II SA/Go 530/24

II SA/Go 530/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jarosław Piątek /przewodniczący/
Krzysztof Dziedzic /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 234 ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej D. Z. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lipca 2022 r. B. Z. zwrócił się do Wójta Gminy [...] o interwencję w sprawie zalewania i podtapiania - przez wody opadowe pochodzące z położonej w [...] przy ul. [...] działki nr [...] - położonego przy ul. [...] (działka o nr ewid. [...]) budynku. Wnioskodawca wskazał, że jego budynek jest usytuowany 0,5 m poniżej gruntu sąsiada, który został podwyższony i wyprofilowany ze spadkiem na jego dom. Kilka lat temu wnioskodawca zrobił przegrodę, która nie przepuszczała wody, ale została zniszczona przez sąsiada.
Wójt Gminy [...] zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2022 r. poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia okoliczności zmiany stanu wody na położonej w [...] działce o nr ewid. [...].
Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2022 r., wydaną na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 234 ust. 3-4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.), organ I instancji umorzył w całości - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na działce o nr ewid. [...] z uwagi na upływ 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na grunty. W rezultacie rozpatrzenia wniesionego przez D. Z. - właściciela działki nr [...] odwołania od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją kasatoryjną nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2022 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu m.in. na niewyjaśnienie wątpliwości dotyczących daty wykonania na działce nr [...] cokołu, na brak dowodów pozwalających na uznanie, że wybudowanie cokołu jest przyczyną zalewania działki nr [...], jak również, że wybudowanie cokołu jest jednoznaczne z powzięciem wiadomości przez właściciela tejże działki o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. W ocenie Kolegium, Wójt Gminy [...] nie dokonał ustaleń w zakresie opisanych we wniosku z dnia [...] lipca 2022 r. działań właściciela działki nr [...], które mają szkodliwie wpływać na grunty sąsiednie.
Po przeprowadzeniu w dniu [...] sierpnia 2023 r. wizji lokalnej na działce nr [...] oraz po dopuszczeniu - w drodze postanowień Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. oraz z dnia [...] stycznia 2024 r. - jako dowodów sporządzonych przez mgr inż. K. O. (posiadającego uprawnienia budowlane o specjalności budownictwo wodno-melioracyjne) opinii technicznych z dnia [...] maja 2023 r. oraz jej uzupełnienia z dnia [...] października 2023 r., Wójt Gminy [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2024 r., wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, nakazał C. L. - właścicielce działki nr [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom poprzez zachowanie, na szerokości co najmniej 2 m, takiego poziomu pasa terenu przylegającego do wykonanych cokołów pod ogrodzeniami, aby (po pełnym zagospodarowaniu tej części terenu ogrodu) był niższy co najmniej o 20 cm od górnego poziomu cokołów, a także wykonanie, na odcinkach granicy z działką nr [...], gdzie jest istniejące ogrodzenie na cokole betonowym, dodatkowej muldy o głębokości ok. 10 cm, szerokości ok. 30 cm na całej długości tej części granicy, jak również zachowanie istniejących, zainstalowanych urządzeń służących gromadzeniu oraz zagospodarowaniu wód opadowych i roztopowych. Wójt ustalił jednocześnie termin realizacji obowiązku jako 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji w pierwszej kolejności przywołał dyspozycję art. 234 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne, na mocy którego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych, ani kierunku odpływu wód ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Na właścicielu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
W dalszej kolejności przedstawione zostały zapisy dopuszczonych jako dowód opinii technicznych, w oparciu, o które Wójt Gminy [...] sformułował następujące wnioski:
1. Kierunek naturalnego spływu wód pozostał niezmieniony. Analiza map sytuacyjno-wysokościowych wskazuje, że naturalny teren opada w kierunku południowym.
2. Stwierdzono brak istotnych zmian w ukształtowaniu istniejącego terenu w obrębie działki nr [...]. Naturalne nachylenie terenu w kierunku południowym nie zostało zmienione.
3. Wykonane wcześniej na terenie działki nr [...] prace polegające na budowie zbiornika wraz z drenażem do rozsączenia wód z połaci dachowych, ścianka betonowa w celu przetrzymania wód spływających z terenów utwardzonych kostką betonową oraz ścianka betonowa zatrzymująca powierzchniowy spływ wód opadowych z terenu ogrodu kwiatowo-warzywnego na ścianę budynku mieszkalnego zlokalizowanego na granicy działek spełniają swoje funkcje. Wody opadowe w obrębie działki nr [...] są zatrzymane w obrębie tej nieruchomości.
4. Lokalizacja drenażu rozsączającego wody opadowe z dachów (około 10 m od granicy z działką nr [...]) jest wystarczająca. Analiza map hydrogeologicznych spływu wód gruntowych na tych obszarach wykazała, że główny kierunek spływu w gruncie kształtuje się na osi północny-wschód-południowy-zachód, rozsączanie wód w gruncie nie oddziałuje na obiekty budowlane na terenie działki nr [...].
5. Przeprowadzone przez biegłego obliczenia ilości wód opadowych z deszczów nawalnych w wysokości 273 l/s/ha wykazały, że w obecnej konfiguracji teren działki nr [...] jest wyposażony w urządzenia umożliwiające zagospodarowanie wód opadowych w obrębie działki w okresach występowania opadów nawalnych.
6. Jedynie niewielkie ilości wód opadowych mogą spływać na teren działki nr [...] ponad koroną cokołu ogrodzenia w sąsiedztwie ulicy [...]. W celu zatrzymania powierzchniowego odpływu wód opadowych na tym odcinku wystarczające jest obniżenie poziomu terenu od strony działki nr [...] poprzez wykonanie niewielkiej muldy o przekroju kołowym głębokości ok. 10 cm i szerokości ok. 30 cm.
W rezultacie rozpoznania wniesionego przez D. Z. pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2024 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. decyzję organu I instancji utrzymało w mocy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił w pierwszej kolejności, iż w świetle regulacji art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wymaga bezwzględnie uprzedniego wykazania, iż właściciel gruntu istotnie zmienił stan wód na gruncie, a nadto, że zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Konieczne jest stwierdzenie istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy szkodą na gruncie sąsiednim, a zachowaniem właściciela nieruchomości zmieniającym stosunki wodne na gruncie. Powyższe wymaga ustalenia jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, a jeśli tak, na czym ona polegała, wreszcie, czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty.
Kolegium podniosło dalej, że z dopuszczonej jako dowód w sprawie opinii technicznej wraz z jej uzupełnieniem wynika, że na działce nr [...] zlokalizowany jest budynek mieszkalny z przybudówkami (garaż oraz wiata gospodarcza), szopa gospodarcza, podjazd utwardzony kostką brukową oraz ogród warzywno-kwiatowy. Do budynku prowadzą dojazdy utwardzone kostką betonową, od strony południowej ograniczone obrzeżem betonowym. W odległości ok. 0,5 m wykonano barierę z elementów betonowych, która uniemożliwia powierzchniowy odpływ wód opadowych z terenów utwardzonych na teren ogrodu kwiatowo-warzywnego. Przestrzeń pomiędzy obrzeżem betonowym i ścianką obsadzono krzewami winorośli. Pozostałą cześć działki stanowi ogród kwiatowo-warzywny. Biegły hydrolog wskazał ponadto, że rzędne terenu działki kształtują się na poziomie 28,40 - 26,40 m n.p.m., a teren obniża się w kierunku południowym w kierunku działki nr [...]. Naturalne nachylenie terenu w kierunku południowym nie zostało zmienione.
Z kolei teren działki nr [...] graniczy z działką nr [...] od strony południowej i znajduje się na kierunku naturalnego spływu wód z terenów od strony północnej, jest on obniżony w stosunku do działki nr [...] o ok. 0,4 - 0,5 m. Budynek mieszkalny wraz z przybudówką jest posadowiony na granicy działki, a ich północne ściany stanowią granicę pomiędzy działkami. Długość ściany wynosi ok. 15 mb. Na pozostałym odcinku granicy z działką nr [...] został wybudowany betonowy cokół wraz ogrodzeniem. Rzędne terenu działki kształtują się na poziomie 26,40 - 25,30 m n.p.m. Teren obniża się w kierunku południowym w kierunku działki nr ewid. [...] do poziomu 23,10 m n.p.m. (brzeg rzeki [...]). Wody opadowe z północnych połaci dachowych ww. budynku oraz przybudówki przy ul. [...] są odprowadzone rurą spustową z rynien do zlokalizowanego na nieruchomości systemu odprowadzania wód. Korona cokołu ogrodzenia na granicy z działką nr [...] jest na wysokości terenu sąsiedniej działki.
Organ odwoławczy zaznaczył dalej, że wody opadowe i roztopowe w obrębie nieruchomości przy ul. [...] odprowadzane są rurami spustowymi do plastikowych beczek (z połaci południowej) oraz na teren pasa drogowego ulicy [...] (z połaci północnej), a nadmiar odprowadzany jest do ziemi z wykorzystaniem systemu rozsączającego, złożonego z osadzonych w gruncie dwóch studzienek z tworzywa sztucznego o średnicy 80 cm, posadowionych na podsypce żwirowej, do których są doprowadzone szczelne rury z tworzywa sztucznego. Przy budynku mieszkalnym jest posadowiony garaż. Dach garażu (o powierzchni 16 m2) jednospadowy wyposażony w rynnę oraz rurę spustową. Wody opadowe z dachu garażu są odprowadzane do beczki o pojemności 100 dm3, wyposażonej w zawór spustowy poprzez który nadmiar wód opadowych może być odprowadzany drenażem rozsączającym do ziemi. Biegły hydrolog w opinii stwierdził również, że przy budynku mieszkalnym jest postawiona wiata gospodarcza. Wody opadowe z dachu wiaty (jednospadowego, o powierzchni 8,96 m2) są odprowadzane do beczki o pojemności 100 dm3 wyposażonej w zawór spustowy, przez który nadmiar wód opadowych może być odprowadzany drenażem rozsączającym do ziemi. Do budynku mieszkalnego prowadzą dojazdy utwardzone kostką betonową. Od strony południowej teren utwardzony kostką betonową (o powierzchni 83 m2) jest ograniczony obrzeżem betonowym. Ponadto w odległości ok. 0,5 m wykonano barierę z elementów betonowych, która uniemożliwia powierzchniowy odpływ wód opadowych z terenów utwardzonych na teren ogrodu kwiatowo-warzywnego. Na terenie działki w części południowej jest postawiona szopa gospodarcza. Dach wiaty (o powierzchni 8,82 m2) dwuspadowy wyposażony (dla połaci południowej) w rynnę oraz rurę spustową. Wody opadowe z dachu wiaty są odprowadzane rurociągiem do drenażu rozsączającego. Dla połaci północnej (skierowanej w stronę działki [...]) stwierdzono brak systemu rynnowego (wody opadowe z tej części dachu odprowadzane są bezpośrednio na teren sąsiedni).
Odnosząc się do szkody na gruncie oraz związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody, a szkodą Kolegium zaznaczyło, iż w opinii stwierdzono występowanie zawilgoceń ścian budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] spowodowanych podwyższeniem się poziomu zwierciadła wody gruntowej w okresach zwiększonych opadów deszczu lub okresach spływu wód roztopowych. Z materiału dowodowego wynika również, że w sprawie spełniona została druga z przesłanek koniecznych do zastosowania normy z art. 234 Prawa wodnego, bowiem doszło do zmiany stosunków wodnych na sąsiednich działkach. Powołując się na poglądy judykatury organ odwoławczy wskazał, że zmiana stanu wody na gruncie to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się, bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich (wyrok WSA w Krakowie z 28 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1607/23). Kolegium uznało, że ustalenia biegłego dotyczące zlokalizowania na działce o nr ewid. [...] poszczególnych obiektów tj. garażu, wiaty gospodarczej, szopy gospodarczej świadczą o dokonaniu zmiany stanu wody na gruncie. W ocenie Kolegium z akt sprawy wynika, że wody opadowe z połaci dachowych garażu, wiaty gospodarczej i szopy gospodarczej, które poprzez wykonany drenaż rozsączający wprowadzane są na teren działki o nr ewid. [...] świadczą właśnie o dokonaniu zmiany stanu wody na gruncie. Zdaniem organu odwoławczego przy opadach deszczu (szczególnie ulewnych), woda odprowadzana z dachów ww. obiektów poprzez zamontowane rozwiązania służące do jej odprowadzania ma inne natężenie, niż ta sama ilość wody padająca swobodnie na niezabudowany teren. Stanowisko to potwierdzać ma opinia biegłego, wedle której występowanie zawilgoceń budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] spowodowane jest podwyższeniem się poziomu zwierciadła wody gruntowej w okresach zwiększonych opadów deszczu lub w okresach spływu wód roztopowych.
Wobec powyższego organ II instancji za zasadne uznał nakazanie przez Wójta Gminy [...] właścicielce działki nr [...] – C. L. wykonanie wskazanych w decyzji organu I instancji obowiązków.
Pismem z dnia [...] września 2024 r. D. Z., reprezentowana przez pełnomocnika B. Z., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję organu odwoławczego, podnosząc w niej m.in., iż wskutek wykonania muldy sytuacja uległa pogorszeniu, bowiem teren został obniżony i skierowany w stronę cokołów, co skutkuje przelewaniem się wód przez cokół na teren działki skarżącej, bezpośrednio pod budynek mieszkalny. Skarżąca przedstawiła dalej swoje uwagi do istniejących na działce sąsiedniej urządzeń (brak żwiru wokół beczek, brak systemu rozsączającego i studzienki "retencyjnej"), jak i wybudowanych cokołów. Podkreśliła, że w celu wybudowania wjazdu do garażu, na działce [...] wycięte zostały krawężniki, obniżono teren, co powoduje, że wody opadowe z ulicy [...] i [...] wlewają się na posesję sąsiadów, a dalej przelewają się przez muldę i cokół ogrodzeniowy. Zakwestionowana także została prawidłowość dokonanych w opinii biegłego obliczeń, nie uwzględniających wody napływającej z tych ulic.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Należy podkreślić, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Będąca przedmiotem skargi decyzja nakładająca określone w niej obowiązki na uczestniczkę postępowania C. L. - właścicielkę działki nr [...] została wydana w postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
Z treści art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne wynika, że jego zastosowanie uzależnione jest od:
1) dokonania zmiany stanu wody przez właściciela gruntu (w tej sprawie przez właściciela działki nr [...]),
2) wystąpienia szkody na gruncie sąsiednim (na działce nr [...]),
3) istnienia związku przyczynowo-skutkowego między zmianą stanu wody na działce nr [...], a wystąpieniem szkody na sąsiedniej działce nr [...].
Zastosowanie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne jest więc możliwe dopiero po bezspornym ustaleniu, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2022 r., III OSK 390/22). W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest zatem w pierwszej kolejności ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wody przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim, czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich. Wymaga to precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed badaną zmianą, charakteru i sposobu dokonanej zmiany, jak i jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego wpływu bez uprzedniego, wyraźnego ustalenia, że przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy.
W rozpoznawanej sprawie brak jest jednoznacznych ustaleń organów odnośnie do tego czy właściciel działki nr [...] dokonał w ogóle zmian stanu wody na gruncie, a więc czy została spełniona podstawowa przesłanka wydania decyzji w oparciu o przepis art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, w konsekwencji brak też ustaleń jaki był stan wody przed dokonaniem zmian i jaki po ich dokonaniu, oraz jak zmiany wpłynęły na sąsiednią działkę nr [...], w szczególności czy stan tej działki przed dokonaniem zmian był korzystniejszy. W odniesieniu do kwestii zmiany stanu wody na działce nr [...] istnieją zasadnicze rozbieżności między twierdzeniami zawartymi w piśmie wszczynającym postępowanie, ustaleniami organu I instancji oraz twierdzeniami Kolegium zawartymi w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W piśmie wszczynającym postępowanie właściciel działki nr [...] wskazał, że szkodliwa dla jego gruntu zmiana stanu wody nastąpiła na skutek podwyższenia gruntu sąsiada i wyprofilowania ze spadkiem na jego dom, a także zniszczenia przez sąsiad wykonanej przez skarżącego przegrody, która nie przepuszczała wody. Ustalenia organu I instancji były odmienne, a mianowicie we wnioskach zawartych w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstacyjnej znalazły się stwierdzenia: "Kierunek naturalnego spływu wód pozostał niezmieniony... Stwierdzono brak istotnych zmian w ukształtowaniu istniejącego terenu w obrębie działki nr [...]... Wody opadowe w obrębie działki nr [...] są zatrzymane w obrębie tej nieruchomości". Z kolei z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, iż Kolegium uznało, że ustalenia biegłego dotyczące zlokalizowania na działce o nr ewid. [...] poszczególnych obiektów tj. garażu, wiaty gospodarczej, szopy gospodarczej świadczą o dokonaniu zmiany stanu wody na gruncie. W ocenie Kolegium wody opadowe z połaci dachowych garażu, wiaty gospodarczej i szopy gospodarczej, które poprzez wykonany drenaż rozsączający wprowadzane są na teren działki o nr ewid. [...] świadczą o dokonaniu zmiany stanu wody na gruncie. Należy przy tym podkreślić, że twierdzenie Kolegium, iż budowa garażu, wiaty gospodarczej i szopy gospodarczej spowodowała zmiany stanu wody na gruncie nie znajdują wprost potwierdzenia w opinii biegłego K. O., ponadto w toku postępowania nie poczyniono ustaleń kiedy obiekty te powstały, w szczególności czy zostały pobudowane w okresie poprzedzającym złożenie pisma wszczynającego postępowanie o naruszenie stosunków wodnych, a także nie ustalono jakie konkretnie zmiany zostały spowodowane przez każdy z tych obiektów. Twierdzenia organu II instancji odnośnie do zmian stanu wody na gruncie spowodowanych przez budynki garażu, wiaty gospodarczej i szopy gospodarczej pozostają nie tylko w sprzeczności z twierdzeniami skarżącego i są rozbieżne z ustaleniami organu I instancji, który stwierdził, że wody opadowe w obrębie działki nr [...] są zatrzymane w obrębie tej nieruchomości, ale także na obecnym etapie nie znajdują dostatecznego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności nie wynikają wprost z opinii biegłego K. O.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że orzekanie nakazów na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to konkretne stwierdzenie jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, a jeśli tak, to na czym ta zmiana polegała, wreszcie czy dokonana zmiana szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Dopiero poprawnie ustalona podstawa faktyczna może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji do podjęcia rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 14 maja 2008 r., sygn. II OSK 613/07).
W świetle dotychczasowych uwag należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie zostało wydane rozstrzygnięcie w oparciu o art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne bez ustalenia, w sposób nie budzący wątpliwości, przesłanek zastosowania tego przepisu, a mianowicie czy doszło do zmian stanu wody, a jeśli tak, to na czym polegały te zmiany, wreszcie czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na grunt sąsiedni. W tej sytuacji należało uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie całości okoliczności sprawy i zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Powyższe uchybienia skutkować musiały uchyleniem przez Sąd decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. z powodu mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ w pierwszej kolejności powinien dokonać jednoznacznych ustaleń co do tego, czy w ogóle nastąpiły zmiany stanu wody na działce nr [...], a jeżeli tak to kiedy i na czym polegały, a w dalszej kolejności, czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między zmianami stanu wody na działce nr [...], a wystąpieniem szkody na działce nr [...]. W tym zakresie organ powinien odnieść się przede wszystkim do twierdzeń strony wnioskującej o wszczęcie postępowania. Zgodnie bowiem z art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. W orzecznictwie przyjmuje się, że skoro norma ta została wprowadzona do obowiązującego porządku prawnego dopiero z dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, a konkretnie z dniem 1 stycznia 2018 r., to wykluczona jest możność jej stosowania do stanów faktycznych pochodzących sprzed tej daty i w związku z tym pierwszym możliwym terminem, od którego należy liczyć bieg 5-letniego terminu określonego w art. 234 ust. 5 jest data wejścia tego przepisu w życie, a więc dzień 1 stycznia 2018 r. (por. np. wyroki WSA w Łodzi w sprawach sygn. akt II SA/Łd 519/22, II SA/Łd 696/22, II SA/Łd 853/22, WSA w Poznaniu w sprawie sygn. akt III SA/Po 656/22, WSA w Rzeszowie w sprawie sygn. akt II SA/Rz 11/23, WSA w Krakowie w sprawie sygn. akt II SA/Kr 1484/22, czy WSA w Gliwicach w sprawach sygn. akt II SA/Gl 187/22, II SA/Gl 279/21). Ponieważ jednak obowiązujący obecnie przepis art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne uzależnia wszczęcie postępowania o naruszenie stosunków wodnych od świadomości właściciela działki sąsiedniej o występowaniu szkód na skutek tego naruszenia, a organ administracji wiedzy o tej świadomości mieć nie może, to tym samym przyjąć należy, że ciężar wykazania (uprawdopodobnienia) tej okoliczności ustawodawca przerzucił na stronę wnioskującą o wszczęcie postępowania. Organ w takim postępowaniu nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej kwotę stanowiącą równowartość wpisu od skargi.