II SA/Go 579/23

II SA/Go 579/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący sprawozdawca/
Grażyna Staniszewska
Kamila Karwatowicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2127
art. 28 ust. 5
Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców  energii elektrycznej w 2023 r. w związku z  sytuacją rynku energii elektrycznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi D.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku elektrycznego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., Nr [...].
Uzasadnienie
Pismem z [...] grudnia 2022 r. D.Z. złożyła wniosek o przyznanie dodatku elektrycznego.
Decyzją z [...] lutego 2023 r., nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy, działając na podstawie art. 27 ustawy z 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz.U. 2022 poz. 2127 ze zm., dalej jako u.s.r.), art. 104, art. 108 § 1, art. 127a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej jako k.p.a.), odmówił wnioskodawczyni przyznania dodatku elektrycznego.
Organ I instancji stwierdził bowiem, że nie zostały spełnione wszystkie warunki do przyznania tego świadczenia określone w u.s.r., wskazując, że zgodnie z art. 27 u.s.r. dodatek przysługuje odbiorcy energii elektrycznej, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną i źródło to zostało wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków,
o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. 2022 poz. 438,1561,1576,1967) do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu
- w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Natomiast w myśl art. 28 ust. 1 u.s.r. w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek elektryczny przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Z art. 28 ust. 5 u.s.r. wynika zaś, że dodatek elektryczny nie przysługuje gospodarstwom domowym, objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692, 1967; dalej jako u.d.w.).
W kontekście powyższych przepisów, organ odnosząc się do wniosku D.Z., stwierdził, że dla jej adresu zamieszkania informacją z [...] września 2022 r., nr [...] został przyznany dodatek węglowy. W związku z tym brak jest podstawy prawnej do przyznania wnioskodawczyni dodatku elektrycznego.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła D.Z. podnosząc, że nie zgadza się z wydaną decyzją dlatego, że pod wskazanym adresem zamieszkują dwie rodziny w dwóch oddzielnych mieszkaniach. Strona wraz z mężem mają ogrzewanie na pompę ciepła, natomiast w drugim mieszkaniu zamieszkuje jej syn W.Z. z rodziną. Jego mieszkanie ma osobne wejście i osobne ogrzewanie w postaci pieca węglowego. Obydwa źródła ciepła były zgłoszone w 2021 r. w Urzędzie Gminy.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] czerwca 2023 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołując się na przepisy u.s.r. wskazało, że odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, jest odbiorca końcowy dokonujący zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym. Zatem odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu Prawa energetycznego jest ten, kto pobiera energię na podstawie umowy z jakimkolwiek przedsiębiorstwem energetycznym. Dodatek elektryczny nie przysługuje gospodarstwom domowym, objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w. Uwzględniając powyższe oraz fakt, że D.Z. został przyznany wcześniej dodatek węglowy, w ocenie Kolegium nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do uzyskania przez stronę prawa do dodatku elektrycznego. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że dla przyznania dodatku elektrycznego istotne jest przede wszystkim nieotrzymanie dodatku węglowego.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. D.Z. wskazując, że organ nie sprawdził, że pod tym samym adresem mieszkają dwie rodziny w odrębnych mieszkaniach, z odrębnym źródłem ciepła. Skarżąca podała, że ogrzewa mieszkanie pompą ciepła, natomiast syn ogrzewa mieszkanie piecem węglowym, na który synowa D.Z. otrzymał dodatek węglowy. W tej sytuacji skarżąca złożyła wniosek o dodatek do prądu, ale go nie otrzymała, bo zdaniem organów przyznano już jej dodatek węglowy, mimo, że faktycznie otrzymała go inna rodzinna
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności przeprowadzonej w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie
z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634.; dalej jako p.p.s.a.) jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy odmawiającą skarżącej przyznania dodatku energetycznego.
Podstawą powyższych decyzji stanowiły przepisy u.s.r. Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej
w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 3 u.s.r. przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Organy odmówiły skarżącej przyznania dodatku z powołaniem się na art. 28 ust. 5. u.s.r., stanowiący, iż dodatek elektryczny nie przysługuje gospodarstwom domowym, objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 u.d.w.
Niesporne jest w niniejszej sprawie, iż skarżąca jest odbiorcą energii elektrycznej w rozumieniu art. 27 ust. 1 u.s.r. w zw. z art. 3 pkt 13b ustawy Prawo energetyczne. Pojęcie odbiorcy energii elektrycznej – na gruncie u.s.r. - wyjaśnione jest przez odesłanie do przepisów ustawy - Prawo energetyczne i jest nim odbiorca końcowy, dokonujący zakupu energii elektrycznej w celu jej zużycia na potrzeby
w gospodarstwie domowym. Odbiorcą energii elektrycznej jest zatem, co do zasady, ten kogo łączy umowa o dostarczanie energii z przedsiębiorstwem energetycznym, gdyż ta osoba dokonuje zakupu tej energii. Ze znajdującego się w aktach sprawy rachunku wynika, że skarżąca ma zawartą powyższą umowę z przedsiębiorstwem energetycznym E, a miejsce dostarczania energii jest tożsame z tym, którego dotyczy wniosek o dodatek energetyczny.
Co do zasady zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.r., w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek elektryczny przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Wyjątek od tej reguły przewidziano w art. 28 ust. 2a u.s.r., który stanowi, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, i w terminie do dnia 1 lutego 2023 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 1 i 2 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z art. 27 ust. 1 u.s.r. W takiej sytuacji wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek elektryczny
w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1 (art. 28 ust. 2b u.s.r.).
Tożsame rozwiązania znalazły się w art. 2 ust. 3c i 3 d. u.d.w. na tle, których w orzecznictwie jednolicie się wskazuje, że dla zastosowania tych przepisów konieczne jest faktyczne istnienie pod jednym adresem odrębnych lokali. Lokal posiada cechę samodzielności, jeżeli funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu,
a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu. O tym, czy dany lokal może być uznany za samodzielny decyduje jego wydzielenie trwałymi ścianami, swobodny dostęp do niego właściciela czy mieszkańca oraz możliwość korzystania z niego bez wymogu korzystania z innych samodzielnych lokali, co oznacza przeznaczenie lokalu do wyłącznego użytku jego właściciela, mieszkańca (por. wyrok NSA z 11 października 2017 r. II OSK 2920/16). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie jest konieczne podejmowanie jakichkolwiek formalnych kroków przez osobę wnioskującą o dodatek węglowy prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, gdyż ustawodawca nie wprowadził takiego wymogu do u.d.w., a tym samym nie wprowadził wymogu udokumentowania przez wnioskodawcę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. przez przedłożenie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wniosku o nadanie numeru porządkowego). Spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w. (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 11 maja 2023 r., II SA/Gl 355/23, z 8 maja 2023 r., II SAB/Gl 24/23, z 7 września 2023 r., II SA/Gl 653/23, wyrok WSA w Poznaniu z 31 sierpnia 2023 r. IV SA/Po 438/23, wyrok WSA w Łodzi z 25 sierpnia 2023 r., II SA/Łd 481/23, wyrok WSA
w Krakowie z 11 lipca 2023 r., III SA/Kr 673/23,).
Powyższe stanowisko należy podzielić również na tle przepisów art. 28 ust. 2a i 2b u.s.r. Ratio legis ich wprowadzenia sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, przez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (por. wyrok WSA w Gliwicach
z 5 maja 2023 r., II SA/Gl 210/23, wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r., II SA/Gl 474/23). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
Mając na uwadze powyższy cel przepisów oraz okoliczność, że skoro możliwe jest przyznanie tożsamych dodatków (tj. węglowego albo energetycznego) gospodarstwom domowym zamieszkującym pod tym samym adresem w odrębnych lokalach, które nie zostały formalnie wyodrębnione, to art. 28 ust. 5 u.s.r. należy tak wykładać, że dopuszczalne jest przyznanie w takiej sytuacji również różnych dodatków, jeśli lokale są ogrzewane różnymi źródłami, które zostały zgłoszone do ewidencji wskazanej w art. 27 ust. 1 u.s.r. W kontrolowanej sprawie skarżąca
w budynku pod adresem [...] w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z [...] października 2021 r. wskazała dwa zainstalowane i eksploatowane źródła tj. pompę ciepła i kocioł na paliwa stałe. Za taką wykładnią przemawia również to, iż przepis używa sformułowania "nie przysługuje gospodarstwom domowym", a nie sformułowaniem "nie przysługuje gospodarstwom domowym zamieszkującym pod tym samym adresem". Decydujące znaczenie dla odmowy przyznania dodatku energetycznego na podstawie art. 27 ust. 5 u.s.r. ma zatem to czy konkretne gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 27 ust. 3 u.s.r. otrzymało dodatek węglowy.
Przy czym konieczne jest zwrócenie uwagi, iż organ I instancji wskazał jedynie, że "dla [skarżącej] adresu zamieszkania informacją z dnia [...] września 2022 r., nr [...] został przyznany dodatek węglowy". Natomiast organ odwoławczy bez powołania się na jakikolwiek dokument wskazał, iż to skarżącej został przyznany dodatek węglowy. Natomiast skarżąca podniosła, że to synowa, która zajmuje wraz z synem odrębne piętro ogrzewane kotłem na paliwo stałe, otrzymała dodatek węglowy.
Oznacza to, iż organy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie dokonały istotnych ustaleń dla niniejszej sprawy, a mianowicie faktu zamieszkiwania pod jednym adresem osób wchodzących w skład więcej niż jednego gospodarstwa domowego, brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, istnienie pod tym samym adresem odrębnych lokali oraz oddzielnego źródło ogrzewania dla poszczególnych gospodarstw domowych oraz komu w istocie został przyznany dodatek węglowy.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż organy dopuściły się naruszenia powyższych przepisów postępowania oraz art. 28 ust. 5 u.s.r., co uzasadniało - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. – uchylenie zaskarżonej decyzję oraz poprzedzającej ją decyzję organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę – stosownie do art. 153 p.p.s.a.- organy uwzględnią zawartą w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną oraz wskazania, co do dalszego toku postępowania w zakresie poczynienia istotnych ustaleń w sprawie.