II SA/Go 53/23

II SA/Go 53/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-03-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 24 § 1 pkt 5, art. 27 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2023 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego D.S. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] Burmistrz Miasta – działając na podstawie m.in. art. 17 ust. 1b i art. 19 ustawy o świadczeniach rodzinnych - odmówił przyznania D.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką W.S.
Na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wyjaśniając że przy wykładni przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można obecnie pominąć skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, a ponadto wskazując, że organ I instancji nie pozyskał wszystkich informacji stanowiących podstawę decyzji, np. dokumentów potwierdzających uzyskiwane świadczenia (decyzji o przyznaniu zasiłku stałego, czy innych świadczeń).
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] – działając na podstawie m.in. art. 17 ust. 1b i art. 19 ustawy o świadczeniach rodzinnych - odmówił przyznania D.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką W.S.
Na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ponownie wyjaśniając, że przy wykładni przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można obecnie pominąć skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, a ponadto wskazując na naruszenie przez organ I instancji art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie mającym wpływ na wynik sprawy w zw. z art. 37 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...] – działając na podstawie m.in. art. 17 ust. 1b i art. 19 ustawy o świadczeniach rodzinnych - odmówił przyznania D.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką W.S.
Na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] października 2021 r., znak: [...] i orzekło o:
1. przyznaniu D.S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką W.S. od dnia [...] marca 2021 r. na czas określony do dnia [...] listopada 2021 r. w wysokości 1971 zł, pomniejszonej o kwotę zasiłku stałego otrzymanego przez D.S. w okresie od [...] marca 2021 r. do dnia [...] listopada 2021 r.,
2. przyznaniu D.S. składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z zastrzeżeniem, iż nie opłaca się składki jeżeli strona podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innych tytułów,
3. przyznaniu D.S. składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku, gdy jest to konieczne do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem art. 87 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.).
W wyniku skargi D.S. wniesionej na powyższą decyzję do sądu administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] - działając na podstawie m.in. art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi:
1. uchyliło w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] uchylającą w całości decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] października 2021 r., znak [...],
2. uchyliło decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] października 2021 r., znak [...],
I w tym zakresie orzekło o:
1. przyznaniu D.S. świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony od dnia [...] marca 2021 r. w wysokości 1970 zł, w latach następnych w wysokości która zostanie określona przez ustawodawcę, z tytłu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką W.S.,
2. przyznaniu D.S. składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z zastrzeżeniem, iż nie opłaca się składki jeżeli strona podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innych tytułów,
3. przyznaniu D.S. składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku, gdy jest to konieczne do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem art. 87 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.).
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2022 r., nr [...] - po zapoznaniu się z pismem przekazanym przez Burmistrza Miasta w sprawie nowych okoliczności dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego D.S. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej k.p.a.) z uwzględnieniem art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.), po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego D.S. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką W.S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności:
1. uchyliło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w sprawie przyznania D.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] marca 2021 r. na czas nieokreślony z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką W.S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
2. uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta z [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania D.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką W.S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
i w tym zakresie orzekło o:
1. przyznaniu D.S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką W.S. od dnia [...] marca 2021 r. na czas określony do dnia [...] grudnia 2021 r. w wysokości 1971 zł,
2. przyznaniu D.S. składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z zastrzeżeniem, iż nie opłaca się składki jeżeli strona podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innych tytułów,
3. przyznaniu D.S. składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku, gdy jest to konieczne do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem art. 87 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] przyznał stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] marca 2021 r. na czas nieokreślony. Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. Burmistrz Miasta poinformował Kolegium, iż D.S. ma przyznaną rentę socjalną od dnia [...] stycznia 2022 r., co ma wpływ na jego uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczność ta nie była znana Kolegium w dacie wydania decyzji z marca 2022 r. W związku z tym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło postępowanie administracyjne w sprawie (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).
