II SA/GO 56/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżąca P.K. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na swoją małżonkę E.K. Decyzją z października 2023 r. organ I instancji uchylił wcześniejszą decyzję przyznającą świadczenie i odmówił jego przyznania, powołując się na nowe orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS stwierdzające brak niezdolności do samodzielnej egzystencji E.K. oraz na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 KPA). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając istotne naruszenia proceduralne. Sąd wskazał, że organy nieprawidłowo zastosowały przepisy dotyczące weryfikacji decyzji ostatecznych, mieszając tryb przewidziany w art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych z trybem wznowienia postępowania z KPA. Ponadto, sąd podkreślił, że decyzje uchylające lub zmieniające decyzje przyznające świadczenia rodzinne w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. mają skutek ex nunc (na przyszłość) i nie mogą działać wstecz. W sytuacji, gdy okres, na jaki świadczenie zostało przyznane, upłynął, organ powinien rozważyć instytucję zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a nie uchylać decyzję z mocą wsteczną. Sąd zobowiązał organy do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem przedstawionej oceny prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących weryfikacji decyzji ostatecznych w sprawach świadczeń rodzinnych, w szczególności zasady ex nunc i zakazu działania wstecz.
Dotyczy specyfiki świadczeń rodzinnych i stosowania art. 32 u.ś.r. w powiązaniu z KPA.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji może uchylić ostateczną decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne z mocą wsteczną, powołując się na nowe orzeczenie ZUS stwierdzające brak niezdolności do samodzielnej egzystencji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzje uchylające lub zmieniające decyzje przyznające świadczenia rodzinne w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. mają skutek ex nunc (na przyszłość) i nie mogą działać wstecz.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że instytucja z art. 32 ust. 1 u.ś.r. ma charakter konstytutywny i może wywoływać skutki jedynie na przyszłość. Uchylenie decyzji z mocą wsteczną jest niedopuszczalne. W przypadku, gdy okres świadczenia upłynął, należy rozważyć instytucję zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Czy organ administracji prawidłowo zastosował przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 KPA) do uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, zamiast przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 32 u.ś.r.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, doszło do pomieszania dwóch trybów postępowania weryfikującego decyzję ostateczną, co stanowi naruszenie przepisów.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy nie wyjaśniły powodu niezastosowania trybu z art. 32 ust. 1 u.ś.r. i błędnie zastosowały przepisy KPA, co stanowiło istotne naruszenie proceduralne.
Czy można jednocześnie uchylić decyzję przyznającą świadczenie i odmówić jego przyznania w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jest to niedopuszczalne, ponieważ uchylenie decyzji powoduje utratę uprawnienia, a odmowa jego przyznania staje się bezprzedmiotowa.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. wykluczone jest jednoczesne uchylenie i zmiana tej samej decyzji ostatecznej, a odmowa przyznania prawa jest sprzeczna z katalogiem rozstrzygnięć.
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z powodu naruszeń proceduralnych i materialnych.
u.ś.r. art. 32 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Podstawa do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczeń rodzinnych w przypadku zmiany sytuacji faktycznej lub prawnej. Sąd podkreślił, że tryb ten ma skutek ex nunc.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek organów administracji do związania wyrażoną przez sąd oceną prawną przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
u.ś.r. art. 32 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
u.ś.r. art. 16 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - niezdolność do samodzielnej egzystencji.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania w przypadku wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ wydaje decyzję uchylającą decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania w postępowaniu administracyjnym.
ustawa COVID-19 art. 15zc § ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach zawiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis dotyczący przedłużenia ważności orzeczeń lekarskich w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy błędnie zastosowały przepisy proceduralne dotyczące weryfikacji decyzji ostatecznych. • Decyzje uchylające świadczenia nie mogą działać wstecz. • Naruszenie zasady przekonywania i obowiązku uzasadnienia decyzji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów oparta na nowych orzeczeniach ZUS i przepisach KPA jako podstawie do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja taka powoduje zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień podmiotu. Nadto może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc, tj. od chwili jej wydania na przyszłość. Nie jest zatem dopuszczalne uchylenie lub zmiana decyzji z mocą wsteczną. • Wymaga również podkreślenia, że w sytuacji, gdy upłynął już okres na jaki świadczenie zostało przyznane, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r., decyzji przyznającej świadczenie. W takim wypadku zastosowanie znajduje już tylko materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. • Wskazane uchybienia o charakterze procesowym i materialnym miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Skład orzekający
Grażyna Staniszewska
przewodniczący
Jacek Jaśkiewicz
członek
Krzysztof Rogalski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących weryfikacji decyzji ostatecznych w sprawach świadczeń rodzinnych, w szczególności zasady ex nunc i zakazu działania wstecz."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki świadczeń rodzinnych i stosowania art. 32 u.ś.r. w powiązaniu z KPA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są prawidłowe procedury administracyjne i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli pierwotne przesłanki do przyznania świadczenia uległy zmianie. Podkreśla znaczenie zasady działania prawa na przyszłość.
“Świadczenie pielęgnacyjne odebrane z mocą wsteczną? Sąd wyjaśnia, dlaczego to niedopuszczalne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.