II SA/Go 494/23

II SA/Go 494/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Rogalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1518
art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 poz. 2000 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 i 1b i art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 poz. 615 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej jako u.ś.r.), Burmistrz Miasta odmówił przyznania B.G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, wnioskowanego na matkę Ł.G.. Decyzja ta została wydana wskutek uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze poprzedniej decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2022 r. odmawiającej przyznania B.G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę Ł.G. i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji z [...] lutego 2023 r. organ I instancji wskazał, że w dniu 13 października 2022 r. B.G. złożyła wniosek o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką Ł.G., do którego dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności matki w stopniu znacznym wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności dnia [...] września 2022 r. Orzeczenie zostało wydane na stałe, a niepełnosprawność Ł.G. istnieje od [...] sierpnia 2013 r. (tj. od 77-go roku życia). Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] września 2022 r.
W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że B.G. zamieszkuje z niepełnosprawną matką Ł.G., która wymaga całodobowej pomocy ze strony córki. Ł.G. choruje na szereg chorób, które uniemożliwiają funkcjonowanie w codziennym życiu. Z uwagi na chorobę obu oczu ma ograniczone możliwości swobodnego poruszania się w środowisku i asysta jest jej niezbędna. B.G. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką pomagając jej w wielu czynnościach życiowych - pomoc przy czynnościach higienicznych, pomoc przy ubieraniu się, sprzątanie, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, umawianie wizyt, asystowanie podczas wizyt lekarskich, podawanie leków. Pracownik socjalny w wywiadzie zaznaczył, że kłopoty zdrowotne utrudniają Ł.G. codzienne funkcjonowanie, dlatego pomoc córki B.G. jest konieczna. Córka z empatią i zrozumieniem pomaga matce, zapewniając należytą opiekę i bezpieczeństwo. Pracownik socjalny podsumowując wywiad środowiskowy zaznaczył, że ze względu na liczne choroby Ł.G. zasadnym jest sprawowanie całodobowej opieki nad matką przez B.G..
Dalej organ I instancji przywołał treść art. 17 u.ś.r. wskazując, że podstawowym i koniecznym warunkiem do spełnienia warunków wynikających z tego przepisu, przy ustaleniu prawa do świadczenia, jest niepodejmowanie zatrudnienia lub faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, związana z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym, na podstawie art. 3 pkt 22 u.ś.r. zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ wskazał, iż z oświadczenia złożonego w dniu 21 listopada 2022 r. wynika, że wnioskodawczyni pracowała do 2018 r., natomiast Ł.G. posiada znaczny stopień niepełnosprawności od września 2022 roku. Z art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w tym przepisie, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w zawiązku ze znacznym ograniczeniem możliwości samodzielnej egzystencji. Biorąc pod uwagę powyższe, organ zaznaczył, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, w tym wypadku matki, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter rekompensaty za niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnację z niego na rzecz opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zatem zachodzi konieczność istnienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy okolicznością sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia, czyli konieczność sprawowania stałej opieki a nie inne okoliczności (np. brak chęci podjęcia zatrudnienia, czy problemy z jej znalezieniem) powinny być przyczyną niepodejmowania zatrudnienia. Zdaniem organu, zebrany podczas wywiadu materiał dowodowy jest wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez stronę opieką nad matką a rezygnacją przez nią z pracy nie istnieje taki związek. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika, aby matka strony była osobą leżącą. Z powyższych przyczyn nie sposób przyjąć, aby B.G. z uwagi na zakres czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wskazane przez wnioskodawczynię czynności, które podejmuje w ramach opieki nad niepełnosprawną matką są bowiem zwykłymi czynnościami życia codziennego. Na opiekę nad matką w znacznym zakresie składa się szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego - zbiór czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności B.G., gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Sprzątanie, robienie zakupów, to czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, sprowadza się je do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. W ocenie organu, opieka B.G. ubiegającej się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, tak więc związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być realny i bezpośredni. Biorąc pod uwagę stan prawny i orzecznictwo sądowe Burmistrz podkreślił, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wyłącznie w przypadku, gdy zakres i charakter sprawowanej opieki wyklucza podjęcie lub kontynuację jakiejkolwiek pracy zawodowej. Świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznawane wyłącznie w takich przypadkach, gdy osoba wymagająca opieki ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu, w tym nie może samodzielnie dbać o utrzymanie higieny osobistej, ubierać, czy rozbierać się, wstawać z łóżka czy krzesła, a w ciężkich przypadkach nie może samodzielnie przewracać się z boku na bok w łóżku w celu zapobieżenia powstania odleżyn, przemieszczać się po mieszkaniu, korzystać z toalety, spożywać posiłków i przyjmować napojów. Zdaniem organu, przedstawione przez B.G. i Ł.G. oraz potwierdzone przez pracownika socjalnego czynności związane ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawna matką nie kolidują z podjęciem i wykonywaniem pracy zawodowej. Wymienione w wywiadzie czynności podejmowane przez B.G. nie mają bezpośredniego związku ze sprawowaniem opieki nad matką, jako osobą niepełnosprawną, są czynnościami wspomagającymi jej codzienne funkcjonowanie. Samo posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przesądza o tym, że osoba ta wymaga opieki, która czyni niemożliwym podjęcie lub kontynuowanie przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Fakt, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką, a także występowanie innych dzieci, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, są okolicznościami powodującymi brak uprawnień do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że Ł.G. jest wdową. Posiada troje dzieci. Syn W.G. nie żyje
na co przedłożono akt zgonu. Syn S.G. nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (oświadczenie z dnia [...] października 2022 r.), jest osobą pracującą i mieszka w [...], nie ma możliwości, aby opiekował się niepełnosprawną matką (oświadczenie B.G. z dnia [...] lutego 2023 r.). W ocenie organu jednak brak możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką z uwagi na dzielącą odległość, nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego, co się z tym wiąże z przekazywania środków na zapewnienie fachowej opieki. W art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zdefiniowano obowiązek alimentacyjny jako obowiązek dostarczania środków utrzymania.
Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła B.G., wskazując, że jej mama Ł.G. choruje na szereg różnych chorób, które uniemożliwiają jej samodzielne funkcjonowanie w codziennym życiu. Podniosła też, że nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej i zostawić mamy samej, przez co ich sytuacja ekonomiczna jest coraz gorsza.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] maja 2023 r. decyzję nr [...], którą utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 u.ś.r. regulujący zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 w/w ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Obowiązek alimentacyjny - zgodnie z art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy - obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Pokrewieństwo wynika z więzów biologicznych. Krewnymi w linii prostej są więc osoby, z których jedna pochodzi od drugiej (art. 61 krio).Jednocześnie, zgodnie z art. 17 ust. 1a, świadczenie pielęgnacyjne osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia, 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Organ II instancji uznał za niesporne w sprawie okoliczności dotyczące stanu zdrowia matki odwołującej, która - jak wynika z orzeczenia, wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] września 2022 r., znak [...] posiada od dnia [...] września 2022 r. znaczny stopień niepełnosprawności, a niepełnosprawność istnieje od [...] sierpnia 2013 r. Orzeczenie wydano na stałe. Ł.G. z uwagi na stan zdrowia wymaga stałej opieki osoby drugiej. Spór dotyczy natomiast daty, od której ustalono Ł.G. istnienie niepełnosprawności oraz daty, od której organ I instancji winien rozpatrzyć przyznanie B.G. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją i niepodejmowaniem zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Kolegium zaznaczyło, że przy wykładni przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie można obecnie pominąć skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, który wszedł w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r., poz. 1443. Wyrokiem tym orzeczono, że w zakresie, w jakim powyższy przepis różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. Dokonując wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału należy więc stwierdzić, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis ten jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Utracił on jednak przymiot konstytucyjności w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później i względem nich oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia. Chociaż Trybunał w uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa, w aktualnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b, której niekonstytucyjność została stwierdzona. Trybunał nie skorzystał bowiem z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej derogowanej części przepisu art. 17 ust. 1b (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata domniemania konstytucyjności przez art. 17 ust. 1b we wskazanym zakresie z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw, tj. 23 października 2014 r. Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mai a obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Jednak organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie, nie zostały spełnione przesłanki ustawowe, które kwalifikują B.G. do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką – Ł.G.. Ł.G. ma dwoje dzieci, które zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zobowiązane są do alimentacji. Przeszkodą w wykonaniu obowiązku alimentacyjnego jest np. śmierć osoby zobowiązanej lub posiadanie przez nią orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, dzieci Ł.G. są pełnoletnie, żyją i żadne z nich nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W art. 128 k.r.o. ustawodawca definiuje obowiązek alimentacyjny jako obowiązek dostarczania środków utrzymania. Co do zasady obowiązek alimentacyjny ma zatem wymiar finansowy i materialny. Dopuszczalna jest każda postać świadczeń alimentacyjnych, w tym poprzez świadczenia w naturze, jeżeli sposób ten będzie skuteczniej zabezpieczać interesy uprawnionego i będzie wygodniejszy dla zobowiązanego. Decydować o tym będą każdorazowo okoliczności sprawy. Zatem obowiązek alimentacyjny może być spełniony również przez wypłatę niezbędnych środków lub pokrycie koniecznych wydatków, w tym na opiekę, ale również przez osobiste świadczenie. Ponadto podstawowym i koniecznym warunkiem do spełnienia przy ustalaniu prawa do świadczenia (art. 17 ust. 1 u.ś.r.) jest niepodejmowanie zatrudnienia lub faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, związana z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy uznał, że nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy oraz czasowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez B.G., a powstaniem znacznego stopnia niepełnosprawności u Ł.G., bowiem z akt sprawy nie wynika, że B.G. była zatrudniona bezpośrednio przed powstaniem znacznego stopnia niepełnosprawności u Ł.G. i zrezygnowała z tego zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Przeciwnie, z dokumentów wynika, że stosunek pracy wnioskodawczyni ustał w 2018 roku.
W świetle powyższego Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo orzekł o odmowie przyznania B.G. świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze do Sądu na decyzję organu II instancji B.G. podniosła, że jej mama Ł.G. - lat 87, otrzymała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (znacznego) we wrześniu 2022 r. Od tego czasu trwa jej walka o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na mamę. Pełna dokumentacja krążyła tam i z powrotem pomiędzy Urzędem Miasta a Samorządowym Kolegium Odwoławczym, a sprawa ciągnie się już prawie rok. Skarżąca zaznaczyła, że w 2018 roku kondycja zdrowotna Ł.G., wówczas 82-lemiej kobiety pogorszyła się, w związku z czym skarżąca musiała zrezygnować z pracy. Jej mama sporadycznie wychodziła z domu, wymagała pomocy w życiu codziennym. Bała się zostawać sama w domu. W 2019 roku zmarł jeden z braci skarżącej, co całkiem załamało jej mamę, pomagał im drugi brat, i w miarę możliwości pomaga nadal, ale niestety mieszka daleko, aż w [...]. Ł.G coraz bardziej podupada na zdrowiu i nie wychodzi z domu (tylko do ogródka przy bloku), ma szereg dolegliwości, a skarżąca nie ma na miejscu nikogo do pomocy, kto by ją odciążył. Nie posiada środka transportu umożliwiającego dojazdy do lekarzy specjalistów, a na przejazdy prywatne jej nie stać. Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy czym świadczenie pielęgnacyjne, w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W niniejszej sprawie bezsporna pozostaje okoliczność, że skarżąca sprawuje rzeczywistą opiekę nad niepełnosprawną Ł.G. (matką), który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z wywiadu wynika, że z uwagi na stan zdrowia matka skarżącej wymaga całodobowej stałej opieki osoby trzeciej oraz pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nadto wynika, że Ł.G. ma dwoje dzieci, którymi są skarżąca oraz S.G.. Mając na uwadze powyższe ustalenia, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podzielić należy stanowisko Kolegium w zakresie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, której niepełnosprawność powstała później niż przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej do 25 roku życia.
W odniesieniu do kryterium określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, tj. kryterium daty powstania niepełnosprawności, zauważyć trzeba, że w punkcie 2 sentencji wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 (OTK-A 2014/9/10), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził zatem niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją. Okoliczności tej sąd administracyjny nie może nie brać pod uwagę lub ją pomijać. Powołany wyrok Trybunału odnosi się do negatywnego zakresu art. 17 ust. 1b ustawy, na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest zatem uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał Konstytucyjny upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego brak zmiany przez ustawodawcę treści art. 17 ust. 1b ustawy zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - wobec wynikającego z ww. wyroku z 21 października 2014 r. wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części art. 17 ustawy, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 czerwca 2017 r., I OSK 2920/16, 2 czerwca 2017 r., I OSK 108/12, Lex nr 1260038 oraz 26 maja 2017 r., I OSK 128/16, www.orezcenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Zatem w odniesieniu do osób wymagających opieki przy dokonywaniu oceny spełnienia przesłanek do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie trzeciej sprawującej nad nimi opiekę nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. Oceny spełnienia przesłanek do nabycia prawa do tego świadczenia należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
W świetle powyższego Sąd uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy nieusprawiedliwione jest przyjęcie przez organ I instancji, że ustalenie niepełnosprawności u ojca skarżącej po ukończeniu 18 roku życia i nie w trakcie nauki w szkole, nakazuje odmówić przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Stanowisko Kolegium zasługuje w tym zakresie na całkowitą aprobatę. Obowiązkiem organu było zbadanie, czy skarżąca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 21 października 2014 r. została w następstwie wydania powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest również to, czy skarżąca, jako osoba spokrewniona w pierwszym stopniu w linii prostej, może skutecznie ubiegać się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad tą osobą, jeżeli są jeszcze inne osoby spokrewnione w tym samym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki. Kolegium wskazało, że Ł.G. posiada dwoje dzieci, które są zobowiązane do alimentacji. Organ uznał, że nie zachodzą przeszkody w spełnianiu tego obowiązku przez dzieci osoby wymagającej opieki, w szczególności poprzez posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu zaprezentowana przez organy wykładnia przepisów uś.r. nie jest prawidłowa.
Uzasadniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności zauważyć należy, że w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Regulacja ta wyraźnie ogranicza zatem krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną osobą wyłącznie do osób zobowiązanych do alimentacji. W celu prawidłowego zrozumienia normy prawnej wynikającej z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i art. 17 ust. 1a u.ś.r niezbędne jest zatem przybliżenie stosownych unormowań kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w części dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Wskazać należy, że legalną definicję obowiązku alimentacyjnego zawiera przepis art. 128 k.r.o. stanowiąc, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 617 k.r.o., krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są z kolei osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej (§ 1). Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (§ 2). Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki itd.). Krąg osób zobowiązanych do alimentacji określa także przepis art. 129 § 1 k.r.o. stanowiąc, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.
Zauważyć przy tym należy, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazujący osoby uprawnione do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne nie określa kolejności uprawnień do tego świadczenia, uznając wszystkie osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki, za jednakowo uprawnione do uzyskania wspomnianego świadczenia (zob. wyrok NSA z 24 lutego 2022 r., I OSK 1059/21, CBOSA). W świetle dotychczasowych rozważań, nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem alimentacyjnym ustawodawca obciąża w realiach niniejszej sprawy w równym stopniu jako spokrewnionych z osobą wymagającą opieki zarówno skarżącą oraz jej brata jako dzieci Ł.G.. Są oni spokrewnieni z ww. osobą w stopniu pierwszym. Fakt, że jest kilka osób spokrewnionych w stopniu pierwszym w stosunku do osoby legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym nie oznacza, tak jak przyjęły to organy w niniejszej sprawie, że brak jest podstaw prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jednej z nich. Przepis art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. określa bowiem przesłankę negatywną – wykluczającą możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, o których mowa w ustępie 1 pkt 4 innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Osobom tym może być przyznane prawo do przedmiotowego świadczenia w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i rezygnacją z tego tytułu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis ten nie dotyczy sytuacji, w których jest więcej niż jedna osoba spokrewniona w pierwszym stopniu i jedna z nich ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne (zob. wyrok NSA z 24 lutego 2022 r., I OSK 1059/21, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 15 czerwca 2022 r., II SA/Go 235/22, CBOSA). Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wskazanym w tej regulacji osobom, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Do tego kręgu należą niewątpliwie osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą stałej opieki. Katalog negatywnych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawiera natomiast art. 17 ust. 5 u.ś.r. Ani w tej regulacji, ani w innych przepisach u.ś.r. nie uzależniono rozpatrzenia wniosku pochodzącego od zstępnego osoby niepełnosprawnej od uprzedniego ustalenia, czy pozostali zstępni są w stanie sprawować opiekę - osobistą lub finansową - nad niepełnosprawnym rodzicem. Skarżąca jest spokrewniona z osobą niepełnosprawną w stopniu pierwszym - art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. W świetle treści tej normy okoliczność ustalenia czy są inne osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny mogące sprawować opiekę miałoby znaczenie, jeżeli wnioskodawczyni nie należałaby do kręgu osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną.
Odnosząc się do kwestii zakresu sprawowanej opieki wskazać należy, że ustawa oświadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 nie zawiera definicji sprawowania opieki, niemniej z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wywieść można, że opieka musi być stała lub długoterminowa. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie musi to być opieka całodobowa, jednak nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15, CBOSA).
W realiach niniejszej sprawy bezsporne jest to, że matka skarżącej ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że Ł.G. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy potwierdził wykonywane przez stronę czynności oraz zły stan zdrowia matki skarżącej, która wymaga całodobowej opieki. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą. W treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką skarżącej w związku z ustaniem zatrudnienia w 2018 r. Zważyć trzeba, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis ten określa jako przesłankę przyznania świadczenia nie tylko rezygnację z zatrudnienia, ale także niepodejmowanie zatrudnienia i obie te przesłanki traktuje jako równorzędne. W orzecznictwie wskazuje się, że organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie obowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma znaczenia, od kiedy utrzymuje się taki stan rzeczy, a zatem rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką mogła nastąpić miesiąc, rok, a nawet kilka lat (in casu - w 2018 r.) przed złożeniem wniosku o świadczenie. Wymaga podkreślenia, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wymaga, by skarżąca zrezygnowała z pracy zarobkowej, lecz wystarczy, by jej nie podjęła z uwagi na opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Spełnienie tej przesłanki następuje także wówczas, jeżeli osobą ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie podejmuje zatrudnienia w zawiązku z koniecznością sprawowania opieki, przy czym cytowany przepis nie wyznacza żadnych ram czasowych dotyczących podejmowania aktywności zawodowej. Okoliczność, że skarżąca nie była aktywna zawodowo od 2018 r. przed złożeniem wniosku, nie wyklucza zatem, co do zasady, przyznania świadczenia w związku z niepodejmowaniem zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki (zob. wyrok NSA z 22 września 2022 r., I OSK 2156/21, wyrok NSA z dnia z 28 sierpnia 2019 r. I OSK 940/19, wyrok WSA w Gdańsku z 21 lipca 2022 r., III SA/Gd 35/22, CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia cytowanego przepisu nie budzi wątpliwości. Nie tylko rezygnacja z zatrudnienia stanowi o spełnieniu przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia. Wystąpienie drugiej z przesłanek - niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki, jest okolicznością wystarczającą do spełnienia przesłanki przyznania świadczenia, wymaganej przez normę art. 17 ust. 1 u.ś.r. Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w 2022 r., w okresie, w którym jej matka legitymowała się orzeczeniem o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżąca sprawuje obecnie nad matkę opiekę, której zakres wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. W sprawie została zatem spełniona przesłanka przyznania świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą bliską.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to dotyczy błędnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych określających przesłanki przyznania osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu z osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności tj. art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1a pkt 2. Organy obu instancji niewłaściwie oceniły, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest istnienie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. Nadto wskazać należy, że nie do zaakceptowania jest stanowisko organu I instancji odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt braku ustalenia, że stwierdzona niepełnosprawność w stopniu znacznym Ł.G. powstała nie później niż przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej do 25 roku życia tj. przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Z przytoczonych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.).