Dalej Kolegium powołało treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. i wskazało, że w niniejszej sprawie strona wniosła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Strona jest opiekunem dorosłej osoby niepełnosprawnej. Wobec tego Kolegium uznało za konieczne wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (bowiem organ I instancji uznał, że strona nie spełnia warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., według którego warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia). W punkcie drugim sentencji powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skutkiem tego jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wyrok obowiązuje od dnia jego ogłoszenia, czyli od 23 października 2014 r. W świetle powyższego Kolegium uznało, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok zmienił sytuację prawną strony. Organ rozpoznający wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma obowiązek zbadać czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Dalej Kolegium podało, że w rozpatrywanej sprawie strona ma ustalone prawo do renty socjalnej, do której uprawnień nie zawiesi i w związku z tym żąda wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a otrzymywaną rentą socjalną (zob. oświadczenie z dnia [...] września 2022 r.). W związku z tym Kolegium wyjaśniło, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną. Norma taka została wprowadzona w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Regulacją prawną dotyczącą zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, czy renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W świetle wykładni tego przepisu istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rencisty musi być interpretowana jako związana nie z samym prawem do renty, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty tego świadczenia. Warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń. Strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 31 marca 2021 r. Wobec powyższego Kolegium uznało, że w sprawie zaistniała przesłanka do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego do dnia uzyskania przez nią prawa do renty socjalnej, tj. do dnia [...] stycznia 2022 r. Ponadto Kolegium przyznało stronie składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości określonej przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, z zastrzeżeniem, iż nie opłaca się składki jeżeli strona podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innych tytułów (art. 66 ust. 1 pkt 28a, art. 75 ust. 11 tej ustawy) oraz przyznało składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 6 ust. 2a-2c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych z zastrzeżeniem art. 87 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).
Następnie Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W przedmiotowej sprawie w dacie wydawania decyzji nr [...] o przyznaniu D.S. świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium nie posiadało informacji, że posiada on prawo do renty socjalnej od dnia [...] stycznia 2022 r. – jest to nowa okoliczność, istniejąca w dacie wydawania ww. decyzji, która wyszła na jaw dopiero w dniu 15 czerwca 2022 r. Wobec tego Kolegium uznało, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, dlatego uzasadnione jest jej uchylenie (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. D.S., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przez błędne uznanie, że pobieranie przez skarżącego renty socjalnej wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez niego opieką nad niepełnosprawną matką. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył pełnomocnik skarżącego, a organ nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2022 r. nr [...] uchylająca decyzję SKO z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] w sprawie przyznania D.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] marca 2021 r. na czas nieokreślony, jednocześnie uchylająca w całości decyzję Burmistrza Miasta z [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania D.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i w tym zakresie przyznająca stronie świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] marca 2021 r. na czas określony do dnia [...] grudnia 2021 r. wraz ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne, emerytalne i rentowe w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzja ta została zaskarżona do tutejszego Sądu zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., pozwalającym na wniesienie skargi na decyzję, od której przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, bez uprzedniego zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Na wstępie rozważań należy przede wszystkim podkreślić, że zaskarżona decyzja SKO wydana została w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w trybie wznowienia postępowania. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej. Zgodnie z § 1 tego przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub ustawach szczególnych.
W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało przez organ wznowione w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jak istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ wskazał w tym zakresie, że w dniu wydania decyzji z [...] marca 2021 r. nie miał informacji o przysługującym skarżącemu prawie do renty socjalnej od dnia [...] stycznia 2022 r., co stanowi nową okoliczność, istniejącą w dacie wydania w/w decyzji, a która wyszła na jaw dopiero w dniu 15 czerwca 2022 r., co zdaniem SKO uzasadniało uchylenie decyzji z [...] marca 2021 r. i ponowne merytoryczne orzeczenie w sprawie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji SKO uznał za uzasadnione jej uchylenie jednak z innych względów niż podniesione w skardze, a z powodów które Sąd dostrzegł z urzędu. Na powyższe zezwala cytowany art. 134 p.p.s.a.
Sąd zwrócił mianowicie uwagę, iż w przedmiotowej sprawie decyzja SKO z dnia [...] marca 2022 r. wydana w trybie zwykłym, jak i objęta skargą decyzja SKO z dnia [...] października 2022 r. wydana w trybie wznowieniowym, wydane zostały w tym samym składzie, przez tych samych członków Kolegium tj. J.P., M.B., S.W. (również te same osoby podpisały wcześniej wydaną przez SKO decyzję z [...] grudnia 2021 r., która w ramach autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. została uchylona decyzją SKO z [...] marca 2022 r.).
Zdaniem Sądu w analizowanej sprawie doszło w ten sposób do naruszenia
art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. Zgodnie z pierwszym z ww. przepisów, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przy czym członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 (art. 27 § 1 zd. 1 k.p.a.).
Podkreślenia wymaga, że do dnia 11 kwietnia 2011 r., omawiany przepis wprost stanowił, że wyłączenie dotyczy tego pracownika, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Od dnia 11 kwietnia 2011 r., ustawodawca pominął w tym przepisie sformułowanie: "w niższej instancji". Dokonana zmiana art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. stanowiła konsekwencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, w którym wskazano na niezgodność art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 K.p.a. - w zakresie, w jakim nie wyłącza członka SKO z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji RP – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1286/14. Jak podkreśla w przywołanym wyroku NSA, a ocenę tę skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, rozumienia określenia: "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" nie należy ograniczać tylko do dwóch sytuacji, tj. kiedy pracownik organu brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji oraz kiedy brał udział w wydaniu decyzji, która jest objęta wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wręcz przeciwnie, wykreślenie przez ustawodawcę sformułowania: "w niższej instancji", daje o wiele szersze możliwości rozumienia sytuacji, w których pracownik organu podlega wyłączeniu, tak aby zapewnić jak najpełniejszą realizację zasady prawdy obiektywnej przez stworzenie warunków do rozpoznania i rozstrzygania sprawy przez pracownika organu administracji lub sam organ.
W konsekwencji powyższego, posiłkując się dodatkowo wykładnią celowościową i systemową, należy przyjąć, w ślad za ww. wyrokiem, że określone w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., pojęcie brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji, odnosi się również do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji realizowane jest w trybach nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznej decyzji. Ustawodawca nie ogranicza się tu bowiem wyłącznie do środka zaskarżenia w postaci odwołania, ale używa sformułowania o charakterze ogólnym. Chodzi tu zatem o środki zaskarżenia zwyczajne jak również nadzwyczajne. Oznacza to, że pracownik, który brał udział w wydaniu decyzji ostatecznej nie może brać udziału w wydaniu decyzji w postępowaniu związanym z jej weryfikacją.
Orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza, iż istnieją podstawy wyłączenia pracownika (członka organu kolegialnego) od orzekania w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania, jeżeli pracownik ten (członek organu kolegialnego) orzekał w trybie "zwykłym" w tej sprawie. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wyłącza zatem od orzekania w sprawie polegającej na kontroli decyzji administracyjnej (w trybie odwoławczym, wznowieniowym i nieważnościowym) osoby, która w przeszłości tę decyzję, będącą obecnie przedmiotem kontroli, wydała (por. wyroki: NSA z 18 lipca 2013 r., II OSK 680/12, NSA z 18 grudnia 2013 r., I OSK 1371/12, NSA z 26 stycznia 2016 r., II OSK 1286/14, WSA w Łodzi z 29 czerwca 2022 r., III SA/Łd 188/22, WSA w Rzeszowie z 18.02.2009 r., II SA/Rz 405/08, WSA w Warszawie z 4.11.2011 r., IV SA/Wa 1489/11, wyrok WSA w Poznaniu z 22.03.2012 r., IV SA/Po 1222/11, WSA w Poznaniu z 5.03.2014 r., IV SA/Po 1084/13, WSA w Krakowie z 7.10.2014 r., I SA/Kr 230/14, orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń CBOISA).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 135/15, iż dla dokonania prawidłowej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., należy mieć na uwadze cel wprowadzenia tej przesłanki wyłączenia pracownika organu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 22 lipca 2007 r., sygn. II GSP 2/06, "istotą tego unormowania, podobnie zresztą jak odpowiadających mu przesłanek wyłączenia sędziego w procedurze cywilnej (art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.) i karnej (art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k.), jest wyeliminowanie wszelkich zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu określonej sprawy, na co w swoim orzecznictwie zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny (np. wyroki z dnia 20 lipca 2004 r. SK 19/02 – OTK ZU Nr 7/A/2004, poz. 67 i z dnia 13 grudnia 2005 r. SK 53/04 – OTK-A 2005/11/137). Orzekając o zgodności art. 24 w związku z art. 141 § 1 K.p.a. z art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji, w wyroku z dnia 7 marca 2005 r. P 8/03 (OTK-A-2005/3/20) Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że instytucja wyłączenia pracownika ma charakter procesowy, gwarantuje stronie obiektywne rozstrzygnięcie sprawy przez jej poddanie instancyjnej kontroli w postępowaniu administracyjnym, a następnie – kontroli sądowej. Z wyjątkiem podejmowania czynności niecierpiących zwłoki z uwagi na interes społeczny lub ważny interes strony (art. 25 § 4 K.p.a.) podlegający wyłączeniu pracownik nie może dokonywać innych czynności niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji ani w nich uczestniczyć, a tym bardziej wydawać decyzji w imieniu organu administracji publicznej lub za ten organ."
