II SA/GO 543/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2007-01-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjarównoważnik pieniężnybrak lokaluremont lokaluemerytowany funkcjonariuszprawo administracyjnedecyzja ostatecznawygaśnięcie decyzjikodeks postępowania administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu II instancji, stwierdzając nieważność decyzji organu I instancji w części dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji przyznającej równoważnik pieniężny za brak lokalu oraz w części dotyczącej zmiany decyzji przyznającej wyrównanie i nakazującej zwrot równoważnika za remont lokalu.

Sprawa dotyczyła prawa emerytowanego funkcjonariusza Policji do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Organ I instancji stwierdził wygaśnięcie decyzji przyznającej równoważnik, zmienił decyzję w zakresie wyrównania i nakazał zwrot równoważnika za remont lokalu. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu II instancji, stwierdzając nieważność decyzji organu I instancji w części dotyczącej wygaśnięcia decyzji przyznającej równoważnik, uznając, że nie zaszła przesłanka bezprzedmiotowości. Sąd stwierdził również nieważność decyzji w części dotyczącej zmiany wyrównania i nakazu zwrotu, wskazując na rażące naruszenie prawa procesowego, w tym brak zgody strony na zmianę decyzji ostatecznej oraz brak podstawy prawnej do uzupełnienia decyzji o obowiązek zwrotu.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dotyczyła prawa emerytowanego funkcjonariusza Policji, H.T., do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Po wcześniejszych postępowaniach, organ I instancji decyzją z maja 2006 r. stwierdził wygaśnięcie decyzji z listopada 2004 r. w części przyznającej równoważnik za brak lokalu, zmienił punkt dotyczący wyrównania i dodał punkt nakazujący zwrot równoważnika za remont lokalu za lata 2001-2003. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący domagał się uchylenia decyzji i przyznania mu świadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za uzasadnioną, ale z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego. Sąd uchylił decyzję organu II instancji w części dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji przyznającej równoważnik, uznając, że uchylenie § 8 rozporządzenia MSWiA nie spowodowało bezprzedmiotowości decyzji, a interes społeczny nie był wystarczającą przesłanką do jej wygaszenia w trybie art. 162 § 1 pkt 1 KPA. Sąd stwierdził również nieważność decyzji organów obu instancji w części dotyczącej zmiany decyzji przyznającej wyrównanie oraz nakazującej zwrot równoważnika za remont. Wskazano na rażące naruszenie prawa procesowego, w tym brak zgody strony na zmianę decyzji ostatecznej (art. 155 KPA) oraz brak podstawy prawnej do uzupełnienia decyzji o obowiązek zwrotu (art. 111 KPA). Sąd podkreślił, że kontrola sądowa dotyczy zgodności z prawem, a nie merytorycznego rozstrzygania sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, uchylenie przepisu rozporządzenia nie powoduje automatycznie bezprzedmiotowości decyzji administracyjnej, jeśli nowe przepisy nie zawierają regulacji odnoszących się do decyzji wydanych na podstawie uchylonej podstawy prawnej i nie znoszą instytucji prawnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że bezprzedmiotowość decyzji w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 KPA nie zaistniała, ponieważ uchylenie § 8 rozporządzenia nie spowodowało zniknięcia przedmiotu rozstrzygnięcia ani zniesienia instytucji prawnej równoważnika za brak lokalu. Zmiana stanu prawnego nie wpłynęła na dalsze istnienie stosunku prawnego wynikającego z decyzji ostatecznej, gdyż nowe regulacje nie działały wstecz i nie zawierały postanowień dotyczących losu decyzji wydanych przed ich wejściem w życie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Pomocnicze

u.o. Policji art. 88

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.o. Policji art. 92 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u.o. zaop. emerytalnym art. 2 § pkt 2

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

u.o. zaop. emerytalnym art. 29

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

rozp. MSWiA art. 1 § ust. 1

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego

rozp. MSWiA art. 9 § ust. 2 pkt 1

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego

k.p.a. art. 155

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 162 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 ust. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 139

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 111

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 498 § § 1

Kodeks cywilny

rozp. MSWiA art. 1 § pkt 2

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 6 kwietnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika za brak lokalu mieszkalnego

rozp. MSWiA art. 8

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego

rozp. MSWiA art. 7 § ust. 1

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchylenie § 8 rozporządzenia MSWiA nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji przyznającej równoważnik za brak lokalu. Zmiana decyzji ostatecznej bez zgody strony stanowi rażące naruszenie prawa. Nakazanie zwrotu równoważnika za remont lokalu bez ustalenia podstawy prawnej i faktycznej oraz w trybie naruszającym KPA jest niezgodne z prawem. Prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu nie przysługuje emerytowanym funkcjonariuszom Policji na podstawie obowiązujących przepisów.

Odrzucone argumenty

Uchylenie § 8 rozporządzenia MSWiA spowodowało bezprzedmiotowość decyzji przyznającej równoważnik za brak lokalu, a jej wygaśnięcie leży w interesie społecznym. Zmiana decyzji przyznającej wyrównanie i nakazanie zwrotu równoważnika za remont lokalu było uzasadnione interesem społecznym i brakiem ustawowej podstawy do przyznania świadczenia emerytowanym funkcjonariuszom. Prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu jest dobrem nabytym, którego nie można utracić na skutek zmiany przepisów.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie § 8 rozporządzenia MSWiA oznacza pozbawienie emerytów i rencistów prawa do przedmiotowego równoważnika bezprzedmiotowość decyzji wynika z ustania bytu elementu materialnoprawnego z powodu zmiany w stanie prawnym interes społeczny przemawia za stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji przyznanie równoważnika emerytom i rencistom policyjnym nie miało delegacji ustawowej prawo nie działa wstecz prawa nabyte nie mają charakteru absolutnego i mogą być wzruszane z chwilą przekazania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do ponownego rozpoznania nie zaszły żadne przesłanki pozytywne do zmiany stanowiska jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest trwałość (czyli moc wiążąca w czasie) ostatecznych decyzji administracyjnych zmiana całości lub części podstawy prawnej: czy zmiana taka oznaczać będzie koniec trwania stosunku prawnego o treści ustalonej w decyzji a więc powodować bezprzedmiotowość decyzji czy też stosunki te będą trwać nadal mimo zmiany jednego ze swych podstawowych elementów bezprzedmiotowość decyzji z powodu zmiany w stanie prawnym następuje wyłącznie w przypadku, gdy znowelizowane przepisy przewidują taki skutek stwierdzenie wygaśnięcia decyzji ostatecznej na podstawie przepisu art. 162 § 1 pkt 1 Kpa obok bezprzedmiotowości konieczne jest - jeżeli brak przepisu szczególnego nakazującego wygaśnięcie - by leżało to w interesie społecznym lub w interesie strony regulacja zawarta w § 8 rozporządzenia wykraczała poza delegację ustawową zmiana decyzji ostatecznej jak dokonana w pkt 2 decyzji z dnia [...] maja 2006 r., mająca charakter korzystny dla strony, mogła nastąpić w trybie przepisu art. 155 Kpa wzruszenie ostatecznej decyzji w trybie przepisu art. 155 Kpa bez uzyskania zgody strony podjęte jest z rażącym naruszeniem prawa nakazanie zwrotu niesłusznie pobranego równoważnika za remont lokalu jest jak najbardziej uzasadnione w aktach administracyjnych brak oświadczeń mieszkaniowych H.T.

Skład orzekający

Grażyna Staniszewska

przewodniczący

Anna Juszczyk - Wiśniewska

członek

Aleksandra Wieczorek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPA dotyczących stwierdzania wygaśnięcia decyzji ostatecznych (art. 162 KPA) oraz zmiany decyzji ostatecznych (art. 155 KPA), a także kwestia uprawnień emerytowanych funkcjonariuszy Policji do równoważnika pieniężnego za brak lokalu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z równoważnikiem pieniężnym dla funkcjonariuszy Policji. Interpretacja przepisów KPA ma jednak szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie administracyjnym, takich jak trwałość decyzji ostatecznych i tryby ich weryfikacji, a także porusza problematykę praw nabytych i zmian w przepisach dotyczących świadczeń socjalnych dla funkcjonariuszy służb mundurowych.

Czy decyzja administracyjna jest wieczna? Sąd rozstrzyga o trwałości praw nabytych przez emerytowanego policjanta.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 543/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2007-01-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Aleksandra Wieczorek /sprawozdawca/
Anna Juszczyk - Wiśniewska
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
I OSK 525/07 - Wyrok NSA z 2008-03-31
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 30 poz 179
art. 88, art. 92 ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Dz.U. 1994 nr 53 poz 214
art. 2 pkt 2, art. 29
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
Dz.U. 2002 nr 100 poz 919
§ 1 ust. 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i  szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont  zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, art. 8. art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 13, art. 111, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 § 1 i 2 , art. 139, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Monika Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007 przy udziale sprawy ze skargi H.T. na Komendant Wojewódzki Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Równoważnik pieniężny za brak lokalu Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Uzasadnienie
Decyzją ostateczną Nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Komendant Powiatowy Policji na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 1 ust. 1 i § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 roku w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. nr 100, poz. 918) po rozpoznaniu wniosku H.T. postanowił:
- w punkcie 1 decyzji - uchylić za zgodą strony tj. H.T. swą decyzję z dnia [...] czerwca 1998 r. nr [...] w sprawie przyznania stronie równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego,
- w punkcie 2 - przyznać H.T. od dnia [...] grudnia 2004 r. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego,
- w punkcie 3 - wypłacić stronie kwotę 5. 311 zł tytułem wyrównania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od [...] lipca 2001 r. do [...] listopada 2004 r.
W wyniku skargi H.T. wyrokiem z dnia 15 lutego 2006 r. w sprawie II SA/Go 775/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 roku stwierdzającą wygaśnięcie z dniem [...] maja 2005 r. decyzji tego Komendanta z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...]. Nadto Sąd stwierdził nieważność decyzji Komendanta Powiatowego Policji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. o cofnięciu H.T. z dniem [...] lipca 2004 r. uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, nadanego decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. i zobowiązaniu go do zwrotu pobranego równoważnika za remont lokalu mieszkalnego za okres 3 lat tj. od 2001 do 2003 r. w kwocie 673,00 zł. Sąd uchylił również postanowienie Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] stycznia 2005 r. o sprostowaniu błędu rachunkowego w decyzji nr [...] z [...] listopada 2004 r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji – Komendant Powiatowy Policji decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2006 r., wydaną na podstawie przepisu art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98, poz.1071 z 2000 r. ze zm. – dalej jako: kpa) oraz § 1 ust. 1 i § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. nr 100, poz. 918 ze zm.) postanowił:
w pkt 1 - stwierdzić wygaśnięcie z dniem [...] maja 2005 r. punktu 2 własnej decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r.,
w pkt 2 - zmienić punkt 3 decyzji wydanej przez niego decyzji nr [...] z dnia [...] listopada w ten sposób, że kwotę 5.311,00 zł zastąpić kwotą 5.984 zł brutto,
w pkt 3 - dodać pkt 4 w decyzji nr [...] z dnia [...] listopada w brzmieniu: "nakazać zwrot niesłusznie pobranego równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2001-2003 w kwocie 673,00 zł".
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji ustalił, iż funkcjonariusz MO H.T. przeszedł na emeryturę w 1982 r. Na mocy decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] czerwca 1998 r. otrzymywał równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. H.T. w czasie pełnienia służby w organach MO i później nie posiadał i nadal nie posiada własnego lokalu mieszkalnego, zamieszkując w lokalu należącym do jego ojca. Na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Komendant Powiatowy Policji uchylił, za zgodą strony, decyzję z dnia [...] czerwca 1998 r. w sprawie przyznania równoważnika za remont lokalu mieszkalnego i przyznał H.T. prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od [...] grudnia 2004 r. z wyrównaniem za okres 3 lat od dnia złożenia wniosku. Organ ustalił również, iż w dniu [...] kwietnia 2005 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 kwietnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. nr 70 poz. 633 z 2005 r.), które uchyliło w całości § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r.
W tak ustalonym stanie faktycznym organ I instancji wskazał, iż z chwilą przekazania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do ponownego rozpoznania nie zaszły żadne przesłanki pozytywne do zmiany stanowiska. Organ I instancji stwierdził, iż uchylenie § 8 w/w Rozporządzenia oznacza pozbawienie emerytów i rencistów prawa do przedmiotowego równoważnika. Tym samym obowiązujące od [...] maja 2005 r. przepisy szczególne nie przewidują możliwości dalszego wypłacania emerytom i rencistom policyjnym, o których mowa w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) równoważnika za brak lokalu. Powołując się na przepis art. 162 § 1 pkt 1 kpa Komendant Powiatowy wskazał, że organ administracji, który wydal decyzję w I instancji stwierdza jej wygaśniecie jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa a stwierdzenie jej wygaśnięcia nakazuje przepis prawa lub albo gdy leży to w interesie strony lub w interesie społecznym. Bezprzedmiotowość decyzji, zdaniem organu I instancji, wynika z ustania bytu elementu materialnoprawnego z powodu zmiany w stanie prawnym. Decyzja staje się bezprzedmiotowa, gdy przestanie istnieć przedmiot rozstrzygnięcia, którym są prawa i obowiązki stron. Zdaniem organu I instancji, skutek taki został wywołany uchyleniem z dniem [...] maja 2005 r. podstawy prawnej istnienia uprawnień emerytów i rencistów do równoważnika pieniężnego za brak lokalu. W ocenie organu za stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji przemawia interes społeczny bowiem policjanci przechodzący od dnia [...] maja 2005 r. na emeryturę pozbawieni już będą prawa do równoważnika i nie ma uzasadnienia by ci, którzy przeszli na nią wcześniej równoważnik ten nadal otrzymywali, gdyż rodziłoby to konflikty w tej grupie społecznej. Istotnym jest również to, że przyznanie równoważnika emerytom i rencistom policyjnym rozporządzeniem MSWiA nie miało delegacji ustawowej, gdyż nie przewidywała tego ani ustawa o Policji ani ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i ich rodzin. Organ stwierdził, iż nie została złamana zasada niedziałania prawa wstecz bowiem pozbawienie strony prawa do równoważnika następuje nie od dnia przyznania równoważnika, ale od wynikającej ze zmiany przepisów utraty przez emerytów i rencistów policyjnych takiego uprawnienia tj . od [...] maja 2005 r.
Odnosząc się do punktu 2 decyzji organ I instancji, przedstawiając wyliczenie równoważnika za okres [...] lipca 2001 do [...] listopada 2004 r. wskazał na błędne ustalenie jego wysokości w pkt 3 decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r., co rodziło konieczność zmiany w tym zakresie poprzedniej decyzji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 decyzji organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Z akt sprawy wynika, że H.T. w latach 2001-2003 pobrał równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zdaniem organu I instancji nakazanie zwrotu niesłusznie pobranego równoważnika za remont lokalu jest jak najbardziej uzasadnione w świetle przesłanek wynikających z § 7 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania (...) równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Jak bowiem wynika z akt sprawy sam zainteresowany oświadczył, że wszelkie pomyłki i błędy powstałe w wypełnionych oświadczeniach mieszkaniowych za lata 2001-2003 wynikają z jego choroby .
W odwołaniu od tej decyzji H.T. domagał się jej zmiany i przyznania mu wyrównania równoważnika pieniężnego za brak mieszkania od [...] maja 2005 r. i wypłacania go na bieżąco oraz zwrotu, niesłusznie potrąconej mu z wyrównania, kwoty 673 złotych. Wywodził, iż jest rencistą, a nie emerytem policyjnym. Na rentę przeszedł w związku z dolegliwościami, których nabawił się w związku ze służbą. W szczególności podkreślał, iż prawo do równoważnika pieniężnego za brak mieszkania nabył już w czasie służby i zachował je po przejściu na rentę. Tym samym jest to jego "dobro nabyte", którego nie mógł utracić na skutek zmiany przepisów.
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. organ II instancji – Komendant Wojewódzki Policji działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 ust. 1 kpa w związku z przepisem art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.) w związku z § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 kwietnia 2005 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 70 poz. 633) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielając ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji organ odwoławczy wskazał, iż utrzymanie w mocy decyzji Komendanta Powiatowego Policji uzasadnione jest faktem utraty z dniem [...] maja 2005 r. przez emerytów i rencistów policyjnych uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Podkreślił też, że przyznawania tego równoważnika nie regulowała ani ustawa o policji, z której wynika że przedmiotowy równoważnik może otrzymać tylko policjant, ani też ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji. Nadto żadna z nich nie zawierała delegacji ustawowej do uregulowania tej kwestii przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, co potwierdził Sąd Najwyższy w podobnej sprawie wyrokiem z dnia 26 maja 2000 r. ( II RN 168/99 – OSNAPiUS 2001/7 poz. 213). Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego zasadnie organ I instancji uznał, że zaszły przesłanki do zastosowania przepisu art. 162 § 1 pkt 1 Kpa w zakresie stwierdzenia bezprzedmiotowości decyzji i uznania, iż wygaśnięcie decyzji leży w interesie społecznym. Organ II instancji podkreślił fakt, iż uprawnienia do przedmiotowego świadczenia nie zostały cofnięte z mocą wsteczną, tylko z chwilą wejścia w życie rozporządzenia z dnia 6 kwietnia 2005 r. Zaskarżona decyzja nie nakazuje zwrotu kwoty równoważnika pieniężnego za okres od 2001 do 12 maja 2005 r. jako bezprzedmiotowego, więc w tym przypadku prawo nie działa wstecz. Organ odwoławczy wskazał nadto, iż prawa nabyte nie mają charakteru absolutnego i mogą być wzruszane, a ustawodawca może je cofnąć ze względu na słuszność innych zasad konstytucyjnych lub szczególne okoliczności jak np. brak dalszego uzasadnienia wypłaty świadczenia dla emerytów i rencistów i brak ustawowego upoważnienia dla wypłaty świadczenia dla tej grupy osób. Z tych przyczyn decyzja organu I instancji w żaden sposób nie narusza dobra nabytego zainteresowanego gdyż takie dobro nie powinno w ogóle powstać.
Odnosząc się do zawartego w odwołaniu żądania wypłaty kwoty 673 złotych organ II instancji wskazał, iż jest to kwota niesłusznie wypłaconego równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2001-2003 potrącona z wyrównania równoważnika za brak lokalu. Organ stwierdził, iż zgodnie z art. 498 § 1 kc gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelnością drugiej strony i powołał się na stwierdzenie organu I instancji, że wzajemne roszczenia między stronami zostały uregulowane.
Skargę na decyzję organu II instancji wniósł H.T.. Domagał się jej uchylenia i przyznania mu wszystkich świadczeń, których żądał wcześniej w odwołaniu. W uzasadnieniu podnosił, iż wskutek błędu pracownika Komendy otrzymywał równoważnik za remont lokalu mieszkalnego, a nie przysługujący mu w wyższej wysokości równoważnik za brak lokalu, co naraziło go na straty finansowe. Wywodził, iż na rentę przeszedł ze względu na schorzenia związane ze służbą, a prawo do równoważnika pieniężnego nabył w okresie służby i zachował je po przejściu na rentę. Zatem obecna zmiana przepisów prawa nie może go dotyczyć. Jego zdaniem, interes społeczny przemawia za zachowaniem przez niego prawa do równoważnika gdyż jest to jego dobro nabyte. Wywodził, iż w trakcie służby nie zdołał dorobić się własnego mieszkania i pozbawianie go równoważnika w okresie gdy jest osobą schorowaną i pozbawioną możliwości uzyskania samodzielnego mieszkania uważa za złamanie zasad sprawiedliwości społecznej, praw człowieka i prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Skarga okazała się uzasadniona aczkolwiek z przyczyn innych niż w niej podniesione.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji obowiązany był w toku postępowania uwzględniać ocenę prawną i wskazania wyrażone w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp w sprawie II SA/Go775/05 (art. 153 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. - dalej jako ppsa). W szczególności organ obowiązany był zapewnić stronie korzystanie z wszelkich praw zagwarantowanych przepisami procedury administracyjnej oraz dokładnie ustalić stan faktyczny i prawny uwzględniając treść poprzednich decyzji administracyjnych rozstrzygających w przedmiocie przysługujących skarżącemu ekwiwalentów za remont lokalu mieszkalnego, a następnie za jego brak .
Jak wynika z akt sprawy organ I instancji pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. na podstawie przepisu art. 61 § 4 Kpa zawiadomił H.T. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wygaśnięcia pkt 2 własnej decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. tj. w części dotyczącej uprawnienia strony do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu, ustalenia wysokości wypłaconej stronie kwoty tytułem wyrównania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz zwrotu niesłusznie pobranego równoważnika za remont lokalu mieszkalnego.
Zakres dokonanego zawiadomienia wskazuje, iż przedmiotem wszczętego przez organ I instancji postępowania były kwestie uregulowane w pkt 2 i 3 ostatecznej decyzji administracyjnej tego organu nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. oraz dodatkowo rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu pobranego przez stronę równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Wszczęte w tym zakresie postępowanie organ I instancji zakończył decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. wydaną - jak wynika z przytoczonej podstawy prawnej - w trybie art. 162 § 1 pkt 1 Kpa. W decyzji tej organ stwierdził wygaśnięcie pkt 2 własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r., zmienił pkt 3 tej decyzji oraz dodał do tejże ostatecznej decyzji nowy – 4 – punkt, w którym zawarł rozstrzygnięcie nakazujące zwrot równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego.
Takie rozstrzygnięcie organu I instancji zaakceptował w pełni organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] maja 2006 r.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej skargą decyzji organu II instancji w pierwszej kolejności wskazać należy, iż jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest trwałość (czyli moc wiążąca w czasie) ostatecznych decyzji administracyjnych. Zasadę tę wyraża przepis art. 16 § 1 Kpa zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Jeden z trybów nadzwyczajnych pozwalających na weryfikację i eliminację z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej, na podstawie której strona nabyła prawo uregulowany został w przepisie art. 162 § 1 pkt Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Wskazany tryb postępowania zastosował organ I instancji do stwierdzenia wygaśnięcia - z dniem [...] maja 2005 r. - pkt 2 decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2004 r. mocą której strona skarżąca (H.T.) nabyła prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Organ ten uznał, a organ II instancji to zaakceptował, iż ostateczna decyzja z dnia [...] listopada 2004r. w pkt 2 stała się bezprzedmiotowa, a za jej wygaśnięciem w tym zakresie przemawia interes społeczny. Organ stwierdził, iż skutek w postaci bezprzedmiotowości decyzji z dnia [...] listopada 2004 w zakresie jej pkt 2 wywołany został zmianą stanu prawnego tj. skreśleniem z dniem [...] maja 2005 r. jedynej podstawy prawnej istnienia uprawnienia emerytów i rencistów policyjnych do równoważnika pieniężnego za brak lokalu tj. § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U z 2004 r., Nr 8, poz. 67 ze zm.).
Jak wskazano wyżej stwierdzenie przez organ administracji wygaśnięcia decyzji ostatecznej w trybie przepisu art. 162 § 1 pkt 1 Kpa uwarunkowane jest zaistnieniem przesłanki bezprzedmiotowości decyzji. Decyzja staje się bezprzedmiotowa w sytuacji kiedy przestaje istnieć któryś z elementów przesądzających o istnieniu stosunku prawnego w postaci skonkretyzowanej w decyzji. Bezprzedmiotowość decyzji może być rozważana w aspekcie podmiotowym lub przedmiotowym. Decyzja staje się bezprzedmiotowa gdy przestaje istnieć podmiot stosunku administracyjnoprawnego (np. gdy następuje śmierć osoby fizycznej lub likwidacja osoby prawnej, która otrzymała określone zezwolenie). Bezprzedmiotowość przedmiotowa decyzji oznacza z kolei, że przestaje istnieć przedmiot rozstrzygnięcia zawartego w decyzji czyli przedmiot stosunku prawnego, którym są prawa i obowiązki podmiotów stosunku prawnego. Ta postać bezprzedmiotowości może zaistnieć np: w razie zniszczenia rzeczy, przekształcenia jej, rezygnacji uprawnionego z realizacji uprawnienia.
W tym kontekście pojawia się też kwestia możliwości stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ze względu na zmianę przepisów prawnych stanowiących materialnoprawną podstawę jej wydania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i teorii prawa administracyjnego nie budzi wątpliwości, iż każda decyzja administracyjna musi mieć oparcie w szczegółowej normie prawnej rangi ustawowej, upoważniającej organ administracyjny do wydania decyzji o określonej treści. W związku z tym powstaje potrzeba rozstrzygnięcia jaki wpływ na dalsze istnienie stosunku prawnego, a tym samym na moc wiążącą w czasie decyzji administracyjnej będzie wywierać zmiana całości lub części podstawy prawnej: czy zmiana taka oznaczać będzie koniec trwania stosunku prawnego o treści ustalonej w decyzji a więc powodować bezprzedmiotowość decyzji czy też stosunki te będą trwać nadal mimo zmiany jednego ze swych podstawowych elementów. W literaturze prawa administracyjnego wyrażany jest pogląd, że na istnienie i skuteczność stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie nowych przepisów odmiennie regulujących daną materię, te nowe uregulowania mają wpływ tylko wtedy gdy obowiązują z mocą wsteczną. Zatem jeżeli nowa regulacja prawna nie zawiera odmiennych postanowień co do losu decyzji administracyjnych wydanych przed jej wejściem w życie decyzje te będą wiązać nadal mimo, iż przestała istnieć lub zmieniła się podstawa prawna, która uzasadniała ich wydanie (por. Tadeusz Woś "Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej jako bezprzedmiotowej" /art. 162 Kpa/- Państwo i Prawo 1992 r., nr 7). Pogląd taki wyrażany jest też w orzecznictwie sądowym. W wyroku z dnia 4 listopada 1998 roku w sprawie I SA 660/98 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "bezprzedmiotowość decyzji z powodu zmiany w stanie prawnym następuje wyłącznie w przypadku, gdy znowelizowane przepisy przewidują taki skutek". W literaturze dodatkowo wyrażane są też poglądy, iż decyzja staje się bezprzedmiotowa, gdy wynika to z całokształtu nowego uregulowania danej materii. Możliwe jest wreszcie pozbawienie mocy wiążącej decyzji przez zniesienie instytucji prawnej, której realizacji służyła ostateczna decyzja.
W ocenie Sądu żaden z omówionych przypadków bezprzedmiotowości decyzji nie zaistniał w odniesieniu do pkt 2 decyzji z dnia 9 listopada 2004 r. Przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 kwietnia 2005r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 70 poz. 633) stanowiły jedynie o uchyleniu § 8 ze skutkiem od dnia [...] maja 2005 r. Nie zawierały one żadnych regulacji odnoszących się do decyzji wydanych w oparciu o uchyloną podstawę prawną. Jednocześnie też nie można przyjąć by bezprzedmiotowość rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. wynikała z "całokształtu nowego uregulowania danej materii" skoro to nowe uregulowanie ogranicza się do uchylenia § 8 rozporządzenia. Nie jest też możliwe przyjęcie, iż pozbawienie mocy wiążącej pkt 2 decyzji, a tym samym jej bezprzedmiotowość nastąpiła przez zniesienie instytucji prawnej, której realizacji służyła ostateczna decyzja bowiem instytucja prawa do równoważnika za brak lokalu nadal istnieje.
Do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej na podstawie przepisu art. 162 § 1 pkt 1 Kpa obok bezprzedmiotowości konieczne jest - jeżeli brak przepisu szczególnego nakazującego wygaśnięcie - by leżało to w interesie społecznym lub w interesie strony. Oczywistym jest, że w sytuacji gdy z mocy pkt 2 decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. H.T. nabył prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu to stwierdzenie wygaśnięcia decyzji w tym zakresie nie leży w jego interesie. Zdaniem organów obu instancji interes społeczny przemawiający za stwierdzeniem wygaśnięcia przejawiał się w potrzebie uniknięcia zróżnicowania sytuacji prawnej zwolnionych ze służby funkcjonariuszy Policji przechodzących na zaopatrzenie emerytalno – rentowe po [...] maja 2005 r. w stosunku do dotychczasowych emerytów i rencistów policyjnych, otrzymujących dotychczas równoważnik za brak lokalu. W interesie społecznym - jak uznały te organy - jest też wygaszenie decyzji dotyczącej praw nabytych w oparciu o przepis § 8 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., gdyż został on wydany bez oparcia w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji i ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
Analizując istniejący w tym zakresie stan prawny wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 88 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje policjantowi w służbie stałej. Stosownie do przepisu art. 92 ust. 1 tej ustawy policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Sytuację policjanta zwolnionego ze służby reguluje przepis art. 98 ustawy zgodnie z którym policjant zwolniony ze służby, który nie posiada prawa do lokalu mieszkalnego na warunkach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, (...) zachowuje prawo do przydzielonego lokalu mieszkalnego według norm powszechnie obowiązujących lub może być przeniesiony do zamiennego lokalu mieszkalnego. Natomiast sytuację policjanta zwolnionego ze służby, który nabył prawo do zaopatrzenia emerytalno-rentowego na podstawie ustawy z dnia z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. 2004, Nr 8, poz. 67 ze zm.) w zakresie prawa do mieszkania reguluje ta ustawa. Zgodnie z jej przepisem art. 2 pkt 2 w ramach zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszowi przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego albo pomocy w budownictwie mieszkaniowym. Natomiast stosownie do przepisu art. 29 tej ustawy funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów, albo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szefa Służby Wywiadu Wojskowego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy.
W oparciu o delegację ustawową z ust. 2 art. 92 ustawy o Policji wydane zostało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U z 2004 r., Nr 8, poz. 67 ze zm.). Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się policjantowi w służbie stałej. Do dnia 11 maja 2005 r. zarządzenie to zawierało § 8, który stanowił, iż przepisy rozporządzenia stosuje się do emeryta i rencisty policyjnego, o których mowa w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. § 8 został z dniem [...] maja 2005 r. uchylony z mocy § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 kwietnia 2005 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 70 poz. 633).
We wskazanym stanie prawnym zgodzić się należy ze stanowiskiem organów obu instancji, iż przepis § 8 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 roku był jedyną podstawą prawną dla emerytów i rencistów policyjnych w oparciu, o którą mógł być przyznawany im równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Jednocześnie też zgodzić się należy z poglądem, iż regulacja zawarta w § 8 rozporządzenia wykraczała poza delegację ustawową z ust. 2 art. 92 ustawy o Policji i jak i nie znajdowała oparcia w przepisach ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym. Wskazać w tym zakresie należy na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2003 r. w sprawie I SA 3040/01 (LEX nr 160251), w którym na gruncie analogicznych uregulowań dotyczących funkcjonariusza Straży Granicznej Sąd ten stwierdził, iż emerytowanemu funkcjonariuszowi nie przysługuje równoważnik za brak lokalu w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej gdyż z chwilą zwolnienia emeryt nie pełni służby. Podobne stanowisko w zakresie braku prawa emerytowanego funkcjonariusza Służby Więziennej do równoważnika pieniężnego za brak lokalu w okresie po zwolnieniu ze służby wyrażone zostało w cyt. przez organ II instancji wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2000 r. w sprawie III RN 168/06 OSNP 2001/7/213. Wskazać jednak należy, że nawet przyjęcie, iż stwierdzenie wygaśnięcia pkt 2 decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. leżałoby w interesie społecznym nie dawało podstaw do jej weryfikacji w trybie przepisu art. 162 § 1 pkt 1 Kpa wobec niezaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości decyzji.
Tym samym zaskarżona decyzja w części utrzymującej w mocy pkt 1 decyzji organu I instancji z dnia [...] maja 2006 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w zakresie jej pkt 1 podlegały uchyleniu jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 162 § 1 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa). Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w pkt II wyroku.
Odnosząc się natomiast do zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy również pkt 2 i 3 decyzji organu I instancji Sąd uznał, iż zaszły podstawy do stwierdzenia jej nieważności w tym zakresie jak i nieważności poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie jej punktów 2 i 3 (pkt I wyroku).
Organ I instancji w pkt 2 swej decyzji z dnia [...] maja 2006 r. zweryfikował rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. W podstawie prawnej decyzji z dnia [...] maja 2006 r. brak wskazania przepisu w oparciu o który taka zmiana została dokonana, co stanowi naruszenie przepisu art. 107 § 1 i 3 Kpa. Organ II instancji orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w zakresie dotyczącym pkt 2 nie tylko nie powołał podstawy prawnej, ale w ogóle nie odniósł się do tego rozstrzygnięcia. Tymczasem taka zmiana decyzji ostatecznej jak dokonana w pkt 2 decyzji z dnia [...] maja 2006 r., mająca charakter korzystny dla strony, mogła nastąpić w trybie przepisu art. 155 Kpa. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W aktach sprawy, na podstawie których orzeka Sąd (art. 133 § 1 ppsa) brak jest zgody strony na zmianę pkt 3 ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 stycznia 2000 r. w sprawie I SA 1826/98 (niepublik.) wzruszenie ostatecznej decyzji w trybie przepisu art. 155 Kpa bez uzyskania zgody strony podjęte jest z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji również decyzja organu II instancji, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji podjęta została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Z tych przyczyn Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ppsa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I w zakresie odnoszącym do zmiany pkt 3 ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. Orzekając w tym zakresie Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, uznał jednocześnie, iż orzeczenie na niekorzyść skarżącego było dopuszczalne ze względu na zaistnienie naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności (art. 134 § 1 i 2 ppsa). W tym miejscu dodać też należy, iż kwestia zakazu reformationis in peius powinna być również przedmiotem rozważań Komendanta Wojewódzkiego przy rozpoznawaniu odwołania skarżącego od decyzji Komendanta Powiatowego. H.T. w odwołaniu tym nie zaskarżał decyzji organu I instancji w zakresie przyznania mu wyższej niż poprzednio kwoty wyrównania równoważnika za brak lokalu. Jednakże nadanie stronie decyzją pierwszoinstancyjną uprawnienia w sytuacji, gdy decyzja ta w części nie zaskarżonej rażąco narusza prawo (brak zgody strony) musiało bowiem być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu odwoławczym ze względu na treść art. (art. 139 kpa ).
Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji objęło też te rozstrzygnięcia w części odnoszącej się do pkt 3 decyzji z dnia [...] maja 2006 r. Organ I instancji w pkt 3 swej decyzji orzekł o dodaniu pkt 4 do ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. Oznacza to, iż organ zmienił tę decyzję uzupełniając ją o nowe rozstrzygnięcie obejmujące nałożenie na skarżącego obowiązek zwrotu niesłusznie pobranego równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2001-2003 w kwocie 673,00 zł. Organ I instancji nie wskazał w swym rozstrzygnięciu podstawy prawnej dla dokonanej w taki sposób zmiany ostatecznej decyzji. Zastosowanego przez organ I instancji trybu dla wskazanej zmiany decyzji ostatecznej nie przewidują przepisy rozdziału 13 Kpa regulujące dopuszczalność zmiany lub uchylenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Instytucja uzupełnienia decyzji uregulowana została natomiast w przepisie art. 111 Kpa. Ma zastosowanie do decyzji nieostatecznych. Uzupełnienie decyzji może nadto nastąpić tylko na wniosek strony, w zakresie uregulowanym i w terminie wskazanym tym przepisem. Dokonanie uzupełnienia decyzji z naruszeniem przepisu art. 111 Kpa stanowi rażące naruszenie prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2001 roku I SA 283/00 - niepublik.).
Dodatkowo wskazać też należy, iż weryfikacja decyzji ostatecznej w trybach przewidzianych w rozdziale 13 Kpa może dotyczyć wyłącznie kwestii już rozstrzygniętych zmienianą decyzją, a nie kwestii nowych. Tymczasem nałożenie na stronę obowiązku zwrotu równoważnika za remont lokalu jest rozstrzygnięciem nowym nie objętym decyzją z dnia [...] listopada 2004 r.
Należy też dodać, że sprawy przyznania, odmowy przyznania i cofania oraz zobowiązania do zwrotu równoważnika pieniężnego za brak czy remont lokalu mieszkalnego, mimo tożsamości pod względem podmiotowym (organ, strona), winny być załatwione odrębnymi decyzjami jako odrębne sprawy administracyjne, ponieważ przedmiotem każdej z tych spraw jest inna treść stosunku administracyjnoprawnego (przesłanek warunkujących rozstrzygnięcie), inny stan faktyczny i podstawa prawna. Już w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 lutego 2006 r. w sprawie II SA/Go 775/05 Sąd, stwierdzając nieważność decyzji Komendanta Powiatowego Policji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. wskazał, iż zgodnie z § 7 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 100 poz. 919 ze zm.) możliwość żądania zwrotu pobranego równoważnika ograniczona została do dwóch przypadków :
1) nienależnego pobrania na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 3 ust. 2, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość,
2) uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika.
Wytykając organowi wady rozstrzygnięcia w zakresie nakazania obowiązku zwrotu równoważnika za remont Sąd wskazał na konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego z uwzględnieniem treści poprzednich decyzji administracyjnych rozstrzygających w przedmiocie przysługujących skarżącemu ekwiwalentów za remont lokalu mieszkalnego. Wytycznym tym organy obu instancji nie uczyniły zadość. W decyzji z dnia [...] maja 2006 r. organ I instancji ograniczył się do ustalenia, iż H.T. pobierał równoważnik za remont lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r., uchylonej za zgodą strony na mocy pkt 1 decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. Dokonując takich ustaleń stwierdził, iż nakazanie zwrotu niesłusznie pobranego równoważnika za remont lokalu jest "jak najbardziej uzasadnione" bowiem "jak wynika z analizy akt sprawy zainteresowany oświadczył, że wszelkie pomyłki i błędy powstałe w wypełnianych oświadczeniach mieszkaniowych za lata 2001-2003 wynikają z jego choroby". Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie organ II instancji, skwitował je stwierdzeniem o dopuszczalności zastosowania potrącenia (art. 498 § 1 kodeksu cywilnego) w sytuacji istnienia wzajemnych wierzytelności stron. Tymczasem w aktach administracyjnych brak oświadczeń mieszkaniowych H.T., które były podstawą przyznawania mu równoważnika za remont lokalu za lata 2001-2003. Znajduje się w nich jedynie takie oświadczenie z dnia 1 lipca 2004 r. (k-3 akt administracyjnych). Prócz tego w aktach tych znajduje się jeszcze oświadczenie H.T. z dnia [...] listopada 2004 r. (k-12) w którym stwierdza on, iż w kwestionariuszu z datą [...] kwietnia 2003 roku, źle wpisał nazwisko najemcy właściciela – zamiast nazwiska ojca wpisał swoje - oraz, że było to wynikiem jego choroby. Kwestionariusza o którym pisał H.T. również brak w aktach sprawy. W tych okolicznościach niezależnie od faktu, iż zmiana decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. przez jej uzupełnienie o pkt 4 nastąpiła w trybie nieprzewidzianym przez Kpa, to również samo rozstrzygnięcie w tym punkcie zawarte narusza prawo (art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa). Brak jest bowiem ustaleń faktycznych koniecznych dla oceny czy istotnie zaszły prawem przepisane przesłanki uzasadniające nałożenie obowiązku zwrotu pobranego równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego i to za lata 2001-2003 w sytuacji powoływania się przez organ na wynikający z art. 107 ustawy 3 letni okres przedawnienia .
W tych okolicznościach zważywszy na stwierdzenie istotnych wad decyzji ( pkt I wyroku ) i ze względu na naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy ( pkt II ) Sąd orzekł jak w sentencji, stwierdzając dodatkowo, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu ( art. 152 ppsa ).
Dodać przy tym należy, iż żądania zgłoszone w skardze nie mogły być uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje bowiem kontrolę wykonywania administracji publicznej jedynie pod kątem zgodności decyzji z prawem. Oznacza to, że rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną, ocenia czy przy jej wydawaniu nie zostały naruszone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce, to w określonych sytuacjach Sąd może taką decyzję wyeliminować z obrotu prawnego tj. uchylić lub stwierdzić jej nieważność. Natomiast Sąd nie posiada kompetencji orzekania merytorycznego czyli do wydawania decyzji administracyjnych i w związku z tym nie było podstawy prawnej do uwzględnienia żądania skarżącego w zgłoszonym zakresie.
Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA
A. Wieczorek G. Staniszewska A. Juszczyk- Wiśniewska
.
Zarządzenia
1. odnotować
2. odpis wyroku z uzasadnieniem i pouczeniem o kasacji doręczyć :
- skarżącemu ,
- organowi ,
3. przedłożyć za 30 dni od doręczenia lub z kasacją
Gorzów Wlkp.
dnia 22 stycznia 2007 roku
Sędzia WSA
Aleksandra Wieczorek

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI