II SA/Go 588/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2007-05-30
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościprawo własnościużytkowanie wieczysteprzekształceniepostępowanie administracyjneterminybezprzedmiotowość postępowaniaSKOWSA

WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że opieszałość organów administracji nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony, a postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie było bezprzedmiotowe.

Sprawa dotyczyła wniosku małżonków W. o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości na podstawie ustawy z 2001 r. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, w którym zapadały kolejne decyzje odmowne i uchylające, Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe w świetle nowej ustawy z 2005 r. WSA uchylił tę decyzję, stwierdzając, że postępowanie nie było bezprzedmiotowe, a opieszałość organów administracji nie może obciążać strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę małżonków H.W. i W.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Burmistrza i umorzyła postępowanie w sprawie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości. Sprawa toczyła się od 2002 roku, a organy administracji kilkukrotnie odmawiały uwłaszczenia, powołując się na różne interpretacje przepisów, w tym zmianę ustawy w trakcie postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ostatecznie umorzyło postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe w świetle ustawy z 2005 r. WSA uznał jednak skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie administracyjne nie było bezprzedmiotowe, a możliwość nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności istniała zarówno w poprzednim, jak i w obecnym stanie prawnym (choć w ograniczonym zakresie). Kluczowe było również to, że opieszałość organów administracji w załatwieniu sprawy, która trwała od 2002 roku i skutkowała zmianą przepisów na niekorzyść strony, nie może obciążać skarżących. Sąd wskazał, że naruszenie terminów określonych w art. 35 KPA oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 12 KPA) stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdził również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nie jest bezprzedmiotowe, jeśli prawo materialne i ustalony stan faktyczny pozwalają na wydanie decyzji administracyjnej. Bezprzedmiotowość należy odróżnić od bezzasadności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że okoliczności sprawy i przepisy prawa pozwalają na wydanie decyzji administracyjnej, a zatem postępowanie nie jest bezprzedmiotowe. Umorzenie na podstawie art. 105 § 1 KPA jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach, gdy brak jest sprawy administracyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt.1 ppkt. c

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust.1 lit i

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.n.p.w.n. art. 1 § ust.1

Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości

u.p.u.w.w.n. art. 5

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt.2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152 § a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.n.p.w.n. art. 15

Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości

u.p.u.w.w.n. art. 8

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

u.p.u.w.w.n. art. 9

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

dekret o osadniczych gospodarstwach

Dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstwa chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych

u.k.u.r.

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

u.p.u.w.o.f.

Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności

u.s.g.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.k.o.

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opieszałość organów administracji w załatwieniu sprawy nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony. Postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie było bezprzedmiotowe w świetle obowiązujących przepisów. Zmiana stanu prawnego w trakcie postępowania nie może pozbawić strony prawa nabytego z mocy prawa, jeśli przesłanki zostały spełnione przed zmianą.

Godne uwagi sformułowania

ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją art.105 § 1 kpa przewidujący obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowany rozszerzająco. Bezzasadnością mamy do czynienia wtedy, gdy organ ze względu na okoliczności sprawy i przepis prawa nie może wydać decyzji pozytywnej dla strony. opóźnienie organów administracji publicznej w załatwieniu sprawy i naruszenie terminów określonych w art. 35 kpa nie może powodować ujemnych skutków dla strony

Skład orzekający

Maria Bohdanowicz

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Brzezińska

sędzia

Michał Ruszyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, zasada ochrony strony przed negatywnymi skutkami opieszałości organów administracji, wpływ zmiany przepisów na toczące się postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ale zasady ogólne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długotrwałe i skomplikowane może być postępowanie administracyjne, a także jak ważne jest przestrzeganie terminów przez organy i ochrona praw obywateli przed ich opieszałością. Jest to przykład walki obywatela z aparatem państwowym.

Czy opieszałość urzędników może odebrać Ci prawo do własności? Sąd administracyjny staje po stronie obywatela.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 588/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2007-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Joanna Brzezińska
Maria Bohdanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1369/07 - Wyrok NSA z 2008-09-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, art. 8, art. 12, art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Asystent sędziego Tomasz Modzelewski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi H.W. i W.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących H.W. i W.W. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu [...] września 2002 r. /data prezentaty/ W. i H. małżonkowie W. wystąpili do Przewodniczącego Zarządu Miasta i Gminy na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U.Nr 113 poz.1209/ o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości gruntowej stanowiącej własność gminy a będącej w ich użytkowaniu wieczystym do dnia [...] maja 2080 r. to jest działki nr [...] o powierzchni 484 m kwadratowe położonej w [...] dla której to Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Decyzją z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] Burmistrz Miasta odmówił nieodpłatnego nabycia własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 1 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U.Nr 113 poz.1209/ a na skutek odwołania małżonków W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. utrzymało zaskarżona decyzję w mocy.
Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2005 r. II SA/Po 3053/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżona decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta.
W uzasadnieniu Sąd podał, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni jednej z przesłanek nabycia własności z art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U.Nr 113 poz.1209/ w brzmieniu obowiązującym w okresie orzekania przez organy obu instancji.
Odesłanie z wyżej wymienionego przepisu ustawy do dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstwa chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych /Dz. U. Nr 46 poz.340 z późn. zm./ nie dotyczy przedmiotu regulacji lecz dotyczy zasięgu terytorialnego który ustawodawca określił już w tytule tego aktu i powtórzył w art.1 określając jednocześnie, że jego postanowienia dotyczą gospodarstw rolnych by wreszcie doprecyzować terytorialny zasięg dekretu w art.13 ust.2 stwierdzeniem ,że przez obszar Ziem Odzyskanych należy rozumieć również obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska.
W świetle tej interpretacji nie ma znaczenia sposób nabycia nieruchomości przez skarżących /pierwotny czy wtórny/ oraz argument obu instancji, że przedmiotowa nieruchomość nie należała do gospodarstwa rolnego nadanego w ramach osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych.
W dniu [...] czerwca 2005 r. Burmistrz decyzją Nr [...] ponownie odmówił stronom przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności bowiem w ocenie organu w przypadku skarżących nie został spełniony warunek skutkujący nabyciem przez nich z mocy prawa własności nieruchomości ponieważ w dniu [...] maja 1990 r. nie byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe. Jak wynika z wpisu w księdze wieczystej przedmiotowa nieruchomość została zabudowana budynkiem mieszkalnym w dniu [...] stycznia 2002 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W ocenie organu II instancji z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, iż organ I instancji nie zbadał należycie sprawy ,gdyż nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności a mianowicie z jaką datą został wybudowany budynek mieszkalny skarżących bowiem podnieśli oni zarzut iż od 1987 r. uiszczali podatek gminny od nieruchomości zabudowanej. Stąd konieczność uzupełnienia dowodów na tę okoliczność.
Mimo przesłania Burmistrzowi akt sprawy w dniu 24 sierpnia 2005 r. /karta 75 akt administracyjnych/ z przekroczeniem terminów z art.35 kodeksu postępowania administracyjnego w dniu 18 listopada 2005 r. Burmistrz decyzją Nr [...] na podstawie art.1ust.1.art.3 ust.1pkt.2art.4ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości /Dz. U. Nr 175 poz.1459/ po raz trzeci odmówił nabycia przez W. i H. małżonków W. z mocy prawa własności nieruchomości .
W uzasadnieniu swojej decyzji podał, że w dniu [...] października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości /Dz. U. Nr 175 poz.1459/.
Artykuł 9 tej ustawy uchylał poprzednią ustawę z dnia 26 lipca 2001 r. a w art.8 określał, iż do spraw wszczętych na podstawie ustawy o której mowa w art.9 i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy nowej ustawy.
Z mocy tej ustawy /art.5/ przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych :
- którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów , przed dniem [...] grudnia 1990 r
- które uzyskały użytkowanie wieczyste na podstawie art.7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.Warszawy.
W niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie zachodzi.
W ocenie organu strony nie spełniają także warunków o których mówiła ustawa z 26 lipca 2001 r. bowiem przedmiotowa nieruchomość nie jest nieruchomością rolną i w dniu [...] maja 1990 r. nie byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe. Bowiem przedmiotowa nieruchomość została zabudowana budynkiem mieszkalnym w dniu [...] stycznia 2002r o czym świadczy wpis do księgi wieczystej dokonany na podstawie wniosku z dnia [...] maja 2002 r. i zgłoszenie o zakończeniu budowy ze stycznia 2002 r.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący podnieśli iż organ I instancji nie wziął pod uwagę dowodów które dostarczyli , a które wskazują, iż działka została zabudowana już w 1987 r.
Nadto zarzucili, iż mimo istnienia podstaw do zakończenia sprawy jeszcze pod rządami ustawy z 2001 r organ celowo zwlekał aby zastosować nowa ustawę która jest dla nich mniej korzystna. Przedmiotowa decyzja zapadła więc z naruszeniem przepisów o terminach załatwiania spraw przez organy administracji, tym bardziej, że postępowanie toczy się w niej od września 2002 r., a wiec trzy lata.
Wnieśli zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji .
Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w sprawie na podstawie art.39 ust.5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym / tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz.1591 art.1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856 z późn.zm/ art.138 § 1 pkt.2 art.105 § 1 kpa w związku z art.1 ust.1,art.4 ust.1 i2 art.8 i art.9 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. w przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości /Dz. U. Nr 175 poz.1459/.
W uzasadnieniu organ powołał się na okoliczność iż od dnia [...] października 2005 r. obowiązuje ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości/Dz.U.Nr.175 poz. 1459/ i która to uchyliła zarówno ustawę z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz. U z 2001 r. Nr 120 poz.1299 z późn. zm./ jak i ustawę z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz. U. Nr 113 poz.1209 z późn. zm./
Przepis art. 8 ustawy z 2005 r. nakazuje do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną stosować przepisy nowej ustawy co oznacza, że tylko w przypadkach określonych w art.5 ustawy istnieje możliwość nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania we własność.
Zatem przestała być w sprawie istotna okoliczności która strona podnosi w odwołaniu a mianowicie data faktycznego zabudowania działki budynkiem mieszkalnym która to miała istotne znaczenie w poprzednim stanie prawnym jako jedna z przesłanek warunkujących nabycie z mocy prawa własności nieruchomości.
W rozpatrywanej przez organ sprawie, strony zainteresowane są nieodpłatnym przekształceniem prawa a takiej formy nie przewidują przepisy obecnie obowiązujże ustawy /za wyjątkiem przypadków z art.5 ustawy – których wnioskodawcy nie spełniają/.
Stąd też w ocenie organu II instancji postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe i na mocy art.105 § 1 kpa organ I instancji winien postępowanie w sprawie umorzyć, a nie orzekać merytorycznie co do istoty sprawy.
W związku z powyższym na zasadzie art.138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art.105 § 1 kpa organ uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w sprawie.
Skargę w niniejszej sprawie wnieśli małżonkowie W..
Opisali w niej przebieg postępowania administracyjnego od 2002 r., a zaskarżonej decyzji zarzucili załatwienie sprawy z uchybieniem terminów o których mówi kodeks postępowania administracyjnego co pozbawiło ich możliwości nabycia prawa własności na podstawie przepisów korzystniejszych dla nich. Zarzucili celowe działanie na ich niekorzyść mimo, że organowi przedstawiali dowody na okoliczność daty zabudowy działki- w tym także dowody wpłat podatku od nieruchomości od 1987 r. a organ ich nie brał pod uwagę.
W ich ocenie organ I instancji naruszył przepisy art.7, 75 i 77 kpa i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i merytoryczne rozpoznanie ich sprawy a podstawie dowodów zaoferowanych organom.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną choć z innych powodów niż w niej wyłuszczono, lecz Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz.1270 / rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami strony oraz powołaną podstawą prawną .
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 1995 r. ARN 50/95 /OSNAPiUS 1996 nr 11 poz.150/ sformułował fundamentalną tezę, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją art.105 § 1 kpa przewidujący obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi formalno-prawna przesłanka bezprzedmiotowości postępowania która powodowałaby brak sprawy administracyjnej.
Strony od 2002 r. domagają się przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności. Zarówno uchylone przepisy ustawy o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania w prawo własności nieruchomości jak i ta ustawa przewidują możliwość nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego o które ubiegają się skarżący./ art.5 ustawy z 2005 r./
Nie można zatem zgodzić się z organem II instancji o bezprzedmiotowości postępowania. Należy bowiem odróżniać bezprzedmiotowość od bezzasadności. W pierwszym przypadku gdy sprawa nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej ostatecznej albo strona utraciła przymiot strony można mówić o bezprzedmiotowości postępowania i istnieniu podstaw dla umorzenia postępowania na podstawie art.105 § 1 kpa.
Bezzasadnością mamy do czynienia wtedy, gdy organ ze względu na okoliczności sprawy i przepis prawa nie może wydać decyzji pozytywnej dla strony.
Zatem w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością bowiem okoliczności sprawy i cytowany przepis prawa pozwalają na wydanie decyzji administracyjnej a rolą organu II instancji w związku z wniesionym odwołaniem było merytoryczne rozpoznanie sprawy i skontrolowanie postępowania i decyzji organu I instancji zarówno z punktu widzenia legalności jak i celowości. Kontrola organu odwoławczego zawsze jest kontrolą pełną polegającą na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy co wynika wprost z art.138 kpa.
Tym bardziej, że zmiana stanu prawnego w toku postępowania administracyjnego prowadzić może do umorzenia postępowania administracyjnego przede wszystkim wówczas, gdy wymaga tego przepis ustawy a w niniejszej sprawie taka okoliczność nie zachodzi.
Zaskarżona decyzja zatem została wydana z naruszeniem przepisu art.138 § 1 pkt.2 kpa wobec braku podstaw do umorzenia postępowania.
Stąd też na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ppkt. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz.U.Nr 153 poz.1270/ Sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z [...] listopada 2005 r. Nr [...].
W uzasadnieniu podano, że w dniu [...] października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości /Dz.U.Nr 175 poz.1459/.
Zgodnie z brzmieniem art.9 tej ustawy z tym dniem utraciła moc obowiązująca ustawa z 4 września 1997 r. przekształceniu użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. z 2001 r. Nr 120 poz.1299 oraz ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U.Nr 113 poz.1209 ze zm./
Do spraw wszczętych na podstawie wyżej wymienionych i nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy niniejszej ustawy co wynika z art.8.
Do takiego przypadku należy zaliczyć rozpatrywaną sprawę bowiem decyzja organu I instancji jest z [...] listopada 2005 r. a nowa ustawa weszła w życie z dniem 13 października 2005 r. i przepisy tej ustawy nie przewidują nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych przy spełnieniu jak w ówcześnie obowiązującej ustawie określonych przesłanek.
Mocą art.5 nowej ustawy przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie tylko tym użytkownikom wieczystym lub ich następcom prawnym:
- którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów przed dniem 5 grudnia 1990 r
- które uzyskały użytkowanie wieczyste na podstawie art.7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st.Warszawy /Dz.U.Nr 50 poz.279/.
Skarżący tych przesłanek nie spełniają bowiem zainteresowani są nieodpłatnym nabyciem prawa własności od dnia złożenia wniosku tj. od 2002 r.
W ocenie organu w związku ze zmianą stanu prawnego nie maja znaczenia podnoszone okoliczności pominięcia ustaleń rzeczywistego terminu zabudowy przedmiotowej działki budynkiem mieszkalnym, która to okoliczność miała istotne znaczenie w ówcześnie obowiązującej ustawie, jako jedna z przesłanek warunkujących nabycie z mocy prawa własności nieruchomości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący małżonkowie H. i W.W. zaskarżając decyzje organu II instancji wnieśli o ponowne rozpoznanie ich sprawy i przekształcenie nieodpłatne prawa użytkowania wieczystego ich działki nr [...] w prawo własności na podstawie ich wniosku z [...] września 2002 r. i według prawa wówczas obowiązującego.
W szczególności powołali się na fakt iż organ II instancji po uchyleniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sierpniu 2005 r. przekazał akta do organu I instancji z nakazaniem poczynienia ustaleń co do terminu wybudowania domu, a ten nie wydał decyzji w terminie przewidzianym w art.35 kpa. Zwłoka ta spowodowała, że zmieniły się przepisy na ich niekorzyść.
Gdyby Burmistrz wydał decyzję w ustawowym terminie to obowiązywała ustawa z 2001 r., która pozwalała uwłaszczyć dzierżawcę wieczystego nieodpłatnie.
Powołali się także na okoliczność iż organy I i II instancji nie wzięły pod uwagę okoliczności iż od 1987 r. skarżący płacą podatek od nieruchomości zabudowanej a tym samym spełniają wymóg iż byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe o którym to wymogu mówiła ustawa z 2001 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wyłuszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Treść art. 104 kpa wskazuje, że decyzja administracyjna jest podstawową forma rozstrzygania spraw przez organy administracji. Jej niezbędnymi elementami i cechami charakterystycznymi jest jej zewnętrzny charakter, władczość oraz podwójna konkretność: konkretny adresat i konkretna sytuacja, która ten akt rozstrzyga określając prawa lub obowiązki adresata w jego indywidualnej sprawie.
Istnieje wiele kryteriów podziału decyzji. Niektóre można wywieść wprost z kodeksu, postępowania administracyjnego, a inne wypracowała nauka prawa administracyjnego lub ustawy prawa materialnego.
W szczególności w odniesieniu do niniejszej sprawy podział decyzji administracyjnych na decyzje konstytutywne i deklaratoryjne ma istotne znaczenie.
I tak akty konstytutywne tworzą ,zmieniają lub powodują ustanie istniejącego stosunku prawnego, przy czym zmiana konkretnej sytuacji prawnej następuje nie z mocy samej ustawy lecz z mocy aktu administracyjnego.
Skutek prawny zatem powstaje z chwilą doręczenia lub ogłoszenia tego aktu a więc ex nunc.
Do tej kategorii należy zatem zdecydowana większość decyzji wydawanych przez organy administracyjne, przyznają one bowiem określone prawa lub nakładają określone obowiązki.
Z kolei akty deklaratoryjne nie tworzą, nie zmieniają, ani nie uchylają istniejących stosunków administracyjnoprawnych, a jedynie już istniejącym nadają nowy, określony kształt prawny.
Akty te działają ex tunc.
Typowym przykładem decyzji deklaratoryjnej jest decyzja stwierdzająca nabycie prawa własności.
Zauważyć należy, iż od 16 lipca 2003 r. z mocy art.1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U.113 poz. 1209) przy wystąpieniu przesłanek:
- osoba fizyczna
- będąca użytkownikiem wieczystym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy
- nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne
prawo własności nabywa z mocy prawa(art. 15 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego Dz. U. Nr 64, poz. 592).
Określenie dnia nabycia nieruchomości na własność w dalszej części tego przepisu- z dniem w którym decyzja stała się ostateczna- powoduje, że ta decyzja ma cechy deklaratoryjno-konstytutywne.
Deklaratoryjną jest, gdy potwierdza pewien stan który następuje z mocy prawa, a jednocześnie niejako decyduje o momencie zrealizowania się tego stanu w odniesieniu do konkretnego podmiotu prawa (K. Kaszubowski- "Komentarz do art.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości".
A skoro tak, to w stosunku do skarżących o prawie nabycia własności nieruchomości decydujące znaczenie będzie miało istnienie w/w przesłanek w dniu 26 maja 1990 r. – do 13 października 2005 r., gdy w/w ustawa utraciła moc, uchylona ustawą z dnia 29 lipca 2005 r.
I zmiana przepisów prawa, do nich nie będzie się odnosiła, skoro decyzja tylko musi potwierdzić stan prawny istniejący w dacie nabycia własności nieruchomości z mocy prawa.
Z resztą w tym kierunku zmierzała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2005r.
W tym zakresie Sąd podzielił także drugi argument skargi, który wyraża się w twierdzeniu, iż zwłoka organów administracji publicznej w załatwieniu sprawy i naruszenie terminów określonych w art. 35 kpa nie może powodować ujemnych skutków dla strony (wyrok NSA z 26 lutego 2003r. V SA 1131/02 OSP 2003r. nr 7-8/93).
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2003r. uchylającą decyzję o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego na własność organ I instancji otrzymał [...] sierpnia 2005r. i zgodnie z treścią art.35 kpa winien załatwić rozpoznanie wniosku małżonków W. nie później niż w ciągu 1 miesiąca, a najpóźniej do [...] października 2005r.
Wydanie decyzji w dniu [...] listopada 2005r. nastąpiło więc z naruszeniem cytowanego przepisu art. 35 kpa, co w powiązaniu ze sposobem prowadzenia tej sprawy przez organ I instancji- od 2002r. i dwukrotnym uchylaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze świadczy o naruszeniu zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 8 i 12 kpa.
Oczywiście można w tej sprawie mówić o odpowiedzialności odszkodowawczej organów administracji w stosunku do skarżących, lecz w ocenie sądu- naruszenie przez administrację jej powinności, w tym terminowego załatwiania sprawy, nie może przenosić na strony, która dopełniła swych obowiązków, negatywnych skutków opieszałości (patrz glosa Ewy Łętowskiej OSP 2003r. 7-8 /str.400).
Kierując się zatem tymi przesłankami Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie można mówić z tych dwóch powodów o niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Stąd na mocy art.145 §1 ust.1 lit i 152 a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przez sadami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) decyzja została uchylona i nie podlega wykonaniu.
O kosztach Sąd orzekł z mocy art.200 cytowanej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI