II SA/GO 510/24

II SA/Go 510/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jarosław Piątek /przewodniczący/
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1614
art. 10 pkt 1, art 11 pkt 1 i 6, art 31 i 33
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1465
art. art 237
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu wyposażenia pracowników w odzież ochronną oddala skargę.
Uzasadnienie
Nakazem z [...] czerwca 2024 r. nr rej. [...], stanowiącym decyzję, Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...], powołując się na art. 11 pkt 1, 6 i 6a w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej inspekcji Pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1614 ze zm. – dalej jako u.P.I.P.), m.in. nakazał w pkt. 2 A. S.A w [...] (dalej strona, skarżąca, skarżąca spółka) "wyposażyć pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występuje zagrożenie zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych (m.in. serwisant/elektromonter), w odzież chroniącą przed skutkami łuku elektrycznego".
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. S.A., stwierdzając, że decyzja w w/w zakresie jest przedwczesna bowiem na obecnym etapie Pracodawca nie jest w stanie określić, czy istnieje konieczność zakupu tego rodzaju środków ochrony. Dopiero po dokonaniu ponownej analizy oceny ryzyka zawodowego na stanowisku: serwisant/elektromonter będzie możliwe podjęcie dalszych kroków zmierzających do zapewnienia stosownych środków ochrony. Podkreślił, że Pracodawca z najwyższą troską podchodzi do kwestii bezpieczeństwa pracowników oraz zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, stąd też rozpoczęty proces analiz pozostaje w toku i został nadany mu najwyższy priorytet.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 i 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 t.j., dalej jako k.p.a.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 u.PIP, po rozpoznaniu odwołania A. S.A., Okręgowy Inspektor Pracy w [...] (dalej również jako OIP) utrzymał w mocy decyzję nr [...], zawartą w wydanym przez siebie w dniu [...] czerwca 2024 r. nakazie nr [...] o treści: wyposażyć pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występuje zagrożenie zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych (m.in. serwisant/elektromonter), w odzież chroniącą przed skutkami łuku elektrycznego. Termin wykonania: [...] sierpnia 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji OIP podał, że decyzja nakazowa nr [...] zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] lutego 2024 r., ok. godziny 13.10, miał miejsce wypadek przy pracy, któremu uległ pracownik firmy A. S.A. (zatrudniony na stanowisku serwisant), podczas wykonywania standardowego, okresowego przeglądu gwarancyjnego agregatów prądotwórczych, znajdujących się na terenie zakładu zlecającego.
Po przeprowadzeniu w dniu [...].02: [...].03; [...].04: [...].05.2024 r. kontroli w podmiocie A. S.A. inspektor pracy sporządził protokół nr rej. [...]. Protokół został doręczony pracodawcy i podpisany w dniu [...] maja 2024 r. Z ustaleń dokonanych przez inspektora pracy, nie kwestionowanych przez skarżącą Spółkę ani na etapie możliwości wniesienia zastrzeżeń do protokołu ani w odwołaniu od decyzji, przyczynami wypadku były (str. 7 protokołu):
- przyczyna bezpośrednia - powstanie łuku elektrycznego w szafie sterowniczej agregatu prądotwórczego, który podlegał przeglądowi okresowemu. W wyniku czego doszło do rozprysku roztopionego metalu oraz zapalenia się ubrania na poszkodowanym, co spowodowało, iż poszkodowany doznał obrażeń termicznych ciała. Łuk elektryczny powstał w wyniku międzyfazowego zwarcia elektrycznego w powyższej szafie sterowniczej agregatu prądotwórczego.
- przyczyna pośrednia - międzyfazowe zwarcie elektryczne spowodowane prawdopodobnie upadkiem klucza, którego poszkodowany używał do dokręcania śrub, na elektryczne szyny znajdujące się poniżej wyłącznika głównego w przedmiotowej szafie, będące pod napięciem 400V, co doprowadziło do zwarcia i przepływu bardzo dużego prądu zwarciowego, a w następstwie pojawienia się łuku elektrycznego.
Z treści protokołu (str. 8) wynika, iż "W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego (ocena z dn. lipca 2021 r. zaktualizowana w dn. [...].08.2023r.), związanego z pracami wykonywanymi na stanowisku: serwisant/elektromonter, nie uwzględniono zagrożenia spowodowanego zwarciem łukowym w urządzeniach elektrycznych. W powyższej ocenie ryzyka zawodowego nie uwzględniono konieczności zapewnienia pracownikom środków chroniących głowy oraz twarzy, zapewniających ochronę przed skutkami łuku elektrycznego (np. przyłbica ochronna, kask ochronny). Kopia dokumentu oceny ryzyka zawodowego na w/w stanowisku stanowi załącznik nr 7 do protokołu kontroli. Niewłaściwie dobrana odzież, w którą wyposażony był pracownik poszkodowany, wykonujący przegląd skrzynki rozdzielczej agregatu prądotwórczego, do zagrożeń występujących podczas wykonywania tej czynności. Pracodawca wyposażył pracownika poszkodowanego w ubranie, które w wyniku działania łuku elektrycznego, uległo zapaleniu i nie chroniło przed poparzeniem łukiern elektrycznym. Ponadto z protokołu kontroli (str. 7) wynika, iż brak jakichkolwiek uzgodnień pomiędzy właścicielem agregatów prądotwórczych a firmą wykonującą przegląd okresowy tych agregatów (A. S.A.), dotyczących warunków bhp oraz zasad na jakich mają być dopuszczeni pracownicy firmy serwisowej do wykonania przeglądu tych agregatów (m. innymi nie ustalono czy i przez kogo, napięcie na zaciskach wyjściowych agregatów ma wyć wyłączone, podczas wykonywania przeglądu agregatów.
Organ wskazał, iż w dniu [...] czerwca 2024 r. pracodawca złożył zastrzeżenia do protokołu kontroli, podając, że ocena ryzyka zawodowego została opracowana zgodnie z analizą przeprowadzoną na warunki występujące u pracodawcy A. S.A., a nie H. Sp, z o.o. Według pracodawcy jeżeli A. S.A otrzymałyby informacje na podstawie instrukcji eksploatacji, której nie było, że występują inne ryzyka niż zawarte w ocenie ryzyka zawodowego A. S.A., zastosowane zostałyby inne środki ochrony indywidualnej, inne narzędzia, inna organizacja pracy. Jak wskazuje § 4 ust 1 Rozporządzenia Ministra Energii z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1830, dalej jako rozporządzenie z 28 września 1997 r.) Instrukcja Eksploatacji zawiera: 7) wymagania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych dla danego urządzenia energetycznego lub grupy urządzeń energetycznych; 8) identyfikację zagrożeń dla zdrowia i życia ludzkiego oraz dla środowiska naturalnego związanych z eksploatacją danego urządzenia energetycznego lub grupy urządzeń energetycznych oraz zasady postępowania pozwalające na eliminację podanych zagrożeń; Ocena Ryzyka, do której odnosi się Pan Inspektor powinna być przeprowadzona zgodnie z wymaganym od ponad 10 lat, obowiązkiem posiadania Instrukcji Eksploatacji przez Zlecającego (H. Sp. z o.o.) a nie przez A. S.A. Analiza ta nie została przeprowadzona, a wykonawca (A. S.A.) nie został poinformowany o ryzykach występujących w strefie pracy Poszkodowanego" (pkt VIII zastrzeżeń).
Organ podał, iż w istocie powyższa argumentacja nosi cechy wyjaśnień pracodawcy, nie kwestionuje bowiem ustaleń faktycznych zawartych w protokole kontroli, co do braku w dokumentacji oceny ryzyka zawodowego, ryzyka związanego z powstaniem zwarcia łukowego i w związku z tym nieuwzględnienia konieczności zapewnienia pracownikom środków chroniących głowy oraz twarzy, zapewniających ochronę przed skutkami łuku elektrycznego. Wskazuje jedynie przyczyny takiego stanu rzeczy (błędy po stronie zleceniodawcy, brak świadomości, co do specyficznych zagrożeń związanych z eksploatacją i serwisem danego urządzenia energetycznego, znajdującego się na terenie zleceniodawcy, spowodowane zaniedbaniami informacyjnymi po stronie zleceniodawcy). Pracodawca podniósł również (pkt X zastrzeżeń), iż "odnosząc się do instrukcji BHP, w pkt 2 jest umieszczony zapis, że pracownik zobowiązany jest do noszenia odzieży ochronnej. Zgodnie z oceną ryzyka zawodowego pracownik miał wydaną odzież ochronną adekwatną do ryzyka, które występuje u pracodawcy. Jeżeli, zgodnie z ofertą sprzedaży, zamawiający poinformowałby A. S.A. o innych ryzykach niż te zawarte w zakładowej ocenie ryzyka zawodowego poszkodowany odmówiłby wykonania prac serwisowych lub zastosowałby np. technologie prac pod napięciem i inne środki ochrony indywidualnej adekwatne do zagrożeń występujących w strefie pracy Zamawiającego, które były odmienne od tych ustalonych w ocenie ryzyk A. S.A." Odnosząc się do powyższych twierdzeń, inspektor pracy wskazał, iż prace wykonywane na powyższym stanowisku (serwisant/elektromonter), są pracami, na których występuje możliwość powstania zwarcia łukowego. Zagrożenie takie istnieje w przypadku prac wykonywanych przy urządzeniach elektroenergetycznych będących w stanie zasilania energią elektryczną np. podczas wykonywania czynności serwisowych, w związku z czym skarżąca jest zobowiązana uwzględnić takie zagrożenie określając niezbędne środki zapobiegawcze oraz ograniczające jego powstanie oraz skutki, w tym wyposażyć narażonych pracowników w odzież chroniącą przed jego skutkami. Pracodawca wyposażył pracownika poszkodowanego w ubranie, które w wyniku działania łuku elektrycznego uległo zapaleniu i nie chroniło przed poparzeniem łukiem elektrycznym. Odzież, w którą wyposażony był pracownik poszkodowany, wykonujący przegląd skrzynki rozdzielczej agregatu prądotwórczego, nie była, dobrana do zagrożeń występujących podczas wykonywania tej czynności. Obowiązkiem pracodawcy jest eliminowanie wszystkich zagrożeń dla pracowników, jakie mogą wystąpić podczas wykonywania pracy, oraz ograniczyć do minimum ewentualne ich skutki. W treści pisma z dnia [...] czerwca 2024 r. zdaniem organu nie przedstawiono nowych dowodów bądź okoliczności wskazujących, iż przedstawiony w protokole kontroli stan faktyczny nie odpowiada prawdzie. Wobec powyższego inspektor pracy stwierdził, iż zapis w protokole kontroli jest zgodny ze stanem faktycznym i nie wymaga zmiany jego treści. Protokół, po złożeniu przez pracodawcę zastrzeżeń i ustosunkowaniu się do nich przez organ kontroli, podpisano w dniu [...] czerwca 2024 r. W dniu [...] czerwca 2024 r. Inspektor Pracy wydał nakaz nr rej. [...].
Odnosząc się w decyzji z dnia [...] sierpnia 2024 r. do w/w zarzutu odwołania organ podkreślił, że wskazana decyzja została wydana w oparciu o stan faktyczny, opisany w protokole kontroli nr rej. [...]. Inspektor Pracy prawidłowo wskazał podstawy prawne decyzji tj. przepis art. 11 pkt 1 u.PIP, a także art. 2377 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. 2023, poz. 1465, dalej jako K.p.).
Strona podnosi, iż "zasady wykonywania czynności serwisowych w A. S.A. nie przewidują samodzielnej pracy pod napięciem, poza jasno określonymi wyjątkami (...). Wskazuje ponadto, iż rozważa "wprowadzenie reguły polegającej na wyłączeniu z zakresu obowiązków pracowników możliwości pracy przy urządzeniach pod napięciem, których to praca urządzeń w stanie pod napięciem może wiązać się z wystąpieniem łuku elektrycznego i jednoczesną koniecznością wyposażenia pracowników w odpowiednią odzież chroniącą". Powyższe oznacza, iż spółka uważa za konieczne przedsięwzięcie określonych czynności minimalizujących zagrożenie związane z wystąpieniem zwarcia łukowego. Dodatkowo organ wskazał, iż zaistniały wypadek przy pracy, któremu uległ [...] lutego 2024r. pracownik spółki jednoznacznie potwierdza, iż ryzyko związane z możliwością powstania zwarcia łukowego na stanowisku: serwisant/elektromonter jest realne, a jego aktywizacja może doprowadzić do wypadku. Jak wynika z art. 2377 § 1 K.p., pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu, ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy. Obowiązek ten powstaje nawet wówczas, gdy na kontakt z określonym zagrożeniem narażona jest jedynie część pracowników tylko wyjątkowo, w wyniku niedających się całkowicie wyeliminować okoliczności (chociażby z uwagi na błędy po stronie zleceniodawców). Z ustaleń dokonanych podczas kontroli wynika, iż A. S.A. wyposażyła pracowników wykonujących czynności serwisanta/elektromontera w odzież niedostosowaną do wszystkich możliwych zagrożeń występujących na tym stanowisku pracy. Powyższa odzież nie chroni pracowników przed skutkami działania łuku elektrycznego, który może powstać podczas wykonywania czynności eksploatacyjnych urządzeń elektrycznych. W toku kontroli, ustalono, że pracownicy są wyposażani w następującą odzież ochronną: spodnie firmy M skład: 65% poliester/35% bawełna, bluza firmy M skład: 35% poliester/65% bawełna, polar firmy R skład: 100% poliester (str. 8 i 9 protokołu).
Powyższe ubranie ulega zapaleniu w wyniku działania łuku elektrycznego, co miało miejsce podczas wypadku przy pracy jakiemu uległ [...] lutego 2024r. Ubranie, które miał na sobie w/w pracownik poszkodowany (ubranie dostarczone mu przez pracodawcę), nie chroniło skutecznie pracownika przed poparzeniem łukiem elektrycznym (ubranie uległo zapaleniu w wyniku działania łuku elektrycznego). Zgodnie z art. 11 pkt 1 u.PIP w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy Ustawodawca w rozporządzeniu z dnia 26 września 1997 r., w załączniku nr 2 do powyższego rozporządzenia, zawarł wskazania dla pracodawców dotyczące ustalania niezbędnych do stosowania środków ochrony indywidualnej. W w/w załączniku, w tabeli nr 1 "Zagrożenia, w przypadku których jest wymagane stosowanie środków ochrony indywidualnej", odnośnie zagrożenie termicznego związanego z wysoką temperaturą lub ogniem (co ma miejsce w trakcie trwania łuku elektrycznego), zawarto następujące wskazania: Części ciała, które należy zabezpieczyć, aby zmniejszyć ryzyko związane z zagrożeniem, m. innymi: całe ciało.
W uzasadnieniu do odwołania od niniejszej decyzji, strona poinformowała, że: "dopiero po dokonaniu ponownej analizy oceny ryzyka zawodowego na stanowisku: serwisant/elektromonter będzie możliwe podjęcie dalszych kroków zmierzających do zapewnienia stosownych środków ochron/. (...). W tym miejscu organ zwrócił uwagę na fakt, iż decyzja inspektora pracy jest decyzją terminową. Nie podlega więc rygorowi natychmiastowej wykonalności. Termin jej wykonania został ustalony na dzień [...].08.2024 r., tj. w taki sposób, aby pracodawca miał możliwość rzetelnego i zgodnego z prawem wykonania obowiązków nałożonych decyzją inspektora pracy, których nieodłącznym elementem jest dokonanie rzetelnej analizy oceny ryzyka zawodowego na stanowisku serwisant/elektromonter.
Skargę do Sądu na decyzję OIP z dnia [...] sierpnia 2024 r. wniosła spółka A. S.A. z siedzibą w [...], w której zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 7, art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez błędne ich niezastosowanie polegające na przeprowadzeniu postępowania wbrew przepisom k.p.a., w szczególności poprzez niedokonanie wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w postaci ustalenia, iż skarżący nie kwestionował ustaleń dokonanych przez organ, kiedy w istocie A. S.A. kwestionowała i nadal kwestionuje ustalenia dokonane w toku postępowania- zarówno poprzez wniesienie zastrzeżeń do protokołu, jak i odwołania od decyzji zawartych w nakazie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania,
2. art. 40 § 2 k.p.a. poprzez błędne jego niezastosowanie polegające na doręczeniu decyzji organu II instancji wyłącznie A. Spółka Akcyjna, a nie jego pełnomocnikowi, ustanowionemu jeszcze na etapie postępowania przed organem I instancji.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 11 pkt 1 u.PIP w zw. z art. 207 § 2 K.p. poprzez błędne zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej usunięcie uchybień o treści: wyposażyć pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występuje zagrożenie zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych (m.in. serwisant/elektromonter), w odzież chroniącą przed skutkami łuku elektrycznego, kiedy w istocie skarżący dochował ciążącego na nim obowiązku wyposażenia pracowników w odzież ochronna, zgodnie z przeprowadzona oceną ryzyka zawodowego i wymaganiami określonymi w Polskich Normach,
Mając na względzie powyższe zarzuty, Spółka wniosła o uchylenie w całości decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W ocenie skarżącej, wyposażenie pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występuje zagrożenie zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych (między innymi serwisant/elektromonter), w odzież chroniącą przed skutkami łuku elektrycznego nie jest konieczne z uwagi na fakt, iż pracownicy na stanowisku serwisant/elektromonter nie są narażeni na skutki zwarcia łukowego, a inni pracownicy, którzy wykonują prace pod napięciem (tym samym są narażeni na ryzyko powstania zwarcia łukowego) są już wyposażeni w odpowiednie środki ochrony indywidualnej. W tym zakresie nakaz ten jest ściśle powiązany z decyzją nr [...] zawartą w nakazie z dnia [...] czerwca 2024 r., zgodnie z którym organ nakazał skarżącemu dokonać ponownej udokumentowanej oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą na stanowisku: serwisant/elektromonter, uwzględniając zagrożenie związane z możliwością powstania zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych. A. S.A., zgodnie z treści art. 226 K.p. dochowała wszystkich obowiązków wynikających z przytoczonego przepisu, bowiem zgodnie z dokonanymi ustaleniami, dokonała oceny ryzyka na stanowisku serwisant/elektromonter, szczegółowo udokumentowała to ryzyko (dokumentacja oceny ryzyka stanowi załącznik nr 7 do protokołu kontroli z dnia [...] maja 2024 r.), a także poinformowała pracowników o istniejącym ryzyku, co pracownicy, w tym poszkodowany, potwierdzili swoim podpisem (także w załączniku nr 7). W przygotowanej przez skarżącego ocenie ryzyka zawodowego nie było zapisu dotyczącego możliwości powstania zwarcia łukowego w pracy serwisowej, którą wykonywał pracownik skarżącego, ponieważ ryzyko takie nie istnieje. Prace serwisowe wykonywane przez pracownika poszkodowanego powinny być wykonywane bez napięcia, wobec czego przy ich wykonywaniu nie ma możliwości powstania zwarcia łukowego. W przypadku, kiedy urządzenie pozostaje pod napięciem, pracownik ma obowiązek odmowy wykonania serwisu, ponieważ takie prace wymagają udziału innego składu osobowego, a także innych środków ochrony. Wiedza ta wynika nie tylko z przeprowadzanych u skarżącego szkoleń BHP, czy instrukcji, ale również z podstawowej wiedzy jaka jest przekazywana w czasie szkoleń uprawniających do zajmowania się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci w zakresie dozoru oraz eksploatacji, które to szkolenia także odbywają pracownicy skarżącego, w tym także pokrzywdzony (załącznik nr 2 do protokołu kontroli z dnia [...] maja 2024 r.). Zgodnie dokumentacją oceny ryzyka zawodowego zatwierdzoną przez skarżącego, która stanowi załącznik nr 7 do protokołu kontroli z dnia [...] maja 2024 r., osoba zatrudniona na stanowisku serwisant/elektromonter musi posiadać odpowiednie kwalifikacje oraz wiedzę zawodową. Każdy pracownik, aby uzyskać uprawnienia i pracować na wskazanym stanowisku musi więc zdać egzaminy tj. posiadać wiedzę, która uprawniać będzie go do pracy. Zgodnie z art. 2377 K.p. pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach: 1) jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu, 2) ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy. Ustawodawca wymaga od pracodawcy dostarczenia pracownikowi takich środków ochrony indywidualnej, które będą zabezpieczały go przed działaniem czynników niebezpiecznych i szkodliwych. Skarżący, zgodnie z obowiązującą oceną ryzyka zawodowego oraz wymaganiami określonymi w Polskich Normach (art. 2377 § 1 k.p.) wyposażył pracowników wykonujących czynności serwisant/elektromonter w odzież ochronną w postaci: spodni firmy M skład 65% poliester/ 35% bawełna, bluza firmy M skład 35% poliester/ 65% bawełna oraz polar firmy R skład 100% poliester. Użyte środki ochrony były odpowiednie by zabezpieczyć pracownika przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy. Skarżąca podkreśliła, iż ustawodawca nie wprowadza jednoznacznych przepisów wyznaczających, jaką odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej trzeba wybierać na konkretne stanowisko. Istotę odgrywają, więc wewnętrzne decyzje podejmowane przez właściciela zakładu pracy oraz wyznaczone przez niego osoby. Punktem wyjścia jest zatem wyznaczenie ryzyka zawodowego, z którego wynika prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia, a także określającego, jaki może być stopień występującej szkody. To właśnie podjęte ustalenia są podstawą doboru właściwych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży. W ocenie skarżącej dokonana ocena ryzyka zawodowego był prawidłowa, a zatem, użyte środki ochrony indywidualnej adekwatne do sytuacji. Według skarżącej ponowna analiza w zakresie ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą na stanowisku elektromonter/serwisant, z uwzględnieniem zagrożenia związanego z możliwością powstania zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych nie jest jednoznaczna z podjęciem procedury wydania ponownej oceny ryzyka zawodowego, gdyż w wyniku ponownej analizy skarżący nie znalazł podstaw do zmiany istniejącej. Podczas oceny ryzyka zawodowego uwzględnia się wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac. Mając na względzie powyższy przepis. Skarżący dokonał oceny ryzyka zawodowego uwzględniając wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac. W konsekwencji analizy ryzyka zawodowego Zdaniem skarżącej przy wykonywanych przez elektormonterów/serwisantów pracach nie istnieje ryzyko powstania zwarcia łukowego, bowiem serwisowane urządzenia nie mogą pozostawać pod napięciem, tym samym nie było i nie ma podstaw do wyposażenia pracowników w inne niż dotychczas środki ochrony. Za zbyt daleko idący uznała spółka nakaz organu, zgodnie z którym Skarżący ma wyposażyć pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występuje zagrożenie zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych (m.in. serwisant/elektromonter), w odzież chroniącą przed skutkami łuku elektrycznego. Bowiem, jak wskazano powyżej osoby, które są narażone na skutki łuku elektrycznego są wyposażone w odpowiednie środki ochrony indywidualnej, a pracownicy pracujący na stanowisku serwisant/elektromonter nie są narażone na takie skutki, wobec czego są wyposażone w inne środki ochrony.
W ocenie skarżącej pracownicy na stanowisku serwisant/elektromonter nie są narażeni na skutki zwarcia łukowego, a inni pracownicy, którzy wykonują prace pod napięciem (tym samym są narażeni na ryzyko powstania zwarcia łukowego) są już wyposażeni w odpowiednie środki ochrony indywidualnej.
W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, ze powyższe zarzuty zawarte w skardze nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję nr [...] Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy z dnia [...] czerwca 2024 r. nakazującą skarżącej spółce wyposażenie pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występuje zagrożenie zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych (m.in. serwisant/elektromonter), w odzież chroniącą przed skutkami łuku elektrycznego.
Przeprowadzona przez Sąd w składzie orzekającym analiza akt sprawy w oparciu o w/w kryteria wykazała, iż skarga nie jest zasadna.
W ocenie Sądu stan faktyczny w sprawie został prawidłowo ustalony, znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy, prawidłowe są także wyciągnięte na jego podstawie wnioski i zastosowane zostały w sposób właściwy przepisy prawa.
Powyższe decyzje zostały wydane w następstwie przeprowadzenie kontroli
w skarżącej spółce – stosownie do art. 21 u.P.I.P - w związku z wypadkiem przy pracy, którem uległ w dniu [...] lutego 2024 r. pracownik firmy A. S.A., zatrudniony na stanowisku serwisanta, podczas wykonywania standardowego, okresowego przeglądu gwarancyjnego agregatów prądotwórczych, znajdujących się na terenie innego podmiotu zlecającego. Doszło mianowicie do powstania łuku elektrycznego w wyniku międzyfazowego zwarcia elektrycznego w szafie sterowniczej serwisowanego agregatu prądotwórczego, co spowodowało u wspomnianego pracownika oparzenia ciała.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Zgodnie z art. 10 pkt 1 u.PIP do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy między innymi nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych. W punkcie 7 lit. a tego artykułu wskazano, że do zadań PIP należy podejmowanie działań polegających na zapobieganiu i ograniczaniu zagrożeń w środowisku pracy, a w szczególności badanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz kontrola stosowania środków zapobiegających tym wypadkom.
Zgodnie z art. 11 pkt 1 i 6 u.PIP, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz nakazania ustalenia, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wypadku.
W myśl zaś art. 33 ust. 1 pkt 1 u.PIP w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1-4 i pkt 6-7 oraz art. 11a. Zgodnie z art. 31 ust. 3 u.PIP protokół podpisuje inspektor pracy prowadzący kontrolę oraz osoba lub organ reprezentujący podmiot kontrolowany. Podmiotowi kontrolowanemu przysługuje prawo zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu kontroli, umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole ( ust. 4). Zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu ( ust. 5). W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 4, inspektor pracy przeprowadzający kontrolę zobowiązany jest je zbadać, a w przypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń - zmienić lub uzupełnić odpowiednią część protokołu ( ust. 6).
Nakaz stanowi decyzję administracyjną, a jego celem w świetle u.PIP jest m.in. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i zagrożeń. Zgodnie z przepisem art. 12 u.PIP w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych.
Z art. 33 ust 1 pkt 1 u.PIP wynika natomiast jednoznacznie, że podstawą wydania decyzji, o których mowa w art. 11 pkt 1-4 i pkt 6-7 oraz art. 11a, są ustalenia dokonane w toku kontroli, które - jak wskazuje art. 31 ust. 1, poza wyjątkiem określonym w ust. 10, a dotyczącym decyzji ustnych i poleceń - dokumentowane są w formie protokołu.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że jedynym źródłem ustaleń stanowiących podstawę wydania kwestionowanego nakazu mogły być wyłącznie okoliczności stwierdzone w protokole kontroli, nie zaś okoliczności nie mające w tym protokole potwierdzenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 699/14). Należy też przyjąć, że inspektorzy pracy nie prowadzą - poza ww. postępowaniem kontrolnym - innego postępowania wyjaśniającego, na podstawie którego wydają przedmiotowe decyzje (nakazy). Z kolei okręgowi inspektorzy pracy, rozpatrujący odwołania od nakazów i innych decyzji inspektorów pracy zgodnie z przyznaną im kompetencją na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 5 u.p.i.p., nie są umocowani do prowadzenia czynności kontrolnych (art. 17 pkt 2 i pkt 3 w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 oraz ust. 2 u.PIP).
W niniejszej sprawie wydany został przez organy w trybie art. 33 ust. 1 pkt 1 u.PIP nakaz, na mocy którego skarżąca zobowiązana została do wyposażenia pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występuje zagrożenie zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych (m.in. serwisant/monter) w odzież chroniącą przed skutkami łuku elektrycznego.
Podkreślić należy, że obowiązki pracodawcy w dziedzinie ochrony pracy wynikają z przepisów prawa, z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz z osiągnięć nauki i techniki, o czym mowa w postanowieniach art. 207 Kodeksu pracy. Z treści tego przepisu wynika nakaz skierowany do pracodawcy, aby chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest zobowiązany m.in. organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy.
Zgodnie z art. 2377 § 1 K.p. wskazanym w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu.
W myśl natomiast art. 2379 § 1 K.p., pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, przewidzianych do stosowania na danym stanowisku pracy. Pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby stosowane środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze posiadały właściwości ochronne i użytkowe, oraz zapewnić odpowiednio ich pranie, konserwację, naprawę, odpylanie i odkażanie (§ 2).
Zakres stosowania art. 2377 § 1 K.p. zależy zatem od konkretnych warunków pracy i związanych z nimi wymagań technologicznych, sanitarnych, bezpieczeństwa i higieny pracy, które określają Polskie Normy. Zgodnie z art. 2378 § 1 K.p., pracodawca ustala rodzaje środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, których stosowanie na określonych stanowiskach jest niezbędne, a w związku z tym w gestii pracodawcy leży, jaką odzież ochronną, spełniającą parametry wskazane w art. 2379 § 2 K.p., zapewni on pracownikowi.
W ocenie Sądu, patrząc na obowiązki pracodawcy wynikające z powoływanych przepisów prawa, to w gestii pracodawcy leży odpowiedni dobór odzieży ochronnej, o odpowiednich parametrach i właściwościach użytkowania takich aby spełniały swoje zadanie. Jeszcze raz należy przypomnieć, że zgodnie z art. 2377 § 1 pkt 1 i § 4 K.p., to pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach i zapewnić, aby stosowane środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze posiadały właściwości ochronne i użytkowe, oraz zapewnić odpowiednio ich pranie, konserwację, naprawę, odpylanie i odkażanie.
Z akt sprawy wynika, iż ocena ryzyka z lipca 2021 r. (zaktualizowana [...] sierpnia 2023 r., załączona do protokołu kontroli zał. Nr 7) nie przewiduje konieczności zapewnienia pracownikom pracującym na stanowisku, na którym występuje zagrożenie zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych (m.in. serwisant, elektromonter) środków zapewniających ochronę przed skutkami powstania łuku elektrycznego. Zdaniem skarżącej pracownicy na stanowisku serwisant/elektromonter nie są narażeni na skutki zwarcia łukowego, a inni pracownicy, którzy wykonują pracę pod napięciem są wyposażeni w odpowiednie środki ochrony indywidualnej.
Tymczasem, jak słusznie zauważył organ, zagrożenie powstania zwarcia łukowego istnieje w przypadku prac wykonywanych przy urządzeniach elektroenergetycznych będących w stanie zasilania energią elektryczną, a tak może być w przypadku pracownika na stanowisku serwisant/elektromonter. Przy czym należy w takim przypadku brać pod uwagę także wykonywanie prac, które co do zasady powinny być wykonywane na urządzeniach odłączonych od zasilania, co jednak nie wyklucza potencjalnego ich podłączenia do zasilania przy wykonywaniu prac (różne czynniki) i niebezpieczeństwa powstania zwarcia łukowego. Konsekwencją zaś powyższego jest ciążący na pracodawcy obowiązek wyposażenia w/w kategorii pracowników narażonych na takie ryzyko (nawet jeżeli może ono wystąpić wyjątkowo, ale jednak nadal jest realne) w odzież chroniącą przed skutkami w/w zagrożenia.
Za powyższym przemawiają przede wszystkim wyniki kontroli przeprowadzonej przez PIP po wypadku z dnia [...] lutego 2024 r., które jednoznacznie wykazały, iż bezpośrednia przyczyną wypadku pracownika skarżącej (będącego serwisantem) było powstanie łuku elektrycznego w szafie sterowniczej agregatu prądotwórczego, którego przeglądu dokonywał poszkodowany. Zatem bez wątpienia na stanowisku serwisant /elektromonter ryzyko związane z możliwością powstania zwarcia łukowego jest realne. Przy czym to właśnie niewłaściwa odzież, w którą pracownik został wyposażony przez pracodawcę (spodnie, bluza i przede wszystkim polar wykonany w 100% z poliestru) uległy zapaleniu w wyniku działania łuku elektrycznego, a zatem nie chroniły pracownika skutecznie przed poparzeniem na skutek łuku elektrycznego.
Niewątpliwie pracodawca powinien uwzględnić nie tylko zagrożenia związane z wykonywaniem pracy na terenie siedziby zakładu pracy, ale także poza nią, w szczególności, jeśli się uwzględni specyfikę pracy serwisanta/elektromontera, które wykonywane ze swej natury wykonywane są na terenie innych podmiotów. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo i higienę pracy jest bowiem uprzednia, bezwarunkowa, niepodzielna i bezwzględna. Przez niepodzielność odpowiedzialności rozumiany jest brak prawnej możliwości przyjęcia, że za stan bezpieczeństwa i higieny pracy odpowiadają podmioty trzecie, np. podmioty, na rzecz których praca jest wykonywana. (por. L. Florek (red.), Kodeks pracy. Komentarz, wyd. VII, WKP 2017, t. do art. 207).
Zdaniem Sądu, powołane przepisy, ustalenia zawarte w protokole kontroli maja 2024r. w pełni dawały organowi inspekcji pracy podstawę do wydania nakazu z [...] czerwca 2024 r. odnośnie obowiązku wyposażenia pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występuje zagrożenie zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych (m.in. serwisant/elektromonter), w odzież chroniącą przed skutkami łuku elektrycznego.
Z powyższych względów Sąd uznał, iż nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 11 pkt 1 u.PIP w zw. z art. 2377 § 1 K.p., gdyż w istocie skarżąca nie spełniła wymogów określonych treścią art. 2377 § 1 K.p.
W ocenie Sądu nie zostały naruszone przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a., a organy orzekając w sprawie zadośćuczyniły zasadom wynikającym z powyższych regulacji przepisów prawa procesowego. Stan faktyczny sprawy został wystarczająco wyjaśniony przez organy dla podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów.
Nietrafne są również zarzuty skarżącej wskazujące na naruszenie przepisu art. 40 § 2 k.p.a. Podkreślić bowiem należy, iż jak wskazała sama skarżąca
w skardze pełnomocnictwo udzielone adw. A. G. złożone zostało na spotkaniu w Inspektoracie w dniu [...] czerwca 2024 r., czyli na etapie składania pisma zatytułowanego zastrzeżenia do protokołu z kontroli, stanowiącego element postępowania kontrolnego (art. 31 ust. 4 i 5 u.P.I.P.) Postępowanie kontrolne, prowadzone w oparciu o przepisy u.PiP ma swój odrębny przedmiot, którym jest wyłącznie ustalenie stanu faktycznego. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowań administracyjnych wskazanych w art. 33 ust. 1 pkt 1
u.PIP. Wspomniane postępowania są od siebie niezależne. Pomimo przenikania
się postępowania kontrolnego z postępowaniem administracyjnym (które stosowane jest do rozstrzygnięć władczych podjętych w wyniku kontroli), postępowanie kontrolne nie jest częścią formalną postępowania administracyjnego regulowanego przez k.p.a. i nie stanowi etapu tego postępowania w postaci postępowania wyjaśniającego (por. M. Gersdorf, J. Jagielski, K. Rączka , U.P.I.P. Komentarz, LexisNexis 2008, t. 1 do art. 21, postanowienie NSA z 9 października 2012 r.,
I OSK 2259/12).
Stosownie do art. 33 § 3 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie.
W związku z tym pełnomocnictwo złożone do akt innej sprawy (wcześniej prowadzonej przez organ) nie może wywołać skutku zobligowania organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika tym pełnomocnictwem ustanowionego, jeśli nie złoży on pełnomocnictwa do nowej sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2007 r., III SA/Wa 4034/06). Pełnomocnictwo musi zatem zostać złożone do akt konkretnej sprawy. Co więcej, niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ domniemywa istnienie pełnomocnictwa opierając się na aktach innego postępowania, chociażby w aktach tych znajdował się dokument pełnomocnictwa, które ze względu na swą ogólność można było wykorzystać w każdym postępowaniu przed organem administracji (por. wyrok NSA z 4 marca 2014 r., II FSK 863/12). Podkreślić przy tym należy, iż skarżąca spółka na etapie postępowania administracyjnego, w żaden sposób nie uzewnętrzniła swej woli reprezentowania jej przez pełnomocnika, zwłaszcza składając odwołanie.
Podsumowując godzi się wskazać, że Sąd nie dostrzegł żadnych uchybień procesowych w postępowaniu, organ I instancji rzetelnie i prawidłowo przeprowadził postępowanie w tej sprawie, w szczególności postępowanie kontrolne pracodawcy zostało przeprowadzone zgodnie z procedurą postępowania kontrolnego uregulowaną w Rozdziale 4 "Postępowanie kontrolne" ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Sąd stwierdził, że protokół z kontroli jako podstawowy materiał dowodowy w sprawie spełnia wymogi z art. 31 u.PIP, a ustalenia w nim poczynione były wystarczające do wydania kwestionowanego nakazu w oparciu o przepisy prawa pracy, wymienione na wstępie.
W konsekwencji Sąd uznał, iż organy prawidłowo w kontrolowanej sprawie zastosowały przepisy prawa materialnego, nakładając na skarżącą obowiązek wyposażenia pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których występuje zagrożenie zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych (m.in. serwisant/elektromonter), w odzież chroniącą przed skutkami łuku elektrycznego, przy jednoczesnym braku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.