II SA/Go 509/24

II SA/Go 509/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /sprawozdawca/
Jarosław Piątek /przewodniczący/
Kamila Karwatowicz
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1614
art. 11, art. 21
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 40
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
§ 39, § 39 a ust. 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu ponownej oceny ryzyka zawodowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Nakazem z [...] czerwca 2024 r. nr rej. [...], stanowiącym decyzję, Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...], powołując się na art. 11 pkt 1, 6 i 6a w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej inspekcji Pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1614 ze zm. – dalej jako u.P.I.P.), m.in. nakazał w pkt. 1 A. S.A w [...] (dalej strona, skarżąca, skarżąca spółka) "Dokonać ponownej udokumentowanej oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą na stanowisku: serwisant/elektromonter, uwzględniając zagrożenie związane z możliwością powstania zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych".
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. S.A., która nie zgodziła się z ustaleniami Inspektora Pracy i stwierdziła, że nałożone na nią obowiązki nie uwzględniają panującego u pracodawcy sposobu organizacji pracy pracowników oraz specyfiki wykonywanych przez serwisantów i elektromonterów czynności. Zasady wykonywania czynności serwisowych w A. S.A. nie przewidują samodzielnej pracy pod napięciem, poza jasno określonymi wyjątkami, wówczas pracownicy pracują na innych zasadach, które też są im znane. Strona podała, że ryzyko powstania łuku zwarciowego w urządzeniach elektrycznych nie występuje w przypadku pracy bez napięcia, czyli takiej, którą w przeważającej części wykonują pracownicy spółki.
Decyzją z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy w [...] (dalej OIP, organ odwoławczy, organ II instancji), powołując się na art. 104 i 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej jako k.p.a.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 u.P.I.P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr 1 o treści: "Dokonać ponownej udokumentowanej oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą na stanowisku: serwisant/elektromonter, uwzględniając zagrożenie związane z możliwością powstania zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych".
Organ odwoławczy przywołał następujący stan faktyczny sprawy:
W dniu [...] lutego 2024 r., ok. godziny 13.10, miał miejsce wypadek przy pracy, któremu uległ pracownik firmy A. S.A. (zatrudniony na stanowisku serwisant), podczas wykonywania standardowego, okresowego przeglądu gwarancyjnego agregatów prądotwórczych, znajdujących się na terenie zakładu zlecającego.
Po przeprowadzeniu w dniach [...],[...] lutego 2024 r., [...] marca 2024 r.; [...] kwietnia 2024 r., [...] maja 2024 r. kontroli w podmiocie A. S.A. z siedzibą w [...] Inspektor Pracy sporządził protokół nr rej. [...], który został doręczony pracodawcy i podpisany w dniu [...] maja 2024 r.
Z ustaleń dokonanych przez Inspektora Pracy, nie kwestionowanych przez skarżącą ani na etapie możliwości wniesienia zastrzeżeń do protokołu ani w odwołaniu od decyzji, przyczynami wypadku były (str. 7 protokołu):
– Przyczyna bezpośrednia - powstanie łuku elektrycznego w szafie sterowniczej agregatu prądotwórczego, który podlegał przeglądowi okresowemu. W wyniku czego doszło do rozprysku roztopionego metalu oraz zapalenia się ubrania na poszkodowanym, co spowodowało, iż poszkodowany doznał obrażeń termicznych ciała. Łuk elektryczny powstał w wyniku międzyfazowego zwarcia elektrycznego w powyższej szafie sterowniczej agregatu prądotwórczego.
– Przyczyna pośrednia - międzyfazowe zwarcie elektryczne spowodowane prawdopodobnie upadkiem klucza, którego poszkodowany używał do dokręcania śrub, na elektryczne szyny znajdujące się poniżej wyłącznika głównego w przedmiotowej szafie, będące pod napięciem 400V, co doprowadziło do zwarcia i przepływu bardzo dużego prądu zwarciowego a w następstwie pojawienia się łuku elektrycznego.
Z treści protokołu (str. 8) wynika również, iż w dokumentacji oceny ryzyka zawodowego (ocena z lipca 2021 r. zaktualizowana w dn. [...] sierpnia 2023 r.), związanego z pracami wykonywanymi na stanowisku: serwisant/elektromonter, nie uwzględniono zagrożenia spowodowanego zwarciem łukowym w urządzeniach elektrycznych. W powyższej ocenie ryzyka zawodowego nie uwzględniono konieczności zapewnienia pracownikom środków chroniących głowy oraz twarzy, zapewniających ochronę przed skutkami łuku elektrycznego (np. przyłbica ochronna, kask ochronny). Kopia dokumentu oceny ryzyka zawodowego na powyższym stanowisku stanowi załącznik nr 7 do protokołu kontroli. Brak poinformowania pracownika poszkodowanego, wykonującego przegląd szafy sterowniczej agregatu prądotwórczego bez wyłączenia zasilania, o możliwości powstania zwarcia łukowego i jego skutkach. Ponadto z protokołu kontroli (str. 7) wynika, iż brak jest jakichkolwiek uzgodnień pomiędzy właścicielem agregatów prądotwórczych a firmą wykonującą przegląd okresowy tych agregatów (tj. A. S.A.), dotyczących warunków bhp oraz zasad na jakich mają być dopuszczeni pracownicy firmy serwisowej do wykonania przeglądu tych agregatów (m. in. nie ustalono czy i przez kogo, napięcie na zaciskach wyjściowych agregatów ma być wyłączone, podczas wykonywania przeglądu agregatów).
W dniu [...] czerwca 2024 r. pracodawca nadał za pośrednictwem operatora pocztowego pismo zatytułowane "Zastrzeżenia pracodawcy do protokołu kontroli", zgodnie z pouczeniem znajdującym się na str. 13 protokołu. Odnosząc się do cytowanego wyżej zapisu protokołu kontroli (str. 8) pracodawca wskazał, iż "ocena ryzyka zawodowego została opracowana zgodnie z analizą przeprowadzoną na warunki występujące u pracodawcy A. S.A, a nie H. Sp. z o. o. Jeżeli A. S.A otrzymałyby informacje na podstawie instrukcji eksploatacji, której nie było, że występują inne ryzyka niż zawarte w ocenie ryzyka zawodowego A. S.A., zastosowane zostałyby inne środki ochrony indywidualnej, inne narzędzia, inna organizacja pracy. Jak wskazuje § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Energii z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych, tj. Dz. U. z poz. 1830 z 2019 r. Instrukcja Eksploatacji zawiera: 7) wymagania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych dla danego urządzenia energetycznego lub grupy urządzeń energetycznych; 8) identyfikację zagrożeń dla zdrowia i życia ludzkiego oraz dla środowiska naturalnego związanych z eksploatacją danego urządzenia energetycznego lub grupy urządzeń energetycznych oraz zasady postępowania pozwalające na eliminację podanych zagrożeń. Stąd też zdaniem strony "Ocena Ryzyka", do której odnosi się Inspektor Pracy powinna być przeprowadzona zgodnie z wymaganym od ponad 10 lat, obowiązkiem posiadania Instrukcji Eksploatacji przez Zlecającego (H. Sp. z o.o.), a nie przez A. S.A. Analiza ta nie została przeprowadzona, a wykonawca (A. S.A.) nie został poinformowany o ryzykach występujących w strefie pracy poszkodowanego (pkt VIII zastrzeżeń).
W ocenie organu odwoławczego powyższa argumentacja nosi cechy wyjaśnień pracodawcy, nie kwestionuje bowiem ustaleń faktycznych zawartych
w protokole kontroli, co do braku w dokumentacji oceny ryzyka zawodowego, ryzyka związanego z powstaniem zwarcia łukowego. Wskazuje jedynie przyczyny takiego stanu rzeczy (brak świadomości, co do specyficznych zagrożeń związanych
z eksploatacją i serwisem danego urządzenia energetycznego, znajdującego się na terenie zleceniodawcy, spowodowanych zaniedbaniami informacyjnymi po stronie zleceniodawcy).
Pracodawca zauważył, iż ocena ryzyka zawodowego na stanowisku serwisant/elektromonter została opracowana zgodnie z analizą przeprowadzoną na warunki występujące u pracodawcy, a nie zleceniodawcy, podkreślając, że "Jeżeli A. S.A. otrzymałyby informacje na podstawie instrukcji eksploatacji, której nie było, że występują inne ryzyka niż zawarte w ocenie ryzyka zawodowego A. S.A., zastosowane zostałyby inne środki ochrony indywidualnej, inne narzędzia, inna organizacja pracy" (pkt VIII zastrzeżeń). Odnosząc się do tych twierdzeń, Inspektor Pracy wskazał, iż prace wykonywane na stanowisku serwisant/elektromonter, są pracami, na których występuje możliwość powstania zwarcia łukowego. Zagrożenie takie istnieje w przypadku prac wykonywanych przy urządzeniach elektroenergetycznych będących w stanie zasilania energią elektryczną np. podczas wykonywania czynności serwisowych. Pracodawca nie uwzględniając takiego zagrożenia nie określił także niezbędnych środków zapobiegawczych oraz ograniczających jego powstanie oraz skutki.
W treści pisma z dnia [...] czerwca 2024 r. – zdaniem organu II instancji - nie przedstawiono nowych dowodów bądź okoliczności wskazujących, iż przedstawiony w protokole kontroli stan faktyczny nie odpowiada prawdzie. Wobec powyższego inspektor pracy stwierdził, iż zapis w protokole kontroli jest zgodny ze stanem faktycznym i nie wymaga zmiany jego treści. Protokół, po złożeniu przez pracodawcę zastrzeżeń i ustosunkowaniu się do nich przez organ kontroli, podpisano w dniu
[...] czerwca 2024 r.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu OIP podał, że przytoczone przez skarżącą argumenty są więc wzajemnie sprzeczne. Z jednej strony bowiem wskazuje, iż na stanowisku serwisant/elektromonter w A. S.A. ryzyko powstania zwarcia łukowego w zasadzie nie występuje, z drugiej jednak strony stwierdza, iż nie dokonał wyczerpujących analiz, mogących owo zagrożenie jednoznacznie wykluczyć. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż zaistniały wypadek przy pracy, któremu uległ w dniu [...] lutego 2024 r. pracownik spółki jednoznacznie potwierdza, iż zagrożenie związane z możliwością powstania zwarcia łukowego na stanowisku: serwisant/elektromonter jest realne, a jego aktywizacja może doprowadzić do wypadku. Obowiązkiem pracodawcy jest dokonanie oceny ryzyka zawodowego występującego na danym stanowisku pracy, w taki sposób, aby zostały uwzględnione wszystkie zagrożenia mogące wystąpić na danym stanowisku, nie tylko zagrożenia związane z wykonywaniem pracy na terenie siedziby zakładu pracy. Zgodnie bowiem z § 39a ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.; dalej r.o.p.b.h.p.), pracodawca ocenia ryzyko zawodowe występujące przy wykonywanych pracach, w szczególności przy doborze wyposażenia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych substancji i mieszanin chemicznych, materiałów zawierających czynniki biologiczne, rakotwórcze lub mutagenne oraz przy zmianie organizacji pracy. Pracodawca prowadzi dokumentację oceny ryzyka zawodowego oraz zastosowanych niezbędnych środków profilaktycznych. Dokument potwierdzający dokonanie oceny ryzyka zawodowego powinien uwzględniać w szczególności opis ocenianego stanowiska pracy, w tym wyszczególnienie stosowanych maszyn, narzędzi i materiałów, wykonywanych zadań, występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy, stosowanych środków ochrony zbiorowej i indywidualnej, osób pracujących na tym stanowisku (§ 39a ust. 1 pkt 1 r.o.p.b.h.p.). Podczas oceny ryzyka zawodowego uwzględnia się wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac, nie tylko w normalnych warunkach, ale również w awaryjnych (§ 39a ust. 3 pkt 2 r.o.p.b.h.p.). Obowiązek ten powinien być realizowany na podstawie ogólnych zasad dotyczących zapobiegania wypadkom i chorobom związanym z pracą, w szczególności przez przeprowadzanie oceny ryzyka związanego z zagrożeniami, które nie mogą być wykluczone. Jeżeli więc nawet część pracowników i tylko wyjątkowo, w wyniku niedających się całkowicie wyeliminować okoliczności (chociażby z uwagi na błędy po stronie zleceniodawców) narażona jest na kontakt z łukiem elektrycznym, to w ocenie OIP przedstawiona inspektorowi pracy ocena ryzyka zawodowego nie spełnia wymogu, o którym mowa w § 39a ust. 3 pkt 1 i 2 r.o.p.b.h.p. Skarżąca poinformowała, że rozpoczęła prowadzenie analiz w zakresie ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą na stanowisku serwisant/elektromonter, uwzględniając zagrożenie związane z możliwością powstania zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych, co jest jednoznaczne z rozpoczęciem procedury dokonania ponownej oceny ryzyka zawodowego na powyższym stanowisku, gdyż przedmiotowa analiza jest integralną częścią procedury oceny ryzyka zawodowego.
Zdaniem OIP z przedstawionej wyżej interpretacji przepisów mających zastosowanie w sprawie jednoznaczny wynika, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zgodnie z art. 11 pkt 1 u.P.I.P w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Realizacja obowiązku zawartego w art. 226 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1465, dalej jako k.p.) powinna polegać na przekazywaniu pracownikowi wiedzy o rodzaju i zakresie występujących zagrożeń
w środowisku pracy oraz o skutkach dla zdrowia i życia jakie może wywołać praca
w kontakcie z tymi zagrożeniami, który to obowiązek nie został spełniony, w zakresie narażenia serwisanta, pracownika A. S.A. na zagrożenie związane z możliwością powstania zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych.
Skargę na powyższą decyzję OIP do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie wniosła A. S.A., zarzucając :
I. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. przez błędne ich niezastosowanie polegające na przeprowadzeniu postępowania wbrew przepisom k.p.a.,
w szczególności przez niedokonanie wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w postaci ustalenia, iż skarżący nie kwestionował ustaleń dokonanych przez organ, kiedy w istocie A. S.A. kwestionowała i nadal kwestionuje ustalenia dokonane w toku postępowania - zarówno poprzez wniesienie zastrzeżeń do protokołu jak i odwołania od decyzji zawartych
w nakazie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania,
2. art. 40 § 2 k.p.a. przez błędne jego niezastosowanie polegające na doręczeniu decyzji organu II instancji wyłącznie A. S.A., a nie jego pełnomocnikowi, ustanowionemu jeszcze na etapie postępowania przed organem I instancji.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 11 pkt 1 p.i.p. w zw. z art. 226 k.p. przez błędne zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej usunięcie uchybień o treści: "Dokonać ponownej udokumentowanej oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą na stanowisku: serwisant/elektromonter, uwzględniając zagrożenie związane z możliwością powstania zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych", kiedy w istocie skarżąca dochowała ciążącego na niej obowiązku dokonania oceny i udokumentowania ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą oraz obowiązku poinformowania pracowników o tymże ryzyku,
2. art. 11 pkt 1 u.P.I.P. w zw. z § 39a ust. 1 r.o.p.b.h.p. przez błędne zastosowanie i wydanie decyzji nakazującej usunięcie uchybień o treści: "Dokonać ponownej udokumentowanej oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą na stanowisku: serwisant/elektromonter, uwzględniając zagrożenie związane z możliwością powstania zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych", kiedy w istocie nie doszło do naruszenia przepisów prawa pracy, a istniejąca u skarżącej udokumentowana oceny ryzyka zawodowego uwzględnia wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca spółka wniosła
o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji O.I.P oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona podkreśliła, iż skarżąca nie zgodziła się z wydaną przez organ, gdy w jej ocenie dotychczas posiadana ocena ryzyka była sporządzona w sposób prawidłowy, a zmiany, które zostają przez A. S.A. wprowadzone do tego dokumentu są wprowadzane wyłącznie z uwagi na wypadek, któremu uległ jej pracownik, nie zaś z uwagi na nakaz inspektora.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu organ podniósł między innymi, że prace wykonywane na stanowisku serwisant/elektromonter w zakładzie pracy skarżącej są pracami, na których występuje możliwość powstania zwarcia łukowego. Zagrożenie takie istnieje w przypadku prac wykonywanych przy urządzeniach elektroenergetycznych będących w stanie zasilania energią elektryczną, i jak pokazał zaistniały wypadek przy pracy, nie da się go całkowicie wykluczyć. Pracodawca nie uwzględniając takiego zagrożenia nie określił także niezbędnych środków zapobiegawczych oraz ograniczających jego powstanie oraz skutki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, przeprowadzonej pod względem legalności, była w niniejszej sprawie decyzja OIP z [...] sierpnia 2024 r. utrzymująca w mocy opisaną na wstępie decyzję Inspektora Pracy z [...] czerwca 2024 r. nakazującą skarżącej spółce dokonać ponownej udokumentowanej oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą na stanowisku: serwisant/elektromonter, uwzględniając zagrożenie związane z możliwością powstania zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych.
Powyższe decyzje zostały wydane w następstwie przeprowadzenie kontroli
w skarżącej spółce – stosownie do art. 21 u.P.I.P - w związku z wypadkiem przy pracy, którem uległ w dniu [...] lutego 2024 r. pracownik firmy A. S.A., zatrudniony na stanowisku serwisanta, podczas wykonywania standardowego, okresowego przeglądu gwarancyjnego agregatów prądotwórczych, znajdujących się na terenie innego podmiotu zlecającego. Doszło mianowicie do powstania łuku elektrycznego w wyniku międzyfazowego zwarcia elektrycznego w szafie sterowniczej serwisowanego agregatu prądotwórczego, co spowodowało u wspomnianego pracownika oparzenia ciała.
Podstawę materialną powyższych decyzji stanowiły przepisy u.P.I.P,
a mianowicie art. 33 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którym w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1-4 i pkt 6-7 oraz art. 11a. Stosownie natomiast do art. 11 pkt 1 u.P.I.P w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Od decyzji inspektora pracy wydanej w formie pisemnej lub stanowiącej wpis do dziennika budowy, podmiotowi kontrolowanemu przysługuje odwołanie do okręgowego inspektora pracy (art. 34 ust. 5 u.P.I.P.).
Bezsporne w kontrolowanej sprawie było, iż ocena ryzyka na stanowisku serwisant/elektromonter nie uwzględniła zagrożenia spowodowanego zwarciem łukowym w urządzeniach elektrycznych.
W myśl art. 226 k.p. pracodawca: 1) ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko; 2) informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami. Pojęcie "ryzyka zawodowego" definiuje § 2 pkt 7 r.o.p.b.h.p., wskazując, iż rozumie się przez to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych
z wykonywaną pracą, powodujących straty, w szczególności wystąpienia
u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy. Pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa
i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym
z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników (§ 39 ust. 1 r.o.p.b.h.p.). Obowiązek, o którym mowa w tym ostatnim przepisie powinien być realizowany na podstawie ogólnych zasad dotyczących zapobiegania wypadkom i chorobom związanym z pracą, w szczególności przez przeprowadzanie oceny ryzyka związanego z zagrożeniami, które nie mogą być wykluczone (§ 39 ust. 2 pkt 2 r.o.p.b.h.p.). Pracodawca ocenia ryzyko zawodowe występujące przy wykonywanych pracach, w szczególności przy doborze wyposażenia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych substancji i mieszanin chemicznych, materiałów zawierających czynniki biologiczne, rakotwórcze lub mutagenne oraz przy zmianie organizacji pracy. Podczas oceny ryzyka zawodowego uwzględnia się wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac (§ 39a ust. 1 r.o.p.b.h.p.).
Pracodawca prowadzi dokumentację oceny ryzyka zawodowego oraz zastosowanych niezbędnych środków profilaktycznych. Dokument potwierdzający dokonanie oceny ryzyka zawodowego powinien uwzględniać w szczególności:
1) opis ocenianego stanowiska pracy, w tym wyszczególnienie:
a) stosowanych maszyn, narzędzi i materiałów,
b) wykonywanych zadań,
c) występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy,
d) stosowanych środków ochrony zbiorowej i indywidualnej,
e) osób pracujących na tym stanowisku;
2) wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego dla każdego z czynników środowiska pracy oraz niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko;
3) datę przeprowadzonej oceny oraz osoby dokonujące oceny (§ 39a ust. 3 r.o.p.b.h.p.).
Mając na uwadze powyższe przepisy, zwłaszcza § 39 ust. 2 pkt 2 r.o.p.b.h.p., wskazujący na obowiązek uwzględnienia ryzyk, które nie mogą być wykluczone, należało uznać za całkowicie błędne stanowisko skarżącej spółki, iż zasadnie nie przewidziano w obowiązującym u niej dokumencie oceny wystąpienia ryzyka powstania zwarcia łukowego z uwagi na konieczność wykonywania prac serwisowych urządzenia, które jest odłączone od źródła zasilania. Jest bowiem oczywiste, że mimo nawet podjęcia czynności mających na celu wyłączenie zasilania nie da się wykluczyć sytuacji, iż nadal urządzenie będzie pod napięciem
(w następstwie np. awarii czy błędu ludzkiego), z czym jest związane ryzyko powstanie wspomnianego zwarcia, czego zresztą dowodem jest zaistniały wpadek przy pracy, którego okoliczności nie budzą wątpliwości. Tym bardziej, iż jak wskazano w protokole z kontroli brak było jakichkolwiek uzgodnień pomiędzy właścicielem agregatów prądotwórczych a firmą wykonującą przegląd okresowy tych agregatów (A. S.A.), dotyczących warunków bhp oraz zasad, na jakich mają być dopuszczeni pracownicy firmy serwisowej do wykonania przeglądu tych agregatów (m. in. nie ustalono czy i przez kogo, napięcie na zaciskach wyjściowych agregatów ma być wyłączone, podczas wykonywania przeglądu agregatów). Ponadto do takich sytuacji może dojść również w czasie, kiedy urządzenie z istoty wykonywanych czynności musi być zasilane energią elektryczną, a mianowicie podczas wykonywania pomiarów, czy włączania urządzenia.
Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie "ocena ryzyka zawodowego" jest dokumentem, w którym pracodawca dokonuje identyfikacji istniejących zagrożeń na stanowisku pracy oraz szacuje prawdopodobieństwo ich wystąpienia podczas wykonywania pracy. Prawdopodobieństwo wystąpienia danego zagrożenia
u pracownika może być natomiast bardzo niskie, jednak pracodawca nie może pomijać tego zagrożenia w ocenie ryzyka zawodowego, gdyż może się ono potencjalnie pojawić (por. wyrok NSA z 24 marca 2023 r., III OSK 2284/21, wyrok WSA w Olsztynie z 26 września 2019 r., II SA/Ol 477/19).
Przy czym pracodawca powinien uwzględnić nie tylko zagrożenia związane
z wykonywaniem pracy na terenie siedziby zakładu pracy, ale także poza nią,
w szczególności, jeśli się uwzględni specyfikę pracy serwisanta/elektromontera, które wykonywane ze swej natury wykonywane są na terenie innych podmiotów. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo i higienę pracy jest bowiem uprzednia, bezwarunkowa, niepodzielna i bezwzględna. Przez niepodzielność odpowiedzialności rozumiany jest brak prawnej możliwości przyjęcia, że za stan bezpieczeństwa i higieny pracy odpowiadają podmioty trzecie, np. podmioty, na rzecz których praca jest wykonywana. Nie ma przy tym przeszkód, aby w drodze cywilnoprawnych umów między podmiotami umówić się, że np. w przypadku wyrządzenia szkód na osobie wykonującej pracę podmiotowi wykonującemu określone prace przysługuje odszkodowanie. Nie powoduje to jednak zwolnienia pracodawcy z odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w miejscu, gdzie praca jest wykonywana przez zatrudnionych przez niego pracowników, poza wyjątkami wyraźnie przewidzianymi przez przepisami (por. L. Florek (red.), Kodeks pracy. Komentarz, wyd. VII, WKP 2017, t. do art. 207). Stąd też jako całkowicie chybiona jawi się argumentacja skarżącej, która stara się ograniczyć swoje obowiązki w sferze b.h.p. i przerzucić całą odpowiedzialność na podmiot, na rzecz którego wykonywane były czynności serwisowe.
W kontekście powyższych rozważań Sąd uznał, że spółka nie podważyła skutecznie ustaleń protokołu kontroli, a jej dalsze pisma oraz środki zaskarżenia stanowią jedynie niezasadną polemikę. Podkreślić należy, że inspektorzy pracy wydając decyzje na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 u.P.I.P. (m.in. nakaz określony
w art. 11 pkt 1), ograniczają się do ustaleń dokonanych w toku kontroli w ramach postępowania kontrolnego uregulowanego w art. 21-37 u.P.I.P. (por. wyrok NSA
z 14 grudnia 2011 r., I OSK 753/11), nie prowadząc - poza postępowaniem kontrolnym - innego postępowania wyjaśniającego, na podstawie którego wydają przedmiotowe decyzje (nakazy). Z kolei okręgowi inspektorzy pracy, rozpatrujący odwołania od nakazów i innych decyzji inspektorów pracy zgodnie z przyznaną im kompetencją na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 5 u.P.I.P. nie są umocowani do prowadzenia czynności kontrolnych (art. 17 pkt 2 i pkt 3 w związku z art. 38 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 oraz ust. 2 u.P.I.P.). W ocenie Sądu nie zostały naruszone przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a., a organy orzekając w sprawie zadośćuczyniły zasadom wynikającym
z powyższych regulacji przepisów prawa procesowego. Stan faktyczny sprawy został wystarczająco wyjaśniony przez organy dla podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów.
Nietrafne są również zarzuty skarżącej wskazujące na naruszenie przepisu art. 40 § 2 k.p.a. Podkreślić bowiem należy, iż jak wskazała sama skarżąca
w skardze pełnomocnictwo udzielone adw. A. G. złożone zostało na spotkaniu w Inspektoracie w dniu [...] czerwca 2024 r., czyli na etapie składania pisma zatytułowanego zastrzeżenia do protokołu z kontroli, stanowiącego element postępowania kontrolnego (art. 31 ust. 4 i 5 u.P.I.P.) Postępowanie kontrolne, prowadzone w oparciu o przepisy u.P.i.P. ma swój odrębny przedmiot, którym jest wyłącznie ustalenie stanu faktycznego. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowań administracyjnych wskazanych w art. 33 ust. 1 pkt 1
u.P.I.P. Wspomniane postępowania są od siebie niezależne. Pomimo przenikania
się postępowania kontrolnego z postępowaniem administracyjnym (które stosowane jest do rozstrzygnięć władczych podjętych w wyniku kontroli), postępowanie kontrolne nie jest częścią formalną postępowania administracyjnego regulowanego przez k.p.a. i nie stanowi etapu tego postępowania w postaci postępowania wyjaśniającego (por. M. Gersdorf, J. Jagielski, K. Rączka , U.P.I.P. Komentarz, LexisNexis 2008, t. 1 do art. 21, postanowienie NSA z 9 października 2012 r.,
I OSK 2259/12).
Stosownie do art. 33 § 3 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie.
W związku z tym pełnomocnictwo złożone do akt innej sprawy (wcześniej prowadzonej przez organ) nie może wywołać skutku zobligowania organu do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika tym pełnomocnictwem ustanowionego, jeśli nie złoży on pełnomocnictwa do nowej sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2007 r., III SA/Wa 4034/06). Pełnomocnictwo musi zatem zostać złożone do akt konkretnej sprawy. Co więcej, niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ domniemywa istnienie pełnomocnictwa opierając się na aktach innego postępowania, chociażby w aktach tych znajdował się dokument pełnomocnictwa, które ze względu na swą ogólność można było wykorzystać w każdym postępowaniu przed organem administracji (por. wyrok NSA z 4 marca 2014 r., II FSK 863/12). Podkreślić przy tym należy, iż skarżąca spółka na etapie postępowania administracyjnego, w żaden sposób nie uzewnętrzniła swej woli reprezentowania jej przez pełnomocnika, zwłaszcza składając odwołanie.
W konsekwencji Sąd uznał, iż organy prawidłowo w kontrolowanej sprawie zastosowały przepisy prawa materialnego, nakładając na skarżącą obowiązek ponownej udokumentowanej oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą na stanowisku: serwisant/elektromonter, uwzględniając zagrożenie związane
z możliwością powstania zwarcia łukowego w urządzeniach elektrycznych, przy jednoczesnym braku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania.
Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn., Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – oddalił skargę.