nieprawidłowe uregulowanie zadań sołectwa, kompetencji sołtysa i rady sołeckiej, a także na stosowanie stałego spisu wyborców. Sąd administracyjny, kontrolując legalność uchwały, częściowo przychylił się do zarzutów prokuratora. Stwierdzono nieważność uchwały w części dotyczącej użycia zwrotu "w szczególności" w otwartym katalogu zadań i kompetencji, uznając, że powinny być one uregulowane w sposób wyczerpujący. Sąd uznał również za nieprawidłowe przyznanie sołtysowi kompetencji do zwoływania i przewodniczenia posiedzeniom rady sołeckiej, podkreślając odrębność tych organów. Kwestionowano także stosowanie stałego spisu wyborców, choć sąd ostatecznie dopuścił możliwość jego wykorzystania, wskazując na błąd w nazewnictwie przepisu. W pozostałym zakresie skargę oddalono, uznając, że zasady wyboru organów sołectwa przez zebranie wiejskie zostały zachowane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o samorządzie gminnym dotyczących statutu jednostki pomocniczej, kompetencji organów sołectwa, roli rady sołeckiej oraz zasad wyborów organów sołectwa.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostki pomocniczej (sołectwa) i może wymagać uwzględnienia kontekstu lokalnego.
Zagadnienia prawne (5)
Czy użycie sformułowania "w szczególności" w statucie jednostki pomocniczej gminy przy określaniu zadań sołectwa lub kompetencji sołtysa jest zgodne z ustawą o samorządzie gminnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, użycie sformułowania "w szczególności" w § 4 ust. 1 i § 18 ust. 1 zaskarżonej uchwały, określających zadania sołectwa i kompetencje sołtysa, jest niezgodne z ustawą, ponieważ zadania te powinny być uregulowane w sposób wyczerpujący.
Uzasadnienie
Ustawa o samorządzie gminnym (art. 35 ust. 3 pkt 3 i 4) wymaga, aby statut jednostki pomocniczej określał organizację i zadania organów w sposób wyczerpujący, a nie w formie otwartego katalogu.
Czy sołtys może być jednocześnie przewodniczącym rady sołeckiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, łączenie funkcji sołtysa z przewodniczeniem radzie sołeckiej jest niezgodne z ustawą o samorządzie gminnym.
Uzasadnienie
Ustawa o samorządzie gminnym (art. 36 ust. 1) wskazuje na odrębny byt rady sołeckiej w stosunku do organu wykonawczego (sołtysa). Funkcja przewodniczącego rady sołeckiej nie jest ustawowo przewidziana dla sołtysa, a kompetencje organów powinny być interpretowane ściśle.
Czy rada sołecka posiada samoistne kompetencje?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rada sołecka nie posiada samoistnych kompetencji i pełni funkcje o charakterze doradczym i opiniodawczym, wspomagając sołtysa.
Uzasadnienie
Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, rada sołecka jest organem pomocniczym, a jej kompetencje powinny być określone w statucie w kontekście wspomagania sołtysa, a nie jako samodzielne zadania.
Czy stosowanie stałego spisu wyborców przy wyborze organów sołectwa jest dopuszczalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest stosowanie spisu wyborców sporządzonego zgodnie z Kodeksem wyborczym do ustalenia osób uprawnionych do głosowania na zebraniu wiejskim, choć przepis ustawy o samorządzie gminnym używa pojęcia "stałych mieszkańców".
Uzasadnienie
Choć ustawa o samorządzie gminnym mówi o "stałych mieszkańcach", a Kodeks wyborczy o "spisie wyborców", sądy dopuszczają stosowanie spisu wyborców z Kodeksu wyborczego dla zapewnienia ważności uchwał zebrania wiejskiego i ułatwienia identyfikacji uprawnionych.
Czy zebranie wiejskie może dokonywać wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest uregulowanie w statucie jednostki pomocniczej uprawnienia zebrania wiejskiego do wyboru sołtysa lub rady sołeckiej, pod warunkiem przestrzegania zasad tajności, bezpośredniości i nieograniczonej liczby kandydatów.
Przepisy (15)
Główne
u.s.g. art. 35 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Organizacja i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem.
u.s.g. art. 35 § ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej określa w szczególności: nazwę i obszar, zasady i tryb wyborów organów, organizację i zadania organów, zakres zadań przekazywanych przez gminę, formy kontroli i nadzoru.
u.s.g. art. 36 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka.
u.s.g. art. 36 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.
Pomocnicze
P.u.s.a. art. 1 § § 1 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 165 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 169 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.w. art. 18 § § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
k.w. art. 26 § § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Użycie sformułowania "w szczególności" w otwartym katalogu zadań i kompetencji sołectwa i sołtysa. • Przyznanie sołtysowi kompetencji do zwoływania i przewodniczenia posiedzeniom rady sołeckiej. • Określenie zadań rady sołeckiej w § 22 ust. 1 jako posiadającej samoistne kompetencje.
Odrzucone argumenty
Przyznanie organowi uchwałodawczemu sołectwa (zebraniu wiejskiemu) uprawnień elekcyjnych. • Stosowanie stałego spisu wyborców przy wyborze organów sołectwa (w części dotyczącej nazewnictwa).
Godne uwagi sformułowania
"w szczególności" w zakresie, w jakim przepis ten przyznaje zadania sołectwu • "w szczególności" w zakresie, w jakim przepis ten określa obowiązki i kompetencje sołtysa • "w szczególności" w zakresie, w jakim przepis ten określa obowiązki i kompetencje rady sołeckiej • nałożenie w § 18 ust. 1 pkt 2 oraz w § 22 ust. 2 zdanie 2 statutu na organ wykonawczy sołectwa, jakim jest sołtys, obowiązku zwoływania i przewodniczenia posiedzeniom rady sołeckiej • wprowadzenie w § 24 ust. 3 i 4 statutu regulacji nakazujących stosowanie przy wyborze sołtysa i rady sołeckiej stałego spisu wyborców • zadania sołectwa oraz sposób ich realizacji, w tym również zadania organów sołectwa, powinny zostać uregulowane w statucie w sposób wyczerpujący, w formie zamkniętego katalogu zadań i form działania sołectwa, jego organów • rada sołecka nie pełni w jednostce pomocniczej roli żadnego organu. Nie posiada ona własnych kompetencji. Pełni funkcje o charakterze doradczym i opiniodawczym. • Nie jest zatem możliwe łączenie funkcji sołtysa z przewodniczeniem radzie sołeckiej. • Normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii • pod użytym w przepisie art. 36 ust. 2 u.s.g. pojęciem "stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania" należy rozumieć mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania w wyborach do organów danej gminy. […]
Skład orzekający
Grażyna Staniszewska
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Jaśkiewicz
sędzia
Michał Ruszyński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o samorządzie gminnym dotyczących statutu jednostki pomocniczej, kompetencji organów sołectwa, roli rady sołeckiej oraz zasad wyborów organów sołectwa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostki pomocniczej (sołectwa) i może wymagać uwzględnienia kontekstu lokalnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących samorządu terytorialnego na poziomie lokalnym, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i samorządowym, a także dla samorządowców.
“Nieważny statut sołectwa: Sąd rozstrzyga o kompetencjach i "w szczególności".”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.