Powyższą interpretację potwierdza także piśmiennictwo w tym Komentarz B.Adamiak z 2022 r. do art. 24 k.p.a. (Legalis), gdzie zwrócono uwagę, że przedmiot trybu nadzwyczajnego jest bezpośrednio powiązany z przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w trybie zwykłym i w tym aspekcie należy rozważyć tożsamość sprawy rozpoznawanej i rozstrzyganej w trybie zwykłym i nadzwyczajnym. Komentator wprost stwierdził, iż w sytuacji gdy zostaje wszczęte postępowanie w trybie nadzwyczajnym to pracownik, który brał udział w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy w trybie zwykłym podlega wyłączeniu. Przy czym nie ma znaczenia czy jest to tryb wznowienia postępowania, które otwiera drogę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją ostateczną, czy tryb stwierdzenia nieważności. Zdaniem komentatora nie będzie wyłączona stronniczość, zapewniona bezstronność, w razie gdy pracownik będzie weryfikował wydaną przez siebie decyzję, zaskarżoną w danym trybie.
Mając na uwadze powyższe, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia stronie obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy, należy w ocenie Sądu, przyjąć, że określenie "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" zawarte w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. dotyczy również pracownika organu kolegialnego orzekającego w postępowaniu w trybach nadzwyczajnych, takich jak wznowienie postępowania, który wcześniej brał udział w wydaniu decyzji będącej przedmiotem kontroli w trybie nadzwyczajnym.
Skoro zatem na gruncie przedmiotowej sprawy te same osoby wydały decyzję w postępowaniu zwykłym (decyzja z dnia [...] marca 2021 r.) oraz następnie w postępowaniu objętym wznowieniem postępowania (decyzja z dnia [...] października 2022 r.) to trzeba stwierdzić, że wobec naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art.27 § 1 k.p.a. wystąpiła przesłanka wznowieniowa przewidziana w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie dostrzeżono powyższego uchybienia, czym naruszono także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Te uchybienie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie zostały zapewnione standardy bezstronnego rozpoznania sprawy.
Analiza akt administracyjnych sprawy i treści zaskarżonej decyzji wykazała jeszcze jedno uchybienie jakiego dopuścił się skarżony organ, a polegające na pominięciu przy uchyleniu decyzji SKO z dnia [...] marca 2022 r. i decyzji organu I instancji z [...] października 2021 r., że decyzja SKO z [...] marca 2021 r. była decyzją tzw. autokontrolą. Taka decyzja wydawana jest na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. zgodnie z którym Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
W okolicznościach niniejszej sprawy po wniesieniu przez D.S. skargi do tutejszego Sądu na decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] uchylającą w całości decyzję Burmistrza z dnia [...] października 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego D.S. i przyznającą skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne na czas określony od [...] marca 2021 r. do dnia [...] listopada 2021 r., SKO decyzją autokontrolną z dnia [...] marca 2021 r. uchyliło decyzję własną z dnia [...] grudnia 2021 r. oraz decyzje Burmistrza Miasta z [...] października 2021 r. i przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne do [...] marca 2021 r. na czas nieokreślony.
Następnie więc kiedy SKO w ramach postępowania wznowieniowego uchyliło decyzję z dnia [...] marca 2022 r., która wbrew sentencji zaskarżonej decyzji nie dotyczyła tylko przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, ale też uchylenia poprzedniej decyzji SKO z [...] grudnia 2021 r. i decyzji organu I instancji z [...] października 2021 r., spowodowało to, że niejako ,,odżyła" decyzja SKO z dnia [...] grudnia 2021 r., a co do tej SKO w zaskarżonej decyzji w żaden sposób się nie odniosło i nie orzekło co niej. Zwrócić należy przy tym uwagę, iż w takiej sytuacji zarówno decyzja SKO z [...] października 2022 r., jak i uprzednia decyzja SKO z [...] grudnia 2021r. stanowią o uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] października 2021 r. Powyższe zaś uznać należy za nieprawidłowe i wymagające ponownego rozważenia i rozstrzygnięcia przez organ.
Opisane powyżej wady zaskarżonej decyzji mające charakter uchybień formalnych spowodowały, iż Sąd nie miał podstaw do poddania zaskarżonej decyzji ocenie merytorycznej i nie mógł odnieść się do zarzutów skargi dotyczących rozstrzygnięcia organu. Taka ocena dopuszczalna jest bowiem wyłącznie w przypadku, gdy decyzja jest wolna od wad formalnych, które skutkowałyby koniecznością jej usunięcia z obrotu prawnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ, uwzględniając zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną i wskazania Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, ponownie rozpozna sprawę w składzie zapewniającym bezstronność, a w przypadku ewentualnego stwierdzenia, że zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji objętej postępowaniem nadzwyczajnym organ uwzględni, że poprzedzona była ona wydaniem decyzji SKO z dnia [...] grudnia 2021 r.
Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie 480 zł, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
-----------------------
#
2