III SA/Po 454/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia ze składek, uznając, że kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności, a nie tylko wpis w rejestrze REGON.
Spółka złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek za listopad 2020 r. w związku z pandemią COVID-19, wskazując na przeważającą działalność restauracyjną. ZUS odmówił, powołując się na niezgodność kodu PKD w rejestrze REGON z katalogiem uprawnionych. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności, a wpis w rejestrze jest jedynie domniemaniem, które można obalić dowodami.
Spółka [...] Sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą jej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020 roku. ZUS argumentował, że kod PKD przeważającej działalności spółki, widniejący w rejestrze REGON, nie uprawniał do skorzystania z ulgi przewidzianej w ustawie COVID-19. Spółka podniosła, że faktycznie prowadzi działalność restauracyjną od lat, która stanowi ponad 80% jej działalności, co potwierdza struktura zatrudnienia, mimo innego wpisu w rejestrze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że celem przepisów 'Tarczy Antykryzysowej' jest wsparcie przedsiębiorców faktycznie poszkodowanych przez pandemię. W związku z tym, wpis w rejestrze REGON lub CEIDG powinien być traktowany jako domniemanie, które można obalić dowodami potwierdzającymi rzeczywisty charakter prowadzonej działalności. Sąd wskazał, że organ ZUS nieprawidłowo oparł się wyłącznie na danych z rejestru REGON, nie badając faktycznego stanu rzeczy i nie dając spółce możliwości przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Uchylając decyzję ZUS, sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej sądu i przeprowadzeniem postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznie prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wpis w rejestrze REGON jest jedynie domniemaniem prawnym, które można obalić dowodami potwierdzającymi faktycznie prowadzoną działalność gospodarczą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że celem przepisów o wsparciu w pandemii jest pomoc przedsiębiorcom faktycznie poszkodowanym. Wpis w rejestrze jest ułatwieniem, ale nie może przesądzać o odmowie, jeśli istnieją dowody na rzeczywisty charakter działalności zgodny z przepisami ustawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
ustawa COVID-19 art. 31zo § ust. 10
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten określa przesłanki materialnoprawne do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek, wskazując na rodzaj przeważającej działalności gospodarczej.
Pomocnicze
ustawa COVID-19 art. 31zo § ust. 11
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten wprowadza środek dowodowy o charakterze formalnym (dane z rejestru REGON) do ustalenia rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności, ale nie wyłącza stosowania przepisów K.p.a. dotyczących dowodów.
usus art. 83 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
P.p.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
P.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa.
K.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
K.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
K.p.a. art. 76 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Dokumenty urzędowe.
K.p.a. art. 76 § § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczalność przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 78 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu.
K.p.a. art. 79a § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania strony o przesłankach negatywnej decyzji.
K.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
K.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.
K.p.a. art. 180
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zastosowanie przepisów K.p.a. w postępowaniu przed ZUS.
usp art. 40 § ust. 2
Ustawa o statystyce publicznej
usp art. 42 § ust. 3 pkt 4
Ustawa o statystyce publicznej
Informacje podlegające wpisowi do rejestru REGON.
ustawa o CEIDG art. 2 § ust. 2
Ustawa o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy
Zadania CEIDG.
rozporządzenie PKD
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD)
Reguluje Polską Klasyfikację Działalności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne prowadzenie działalności restauracyjnej od 2017 roku, stanowiącej ponad 80% działalności spółki na koniec 2019 roku. Struktura zatrudnienia wskazująca na przewagę osób związanych z działalnością restauracyjną. Wpis w rejestrze REGON jest jedynie domniemaniem, które można obalić dowodami. Organ ZUS nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego i nie dał stronie możliwości wykazania faktycznego stanu rzeczy.
Odrzucone argumenty
Argument ZUS oparty wyłącznie na niezgodności kodu PKD w rejestrze REGON z katalogiem uprawnionych do zwolnienia.
Godne uwagi sformułowania
kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności, a nie tylko wpis w rejestrze REGON wpis do REGON należy traktować jako pewnego rodzaju domniemanie, które można obalić stosownymi dowodami naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu obligującym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego klasyfikacja PKD jest tylko preferowanym, ale nie wyłącznym środkiem dowodowym do ustalenia przeważającej działalności
Skład orzekający
Walentyna Długaszewska
przewodniczący sprawozdawca
Marek Sachajko
sędzia
Piotr Ławrynowicz
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie faktycznego charakteru prowadzonej działalności gospodarczej na potrzeby przepisów pomocowych, zwłaszcza w kontekście rozbieżności między wpisem w rejestrach a rzeczywistym stanem rzeczy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów 'Tarczy Antykryzysowej' i okresu pandemii, ale zasada interpretacji domniemań prawnych i znaczenia dowodów jest uniwersalna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między formalnym wpisem w rejestrze a rzeczywistym stanem faktycznym, co jest częstym problemem dla przedsiębiorców. Sąd podkreśla znaczenie dowodów nad formalnościami.
“PKD w rejestrze czy faktyczna działalność? Sąd wyjaśnia, jak uzyskać zwolnienie ze składek w czasach COVID.”
Sektor
gastronomia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Po 454/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marek Sachajko
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 868/22 - Wyrok NSA z 2022-11-08
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31zq ust. 7, art. 31zo ust. 10
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 03 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
[...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] w dniu [...] stycznia 2021 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach. Wskazała, że na [...] września 2020 r. prowadzi, jako przeważającą, działalność o kodzie PKD [...]
Decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], wskazując na art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm., dalej jako ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm., dalej jako usus) odmówił [...] sp. z o.o. w [...] prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, za okres od [...] listopada 2020 r. do [...] listopada 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji ZUS powołał art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 i stwierdził, że podany we wniosku kod PKD [...] nie jest zgodny z przeważającym kodem PKD zgłoszonym w rejestrze REGON [...].
[...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej także jako strona skarżąca, spółka) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając, że decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym. Napisała, że Urząd Statystyczny podaje na swojej stronie internetowej, że firma wpisana na formularzu elektronicznym według PKD [...] jest określana wyłącznie dla potrzeb badań statystycznych. Spółka prowadzi działalność od 2013 roku. Restauracje (PKD [...]) spółka uruchomiła w 2017 roku, na koniec 2018 roku działalność restauracyjna stanowiła mniej więcej 50% działalności spółki i ciągle się rozwijała. W połowie roku 2019 była to już przeważająca działalność spółki, a od września 2019 roku praktycznie ponad 80% działalności spółki. Fakt ten wynika nie tylko z rodzaju przychodów ale ze wskaźnika, zdaniem spółki najważniejszego dla ZUS: ze struktury zatrudnienia, gdzie ponad 80% zatrudnionych pracowników mają stanowić tylko i wyłącznie osoby związane czynnie z restauracją.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z 134 P.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola, według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu obligującym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, zgodnie z którym na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o [...]% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
W ocenie organu stronie skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek, bowiem według rejestru REGON prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania należnych składek za listopad 2020 r. Sporna w sprawie jest więc kwestia spełnienia przez stronę skarżącą przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia za listopad 2020 r., a dokładnie przesłanki prowadzenia na dzień [...] września 2020 r. "przeważającej działalności" gospodarczej w zakresie uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia.
Istotne znaczenie ma zatem wyjaśnienie pojęcia "przeważająca działalność" na gruncie ww. art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, a następnie dokonanie wykładni tej regulacji.
Z brzmienia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wynika, iż ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. W analizowanym przepisie jest bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Wśród wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 przesłanek nie uregulowano obowiązku legitymowania się przez wnioskodawcę odpowiednim wpisem w rejestrze REGON. Natomiast w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie").
Polska Klasyfikacja Działalności została unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007r. Nr 251 poz. 1885 ze zm.; dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 443 ze zm., dalej: usp). W załączniku do tej ustawy, zatyt. "Zasady PKD Zasady Budowy Klasyfikacji (pkt 7) wskazuje się, że "przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana". Z kolei w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 usp wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 2 ustawy o CEIDG zadaniem CEIDG jest:
1) ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi;
2) udostępnianie informacji o przedsiębiorcach i innych podmiotach w zakresie wskazanym w ustawie;
3) udostępnianie informacji o zakresie i terminie zmian we wpisach do CEIDG oraz w informacjach i danych udostępnianych w CEIDG, a także o wprowadzającym te zmiany podmiocie;
4) umożliwienie wglądu do danych bezpłatnie udostępnianych przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego;
5) udostępnianie informacji o ustanowionym pełnomocniku lub prokurencie, w tym o zakresie udzielonego pełnomocnictwa lub o rodzaju i sposobie wykonywania prokury.
W ocenie Sądu zarówno wpis do REGON, jak i do CEIDG należy traktować jako pewnego rodzaju domniemanie, które można obalić stosownymi dowodami wskazującymi na to jaka faktyczna działalność jest prowadzona. Zauważyć należy, iż zwolnienie przewidziane w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wraz innymi zwolnieniami przewidzianymi w tej ustawie i w przepisach wykonawczych do tej ustawy zalicza się do pakietu aktów prawnych nazywanych powszechnie "Tarczą Antykryzysową". Regulacje wchodzące w skład tego pakietu opierają się pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza Antykryzysowa (w tym Tarcza 6.0.) ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także stworzenie jej impulsu inwestycyjnego, a przepisy pomocowe mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Pakiet ten pozostaje w istotnym związku z wprowadzonymi przez władze publiczne daleko idącymi ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej i możliwości zarobkowania. Samo rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 przewidziało różnego rodzaje wsparcia, począwszy od świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, przez ponowne świadczenia postojowe, dotacje na pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, aż wreszcie zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych. Wskazane instrumenty wsparcia państwa mają na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.
W kontekście celów i całego systemu wsparcia w okresie epidemii COVID-19 należy uznać, że narzędzie, jakim jest klasyfikacja statystyczna PKD, może być wykorzystywane w systemie organizowania pomocy dla przedsiębiorców poszkodowanych pandemią, ale nie może być samoistną przesłanką jej przyznawania. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela prezentowane na tym tle w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, zgodnie z którym odwołanie do klasyfikacji PKD w treści art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 – w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. ma charakter domniemania prawnego, zakładającego że widniejący w systemach ewidencyjnych lub statystycznych kod PKD "przeważającej działalności" przedsiębiorcy odpowiada stanowi rzeczywistemu (por. orzecznictwo wymienione w wyroku WSA w Poznaniu z 20 października 2021 r., III SA/Po 769/21; orzeczenie dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Domniemanie to można obalić stosownymi dowodami wskazującymi na to, jaka faktyczna działalność jest prowadzona. Należy mieć przy tym na względzie cel regulacji zawartej w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, którym jest wsparcie uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19. Wsparcie to powinno zatem zostać udzielone tym przedsiębiorcom, którzy faktycznie na dzień [...] września 2020 r. prowadzili jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem wymienionym w tym przepisie. Sama zatem treść rejestru REGON, ani CEIDG nie może przesądzać o przeważającej działalności wykonywanej przez skarżącego. W sytuacji bowiem, gdyby inne dowody wskazywały na to, że na dzień [...] września 2020 r. przeważającą działalnością skarżącej była działalność wskazana we wniosku, to zdaniem Sądu brak jest podstaw, aby odmówić zwolnienia z obowiązku opłacania składek.
Co równie istotne, do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 K.p.a. oraz art. 123 usus, zastosowanie mają przepisy K.p.a. W ocenie Sądu powołany art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 zawiera rozwiązanie proceduralne, mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym, wynikającym z K.p.a. Wymieniony w tym przepisie środek dowodowy nie ma charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów K.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu art. 76 § 3 K.p.a., zgodnie z którym dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w sposób niebudzący wątpliwości aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON. Katalog dowodów jest otwarty (art. 75 K.p.a.) i w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej oraz prawidłowości podanego kodu PKD w okresie, o którym mowa w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, strona może przedstawić organowi wszelkie dodatkowe dowody, z których wynikałoby, że prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek.
Ponadto, ocena rodzaju i rozmiaru rzeczywiście wykonywanej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Istotne jest precyzyjne ustalenie, jaką faktycznie przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) skarżąca na dzień [...] września 2020 r. prowadziła, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował, czy to w rejestrze REGON, czy też w ewidencji CEIDG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej statuowaną w art. 7 K.p.a. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez prawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjując postępowanie administracyjne. Jednakże ZUS przed wydaniem decyzji niekorzystnej dla strony, nie powinien był pomijać dyspozycji art. 79a § 1 K.p.a. Powinien był przed wydaniem decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 K.p.a.).
Tymczasem ZUS nieprawidłowo przyjął, że skoro w rejestrze REGON znajduje się kod przeważającej działalności, którego brak w katalogu uprawnionych do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, określonym w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, to stronie skarżącej należy odmówić wnioskowanego zwolnienia. Organ nie uwzględnił, że przesłanką materialnoprawną wsparcia, określoną w powyższym przepisie, jest rodzaj faktycznie prowadzonej przez przedsiębiorcę "przeważającej" działalności gospodarczej, a klasyfikacja PKD jest tylko preferowanym, ale nie wyłącznym środkiem dowodowym do jej ustalenia. W konsekwencji organ nie dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych sprawy, tj. ustalenia faktycznie prowadzonej przez stronę skarżącą przeważającej działalności gospodarczej na dzień [...] września 2020 r.
Powyższe skutkowało naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisów tych wynikał obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Obowiązek ten winien zostać zrealizowany poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W prowadzonym postępowaniu organ winien dopuścić jako dowody w sprawie wszystko, co może się przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, oraz uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu miała być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. ZUS powyższym zasadom uchybił, co mogło doprowadzić do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a w rezultacie wydania negatywnej dla strony decyzji. Co najmniej przedwcześnie przyjęto, że strona skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o zwolnienie, bez odniesienia się do przedstawionych argumentów.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię (art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19), jak i z naruszeniem przepisów postępowania (art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów ustawy COVID-19 i w rezultacie rzetelnie przeprowadził postępowanie dowodowe mógłby, w kontekście całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, ocenić, czy w stanie na dzień [...] września 2020 r. rzeczywiście przeważającą działalnością strony skarżącej była działalność określona kodem o którym mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, czy też działalność wynikająca z rejestru REGON.
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez Sąd i przeprowadzi postępowanie dowodowe, mające na celu ustalenie, jakiego rodzaju przeważającą działalność gospodarczą strona skarżąca faktycznie prowadziła na dzień [...] września 2020 r., po czym będzie procedował dalej, w zależności od dokonanych ustaleń.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI