II SA/Go 502/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, stwierdzając, że organ nadzoru niezasadnie stwierdził nieważność całej uchwały Rady Gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości, zamiast ograniczyć się do uchylenia wadliwych zapisów.
Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy dotyczącej regulaminu utrzymania czystości i porządku, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w tym wykraczanie poza delegację ustawową oraz nieprawidłowości w zakresie deratyzacji. Gmina wniosła skargę, zarzucając Wojewodzie brak uzasadnienia dla stwierdzenia nieważności całej uchwały. Sąd administracyjny uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze, uznając, że Wojewoda niezasadnie stwierdził nieważność uchwały w całości, zamiast ograniczyć się do uchylenia wadliwych zapisów i nie wykazał istotnego naruszenia prawa w pozostałym zakresie.
Sprawa dotyczyła skargi Rady Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Wojewoda uznał, że uchwała narusza prawo, w szczególności art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez zamieszczenie postanowień wykraczających poza zakres delegacji ustawowej (dotyczących praw i obowiązków jednostek wywozowych oraz sankcji karnych) oraz nieprawidłowe uregulowanie kwestii deratyzacji. Gmina zarzuciła Wojewodzie brak wystarczającego uzasadnienia dla stwierdzenia nieważności całej uchwały, argumentując, że wadliwe zapisy można było uchylić w części, a pozostała część uchwały mogłaby funkcjonować w obrocie prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze. Sąd uznał, że Wojewoda naruszył art. 91 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ nie wykazał istotnego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności uchwały w całości. Sąd podkreślił, że organ nadzoru powinien ocenić rodzaj naruszeń i ich wpływ na całość aktu, a nie tylko mechanicznie sprawdzać zgodność z prawem. W ocenie Sądu, stwierdzone przez Wojewodę wady (dotyczące § 21-25, § 34 ust. 2 i § 35 uchwały) nie były na tyle istotne, aby skutkować nieważnością całej uchwały. Sąd podzielił również zarzut Gminy dotyczący braku uzasadnienia faktycznego i prawnego w rozstrzygnięciu nadzorczym. Dodatkowo, Sąd uznał za słuszny zarzut dotyczący § 34 ust. 2 uchwały, wskazując na niedopuszczalność przekazywania przez radę gminy ustawowych uprawnień do regulowania kwestii deratyzacji organowi wykonawczemu. Mimo to, Sąd uznał, że wyeliminowanie z obrotu prawnego całej uchwały z tego powodu stanowiło nadużycie prawa, zwłaszcza w kontekście zasady proporcjonalności i celu nadzoru, jakim jest zapewnienie legalności, a nie uniemożliwienie gminie wykonywania zadań. W konsekwencji, Sąd uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody i stwierdził, że nie podlega ono wykonaniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nadzoru powinien stwierdzić nieważność uchwały jedynie w części dotyczącej wadliwych zapisów, chyba że naruszenie jest na tyle istotne, że skutkuje nieważnością całości aktu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Wojewoda naruszył przepisy ustawy o samorządzie gminnym, nie wykazując istotnego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności uchwały w całości. Organ nadzoru powinien ocenić wpływ wadliwych zapisów na całość aktu i, jeśli to możliwe, ograniczyć się do uchylenia wadliwych części, zachowując zasadę proporcjonalności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.c.p.g. art. 4 § ust. 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, uchwalany przez radę gminy po zasięgnięciu opinii inspektora sanitarnego, jest aktem prawa miejscowego. Ust. 2 zawiera wyczerpujące wyliczenie zagadnień, które regulamin musi regulować, co oznacza, że nie wolno zamieszczać w nim postanowień wykraczających poza ten zakres, a jednocześnie muszą znaleźć się w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich punktów.
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni. Organ nadzoru może orzec o nieważności uchwały w całości lub w części, jedynie gdy stwierdzi istotne naruszenie prawa.
P.p.s.a. art. 148
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny władny jest uchylić akt nadzoru.
Pomocnicze
u.s.g. art. 93 § ust. 4
Ustawa o samorządzie gminnym
W przypadku naruszenia o charakterze nieistotnym, organ nadzoru winien ograniczyć się do wskazania, iż dany akt organu jednostki samorządu terytorialnego wydano z naruszeniem prawa.
P.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
P.p.s.a. art. 199
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15
Ustawa o samorządzie gminnym
Rada gminy określa zasady tworzenia i zarządzania składnikami mienia komunalnego.
u.s.g. art. 30 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Wójt przygotowuje projekty uchwał rady gminy.
Konstytucja RP art. 163
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 165
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 171 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKST art. 8 § ust. 3
Europejska Karta Samorządu Terytorialnego
Kontrola administracyjna powinna być sprawowana z zachowaniem proporcji między zakresem interwencji a znaczeniem chronionych interesów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody nie zawierało wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego dla stwierdzenia nieważności uchwały w całości. Wady uchwały (dotyczące § 21-25, § 34 ust. 2 i § 35) nie były na tyle istotne, aby uzasadniać stwierdzenie nieważności całej uchwały. Organ nadzoru powinien ocenić wpływ wadliwych zapisów na całość aktu i, jeśli to możliwe, ograniczyć się do uchylenia wadliwych części. Przekazanie przez radę gminy ustawowych uprawnień do określenia obszarów i terminów deratyzacji organowi wykonawczemu stanowi naruszenie prawa.
Odrzucone argumenty
Argument Wojewody, że uchwała w całości narusza prawo, ponieważ zawiera postanowienia wykraczające poza delegację ustawową i nieprawidłowo reguluje kwestię deratyzacji.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać za wystarczające w tym względzie jakkolwiek słusznego stwierdzenia organu nadzoru, że regulamin nie może wykraczać poza treść regulacji art. 4 ust. 2 u.c.p.g., a jednocześnie muszą znaleźć się w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich zagadnień przekazanych przez ustawodawcę do uregulowania organ nadzoru badając legalność uchwały rady gminy, w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa winien także obiektywnie ocenić rodzaj tych naruszeń oraz ich wpływ na treść badanego aktu prawa miejscowego jako normatywnej całości niezasadnym i naruszającym określone konstytucyjnie formy władczej ingerencji organów państwowych w samodzielność normotwórczą jednostki samorządu terytorialnego było stwierdzenie nieważności w całości (wyeliminowanie z obrotu prawnego) przedmiotowej uchwały kontrola administracyjna społeczności lokalnych powinna być sprawowana z zachowaniem proporcji między zakresem interwencji ze strony organu kontroli a znaczeniem interesów, które ma on chronić
Skład orzekający
Ireneusz Fornalik
przewodniczący
Joanna Brzezińska
sprawozdawca
Michał Ruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla ograniczenia zakresu nadzoru organów administracji publicznej nad uchwałami jednostek samorządu terytorialnego do przypadków istotnego naruszenia prawa, konieczność szczegółowego uzasadniania rozstrzygnięć nadzorczych oraz zasada proporcjonalności w kontroli administracyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kontroli uchwały rady gminy przez Wojewodę w zakresie utrzymania czystości i porządku, ale zasady dotyczące uzasadnienia i zakresu nadzoru mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje istotne zagadnienia związane z nadzorem administracyjnym nad samorządem i prawidłowym stosowaniem prawa przez organy państwowe, co jest interesujące dla prawników i urzędników samorządowych.
“Wojewoda nie może uchylić całej uchwały rady gminy bez solidnego uzasadnienia – kluczowa lekcja z orzecznictwa.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 502/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2006-10-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-09-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Ireneusz Fornalik /przewodniczący/ Joanna Brzezińska /sprawozdawca/ Michał Ruszyński Symbol z opisem 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony akt Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Sekretarz sądowy Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej– G.D. sprawy ze skargi Rady Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, II. stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie podlega wykonaniu. Uzasadnienie Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy, doręczonej mu w dniu 1 czerwca 2006 r. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że przedmiotowa uchwała istotnie narusza prawo tj. art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008), zwanej dalej w skrócie: "u.c.p.g.". Zgodnie z tym przepisem rada gminy po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, który jest aktem prawa miejscowego. Przepis ust. 2 tego artykułu w pkt 1-8 zawiera wyczerpujące wyliczenie zagadnień, które regulamin musi regulować. Oznacza to w ocenie organu, że w uchwale nie wolno zamieszczać postanowień, które wykraczają poza treść wskazanego przepisu, a jednocześnie muszą znaleźć się w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich punktów. W tym kontekście organ nadzoru stwierdził, że zawarcie w uchwale w rozdziale V § 21 – 25 zapisów dotyczących "Praw i obowiązków jednostek wywozowych" oraz określenie w § 35 uchwały sankcji karnej (w postaci grzywny) za nie wykonywanie określonych w regulaminie obowiązków, stanowi naruszenie przyznanych radzie kompetencji, wykracza bowiem poza treść art. 4 ust. 2, a kwestie te wyczerpująco regulują przepisy art. 7 - 9 i art. 10 ust. 2 i 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku. Dalej Wojewoda wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 4 ust. 2 pkt 8 u.c.p.g., regulamin winien wyznaczać obszary podlegające obowiązkowej deratyzacji i terminy jej przeprowadzenia. Zapisy rozdziału X badanej uchwały "Zasady przeprowadzenia akcji deratyzacji" nie spełniają powyższej normy, gdyż Rada określając w § 34 ust. 3 obiekty podlegające "powszechnej deratyzacji", w ust. 2 w zakresie "powszechnej akcji deratyzacji" odesłała do "zarządzenia Wójta Gminy wydanego w porozumieniu z właściwym Inspektorem Sanitarnym". Ponadto jako wystarczającą podstawę prawną przedmiotowej uchwały organ nadzoru wskazał art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zatem zbędne jest, w jego ocenie, powołanie art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 175, poz. 1458). Gmina, reprezentowana przez Wójta, wniosła na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 91 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez brak uzasadnienia na okoliczność uchylenia w całości uchwały Rady Gminy nr [...]. W konkluzji skarżąca jednostka samorządu terytorialnego wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zasądzenie od Wojewody kosztów postępowania. Do skargi dołączono uchwałę Rady Gminy nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. w sprawie złożenia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody. W uzasadnieniu skargi Gmina podzieliła pogląd wyrażony w zaskarżonym akcie nadzoru, zgodnie z którym w regulaminie nie można zamieszczać postanowień wykraczających poza treść art. 4 ust. 2, a jednocześnie muszą znaleźć się w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich jego punktów. Ponadto skarżąca Gmina zgodziła się ze stanowiskiem Wojewody dotyczącym wadliwości zapisów § 21 – 25 oraz § 35 uchwały, jako wykraczających poza kompetencje przyznane radzie gminy przepisem art. 4 ust. 2 oraz regulowane właściwymi przepisami ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Jednakże wskazała, że "uchylenie" wadliwych zapisów uchwały, które zostały wymienione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie spowodowałoby, że uchwała byłaby niekompletna i nie mogłaby funkcjonować w obrocie prawnym. Skarżąca Gmina nie podzieliła natomiast zarzutu organu nadzoru dotyczącego § 34 przedmiotowej uchwały. W jej ocenie organ ograniczył się do stwierdzenia, że zapisy przywołanego przepisu nie spełniają dyspozycji art. 4 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy a brak w tym zakresie w rozstrzygnięciu nadzorczym uzasadnienia, uniemożliwia skarżącemu ustosunkowanie się do rzekomych nieprawidłowości. Podsumowując wywody skargi Gmina wskazała, że wprawdzie Wojewoda stwierdził wady uchwały, niemniej jednak w swoim rozstrzygnięciu nie podał uzasadnienia faktycznego jak i prawnego uchylenia w całości przedmiotowej uchwały, co skarżąca uznała jako istotne naruszenie prawa przez organ nadzoru. Błędy w uchylonej uchwale wykazane przez organ nadzorujący, w ocenie strony skarżącej, nie powinny być przyczyną do uchylenia aktu w całości tym bardziej, iż znane jej są rozstrzygnięcia nadzorcze, które w podobnych sytuacjach uchylały jedynie wadliwe zapisy. Skarżąca gmina przywoła także jako ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, zgodnie z którym w rozstrzygnięciu nadzorczym nie wystarczy podać, iż dany przepis został naruszony, ale konieczne jest wykazanie, na czym to naruszenie polega i w czym się wyraża. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcie nadzorczego. W ocenie organu nadzoru kwestionowana uchwała, poprzez brak realizacji w pełni wskazań ustawodawcy, w takim stopniu narusza przepis art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, że należało stwierdzić jej nieważność w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. W zakresie badania legalności aktu nadzoru nad działalnością jednostki samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Sąd administracyjny władny jest uchylić akt nadzoru. Przy czym podstawę uchylenia wadliwego aktu nadzoru może stanowić naruszenie przez organ nadzoru przepisu prawa zarówno o charakterze materialnoprawnym, jak i procesowym (vide Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. pod redakcją Tadeusza Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 466). W zakresie tak określonej kognicji Sąd zważył, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 163 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483), samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych, przy czym samodzielność jednostek samorządu terytorialnego, wyposażonych w osobowość prawną, podlega ochronie sądowej (art. 165 Konstytucji RP). Podkreślenia wymaga fakt, iż wprawdzie działalność samorządu terytorialnego została poddana nadzorowi organów państwa, jednakże jedynie z punktu widzenia legalności (art. 171 ust. 1 Konstytucji RP). Szczegółowy tryb i formy nadzoru określone zostały nie w Konstytucji, lecz w ustawach tzw. "samorządowych", przede wszystkim w rozdziale 10 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn.zm.). Uregulowanie takie zgodne jest także z normą art. 8 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985 r. (Dz.U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607), zgodnie z którą wszelka kontrola administracyjna działalności społeczności lokalnych powinna w zasadzie mieć na celu jedynie zapewnienie przestrzegania prawa i zasad konstytucyjnych. W ust. 3 wskazano ponadto, że kontrola ta powinna być sprawowana z zachowaniem proporcji między zakresem interwencji ze strony organu kontroli a znaczeniem interesów, które ma on chronić. Jedną z form nadzoru wykonywanego przez wojewodę wobec działalności gminnej jest badanie zgodności z prawem aktów prawnych organów gminy. Na mocy art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O ich nieważności orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Istotne znaczenie dla określenia zakresu kompetencji nadzorczych ma fakt, że organ nadzoru może orzec o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części, jedynie gdy stwierdzi istotne naruszenie prawa. W przypadku bowiem naruszenia o charakterze nieistotnym, wojewoda (regionalna izba obrachunkowa) winien ograniczyć się do wskazania, iż dany akt organu jednostki samorządu terytorialnego wydano z naruszeniem prawa (art. 93 ust. 4 ww. ustawy). Każdorazowo rozstrzygnięcie nadzorcze, stanowiące formę konstytucyjnie umocowanej ingerencji w samodzielność jednostki samorządu terytorialnego, powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne umożliwiające zapoznanie się z motywami czynności nadzorczej zarówno nadzorowanej gminie, jak i sądowi administracyjnemu, którego kontroli takie rozstrzygnięcia poddano. Oznacza to, że organ nadzoru dokonując ustalenia zgodności z prawem zaskarżonej uchwały lub zarządzenia organu gminy obowiązany jest w dostateczny sposób wywieść z przepisów prawa określony rodzaj naruszenia prawa, wskazując na czym to naruszenie polega i w czym się wyraża. Ten wywód w zakresie naruszenia przepisu prawa jest obligatoryjnym elementem rozstrzygnięcia nadzorczego. Jak słusznie wskazała skarżąca Gmina pogląd taki, który podziela w całości Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, został ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z 28 października 2003 r., sygn. akt II SA/Wr 1500/03, Dz.Urz.Opols 2004/21/648). Przechodząc od rozważań natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej należy wskazać, że przedmiot kontroli Sądu stanowi rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z [...] czerwca 2006 r. stwierdzające nieważność w całości uchwały Rady Gminy z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy, doręczonej mu w dniu 1 czerwca 2006 r. Rozstrzygnięcie nadzorcze wydane zatem zostało w terminie określonym w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W uzasadnieniu zaskarżonego aktu nadzoru jako podstawę stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy przywołano zasadniczo 4 argumenty, gdyż jedynie pobocznie wskazano jako zbędne przytoczenie w podstawie prawnej badanej uchwały przepisów art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 10 ustawy z 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 175, poz. 1458). Jako podstawowy zarzut, skutkujący koniecznością stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały w całości, Wojewoda uznał naruszenie przepisu art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z tym przepisem rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zwany dalej "regulaminem"; regulamin jest aktem prawa miejscowego. Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące: 1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących: a) prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych, odpadów niebezpiecznych, odpadów wielkogabarytowych i odpadów z remontów, b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi; 2) rodzaju i minimalnej pojemności urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych urządzeń i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu: a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach, b) liczby osób korzystających z tych urządzeń; 3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego; 4) maksymalnego poziomu odpadów komunalnych ulegających biodegradacji dopuszczonych do składowania na składowiskach odpadów; 5) innych wymagań wynikających z gminnego planu gospodarki odpadami; 6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku; 7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach; 8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania. Uzasadniając powyższy zarzut organ nadzoru ograniczył się do wskazania, iż ustawowe wyliczenie zagadnień, które regulamin winien zawierać jest wyczerpujące, co oznacza, że nie można w nim zamieszczać postanowień, które wykraczają poza treść art. 4 ust.2 u.c.p.g., a jednocześnie muszą znaleźć się w regulaminie postanowienia odnoszące się do wszystkich punktów. Pogląd ten zasadniczo podzielił w skardze Wójt Gminy. W konsekwencji jako istotne naruszenie prawa Wojewoda uznał zawarcie w Regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy zapisów wykraczających poza treść powyższej normy kompetencyjnej a jednocześnie regulowanych wyczerpujące przez przepisy rangi ustawowej – ustawy o utrzymaniu czystości i porządku: tj. § 21-25 uchwały dotyczących praw i obowiązków jednostek wywozowych oraz § 35 (w rozstrzygnięciu omyłkowo wskazano § 33), w którym ustanowiono sankcje karne za niewykonywanie obowiązków określonych w regulaminie. Także w tym zakresie skarżący uznał za słuszne zarzuty organu nadzoru wobec uchwały, której nieważność stwierdzono zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym. Jednakże w ocenie strony skarżącej stwierdzone naruszenia prawa nie mogły skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały w całości, lecz jedynie jej wadliwych zapisów, a nadto w tym zakresie wojewoda nie podał w rozstrzygnięciu nadzorczym dostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Dokonując zatem szczegółowej analizy stanowisk Wojewody oraz strony skarżącej wobec uchwały Rady Gminy z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy należy podkreślić, iż kwestią sporną pozostaje legalność zastosowania przez organ nadzoru środka nadzorczego w postaci stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały w całości, a nie jedynie w części dotyczącej jej przepisów, które uznano za naruszające prawo w sposób istotny. Sąd, w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, podzielił stanowisko skarżącej Gminy, zgodnie z którym stwierdzając nieważność wskazanej wyżej uchwały Rady Gminy w całości organ nadzoru naruszył przepis art. 91 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym. Po pierwsze należy wskazać, iż zasadnie zarzuciła skarżąca, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie zawiera dostatecznego uzasadnienia prawnego i faktycznego umożliwiającego szczegółową ocenę zasadności motywów, jakimi kierował się organ stwierdzając nieważność uchwały w całości, a nie jedynie w części. W ocenie Sądu, nie można uznać za wystarczające w tym względnie jakkolwiek słusznego stwierdzenia organu nadzoru, że regulamin nie może wykraczać poza treść regulacji art. 4 ust. 2 u.c.p.g., a jednocześnie muszą znaleźć się w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich zagadnień przekazanych przez ustawodawcę do uregulowania przez organ stanowiący konkretnej jednostki samorządu terytorialnego (pkt 1-8) . Jednakże należy podkreślić, iż powyższe stanowisko nie ogranicza roli organu nadzoru jedynie do "mechanicznego" sprawdzenia, czy uchwalony przez radę gminy regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie normuje wszystkie wskazane przez ustawodawcę kwestie i nie wykracza poza zakres delegacji ustawowej. Organ nadzoru badając legalność uchwały rady gminy, w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa winien także obiektywnie ocenić rodzaj tych naruszeń oraz ich wpływ na treść badanego aktu prawa miejscowego jako normatywnej całości. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie należało rozważyć czy po stwierdzeniu nieważności zapisów § 21-25, § 34 ust. 2 i § 35 uchwały, w pozostałym zakresie Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy, zgodny będzie zasadniczo z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym w szczególności z normą art. 4 ust. 2 u.c.p.g., czy też w tak istotny sposób naruszał będzie przepisy prawa, iż skutkuje to jego nieważnością w całości. Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, nie zawiera takowej analizy uchwały, której nieważność w całości stwierdza, co uniemożliwiło zarówno Gminie, jak i sądowi administracyjnemu ocenę argumentów, którymi kierował się organ przy jego wydaniu. Już sam brak takiego uzasadnienia czyni rozstrzygnięcie nadzorcze wadliwym, co skutkuje jego uchylenie. Niezależnie od powyższego dokonując badania zgodności z prawem rozstrzygnięcia nadzorczego wobec uchwały lub zarządzenia organu jednostki samorządu terytorialnego, Sąd z urzędu dokonać musi badania zgodności z prawem tej uchwały (zarządzenia). W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził, aby przedmiotowa uchwała, poza wskazanymi wyżej zapisami § 21-25 i § 33 naruszała prawo w stopniu tak istotnym, w rozumieniu art. 91 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym, aby skutkowało to jej nieważnością w całości. Odnosząc się do zarzutu rozstrzygnięcia nadzorczego, zgodnie z którym, zawarte w § 34 ust. 2 uchwały, odesłanie w zakresie powszechnej akcji deratyzacji do "zarządzenia Wójta Gminy wydanego w porozumieniu z właściwym inspektorem sanitarnym" nie spełnia dyspozycji art. 4 ust. 2 pkt 8 u.c.p.g., Sąd uznał go za słuszny. Jeżeli bowiem w ww. przepisie ustawodawca upoważnił radę gminy do określenia w regulaminie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku w gminie m.in. w zakresie wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania, to tylko rada jest uprawniona i zobowiązana do ich ustalenia. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych, ugruntowany jest pogląd, podzielany w całości przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym niedopuszczalne jest w tym przypadku przekazywanie ustawowych uprawnień do regulowania określonych zagadnień pomiędzy organami, w tym także pomiędzy organem stanowiącym gminy, a jej organem wykonawczym (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z 11 stycznia 1996 r., sygn. akt SA/Kr 1694/95, opubl. Wspólnota 1996 r. nr 22, poz. 26, wyrok NSA Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 26 września 1995 r., sygn. akt SA/Łd 920/95, Współnota 1997 r., nr 6, poz. 26). Wszakże projekt regulaminu, jak każdej uchwały organu stanowiącego przygotowywany był przez Wójta Gminy (art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym), który znając specyfikę i potrzeby w zakresie deratyzacji w gminie, mógł po uprzedniej konsultacji w inspektorem sanitarnym, zawrzeć w projekcie regulaminu niezbędne zapisy wprost określające zarówno obszary, jak i terminy deratyzacji. Z tych powodów należało uznać, że zapis § 34 ust. 2 narusza przepis art. 4 ust. 2 pkt 8, a także art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym. Niezależnie jednak od powyższego, w ocenie Sądu, niezasadnym i naruszającym określone konstytucyjnie formy władczej ingerencji organów państwowych w samodzielność normotwórczą jednostki samorządu terytorialnego było stwierdzenie nieważności w całości (wyeliminowanie z obrotu prawnego) przedmiotowej uchwały stanowiącej źródło prawa powszechnie obowiązującego. Jak już wskazano nadzór wykonywany przez Wojewodę wobec działalności komunalnej nie ma bowiem na celu uniemożliwienie gminie wykonywania jej ustawowych obowiązków, lecz jedynie nadzorowanie by działalność ta przebiegała zgodnie z normami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z normą art. 8 ust. 3 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, kontrola administracyjna społeczności lokalnych powinna być sprawowana z zachowaniem proporcji między zakresem interwencji ze strony organu kontroli a znaczeniem interesów, które ma on chronić. W przedmiotowej sprawie należało zatem wziąć pod uwagę także charakter i przedmiot badanej uchwały Rady Gminy oraz znaczenie regulowanych nią kwestii dla prawidłowego funkcjonowania gospodarki komunalnej i wykonywania zadań powierzonych ustawowo gminie . Reasumując należało stwierdzić, iż skoro, jak wynika z analizy treści uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, organ nadzoru poza zapisami § 21-25, §34 ust. 2 i §35 w pozostałym zasadniczym zakresie nie ocenił badanej uchwały jako istotnie sprzecznej z prawem, winien stwierdzić jej nieważność w zakwestionowanej części. Nie można bowiem jedynie z okoliczności braku unormowania w przedmiotowej uchwale terminów przeprowadzenia obowiązkowej deratyzacji wywieść wniosku, iż z tej przyczyny w całości regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie, odpowiadającym pozostałym wymaganiom art. 4 ust. 2 u.c.p.g., istotnie narusza prawo. Wyeliminowanie przez organ nadzoru z obrotu prawnego aktu prawa miejscowego stanowionego przez radę gminy – regulaminu utrzymania czystości i porządku na jej terenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego aktu nadzoru, stanowiło w ocenie Sądu, nadużycie prawa. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, uwzględniając skargę Gminy Sąd, na podstawie przepisu art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody. W myśl art. 152 p.p.s.a. orzeczono o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia, aby nie wywierało ono, od chwili wydania wyroku, skutków związanych ze stwierdzeniem nieważności uchwały Rady Gminy. Zgodnie z przepisem art. 100 ustawy o samorządzie gminnym, postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie wolne było od opłat sądowych. Strona skarżąca nie wykazała, aby poniosła w sprawie inne koszty postępowania, zatem po myśli art. 199, art. 200 w związku z art. 205 P.p.s.a., brak było podstaw do zasądzenia na rzecz strony skarżącej jakichkolwiek kosztów. asesor WSA sędzia WSA asesor WSA J.Brzezińska I.Fornalik M.Ruszyński
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI