II SA/Go 516/24

II SA/Go 516/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Rogalski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 162 § 1-4, art. 163 § 2, art. 223, art. 212, art. 228 § 1 i 2, art. 208 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 535
§ 2 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu  przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2023 poz 1964
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej S. K. kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. .
Uzasadnienie
Decyzją z [...] r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (organ I instancji lub N[...]UCS), powołując się na art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia
1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej o.p.), art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a, art. 26 ust. 1-3 i 5 ustawy z dnia 9 marca
2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 104; dalej jako ustawa SENT) oraz § 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r.
w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 898 ze zm.), nałożył na S. K. (dalej jako strona lub skarżąca) karę pieniężną w kwocie [...] zł za niewywiązanie się z obowiązku przesyłania aktualnych danych geolokalizacyjnych w trakcie całej trasy przewozu towaru środkiem transportu, objętego zgłoszeniem [...].
Pismem z [...] r., które w dniu [...] r. wpłynęło do N[...]UCS, strona zwróciła się z wnioskiem o anulowanie sankcji finansowej, w którym powołując się na art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT, nałożonej w protokole z kontroli z dnia [...] r.
W dniu [...] r. (pocztą elektroniczną – email) organ podatkowy zwrócił się do skarżącej z zapytaniem, czy otrzymała decyzję z [...] r. Pismo to pozostało bez odpowiedzi.
Pismem z dnia [...] r. nr [...] - doręczonym w dniu [...] r. - organ I instancji poinformował stronę, że w dniu [...] r. wydał decyzję nakładającą na nią karę pieniężną za niewywiązanie się z obowiązku przesyłania aktualnych danych geolokalizacyjnych w trakcie całej trasy przewozu towaru środkiem transportu, objętego zgłoszeniem [...]. Jednocześnie N[...]UCS wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku z [...] r. przez sprecyzowanie, w jakim trybie
i o co wnioskuje w tym piśmie z [...] r.- w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania.
Pismem z [...] r. zgłosił się do udziału w sprawie profesjonalny pełnomocnik strony, który wniósł, o doręczenie na adres kancelarii decyzji z [...] r. nr [...] i wskazanie czy uznano ją za doręczono i z jaką datą.
Pismem z [...] r. nr [...] organ podatkowy przesłał pełnomocnikowi skarżącej skan powyższej decyzji, zarazem informując, że po otrzymaniu odpowiedzi z Poczty Polskiej, w związku ze złożoną reklamacją dotycząca ustalenia daty odbioru decyzji, taką informację przekaże. Przy czym związku z niemożnością doręczenia przedmiotowej decyzji za pośrednictwem platformy ePUAP, skan przedmiotowej decyzji organ przesłał za pośrednictwem poczty elektronicznej, której odbiór został potwierdzony przez wyżej wymienionego pełnomocnika w dniu [...] r.
W dniu [...] r. wpłynęło pismo z [...] r. nr [...] z Wydziału Reklamacji Zagranicznych Poczty Polskiej w [...], stanowiące odpowiedź na reklamację, z którego wynika, że decyzja opisana na wstępie została doręczona stronie w dniu [...] r., przy czym zaznaczono, że z uwagi na konflikt zbrojny na terenie [...], zagraniczny operator nie ma możliwości nadesłania potwierdzenia odbioru przesyłki.
Pismem z [...] r. nr [...] organ podatkowy poinformował pełnomocnika skarżącej o dacie doręczenia decyzji z [...] r.
Pismem z [...] r., pełnomocnik skarżącej, w związku z powyższym pismem organu podatkowego zwrócił się z prośbą o informację, w jaki sposób została odebrana przesyłka adresowana do strony, wskazując, że prośba ta wynika z faktu, że strona jest przekonana, że nie otrzymała ani decyzji, ani informacji
o możliwości jej odbioru. W związku z tym stronie zależy na wyjaśnieniu wszystkich okoliczności związanych z doręczeniem wysłanej do niej decyzji.
Ponadto pismem z tej samej daty pełnomocnik, nadanym w tym samym dniu, złożył odwołanie od decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, wnosząc jednocześnie o doręczenie decyzji pełnomocnikowi strony na zasadach przewidzianych w przepisach o.p.
W uzasadnieniu tego pisma strona m.in. podniosła, że nie miała wiedzy, że przesłana została jej została decyzja administracyjna. W jej ocenie operator nie podjął próby doręczenia decyzji ani też nie zawiadomił o możliwości jej odbioru. Podkreśliła ponadto, że otrzymywała inne pisma wysyłane w toku postępowania, wobec czego mogła być przekonana, że również najważniejsze pismo, czyli zawierające rozstrzygnięcie sprawy, zostanie prawidłowo jej doręczone. Tak się jednak – zdaniem strony – nie stało . Jednakże z ostrożności procesowej, gdyby organ uznał decyzję za doręczoną w terminie wcześniejszym, pomimo niepoinformowania strony przez operatora pocztowego o możliwości odbioru tej decyzji, strona wniosła o przywrócenie terminu na złożenie odwołania. Wskazała , że mieszka w [...] i nie otrzymała powyższej decyzji. Co więcej strona nie otrzymała w placówce pocztowej jakiejkolwiek informacji o czekającej na nią przesyłce. Stronie nie zostało wręczone zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki zawierającej decyzję (tzw. awizo) i nie miała wiedzy o tym, że taka decyzja w ogóle została do niej wysłana. Być może przesyłka ta została zagubiona przez operatora pocztowego, co jest tym bardziej prawdopodobne jeśli uwzględni się nadzwyczajną sytuację panującą na ogarniętej wojną [...]. Skarżąca zauważyła ponadto, że informacje uzyskane z organu I instancji potwierdzają nieprawidłowości, do których doszło przy próbie doręczenia decyzji. Z pisma z [...] r., które bez przeszkód dotarło do strony dnia [...] r. wynika, że organ złożył u operatora pocztowego reklamację w związku z powyższą przesyłką. Wobec tego strona stoi na stanowisku, że powyższej decyzji organu I instancji w ogóle nie można uznać za skutecznie doręczoną – a tym samym termin na złożenie od niej odwołania nie zaczął biec.
Pismem z [...] r. nr [...] organ I instancji poinformował stronę, że złożona przez niego reklamacja została uznana za nieuzasadnioną w związku z doręczeniem przesyłki z dniem [...] r., dołączając wydruk z systemu śledzenia przesyłek z którego wynika, że doręczenie nastąpiło osobiście.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (DIAS), powołując się na art. 161 § 1 i 2, art. 163 § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 pkt 1 o.p., odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od opisanej na wstępie decyzji organu I instancji z [...] r.
W pierwszej części uzasadnienia DIAS podał, iż decyzja organu I instancji została doręczona stronie skarżącej w dniu [...] r. (piątek), a następnie przytoczył treść z art. 223 § 1 i 2 o.p. i wskazał, że ostatnim dniem, w którym strona mogła wnieść odwołanie, za pośrednictwem operatora pocztowego, był dzień
[...] r. (piątek). Pełnomocnik skarżącej, ustanowiony [...] r., nadał natomiast odwołanie od przedmiotowej decyzji w Urzędzie Pocztowym w [...][...] r. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż wyżej wymieniona czynność strona wykonała z uchybieniem terminu.
DIAS podał, iż istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi ziszczenie się określonych przepisami prawa przesłanek uzasadniających przywrócenie stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z [...] r.
W związku z tym przytoczył treść art. 162 o.p., który ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: złożenie wniosku
o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin oraz uprawdopodobnienie braku winy
w uchybieniu terminu.
DIAS stwierdził, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony z przekroczeniem zawitego 7 - dniowego terminu do jego złożenia. Bezsporne w sprawie jest to, że pismo organu I instancji datowane na dzień [...] r. nr [...], w którym organ poinformował stronę o wydaniu zaskarżonej decyzji oraz czego ona dotyczyła. Pismo to doręczono skarżącej w dniu [...] r., o czym niepodważalnie stanowi zwrotne potwierdzenie odbioru. A zatem w tym dniu dowiedziała się strona o istnieniu powyższej decyzji, toteż ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Otworzyło to możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, jednakże dopiero w dniu
[...] r. pełnomocnik strony wniósł o doręczenie na adres kancelarii decyzji organu I instancji.
Mając na uwadze powyższe DIAS stwierdził, iż przedmiotowy wniosek
o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony z przekroczeniem zawitego 7 - dniowego terminu do jego złożenia. Stwierdzenie zawarte we wniosku, że w ocenie skarżącej termin ten zaczął biec w momencie otrzymania przez pełnomocnika strony skanu wspomnianej decyzji jest nieuzasadnione. DIAS podkreślił, że w momencie kiedy strona dowiedziała się o istnieniu decyzji nie działała przez pełnomocnika, tym samym wszelkie terminy procesowe liczone są od odbioru korespondencji przez skarżącą. W takiej sytuacji nie może być uznany 7-dniowy termin do dopełnienia czynności, kiedy to pełnomocnik otrzymał skan przedmiotowej decyzji, tj. [...] r. Powyższe fakty świadczą o tym, że
7-dniowy termin, o którym stanowi art. 162 § 2 o.p. został stanowczo przekroczony (44 dni) i powoduje, że nie spełniona została przesłanka wyrażona w artykule 162 § 2 o.p. wniesienia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.
W ocenie DIAS z dokonanych ustaleń i zgromadzonych przez organ podatkowy I instancji dokumentów wynika, że przedmiotowa decyzja bez wszelkich wątpliwości doręczona została osobiście skarżącej w dniu [...] r. O tym stanowi informacja zawarta w piśmie Poczty Polskiej S.A. w [...] z [...] r., jak również historia doręczenia przesyłki o numerze [...] na stronie Poczty Polskiej – "Śledzenie przesyłek".
Stąd podniesione we wniosku argumenty, że strona, mieszkająca w [...], nie otrzymała powyższej decyzji wskazują, że niezachowanie terminu wynikało z niedochowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Nie wykazała bowiem strona, że podjęła wszelkie możliwe w danych okolicznościach kroki, celem zachowania terminu zwłaszcza, że strona była świadoma toczącego się postępowania podatkowego w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za niewywiązanie się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu, aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...]. Zwłaszcza w kontekście powzięcia świadomości o fakcie istnienia decyzji z [...] r. w dniu [...] r. (informacja zawarta w piśmie datowanym na dzień [...] r.). Już w tym momencie strona winna była powziąć kroki mające na celu zapoznanie się z treścią wydanej decyzji, a w konsekwencji dochowanie terminu do wniesienia od niej odwołania. Skarżąca, będąc stroną toczącego się postępowania, powinna liczyć się z otrzymywaniem korespondencji urzędowej, jak również koniecznością dokonywania czynności procesowych w tym postępowaniu, dla których przepisy przewidują określone wymogi prawne, dotyczące m.in. terminów ich dokonywania. Dbając należycie o własne interesy strona winna była podjąć stosowne działania, które umożliwiłyby jej dokonanie czynności procesowych w terminie.
Zdaniem DIAS powołane przez stronę okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Powyższe zachowanie niewątpliwie świadczy o jej zaniedbaniu w tym zakresie.
Strona - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - wniosła skargę na powyższe postanowienie DIAS do WSA w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 228 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 148 i art. 223 § 2 pkt 1 o.p. przez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy decyzja organu I instancji w ogóle nie została stronie doręczona, w związku
z czym nie weszła ona jeszcze do obrotu prawnego, a termin na wniesienie odwołania jeszcze nie zaczął biec,
2. art. 162 § 1 i 2 o.p. przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania pomimo uprawdopodobnienia przez stronę, że uchybienie - o ile
w ogóle do niego doszło - nastąpiło bez jej winy.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżącą wniosła o uchylenie
w całości zaskarżonego postanowienia DIAS oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, a także kosztów zastępstwa procesowego
w wysokości według norm przepisanych oraz kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż w jej ocenie decyzja organu
I instancji w ogóle nie została jej doręczona, wobec czego nie zaczął biec termin na złożenie odwołania, a sama decyzja nie weszła jeszcze do obrotu prawnego. Wobec tego niezasadnie organ II instancji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca podkreśliła, że to organy prowadzą postępowanie i to na nich spoczywa ciężar udowodnienia, że decyzja administracyjna została doręczona stronie postępowania, a tym samym weszła do obrotu prawnego. W sytuacji, w której nie sposób tego dowieść, a sama strona wskazuje że nie otrzymała przesyłki z decyzją - konieczne jest ponowne doręczenie jej tej decyzji, tak aby mogła się z nią zapoznać oraz, w razie stwierdzenia takiej potrzeby, wnieść od niej odwołanie. Odnosząc się do wskazanego w art. 162 § 2 o.p. terminu 7 dni na złożenie podania
o przywrócenie terminu strona wskazała, że w jej ocenie termin ten zaczął biec
w momencie otrzymania przez pełnomocnika strony skanu wyżej wymienionej decyzji. Wcześniej strona nie miała bowiem wiedzy o treści rozstrzygnięcia i nie można było od niej oczekiwać, aby składała wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem "na ślepo". Dopiero w dniu [...] r. pełnomocnik uzyskał wiedzę o wydanym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciu, co otworzyło 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu na złożenie odwołania (o ile w ogóle uznać, że decyzja ta została skutecznie doręczona w terminie wcześniejszym), który to termin został dotrzymany.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowadministracyjnej, przeprowadzonej pod względem legalności w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie
art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.), było w niniejszej sprawie opisane powyżej postanowienie DIAS z [...] r. odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od opisanej na wstępie decyzji N[...]UCUS z [...] r.
Podstawę prawną powyższego postanowienia stanowiły następujące przepisy o.p. Stosownie do art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu
7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 o.p.). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (art. 162 § 3 o.p.). Przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych (art. 162 § 4 o.p.). W sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 163 § 2 o.p.). W myśl natomiast art. 223 o.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję (§ 1), w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (§ 2 pkt 1). Organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 o.p.). Postanowienia w sprawach wymienionych w § 1 są ostateczne (art. 228 § 2 o.p.).
W orzecznictwie i piśmiennictwie dominuje pogląd, że wymogi logiki
i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku
o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 o.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co
w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i 2 o.p. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie, złożony mimo braku uchybienia terminowi, jest niedopuszczalny. Z tej perspektywy pierwszeństwo powinno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Tego rodzaju postanowienie otwiera bowiem drogę do rozpatrzenia wniosku
o przywrócenie terminu jako w ogóle mogącego osiągnąć cel, dla którego ten rodzaj wniosku został przewidziany. Umożliwia zajęcie się badaniem jego zasadności,
w szczególności oceną przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ocena taka jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony. Wówczas nie ma już racji bytu badanie okoliczności przekroczenia terminu jako "załatwionej" postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Takie postanowienie nie stoi też w żaden sposób na przeszkodzie załatwieniu wniosku o przywrócenie terminu, także w sposób pozytywny. Przy czym zasadnie przyjmuje się, że rozstrzygnięcie kwestii przywrócenia uchybionego terminu oraz stwierdzenie jego uchybienia w jednym postanowieniu należy uznać za dopuszczalne. W niczym nie narusza to interesów i praw strony, a to z uwagi na ostateczny charakter obu rozstrzygnięć i możliwość ich zaskarżenia do sądu administracyjnego (por. Etel Leonard (red.), O.p. Tom II. Procedury podatkowe.
Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, t. 2 do art. 162, wyrok NSA z 6 lipca 2022 r., I FSK 1259/19, wyrok NSA z 9 sierpnia 2023 r., III FSK 1095/22, wyrok NSA
z 27 lipca 2023 r., III FSK 500/23, wyrok WSA w Gdańsku z 15.02.2017 r., I SA/Gd 1402/16).
Z uwagi na ważkie konsekwencje, jakie wiążą się z doręczeniem decyzji organu podatkowego stronie (art. 212 o.p.), fakt ten musi być ustalony w sposób bezsporny. Podstawową cechą decyzji administracyjnej jest bowiem uzewnętrznienie woli organu administracji publicznej przez zakomunikowanie tej woli jednostce
w stosownym trybie prawnym; tym trybem jest doręczenie decyzji (por. uchwałę NSA z 15 października 2008 r., II GPS 4/08, ONSAiWSA 2009/1/1). Ustalenie odnośnie do prawidłowości doręczenia decyzji organu pierwszej instancji ma ponadto zasadnicze znaczenie dla oceny dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem przywrócić można tylko termin, który rozpoczął swój bieg, a to ma miejsce – w przypadku terminu do wniesienia odwołania – od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 o.p.)
W kontekście powyższych rozważań pierwszoplanowe znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia prawidłowości doręczenia skarżącej decyzji z [...] r.
w dniu [...] r. Okoliczność ta bowiem stanowiła przesłankę uznania, iż skarżąca składając odwołanie w dniu [...] r. uchybiła 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, wnikającemu z art. 223 § 2 pkt 1 o.p
W ocenie Sądu organy w kontrolowanej sprawie nie dysponowały prawidłowym dowodem doręczenia osobiście skarżącej decyzji z dnia [...] r. w dniu [...] r. Powyższą datę doręczenia i sposób doręczenia organy ustaliły wobec braku dowodu doręczenia (oryginału albo duplikatu) na podstawie opisanych na wstępie: informacji Poczty Polskiej [...] r. (uzyskanej w następstwie reklamacji) oraz wydruku ze śledzenia przesyłek. W niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia z doręczeniem zagranicznym przy wykorzystaniu przesyłki za dowodem doręczenia. W związku z tym zastosowanie miały w sprawie przepisy umowy międzynarodowej zawartej w Bernie w dniu 28 stycznia 2005 r. Regulamin poczty listowej (Dz.U. z 2007 r., nr 108, poz. 744 ; dalej r.p.l.), która stosownie do art. 78 ust.1 Konstytucji stanowi źródło powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie art. RL 137 ust. 1 r.p.l. w obrocie między administracjami, które świadczą usługę potwierdzeń odbioru dla swych klientów, nadawca przesyłki poleconej, przesyłki z poświadczonym doręczeniem lub przesyłki z zadeklarowaną wartością może zażądać potwierdzenia odbioru w chwili nadania, uiszczając opłatę, której kwota wskaźnikowa wynosi 0,98 SDR (DTS). Potwierdzenie odbioru zwraca się nadawcy najszybszą drogą (lotniczą lub lądowo-morską). Na przesyłkach, dla których nadawca zażąda potwierdzenia odbioru, należy umieścić na stronie adresowej wyraźne litery "A.R". Na zewnętrznej stronie przesyłki nadawca powinien podać swoje nazwisko (nazwę) i adres napisane literami alfabetu łacińskiego. Ta ostatnia informacja, jeśli znajduje się na stronie adresowej, powinna być umieszczona w lewym górnym rogu. Miejsce to powinno być w miarę możliwości przeznaczone także na umieszczenie liter "A.R.", które można, w danym przypadku, usytuować poniżej nazwiska (nazwy) i adresu nadawcy (art. RL 137 ust. 2 pkt 1. r.p.l.). Do wymienionych w ustępie 2 punkt 1 przesyłek dołącza się formularz CN 07
w kolorze jasnoczerwonym o sztywności kartki pocztowej. Na formularzu tym należy umieścić wyraźne litery "A.R". Nadawca, używając do pisania przyboru innego niż zwykły ołówek, wypełnia literami alfabetu łacińskiego różne rubryki zgodnie z układem formularza. Formularz ten jest uzupełniany przez urząd nadania lub każdy inny urząd wyznaczony przez administrację kraju wysyłającego, a następnie jest mocno przytwierdzany do przesyłki. Jeśli formularz nie nadejdzie do urzędu przeznaczenia, urząd ten sporządza z urzędu nowe potwierdzenie odbioru (art. RL 137 ust. 2 pkt 2 r.p.l.). Potwierdzenie odbioru powinno zostać podpisane w pierwszej kolejności przez adresata, a gdy to nie jest możliwe przez inną osobę do tego upoważnioną na mocy przepisów kraju przeznaczenia. Jeśli przepisy na to pozwalają, to z wyjątkiem przesyłek doręczanych do rąk własnych adresata, potwierdzenie odbioru może zostać podpisane przez pracownika urzędu przeznaczenia (art. RL 137 ust. 3 pkt 1 r.p.l.). Urząd przeznaczenia zwraca najbliższą pocztą bezpośrednio do nadawcy należycie wypełniony formularz CN 07. Formularz ten jest przesyłany bez koperty i bez pobierania opłaty pocztowej najszybszą drogą (lotniczą lub lądowo-morską). Jeśli potwierdzenie odbioru zostanie zwrócone nienależycie wypełnione, to nieprawidłowość sygnalizuje się za pomocą przewidzianego w artykule RL 150 ustęp 2 formularza CN 08, do którego dołącza się powyższe potwierdzenie odbioru (art. RL 137 ust. 3 pkt 2. r.p.l.). Jeżeli nadawca reklamuje nieotrzymanie potwierdzenia odbioru z powrotem w normalnym terminie, to żąda się bezpłatnie tego potwierdzenia za pomocą formularza CN 08. Duplikat potwierdzenia odbioru mający na przedniej stronie wyraźny napis "Duplicata" ("Duplikat") dołącza się do reklamacji CN 08. Z reklamacją postępuje się zgodnie z artykułem RL 150. (art. RL 137 ust. 3 pkt 3 r.p.l). Zgodnie natomiast z art. RL 150 ust. 5 r.p.l. regulującym reklamacje dotyczące niezwrócenia do nadawcy potwierdzenia odbioru, w przypadku przewidzianym w artykule RL 137 ustęp 3 punkt 3 i jeśli przesyłka została doręczona, administracja kraju przeznaczenia uzyskuje, na formularzu CN 07 "Potwierdzenie odbioru" z napisem "Duplicata" ("Duplikat"), podpis osoby, która przyjęła przesyłkę. Z zastrzeżeniem przepisów kraju wysyłającego potwierdzenie odbioru, zamiast uzyskania podpisu na duplikacie potwierdzenia odbioru dozwolone jest także dołączenie do formularza CN 07 kopii dokumentu stosowanego w obrocie krajowym z podpisem osoby, która otrzymała przesyłkę, lub kopii podpisu elektronicznego złożonego podczas doręczenia przesyłki. Formularz CN 07 pozostaje przytwierdzony do reklamacji CN 08 w celu późniejszego doręczenia osobie składającej reklamację ( pkt 1).
W kontrolowanej sprawie mieliśmy do czynienia z przesyłką za potwierdzeniem odbioru, o której mowa w art. RL 137 ust. 1 r.p.l. W związku
z nieuzyskaniem potwierdzenia odbioru na formularzu CN 07, dołączonym do przesyłki, zgodnie z art. RL 137 ust. 2 pkt 2 r.p.l., organ I instancji wystąpił
z reklamacją stosownie do art. RL 137 ust. 3 pkt 3 r.p.l. W następstwie tej reklamacji nie uzyskał jednak wymaganego przez art. 150 ust. 5 pkt 1 r.p.l. duplikatu potwierdzenia odbioru. Zdaniem Sądu wobec braku wymaganego przez r.p.l. dokumentu zastępującego oryginał potwierdzenia odbioru przesyłki nie można uznać, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji skarżącej. Obowiązku wynikającego z art. 150 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 137 ust. 3 pkt 3 r.p.l. nie uchyla okoliczność, że na terytorium Ukrainy trwa wojna, skoro poczta tego kraju nie zaniechała przyjmowania i doręczenia przesyłek, zwłaszcza, że mamy do czynienia z doręczeniem daleko od frontu, tj. w [...], czyli w miejscowości położonej w zachodniej Ukrainie. Ponadto analiza akt wskazuje jednoznacznie, że zarówno przez doręczeniem spornej przesyłki, jak i później nie było problemów z doręczeniem skarżącej pism wysyłanych przez organ I instancji i uzyskaniem potwierdzeń ich odbioru.
Zważyć należy, iż w orzecznictwie podkreśla się (wprawdzie na tle doręczeń krajowych, jednakże należy odnieść jej również do doręczeń zagranicznych), że oświadczenie operatora pocztowego o doręczeniu przesyłki nie zastępuje dowodu z koperty ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2022 r., II OSK 121/20) Ponadto podkreśla się, że wydruk z internetowej strony śledzenia przesyłek nie posiada mocy prawnej, a wyświetlane informacje mają jedynie charakter poglądowy, pomocniczy (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 marca 2024 r., II SA/Wa 633/23, wyrok WSA w Poznaniu z 6 czerwca 2024 r. IV SA/Po 235/24, wyrok WSA w Łodzi z 29 marca 2017 r., II SA/Łd 876/16).
W związku z tym w ocenie Sądu DIAS wadliwie przyjął - dysponując jedynie powyżej opisanymi dokumentami - że decyzja z dnia [...] r. została prawidłowo doręczona skarżącej w dniu [...] r., co doprowadziło do wydania z naruszeniem art. 228 § 1 pkt 1 o.p. i art. 223 § 2 o.p. postanowienia o stwierdzeniu, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Wobec braku niebudzącego wątpliwości dowodu doręczenia skarżącej przedwczesne było odnoszenie się do wniosku o przywrócenie terminu. Nie sposób orzekać w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy nie zostało ustalone bezspornie, że termin ten rozpoczął swój bieg. Domaganie się przywrócenia terminu odwoławczego może mieć bowiem miejsce wówczas, gdy termin ten został uchybiony. To z kolei wymaga rozpoczęcia jego biegu, co wiąże się ze wspomnianą kwestią skuteczności doręczenia decyzji stronie (por. wyrok NSA
z 8 sierpnia 2012 r., I FSK 1440/11, wyrok NSA z 20 listopada 2013 r., I FSK 1314/12). Ustalenie, że nie doręczono prawidłowo decyzji powinno prowadzić do umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu, jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 208 § 1 o.p. (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2019 r., I FSK 1773/17, z 25 października 2016 r., II FSK 2431/14, z 5 lutego 2019 r.,
I FSK 558/17, z 17 maja 2019 r., II FSK 1669/17). Wobec tego organ rozstrzygając ten wniosek naruszył przepisy art. 162 § 1 i 2 o.p.
Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą
w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności, że oryginał dowodu doręczenia decyzji może zastąpić jedynie duplikat, określony w art. RL 150 ust. 5 pkt 1 r.p.l., a nie oświadczenie złożone w tym zakresie przez operatora pocztowego lub wydruk
z systemu śledzenia przesyłek. Dopóki więc organ nie uzyska takiego dokumentu nie może uznać, że doszło do skutecznego doręczenia skarżące j decyzji w dniu
[...] r. Jednocześnie w przypadku daleko idących wątpliwości co do doręczenia, organ powinien uwzględnić zasadę prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny, które ogranicza prawo do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy przez organy, a w konsekwencji również prawo do sądu.
Jako, że skarga została uwzględniona, Sąd - na podstawie art. 200 i art. 205
§ 2 p.p.s.a. - zasadził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania, które sprowadzają się do:
- wpisu od skargi w wysokości 100 zł, określonego stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz.U z 2021 r., poz. 535);
- wynagrodzenia pełnomocnika strony będącego adwokatem w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964);
-opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.