II SA/GO 54/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wielkopolski2006-08-09
NSAAdministracyjneWysokawsa
wymeldowaniemeldunekmiejsce pobytu stałegoopuszczenie lokaludobrowolnośćkonflikt rodzinnyprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właściciela lokalu na decyzję Wojewody o odmowie wymeldowania wnuka, uznając, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne.

Właściciel lokalu złożył skargę na decyzję Wojewody o odmowie wymeldowania jego wnuka. Właściciel twierdził, że wnuk zniszczył lokal i nie chce się z nim spotykać. Sąd analizował, czy opuszczenie lokalu przez wnuka było dobrowolne, biorąc pod uwagę konflikt między stronami i wcześniejsze postępowanie karne. Ostatecznie sąd uznał, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi A.O. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2005 r., która w trybie autokontroli uchyliła wcześniejsze decyzje o wymeldowaniu S.K. z lokalu mieszkalnego. A.O. domagał się wymeldowania swojego wnuka, twierdząc, że lokal został zniszczony, a wnuk nie chce się z nim spotykać. Wojewoda pierwotnie utrzymał w mocy decyzję o wymeldowaniu, ale następnie, w ramach autokontroli, uchylił ją i orzekł o odmowie wymeldowania, uznając, że S.K. nie opuścił lokalu dobrowolnie. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę A.O. na tę decyzję. Sąd podkreślił, że kontrola sądowa dotyczy zgodności z prawem. Analizując sprawę, sąd stwierdził, że zameldowanie S.K. w lokalu w 2003 r. było czynnością materialno-techniczną, która nie została anulowana, co potwierdzało jego zamieszkiwanie tam. Sąd uznał, że opuszczenie lokalu przez S.K. nie było dobrowolne, a było spowodowane nagannym zachowaniem dziadka, w tym groźbami karalnymi, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem karnym. Sąd odwołał się również do utrwalonego orzecznictwa NSA, zgodnie z którym opuszczenie lokalu nie jest dobrowolne, gdy strona została do tego zmuszona bezprawnymi działaniami innych osób. Sąd uznał, że mimo pewnych uchybień proceduralnych w uzasadnieniu decyzji Wojewody, nie miały one wpływu na wynik sprawy. Wobec powyższego, sąd oddalił skargę A.O.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, opuszczenie lokalu nie jest dobrowolne, jeśli strona została do tego zmuszona poprzez bezprawne działania lub zachowania innych osób, a sama podjęła kroki w celu obrony swoich praw lub fakt zmuszenia jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na utrwalonym orzecznictwie NSA, zgodnie z którym opuszczenie lokalu musi wynikać z własnej woli strony. Jeśli strona została zmuszona do opuszczenia lokalu przez działania innych osób, a fakt ten jest udowodniony (np. wyrokiem karnym), opuszczenie nie jest dobrowolne. W tej sprawie naganne zachowanie dziadka wobec wnuka, w tym groźby karalne, potwierdzone wyrokiem karnym, oraz działania uniemożliwiające zamieszkanie, wskazywały na brak dobrowolności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

P.p.s.a. art. 54 § § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono do sądu administracyjnego, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględnienie skargi oznacza skorygowanie zaskarżonego działania wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego i w całości zgodne z żądaniem zawartym w skardze.

u.e.l. art. 15 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Właściwy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwające ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten został zmieniony od 1 maja 2004 r., ale nowa treść ma zastosowanie także do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Kpa art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.e.l. art. 9 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20/01, stwierdził niezgodność tego przepisu z Konstytucją, co skutkowało także nieobowiązywaniem części przepisu art. 15 ust. 2 ustawy.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kpa art. 156

Kodeks postępowania administracyjnego

u.e.l. art. 47 § ust. 1 i 2

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

u.e.l. art. 7

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

u.e.l. art. 8

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

u.e.l. art. 10

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

u.e.l. art. 11

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

u.e.l. art. 12

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Kpa art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zbyt ogólnikowo wskazywało przesłanki, ale nie miało to wpływu na wynik sprawy.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opuszczenie lokalu przez S.K. nie było dobrowolne z powodu nagannego zachowania dziadka (właściciela lokalu) i działań uniemożliwiających zamieszkanie. Groźby karalne ze strony dziadka wobec wnuka, potwierdzone wyrokiem karnym, wskazują na brak dobrowolności opuszczenia lokalu. Zameldowanie S.K. w lokalu było czynnością materialno-techniczną, która nie została anulowana, co potwierdza jego zamieszkiwanie tam.

Odrzucone argumenty

Twierdzenie A.O., że S.K. nigdy nie mieszkał w spornym lokalu i zameldowanie miało jedynie charakter opiekuńczy. Dewastacja lokalu przez S.K. jako podstawa do wymeldowania.

Godne uwagi sformułowania

Ratio legis takiego unormowania jest umożliwienie organowi administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania lub braku działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę ich zgodności z prawem. Autokontrola zaskarżonej ostatecznej decyzji przez organ, który ją wydał, stanowi nowe samodzielne upoważnienie organu administracji publicznej do weryfikacji własnej decyzji, wiążące się wyłącznie z jej zaskarżeniem do sądu administracyjnego. Źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego czy posiada ona uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Nie jest zatem dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona poprzez bezprawne działania lub zachowania innych osób...

Skład orzekający

Ireneusz Fornalik

przewodniczący

Joanna Brzezińska

sprawozdawca

Michał Ruszyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'dobrowolnego opuszczenia lokalu' w kontekście wymeldowania, zwłaszcza w sytuacjach konfliktów rodzinnych i działań zmierzających do uniemożliwienia zamieszkiwania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu między dziadkiem a wnukiem i nie może być automatycznie przenoszone na inne relacje bez analizy konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak konflikt rodzinny może wpływać na postępowanie administracyjne dotyczące obowiązku meldunkowego, a także jak ważna jest ocena dobrowolności opuszczenia lokalu.

Czy groźby karalne dziadka wobec wnuka mogą być podstawą do odmowy wymeldowania?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 54/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Ireneusz Fornalik /przewodniczący/
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.),, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Ewa Siudek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej B.K. sprawy ze skargi A.O. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] marca 2004 r. A.O. złożył wniosek o wymeldowanie swego wnuka S.K. z lokalu mieszkalnego położonego w [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Naczelnik Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta, z upoważnienia Prezydenta Miasta, orzekł o wymeldowaniu S.K., syna G. ur. [...].12.1979 r. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu.
Na skutek odwołania S.K., decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] z upoważnienia Wojewody Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji Urzędu Wojewódzkiego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn.zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
S.K. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący wskazał, iż lokalu nie opuścił dobrowolnie, lecz został do tego zmuszony poprzez działanie właściciela, który uniemożliwiał mu także powrót do miejsca zameldowania. Na podstawie przepisu art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), w ramach autokontroli Wojewoda uwzględniając w całości skargę – decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2005 r. w całości i orzekł o odmowie wymeldowania S.K. z miejsca pobytu stałego.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał okoliczności, które wziął pod uwagę uwzględniając skargę. W ocenie Wojewody, zameldowanie przez wnioskodawcę w swoim mieszkaniu wnuka oraz wręczenie mu kluczy, na okres pobytu wnioskodawcy w szpitalu, było zachętą do zamieszkania w tym miejscu przez skarżącego, z której mógł on skorzystać. Konflikt werbalny między dziadkiem i wnukiem doprowadził do wszczęcia postępowania karnego i wydania przez sąd wyroku wobec wnioskodawcy, który groził S.K. pozbawieniem go życia. Takie naganne zachowanie właściciela lokalu mogło być przyczyną opuszczenia tego lokalu przez wnuka. Organ zważył także, iż zeznania B.P. i osób mieszkających w tym lokalu wskazują, iż S.K. podejmował próby powrotu do lokalu, jakkolwiek nie podjął kroków prawnych. Konsekwentnie twierdzi on, że nie opuścił dobrowolnie spornego lokalu przy ul. [...], lecz na skutek sytuacji przymusowej, wytworzonej wbrew jego woli (pisma z dnia [...] marca, [...] czerwca i [...] lipca 2005 r.). Organ wskazał ponadto inne okoliczności potwierdzające, jego zdaniem, fakt zamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu, m.in. odebranie przez niego osobiście korespondencji, która została do niego skierowana na ww. adres.
Sąd ustalił, iż postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. sygn. akt II SA/Go 1021/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę S.K. z dnia [...] października 2005 r., z powodu nieuiszczenia należnego wpisu sądowego.
Pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. A.O. zaskarżył powyższą decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż S.K. tylko powierzył opiekę nad lokalem będącym jego własnością w związku z koniecznością przebycia poważnej operacji kardiologicznej. Między nim a wnukiem nie dochodziło do żadnych konfliktów, jednakże po powrocie ze szpitala stwierdził, iż mieszkanie zostało całkowicie zniszczone. Na skutek tego zażądał zwrotu kluczy do mieszkania, ale nadal wielokrotnie niszczono lokal. Skarżący wskazał, iż przyjął do mieszkania (30m) bezdomną rodzinę z trojgiem dzieci, gdyż ojciec miał w zamian wyremontować lokal. W związku z powyższym A.O. wniósł o wymeldowanie wnuka, z którym "nie chce się spotykać ani rozmawiać".
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, iż na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie przyjął, iż opuszczenie przez S.K. spornego lokalu nie miało cech dobrowolności.
Pismem z dnia [...] marca 2006 r. wniosek o dopuszczenie do udziału
w postępowaniu sądowym złożyli B. i G.S., którzy nabyli od skarżącego spółdzielcze własnościowe prawo do spornego lokalu w [...] na podstawie umowy sporządzonej w dniu [...] lutego 2006 r. (akt notarialny repertorium [...], przed notariuszem U.K.). Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r., na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. Sąd dopuścił B.S. i G.S. do udziału w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestników uznając, że wynik postępowania dotyczy ich interesu prawnego z uwagi na nabycie tytułu prawnego do spornego lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje:
Przystępując do rozpoznania skargi należy podkreślić, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę
w zakresie skarg na decyzje administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a", Sąd uwzględnia skargę, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ww. ustawy). Ponadto Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone
w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W zakresie tak określonej kognicji Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisu art. 54 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono do sądu administracyjnego, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Ratio legis takiego unormowania jest umożliwienie organowi administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania lub braku działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę ich zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi oznacza przy tym skorygowanie zaskarżonego działania wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego i w całości powinno być zgodne z żądaniem zawartym w skardze. Na tle postanowień ww. normy prawnej zachował aktualność pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 15 grudnia 1984 r., III AZP 8/83 (OSNCP 1985, nr 10, poz. 143) w odniesieniu do postanowień ówczesnego art. 200 Kpa, że autokontrola zaskarżonej ostatecznej decyzji przez organ, który ją wydał, stanowi nowe samodzielne upoważnienie organu administracji publicznej do weryfikacji własnej decyzji, wiążące się wyłącznie z jej zaskarżeniem do sądu administracyjnego. Przepis ten stanowi zatem zarówno samoistną podstawę postępowania prowadzonego przez organ, którego decyzja została zaskarżona, jak
i ewentualnej decyzji uchylającej lub zmieniającej zaskarżoną decyzję. Organ dokonuje autokontroli na podstawie kryterium zgodności z prawem, i gdy uzna, że skarga jest zasadna gdyż zaskarżona przez stronę decyzja lub poprzedzające ją postępowanie narusza prawo, może wybrać jedną z dwóch możliwości tj. skorzystać z uprawnień autorewizyjnych lub skargę pozostawić do rozstrzygnięcia sądowi administracyjnemu.
Jednocześnie Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela pogląd wyrażony w doktrynie uznający, iż w sprawach, w których występują strony
o sprzecznych interesach, należy brać pod uwagę możliwość zaskarżenia do wojewódzkiego sądu administracyjnego decyzji uwzględniającej skargę w ramach autokontroli (wydanej w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a) przez inną stronę niż ta, która zaskarżyła decyzję ostateczną, wydaną w toku instancji (vide Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod redakcją T.Wosia, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2005, str. 254).
Przechodząc od rozważań natury ogólnej na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, iż zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Wojewoda, w ramach swojej właściwości, na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. uwzględnił w całości skargę do sądu administracyjnego (II SA/Go 1021/05) S.K. na decyzję własną z dnia [...] września 2005 r. znak [...], w sprawie jego wymeldowania z pobytu stałego w lokalu przy. ul. [...]. Z kolei przedmiotową decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gorzowie Wlkp. A.O., domagający się wymeldowania wnuka z lokalu stanowiącego jego własność.
Na podstawie akt sprawy administracyjnej oraz wystąpień na rozprawie przed sądem administracyjnym pełnomocnika strony skarżącej oraz uczestnika postępowania – S.K. należy wskazać, iż pomiędzy spokrewnionymi stronami postępowania - dziadkiem i wnukiem istnieje poważny konflikt. Niezależnie od źródła powstania, jego przedmiotem jest uprawnienie do przebywania S.K. w lokalu mieszkalnym położonym w [...], w którym został on zameldowany na pobyt stały w dniu [...] lipca 2003 r. (oświadczenie A.O. - protokół z rozprawy administracyjnej z dnia [...] kwietnia 2004 r.) oraz okoliczności i przyczyny jego opuszczenia.
Stosownie do przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn.zm.), zwanej dalej: "ustawą
o ewidencji ludności", właściwy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwające ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Zauważyć należy, że powyższe brzmienie przepisu art. 15 ust. 2 zostało wprowadzone, z dniem 1 maja 2004 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887). Wyraźne unormowanie art. 2 noweli wskazuje na obowiązywanie nowej treści przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w tym przepisu art. 15 ust. 2, także w odniesieniu do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Tak więc decyzje organów administracji publicznej orzekających
w sprawie, wydane po wejściu w życie postanowień noweli, prawidłowo zostały oparte
o podstawę materialną zawartą w znowelizowanym przepisie art. 15 ust. 2 ustawy
o ewidencji ludności (co wynika z uzasadnień decyzji).
Ubocznie odnotować można, że co do braku wymogu utraty uprawnienia do przebywania w lokalu, dotychczasowy stan prawny nie różnił się od obecnego, już od daty ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącego przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716). Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust. 2 tej ustawy (obecnie: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Konsekwencją orzeczenia TK o niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych było także nieobowiązywanie części przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, odnoszącej się do uprawnień do przebywania
w lokalu.
Źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego czy posiada ona uprawnienie do przebywania
w tym miejscu. Ponadto należy podkreślić, że orzekając o obowiązku meldunkowym organy administracji publicznej nie rozstrzygają w zakresie tytułu prawnego do zajmowania danego lokalu. Tym samym postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania nie może zastąpić postępowania zmierzającego do ustalenia uprawnienia do przebywania w danym lokalu, czy też postępowania w sprawie eksmisji.
Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Opuszczenie miejsca stałego pobytu winno być zatem rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu stałego oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania (vide wyrok NSA z 17 marca 2003 r. V SA 2323/02, Lex 159183, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepublikowany, zamieszczony w LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekający w niniejszej sprawie, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Nie jest zatem dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona poprzez bezprawne działania lub zachowania innych osób, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (vide orzeczenie NSA z dnia 8 października 1986 r. SA/Gd 1014/86, wyrok z dnia 22 sierpnia 2000 r., V SA 108/00, Lex 49954, wyrok
z dnia 21 marca 2001 r. V SA 2950/00, Lex nr 80643, wyrok z dnia 2 kwietnia 2001, sygn. akt V SA 3078/00, Lex 78937) .
Podkreślenia wymaga fakt, iż oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnia okoliczności sprawy istniejące w dacie orzekania przez organy administracji publicznej, poza zakresem orzekania pozostają zatem zdarzenia zaistniałe po wydaniu zaskarżonego orzeczenia.
Na podstawie akt sprawy Sąd zważył, iż w toku wszystkich etapów postępowania administracyjnego, a także w postępowaniu sądowoadministracyjnym S.K. konsekwentnie twierdził, że nie opuścił spornego lokalu dobrowolnie, lecz został do tego zmuszony na skutek nagannego zachowania się wobec niego dziadka oraz podejmowanych przez niego działań mających na celu uniemożliwianie mu mieszkania w tym lokalu. A.O. utrzymuje natomiast, że wnuk w jego lokalu nigdy nie mieszkał, a zameldowanie miało na celu jedynie wskazanie osoby, która ma się zaopiekować lokalem na czas pobytu skarżącego w szpitalu i na wypadek jego śmierci. Jako przyczynę wniosku o wymeldowanie wskazał dokonaną dewastację lokalu
i wielokrotne nachodzenie zamieszkałych tam osób.
Ustosunkowując się do twierdzenia skarżącego i jego pełnomocnika, iż S.K. nigdy w spornym lokalu nie mieszkał, należy wskazać, iż w ocenie Sądu prawidłowo organ administracji uznał, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie. Po pierwsze skarżący sam zaprzecza tym twierdzeniom, gdyż w piśmie procesowym
z dnia [...] lutego 2006 r. (k.27) oświadczył, iż zgodę na zamieszkanie S.K. w swoim lokalu cofnął po wyjściu ze szpitala pod koniec 2003 r. a wnuk nie zamieszkiwał w spornym lokalu na pewno od początku 2004 r. Stwierdzenie to oznacza zatem, że S.K. mieszkał w lokalu przy ul. [...].
Podkreślenia wymaga także fakt, iż w postępowaniu o wymeldowanie osoby
z pobytu stałego, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest związany stanowiskiem organu ewidencji ludności, wyrażonym poprzez czynność materialno-techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt stały lub czasowy (art. 47 ust. 1 i 2, art. 7, art. 8 oraz art. 10-12 ustawy o ewidencji ludności
i dowodach osobistych). Związanie to polega na tym, że w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować, na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego. Ponadto związanie to oznacza także, że nie można w postępowaniu o wymeldowanie kwestionować okoliczności stanowiących przesłankę do dokonania wcześniejszej czynności materialno-technicznej zameldowania osoby na pobyt stały, czyli zamieszkiwania przez nią w danym lokalu
z zamiarem stałego tam przebywania.
Z dniem [...] lipca 2003 r. dokonano urzędowej czynności materialno-technicznej zameldowania S.K. w spornym lokalu, a czynność ta nie została anulowana. Tym samym nie można kwestionować okoliczności, iż mieszkał on
w spornym lokalu. Także wskazane w zaskarżonej decyzji okoliczności, iż S.K. odebrał kierowaną do niego na sporny adres korespondencję oraz notatka sporządzona [...] marca 2004 r. w ramach wywiadu meldunkowego potwierdzają fakt jego zamieszkiwania przy ul [...]. Jednocześnie wobec zarzutu pełnomocnika skarżącego, sformułowanego w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2006 r., iż
w decyzji mylnie postawiono twierdzenie, że "korespondencja kierowana do S.K. była osobiście przez niego odbierana" pod ww. adresem, należy stwierdzić, iż użycie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sformułowania: "potwierdzenie w odebranej przez niego osobiście korespondencji, która została do niego skierowana" oznacza, także ustalenie jednokrotnego działania.
Bezsporną pozostaje okoliczność, iż w dacie orzekania przez organy S.K. nie zamieszkiwał w spornym lokalu. Jednakże dla rozstrzygnięcia sprawy zasadnicze znaczenie ma ustalenie jaki charakter miało opuszczenie przez niego tego lokalu.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza przywołanej normy prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Prawidłowo przyjęto, że opuszczenie miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] przez S.K. nie nastąpiło dobrowolnie, lecz zostało spowodowane zachowaniem ówczesnego właściciela lokalu A.O., któremu wnuk próbował przeciwdziałać. Decyzji odmawiającej wymeldowania S.K. nie można także zarzucić naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 1 Kpa oraz art. 80 Kpa Wyczerpująco zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy odnoszący się do znajdujących w sprawie zastosowanie norm prawa materialnego. Ocena tak zebranego materiału dowodowego nie naruszyła zaś zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Naganne zachowanie skarżącego związane z chęcią spowodowania opuszczenia przez S.K. lokalu, zostało stwierdzone nie tylko konsekwentnymi wyjaśnieniami uczestnika postępowania i jego pełnomocnika
w postępowaniu administracyjnym, ale również prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Wydziału Karnego z dnia [...] lutego 2005 r. sygn. akt IIIK 291/04, orzekającym o warunkowym umorzeniu wobec skarżącego postępowania karnego oskarżonego o to, że w dniu [...] kwietnia 2004 r. w spornym lokalu groził S.K. pozbawieniem życia, wywołują u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę spełnienia groźby. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma przy tym decydującego znaczenia, czy zdarzenie objęte powyższym wyrokiem bezpośrednio skutkowało opuszczenie lokalu, czy też tylko pośrednio oddaje charakter stosunków pomiędzy stronami konfliktu oraz dobrowolność opuszczenia lokalu przez S.K..
Ponadto, na podstawie analizy akt sprawy jako zasadną i prawidłową należy uznać ocenę, dokonaną przez organ wydający zaskarżoną decyzję, iż także oświadczenie świadka B.P. (wspierane wyjaśnieniami w tym zakresie skarżącego oraz uczestnika postępowania) wskazuje, że po zgłoszeniu wniosku o wymeldowanie,
w trakcie postępowania administracyjnego S.K. podejmował czynności zmierzające do powrotu do spornego lokalu. Jednocześnie, w ocenie Sądu, skarżący poprzez działania bezpośrednie i pośrednie uniemożliwiał wnuki zamieszkanie w lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały (np. wymiana zamków w drzwiach, wprowadzenie do 30-o metrowego lokalu, a następnie zameldowanie pięcioosobowej rodziny).
Wprawdzie uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z naruszeniem art. 107 § 3 Kpa, zbyt ogólnikowo wskazuje przesłanki jakimi kierował się organ podejmując przedmiotową decyzję uwzględniającą skargę S.K., jednakże w ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy owo naruszenie przepisu procedury administracyjnej, nie miało wpływu na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, jako trafną Sąd uznał ocenę wyrażoną
w zaskarżonej decyzji o braku zaistnienia przesłanki wymeldowania S.K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...].
Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalić skargę.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest samodzielne ponoszenie przez strony postępowania kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 200 ww. ustawy). Wobec oddalenia skargi, stronie skarżącej nie przysługuje zwrot kosztów postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI