II SA/Go 503/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2025-12-17
NSAAdministracyjneWysokawsa
nadzór sanitarnyopłatawarunki zabudowyuzgodnienieterminkompetencje organuuchylenie decyzjiprawo administracyjne

WSA uchylił decyzję o nałożeniu opłaty za nadzór sanitarny, uznając, że została wydana po wygaśnięciu kompetencji organu z powodu upływu terminu.

Skarżąca kwestionowała decyzję o nałożeniu opłaty za zapobiegawczy nadzór sanitarny związany z uzgodnieniem projektu decyzji o warunkach zabudowy. Organy obu instancji utrzymały decyzję w mocy, argumentując, że opłata jest należna za czynności kontrolne. Sąd administracyjny uchylił jednak zaskarżoną decyzję, powołując się na prawomocny wyrok innej instancji, który stwierdził, że organ odmówił uzgodnienia po upływie ustawowego terminu, tracąc tym samym kompetencje do działania.

Sprawa dotyczyła skargi B. M. na decyzję nakładającą opłatę za zapobiegawczy nadzór sanitarny związany z uzgodnieniem projektu decyzji o warunkach zabudowy. Organ I instancji odmówił uzgodnienia, a organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Następnie organ I instancji wydał decyzję zobowiązującą skarżącą do zapłaty 526 zł tytułem kosztów nadzoru sanitarnego. Organy uzasadniały naliczenie opłaty przepisami ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wskazując, że obejmuje ona koszty bezpośrednie i pośrednie związane z czynnościami kontrolnymi. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów K.p.a. i dowolną interpretację przepisów, twierdząc, że opłata została naliczona przedwcześnie, przed zakończeniem postępowania uzgodnieniowego i w oparciu o domniemanie winy. Kluczowym argumentem Sądu było jednak to, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2025 r. (sygn. akt II SA/Go 313/25) uchylono postanowienia organów obu instancji odmawiające uzgodnienia. Sąd w niniejszej sprawie stwierdził, że uchylenie tych postanowień oznacza brak podstaw prawnych do pobrania opłat, ponieważ organ działał po wygaśnięciu swoich kompetencji z powodu upływu terminu. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną bez podstawy prawnej, uznając, że nałożone opłaty są nienależne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, opłata nie może być naliczona, ponieważ uchylenie postanowień organów obu instancji, które były podstawą do naliczenia opłaty, oznacza brak podstaw prawnych do jej pobrania.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na prawomocny wyrok WSA, który uchylił postanowienia organów odmawiające uzgodnienia z powodu upływu terminu. Skoro postanowienia te zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, przestała istnieć podstawa do naliczenia opłaty za czynności wykonane w ramach tego postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.PIS art. 36 § 1

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.PIS art. 36 § 2

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

u.p.z.p. art. 53 § 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Termin do wydania postanowienia o uzgodnieniu jest terminem prawa materialnego, zawitym, niepodlegającym przedłużeniu ani przywróceniu. Po jego upływie organ traci kompetencje do orzekania.

K.p.a. art. 61 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 61 § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 145 § 8

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 2 § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ wydał postanowienie odmawiające uzgodnienia po upływie ustawowego terminu, co skutkowało utratą kompetencji do działania. Prawomocny wyrok WSA uchylający postanowienia organów stanowił podstawę do uchylenia decyzji o nałożeniu opłaty.

Odrzucone argumenty

Organy obu instancji argumentowały, że opłata za czynności nadzoru sanitarnego jest należna niezależnie od wyniku uzgodnienia. Opłata obejmuje koszty bezpośrednie i pośrednie związane z czynnościami kontrolnymi i procesowymi.

Godne uwagi sformułowania

organ uzgadniający traci kompetencje do orzekania uchylenie postanowień oznacza, że brak jest podstaw prawnych do pobrania opłat nałożone opłaty są nienależne

Skład orzekający

Krzysztof Dziedzic

przewodniczący

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

członek

Jarosław Piątek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie terminu przez organ administracji prowadzące do utraty kompetencji i niemożności naliczenia opłat."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekroczenia terminu w postępowaniu uzgodnieniowym w ramach nadzoru sanitarnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie terminów przez organy administracji i jakie mogą być tego konsekwencje prawne dla obywateli.

Organ przekroczył termin i stracił prawo do naliczenia opłaty – sąd uchyla decyzję!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 503/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-12-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145  par 1 pkt 1 lit ai b, 200 i 205 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za sprawowanie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego I.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] w [...] nr [...] z dnia [...] r. II.zasądza od [...] na rzecz strony skarżącej B. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2025 r., [...] w [...] (dalej jako: PPIS, organ I instancji) odmówił uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowle budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego na części dz. nr [...] w miejscowości [...].
Pismem z dnia [...] stycznia 2025 r. B. M. (dalej jako: skarżąca, strona) działając przez pełnomocnika, złożyła zażalenie na ww. postanowienie. Powyższe postanowienie, na skutek złożonego od niego zażalenia, zostało postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2025 r. [...] w [...]. (dalej jako: PWIS, organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymane w mocy. Postanowienie to zostało następnie zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r., znak: [...], organ I instancji zawiadomił stronę, o wszczęciu postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako: "K.p.a.", w sprawie ustalenia opłaty za czynności w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, tj. uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego na części dz. nr [...] w miejscowości [...], gmina [...] oraz poinformował stronę, że może w terminie 3 dni od otrzymania zawiadomienia zapoznać się ze zgromadzonym materiałem, wypowiedzieć się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłosić swoje żądania.
W odpowiedzi na ww. pismo pełnomocnik strony wniósł o doręczenie kopii dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania oraz umożliwienie ustosunkowania się co do zebranych materiałów i dowodów w wymienionej sprawie w terminie 7 dni od otrzymania kopii dokumentacji.
W dniu [...] kwietnia PPIS przekazał drogą elektroniczną kopie posiadanych dokumentów w ww. sprawie.
W dniu [...] maja 2025 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], zobowiązującą stronę do zapłaty kwoty 526,00 zł, jako kosztów za czynności związane ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, tj. uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego na części dz. nr [...] w miejscowości [...], gmina [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał m.in. art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416) oraz § 2 - § 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz Inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2010 r., Nr 36, poz. 203). Ponadto organ wskazał, że wysokość kosztów została określona zarządzeniem nr [...] w [...] z dnia [...] marca 2024 r. oraz zarządzeniem nr [...] w [...] z dnia [...] maja 2025 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za inne czynności wykonywane w [...] w [...].
Z zaskarżonej decyzji wynikało, że koszty bezpośrednie wyniosły 244,90 zł (w tym: średnie wynagrodzenie pracownika nadzoru według stawki godzinowej ustalonej jako 80,40 zł/godzinę na jednego pracownika, co przy jednym pracowniku i 3 godzinach kontroli dało kwotę 241,20 zł oraz pozostałe koszty, na które składały się koszty materiałowe w wysokości 3,70 zł). Koszty pośrednie wyniosły 281,40 zł (w tym średnie wynagrodzenie pracowników administracji i obsługi w kwocie 31,80 zł, koszty usług pocztowych: koszt wysłania 21 listów poleconych zpo w kwocie 247,80 zł, koszty zużytej energii elektrycznej, gazu, wody w kwocie 1,80 zł). Łącznie dało to kwotę 526,30 zł, a po zaokrągleniu do pełnego złotego kwotę 526,00 zł.
Na skutek wniesionego przez stronę odwołania, organ II instancji decyzją z dnia [...] lipca 2025 r., [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że odstąpienie od pobrania opłaty odnosi się do sytuacji, w której w wyniku badań nie stwierdzono naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych i dotyczy to wyłącznie czynności wchodzących w zakres bieżącego nadzoru sanitarnego. Natomiast za czynności wykonywane w ramach nadzoru zapobiegawczego, a do takich należy uzgodnienie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych, pobiera się opłaty, niezależnie od faktu stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Podkreślił przy tym, że przepis nakazuje pobieranie opłat nie tylko za badanie laboratoryjne, ale również za inne czynności przeprowadzane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
W ocenie organu odwoławczego nie ma uzasadnienia zarzut strony, że PPIS jeszcze przed zakończeniem postępowania w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy uznał inwestora za winnego naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych i w konsekwencji zobowiązał do zapłaty naliczonej opłaty za wykonanie czynności kontrolnych w kwocie 526,00 zł. PWIS podkreślił, że postępowanie w sprawie uzgodnienia projektu ww. decyzji było w momencie wydawania decyzji "opłatowej" już zakończone ostatecznym postanowieniem PWIS z dnia [...] marca 2025 r., [...] Dalej organ II instancji powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wyjaśnił pojęcie "innych czynności" wykonywanych w związku ze sprawowaniem m.in. zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji był uprawniony co do zasady do ustalenia opłaty za czynności związane ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Podkreślił, że opłatę naliczono za czynności kontrolne polegające na analizie przedłożonych z wnioskiem dokumentów, tj. projektu decyzji o warunkach zabudowy, analizy i wyników analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, części graficznej do decyzji o warunkach zabudowy oraz części graficznej do analizy i wyników analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w ww. sprawie. Ponadto przeprowadzano szczegółową analizę zebranych wtoku postępowania dodatkowych informacji, materiałów, a także dowodów w niniejszej sprawie. Dodatkowo korzystano z ogólnodostępnego Systemu Informacji Przestrzennej Urzędu Gminy [...], tj. strony internetowej: [...], dokonując na dostępnej w serwisie mapie analizy oraz pomiarów lokalizacji inwestycji względem cmentarza parafialnego na dz. nr [...] w [...]. Jak wynikało z uzasadnienia zaskarżonej decyzji czas kontroli potrzebny do wykonania ww. czynności wyniósł 3 godziny, czego organ odwoławczy nie kwestionował.
Organ II instancji uznał, że czynności, które podjął PPIS w przedmiotowej sprawie pozostawały w "merytorycznym związku", a więc stanowiły przejaw nadzoru sanitarnego wykonywanego przez organ I instancji.
Następnie odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego generowania przez organ I instancji dodatkowych kosztów pośrednich (wysyłanie listów poleconych zpo) PWIS wskazał, że PPIS przed wydaniem postanowienia z dnia [...] stycznia 2025 r. odmawiającego uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego na części dz. nr [...] w miejscowości [...], gmina [...], przeprowadził dodatkowe czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, które pozwoliły zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 36 § 1 K.p.a. organ I instancji wydał 4 postanowienia zawiadamiające o niezałatwieniu sprawy w terminie, które należało doręczyć listem poleconym zpo.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że wysokość kosztów bezpośrednich i pośrednich związanych z wykonaniem czynności przez PPIS została ustalona zarządzeniem nr [...] w [...] z dnia [...]marca 2024 r. oraz zarządzeniem nr [...] w [...] z dnia [...] maja 2025 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za inne czynności wykonywane w [...] w [...].
W ocenie organu II instancji w niniejszej sprawie opłatę ustalono na postawie prawidłowo sporządzonej kalkulacji, w której uwzględniono wszystkie koszty zgodnie z podziałem określonym w przywołanych wyżej przepisach i z uwzględnieniem wszystkich kosztów faktycznie poniesionych przez organ. Z dokumentacji wynikało, iż została ona sporządzona za czynności kontrolne polegające na analizie przedłożonych z wnioskiem dokumentów tj. projektu decyzji o warunkach zabudowy, analizy i wyników analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, części graficznej do decyzji o warunkach zabudowy oraz części graficznej do analizy i wyników analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w ww. sprawie. Ponadto przeprowadzano szczegółową analizę zebranych w toku postępowania dodatkowych informacji, materiałów, a także dowodów w niniejszej sprawie.
Następnie wskazał, że organ I instancji w wyliczeniu kosztów uwzględnił koszty bezpośrednie i pośrednie. Decyzja zobowiązująca do zapłaty kosztów w jego ocenie została wydana na podstawie prawidłowo przywołanych przepisów, a jej uzasadnienie wyjaśniało jednoznacznie za jakie czynności została naliczona opłata i w jaki sposób wyliczono jej wysokość. Treść decyzji jest spójna i logicznie wyjaśnia dlaczego w sprawie nałożono opłatę i jakimi przesłankami kierował się organ prowadzący postępowanie.
Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że osobą zobowiązaną do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych zawartych w decyzji o ustaleniu warunków zabudowy jest inwestor, czyli w niniejszej sprawie B. M. Zatem to inwestor powinien ponosić opłatę za czynności związane ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Wobec powyższego organ II instancji nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymał ją w mocy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję złożyła B. M., która działając przez pełnomocnika, zarzuciła ww. decyzji:
1. Naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. przez powielenie błędu organu I instancji i również błędne ustalenie stanu faktycznego, w następstwie dowolną interpretację art. 36 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w szczególności poprzez przedwczesne przyjęcie przed zakończeniem postępowania i wydania postanowienia o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych;
2. Błędne uznanie, iż zarzut strony powołany w odwołaniu od decyzji PPIS, że organ I instancji jeszcze przed zakończeniem postępowania administracyjnego w przedmiocie uzgadniania projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy uznał inwestora za winnego naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych nie ma uzasadnienia.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ odwoławczy podobnie jak organ I instancji dokonał dowolnej interpretacji art. 36 ust. 1 o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w następstwie czego organ I instancji jeszcze przed zakończeniem postępowania w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy uznał inwestora za winnego naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych i w konsekwencji zobowiązał do zapłaty naliczonej opłaty za wykonanie czynności kontrolnych w kwocie 526,00 zł.
Biorąc pod uwagę powyżej przedstawiony argument, skarżąca stwierdziła, iż zarówno organ I instancji dokonując obliczenia kosztów związanych z czynnościami wykonywanymi w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego i następnie wzywając inwestora do ich uiszczenia w terminie 14 dni wyszedł z założenia opartego na domniemaniu winy inwestora. Podobne stanowisko zajął organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2025 r. Zdaniem skarżącej ustalenia oparte na prawdopodobieństwie i domniemaniu oraz na dowolnej interpretacji przepisów są sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że skarga nic nie wnosi nowego do sprawy i stanowi wyraz odmiennego stanowiska skarżącej. Ponadto powołując się na wyrok z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt II GSK 2602/24, w którym to Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż "W zakresie kosztów "innych czynności" wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego mogą mieścić się koszty postępowania administracyjnego, rozumiane jako wydatki poniesione przez organy, związane z procesem wydania postanowienia lub decyzji administracyjnej, albowiem termin "inne czynności", o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, nie został ograniczony jedynie do czynności o charakterze badawczym, analityczno-sanitarnym lub kontrolnym, lecz jego zakresem objęto wszelkie czynności (w tym techniczno-procesowe, wyjaśniające, dokumentacyjne), jeżeli tylko wykazują one związek z celami i zakresem wykonywanego nadzoru sanitarnego (np. w postępowaniu incydentalnym zmierzającym do uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych). W wyroku tym Sąd stwierdził ponadto, że "W świetle art. 36 ust. 1 ustawy PIS w zw. z § 3 i § 4 cyt rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. brak jest podstaw do wyłączenia z zakresu "innych czynności podlegających opłacie typowych czynności procesowych związanych z postępowaniem wyjaśniającym (w tym związanych z odbiorem, rozważeniem i oceną całego materiału dowodowego) oraz przygotowaniem, wydaniem i doręczeniem orzeczenia (aktu) administracyjnego, jeżeli wydanie tego orzeczenia (aktu) stanowi formę wykonywania nadzoru sanitarnego".
Pismem z dnia [...] października 2025 r. skarżąca uzupełniła argumentację skargi wskazując na wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w dniu 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Go 313/25 wyroku, którym to uchylił postanowienie PWIS z dnia [...] marca 2025 r., znak: [...] oraz poprzedzające je postanowienie PPIS z dnia [...] stycznia 2025 r., [...], które to było podstawą do wydania zaskarżonej decyzji nr [...] PWIS z dnia [...] lipca 2025 r. Skarżąca podkreśliła, że organy obu instancji jeszcze przed zakończeniem postępowania administracyjnego w przedmiocie uzgadniania projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, uznały inwestora za winnego naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. Zdaniem WSA w Gorzowie Wielkopolskim uchylone wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2025 r. postanowienia dotyczyły sprawy, która z mocy prawa zakończyła się już wydaniem pozytywnego uzgodnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja PWIS z dnia [...] lipca 2025 r., [...] utrzymująca w mocy decyzję PPIS z dnia [...] maja 2025 r., [...] w przedmiocie opłaty za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, tj. uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego na części dz. nr [...] w miejscowości [...], gmina [...].
Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. z 2024 r., poz. 416 – dalej jako u.PIS)., zgodnie z którym za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Przepis art. 36 ust. 2 u.PIS. stanowi, że za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań.
W orzecznictwie dominuje pogląd, że w zakresie kosztów "innych czynności" wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego mogą mieścić się koszty postępowania administracyjnego, rozumiane jako wydatki poniesione przez organy, związane z procesem wydania postanowienia lub decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 10 lipca 2025 r., II GSK 2602/24 i cyt tam orzecznictwo, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA), albowiem termin "inne czynności", o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.PIS, nie został ograniczony jedynie do czynności o charakterze badawczym, analityczno-sanitarnym lub kontrolnym, lecz jego zakresem objęto wszelkie czynności (w tym techniczno-procesowe, wyjaśniające, dokumentacyjne), jeżeli tylko wykazują one związek z celami i zakresem wykonywanego nadzoru sanitarnego (np. w postępowaniu incydentalnym zmierzającym do uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych).
W rozpoznawanej sprawie istotna jest okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2025 r., II SA/Go 313/25 uchylił postanowienie PWIS z dnia [...] marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o warunkach zabudowy oraz poprzedzające je postanowienie PPIS z dnia [...] stycznia 2025 r., nr [...]. Wyrok ten jest prawomocny. W wyroku tym Sąd stwierdził, że postanowienie odmawiające uzgodnienia przedmiotowej inwestycji zostało wydane po upływie 2 - tygodniowego terminu do jego wydania (art. 53 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1130 – dalej u.p.z.p.) i dlatego brak było podstaw do odmownego uzgodnienia. Sąd wskazał, że tryb uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy przez właściwy organ obarczony jest terminem prawa materialnego, będącym terminem zawitym, a co za tym idzie, nie podlegającym przedłużeniu ani przywróceniu. Po jego upływie organ uzgadniający traci kompetencje do orzekania. W orzecznictwie wskazuje się, że nałożenie opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 u.PIS, jest dopuszczalne dopiero po stwierdzeniu, że doszło do naruszenia wymagań higienicznych i sanitarnych (wyrok NSA z dnia 10 lipca 2025 r., II GSK 2653/24, CBOSA). Decyzję ustalającą opłatę za przeprowadzone czynności kontrolne wydaje się dopiero wtedy, gdy rozstrzygnięcie o samym obowiązku stanie się ostateczne (wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2017 r., III SA/Kr 115/17, CBOSA).
W niniejszej sprawie wymierzenie w drodze decyzji opłaty za sprawowanie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego było zatem możliwe dopiero po wydaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie odmowy uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy. W ocenie Sądu uchylenie powyższych postanowień oznacza, że brak jest podstaw prawnych do pobrania opłat za inne czynności w rozumieniu art. 36 ust. 1 u.PIS przeprowadzone w postępowaniu w przedmiocie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy. Niewątpliwie przepis art. 36 ust. 2 u.PIS nie znajduje wprost zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy innej sytuacji. Umożliwia bowiem odstąpienie od opłat za czynności laboratoryjne i inne czynności związane ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Nie oznacza to jednak, że w zaistniałym stanie faktycznym zachodzi podstawa prawna do nałożenia na skarżącą kosztów za inne czynności związane ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, tj. w postępowaniu zmierzającym do uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy. Uchylenie postanowień wydanych w tymże postępowaniu oznacza, że wykonane w jego trakcie czynności i związane z tym koszty (np. wynagrodzenia pracownika nadzoru) nie miały umocowania prawnego. Wymaga podkreślenia, że Sąd w cyt. wyroku stwierdził, że po upływie terminu określonego w art. 53 ust. 5 u.p.z.p. organ uzgadniający traci kompetencje do orzekania. Należy stwierdzić, że po uchyleniu ww. postanowień w przedmiocie odmowy uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy przestała istnieć podstawa prawna do pobrania opłaty za inne czynności związane ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Uchylenie ww. postanowień oznacza, że nałożone mocą zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji na skarżącą opłaty są nienależne (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2017 r., III SA/Kr 115/17, CBOSA). Odmienne stanowisko prowadziłoby do skutków prawnych trudnych do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP), czy demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Skarżąca zostałaby obciążona kosztami powstałymi w procedurze uzgadniania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych, które było prowadzone przez organ w sposób niezgodny z prawem, co skutkowało na mocy wskazanego powyżej prawomocnego wyroku tut. Sądu wyeliminowaniem aktów prawnych podjętych w tym postępowaniu z obrotu prawnego. Z powyższych względów Sąd uznał, że w sprawie nie zaistniały podstawy do zastosowania art. 36 ust. 1 u.PIS., co oznacza naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).
Nadto należy podnieść, że zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie
w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wymienione zostały w art. 145 k.p.a. Z przepisu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wynika zaś w szczególności, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. chodzi o sytuacje, gdy jedna decyzja lub orzeczenie sądu stanowi podstawę do wydania drugiej decyzji. Chodzi o taką zależność, że wydanie drugiej decyzji nie będzie możliwe bez wcześniejszego wydania decyzji pierwszej. Termin "w oparciu" użyty w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. jest bowiem tożsamy ze zwrotem ‘na podstawie" (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2006 r., II GSK 156/06, Lex nr 276701). W przepisie tym chodzi o sytuację gdy decyzja została oparta na "kompetentnym" rozstrzygnięciu sądu lub innego organu, a rozstrzygnięcie to wchodziło w skład szeroko rozumianej podstawy prawnej. W sprawie nie może budzić wątpliwości, że wydanie zaskarżonej decyzji mogło nastąpić jedynie po wydaniu ostatecznego postanowienia zapadłego w postępowaniu uzgodnieniowym. Po uchyleniu ww. postanowień zaskarżona decyzja i ją poprzedzająca utraciły swoją podstawę prawną.
Z uwagi na powyższe okoliczności nie było potrzeby ustosunkowania się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a., jak w pkt II sentencji wyroku. Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis od skargi w wysokości 100 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI