II SA/GO 488/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za niezgłoszenie nabycia pojazdu w terminie, uznając, że zastosowanie miały przepisy sprzed 2024 roku, które pozwalały na odstąpienie od kary.
Skarżąca nabyła pojazd w drodze dziedziczenia przed 1 stycznia 2024 r., jednak organy nałożyły na nią karę pieniężną za niezgłoszenie tego faktu w terminie, stosując przepisy obowiązujące od 2024 r., które wyłączyły możliwość odstąpienia od kary. Sąd uznał, że zastosowanie powinien mieć przepis przejściowy, zgodnie z którym do spraw nabycia pojazdu przed 1 stycznia 2024 r. stosuje się przepisy dotychczasowe, w tym te pozwalające na ocenę zasadności nałożenia kary i ewentualne odstąpienie od niej. W związku z tym sąd uchylił obie decyzje.
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na J. B. za niezgłoszenie w ustawowym terminie nabycia pojazdu w drodze dziedziczenia po zmarłym mężu. Skarżąca nabyła pojazd w grudniu 2023 r., jednak zawiadomiła o tym fakcie dopiero w marcu 2024 r., po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia w styczniu 2024 r. Organy administracji nałożyły karę pieniężną, powołując się na przepisy Prawa o ruchu drogowym obowiązujące od 1 stycznia 2024 r., które wyłączyły możliwość stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących odstąpienia od wymierzenia kary lub jej miarkowania. Skarżąca wniosła skargę, argumentując, że nabycie pojazdu nastąpiło przed 1 stycznia 2024 r., a zatem powinny mieć zastosowanie przepisy dotychczasowe, które pozwalały na uwzględnienie okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie i ewentualne odstąpienie od kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącej. Sąd wskazał, że zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, nabycie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy, a nie z datą sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia. W związku z tym, nabycie pojazdu przez skarżącą nastąpiło w grudniu 2023 r. Zastosowanie znalazł przepis przejściowy ustawy nowelizującej, który stanowił, że do spraw nabycia pojazdu przed 1 stycznia 2024 r. stosuje się przepisy Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że do oceny możliwości nałożenia kary pieniężnej i ewentualnego odstąpienia od niej, należało zastosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 189d-189f k.p.a.). Ponieważ organy błędnie zastosowały przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2024 r. i nie rozważyły możliwości odstąpienia od kary, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd zasądził również od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku nabycia pojazdu na terytorium RP przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym, co pozwala na zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nabycie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy, a nie z datą sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia. W związku z tym, skarżąca nabyła pojazd przed 1 stycznia 2024 r. Zastosowanie znalazł przepis przejściowy ustawy nowelizującej, który nakazywał stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw nabycia pojazdu przed tą datą. Oznacza to, że do oceny kary pieniężnej miały zastosowanie przepisy k.p.a. pozwalające na odstąpienie od jej nałożenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (23)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.r.d. art. 73 aa § ust.1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
p.r.d. art. 140 mb
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
p.r.d. art. 140 n § ust.6
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
k.c. art. 922 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 924
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 925
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości art. 14 § pkt 3
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 1 § pkt 1
Pomocnicze
k.p.a. art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie pojazdu w drodze dziedziczenia nastąpiło przed 1 stycznia 2024 r., co skutkuje zastosowaniem przepisów Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w tym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego pozwalających na odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Data nabycia spadku jest datą śmierci spadkodawcy, a nie datą sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej ma charakter związany. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Nabycie spadku następuje z mocy samego prawa z chwilą otwarcia spadku.
Skład orzekający
Krzysztof Rogalski
przewodniczący sprawozdawca
Krzysztof Dziedzic
sędzia
Kamila Karwatowicz
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących kar pieniężnych za niezgłoszenie nabycia pojazdu, a także ustalenie daty nabycia spadku dla celów stosowania przepisów prawa."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których nabycie pojazdu nastąpiło przed 1 stycznia 2024 r., a kara pieniężna została nałożona na podstawie przepisów obowiązujących od tej daty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa interpretacja daty nabycia spadku i przepisów przejściowych, co może decydować o możliwości uniknięcia kary pieniężnej. Jest to praktyczny przykład dla osób dziedziczących pojazdy.
“Dziedziczysz samochód? Uważaj na kary pieniężne – sąd wyjaśnia, kiedy przepisy sprzed 2024 roku ratują przed mandatem.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 488/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2024-11-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Kamila Karwatowicz Krzysztof Dziedzic Krzysztof Rogalski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym Hasła tematyczne Ruch drogowy Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art.145§1 pkt 1 lit.a i lit.c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1047 art.73 aa ust.1 pkt 1, art.140 mb, art.140 n ust.6 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej J. B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie J. B. nabyła w drodze dziedziczenia testamentowego w całości spadek po zmarłym dnia [...] grudnia 2023 r. małżonku J. B., co zostało potwierdzone aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] stycznia 2024 r., sporządzonym w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...]. W skład spadku wszedł samochód osobowy [...], nr rej. [...]. Dnia [...] lutego 2024 r. J. B. przeniosła w drodze umowy darowizny własność w/w pojazdu na rzecz wnuka K. D. Następnie pismami z dnia [...] marca 2024 r. zawiadomiła Prezydenta Miasta [...] o nabyciu w dniu [...] grudnia 2023 r. pojazdu w drodze dziedziczenia po zmarłym małżonku, a także o zbyciu tego pojazdu na rzecz wnuka. Nadto wnioskiem z dnia [...] marca 2024 r. J. B. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieznacznym uchybieniem terminowi zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu zgodnie z wymogiem z art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047, w brzmieniu obowiązującym w dacie 20 grudnia 2023 r.) w ustawowym terminie. Jako podstawę odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej przywołała art. 189f pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej k.p.a.) w związku z art. 140mb ust. 8 p.r.d., względnie art. 189f § 2 k.p.a., z uwzględnieniem art. 189c k.p.a. Dnia [...] kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta [...] zawiadomił J. B. o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku rejestracji nabytego na terytorium RP pojazdu marki [...], nr rej. [...], informując jednocześnie stronę o treści przepisów prawa materialnego znajdujących w ocenie organu zastosowanie w sprawie, a także o treści art. 10 k.p.a. Decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie m.in. art. 73aa ust. 1 pkt 1, art. 140mb oraz art. 140n ust. 1 p.r.d. nałożył na J. B. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie obowiązku rejestracji nabytego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w/w pojazdu. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, przedmiotowy pojazd został zarejestrowany czasowo z urzędu dnia [...] marca 2024 r., przy czym organ przyjął, iż został on nabyty na terytorium RP w dniu [...] stycznia 2024 r. W związku z tym termin rejestracji pojazdu został przekroczony o [...] dni, co było przyczyną nałożenia wymienionej kary pieniężnej. W wyniku wniesienia przez stronę odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...]. Uzasadniając decyzję Kolegium wyjaśniło, iż podstawę prawną jej wydania stanowiły m.in. przepisy art. 73aa ust. 1 pkt 1oraz art. 140mb p.r.d. Z akt sprawy wynika, iż dnia [...] stycznia 2024 r. strona nabyła opisywany pojazd w drodze dziedziczenia, zaś w dniu [...] marca 2024 r. zawiadomiła o tym fakcie, za pośrednictwem pełnomocnika, organ I instancji. W ustalonym stanie faktycznym oraz ze względu na treść art. 73aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. organ I instancji prawidłowo uznał, że strona zgłosiła nabycie pojazdu z [...]-dniowym opóźnieniem, konsekwencją czego było wszczęcie niniejszego postępowania. Ustawodawca od 1 stycznia 2024 r. wyłączył w postępowaniach w sprawie nałożenia kar pieniężnych stosowanie art. 189d – 189f k.p.a. Tym samym okoliczności niezłożenia w terminie zawiadomienia o nabyciu pojazdu pozostają obecnie bez wpływu na możliwość odstąpienia od ukarania czy też możliwość zmniejszenia wysokości kary. Nie ma znaczenia to, czy te okoliczności są usprawiedliwione, czy też nieusprawiedliwione. Organ miał bezwzględny obowiązek nałożyć karę w wysokości [...] zł. Od 1 stycznia 2024 r. ustawodawca wyłączył możliwość stosowania instytucji miarkowania administracyjnej kary pieniężnej, czy też odstąpienia od jej nałożenia. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajduje art. 140n ust. 6 p.r.d. wyłączający tryby z art. 189d – 189f k.p.a. Decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej ma charakter związany. Oznacza to, że w wypadku zaistnienia okoliczności opisanych w danym przepisie organ zobligowany jest nałożyć na obywatela określony w przepisie obowiązek (karę pieniężną). Zarówno treść tego obowiązku jak i jego zakres oraz sposób jego wykonania nie podlegają uznaniu organu orzekającego w sprawie, albowiem elementy te również wynikają z treści danej normy prawnej. W sytuacji stwierdzenia niewykonania opisanego obowiązku w ustawowym terminie organ ma obowiązek wydać stosowną decyzję, nie ma przy tym żadnego luzu decyzyjnego w kwestii nałożenia kary, a także określania jej wysokości. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. B., reprezentowana przez wnuka K. D. jako pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając naruszenie: 1) prawa materialnego w postaci art. 14 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości poprzez niezastosowanie go i wydanie decyzji na podstawie art. 140mb ust. 1 w zw. z art. 140n ust. 6 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. pomimo niestosowania tych przepisów w przedmiotowej sprawie; 2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 189d k.p.a. w zw. z art. 140n ust. 6 p.r.d. i art. 7 k.p.a. poprzez niezastosowanie dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i nieuwzględnienie wniosku strony o odstąpienie od jej wymierzania oraz wyjaśnień skarżącej zawartych w tym piśmie; b) art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nierozważenie możliwości zastosowania art. 189f k.p.a. w toku wydania decyzji o wymiarze kary pieniężnej; c) art. 138 § 1 pkt 2, względnie art. 138 § 2 i art. 138 § 2a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy istniały przesłanki do jej uchylenia na podstawie przywołanych regulacji. Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wywiodła m.in., iż na gruncie p.r.d. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. zastosowanie art. 189d – 189f k.p.a. nie jest możliwe na podstawie art. 140n ust. 6 p.r.d. Zastosowanie tego brzmienia przepisów p.r.d. przez organy było jednak nieprawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 14 pkt 3 w/w ustawy nowelizującej z dnia 7 lipca 2023 r., w przypadku gdy pojazd został nabyty na terytorium Polski przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z zawiadamianiem o nabyciu pojazdu stosuje się przepisy p.r.d, w brzmieniu dotychczasowym, tj. obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. Strona nabyła pojazd [...] grudnia 2023 r., tzn. w chwili śmierci swojego męża J. B., poprzedniego właściciela pojazdu, jako jedyna spadkobierczyni. Błędne było przyjęcie przez organy, że nabycie spadku nastąpiło w dniu sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia, tj. [...] stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: k.c.) spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a zgodnie z art. 924 k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców z chwilą jego śmierci (art. 922 § 1 k.c.). Zatem nabycie pojazdu przez J. B. jako jedyną osobę powołaną do spadku w testamencie, nastąpiło w chwili śmierci J. B. W związku z tym zastosować należało przepisy p.r.d. obowiązujące na dzień [...] grudnia 2023 r. Nie wyłączają one stosowania art. 189d – 189f k.p.a. Utrzymanie w mocy decyzji I instancji i wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 140mb ust. 1 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., jest naruszeniem tych przepisów. Uchybienie przez skarżącą terminowi spowodowane było śmiercią jej małżonka, dotychczasowego jedynego właściciela i użytkownika pojazdu. Skarżąca oraz najbliższa rodzina pozostawała w żałobie oraz była nieświadoma istnienia obowiązku zawiadomienia o nabyciu samochodu osobowego, nabytego w drodze dziedziczenia. Należy również mieć na uwadze podeszły wiek skarżącej, która dodatkowo nigdy nie posiadała prawa jazdy ani nie była kierowcą, co było domeną jej zmarłego męża. Uchybienie terminowi nie prowadziło do stworzenia zagrożenia w ruchu drogowym. Pojazd był objęty ubezpieczeniem OC i posiadał badanie techniczne pojazdu. Do momentu przekazania go wnukowi był garażowany. Skarżąca nie naruszyła wcześniej podobnego obowiązku. Jest osobą o nieposzlakowanej opinii. Po identyfikacji obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu, ze wsparciem najbliższej rodziny, niezwłocznie go wypełniła. Z uchybienia terminu zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie osiągnęła żadnych korzyści. Kara pieniężna nie jest konieczna dla spełnienia celów, dla których miałaby być nałożona. Zaniedbanie wynikało wyłącznie z przeoczenia. Powyższe okoliczności wpisują się zdaniem skarżącej w przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Organ nie odniósł się do tych okoliczności i nie rozważył ich, co implikuje naruszenie art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] stanowiły przepisy art. 73aa ust. 1 pkt 1 oraz art. 140mb p.r.d. – w brzmieniu tej ustawy obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 73 aa ust. 1 właściciel nabytego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu zobowiązany jest złożyć wniosek o jego rejestrację w terminie 30 dni od dnia jego nabycia. Z kolei w myśl art. 140 mb ust. 1, kto będąc właścicielem pojazdu obowiązanym do złożenia wniosku o rejestrację pojazdu w terminie, o którym mowa w art. 73aa ust. 1, nie złoży tego wniosku w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 500 zł. Dodatkowo w myśl art. 140n ust. 6 p.r.d. – w wersji obowiązującej od 1 stycznia 2024 r. – do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, przepisów art. 189d – 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego nie stosuje się. Omawiana regulacja została wprowadzona na mocy art. 2 pkt 2, pkt 9 oraz pkt 10 ppkt b) ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1394). W myśl art. 14 przywołanej ustawy nowelizującej, w przypadku gdy pojazd został: 1) sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, 2) sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, 3) nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 (tzn. p.r.d.), w brzmieniu dotychczasowym. Z treści art. 14 pkt 3 wynika zatem, iż w przypadku gdy pojazd został nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem 1 stycznia 2024 r., konsekwencje prawne niedochowania przez nabywcę związanych z tym obowiązków określa ustawa p.r.d. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Organy orzekające w sprawie przyjęły, iż nabycie przez skarżącą pojazdu [...] w drodze dziedziczenia po zmarłym małżonku nastąpiło w dniu [...] stycznia 2024 r., przy czym podstawę tego ustalenia stanowił sporządzony w tej dacie notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Stąd też konsekwencją tego ustalenia było zastosowanie przez organy przepisów p.r.d. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Ustalenie to było jednakże nieprawidłowe z następujących przyczyn. Z treści art. 922 § 1 k.c. wynika, iż prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób będących spadkobiercami. Zgodnie z art. 924 k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Z kolei w myśl art. 925 k.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. W orzecznictwie sądowym, na gruncie powyższych przepisów przyjmuje się, iż postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (w opisywanym przypadku akt poświadczenia dziedziczenia) ma charakter deklaratoryjny, a więc nie kształtuje nowego, ale stwierdza istniejący stan prawny. Przepisy prawa cywilnego łączą nabycie spadku z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c.), a otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c.). Zatem nabycie praw i obowiązków wchodzących w skład spadku nie jest uzależnione ani od złożenia przez spadkobiercę oświadczenia o przyjęciu spadku, ani też od uzyskania przez niego orzeczenia właściwego organu państwowego. Inaczej mówiąc, związanie przez ustawę nabycia spadku przez spadkodawcę ze zdarzeniem prawnym, jakim jest śmierć osoby fizycznej oznacza, że z chwilą śmierci spadkodawcy (a więc z chwilą otwarcia spadku), spadkobierca wchodzi z mocy samego prawa w ogół praw i obowiązków należących do spadku, (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 1 marca 2022 r., I NSNc 39/21, LEX nr 3345088, a także uchwała SN z 20 listopada 1992 r., III CZP 140/92, OSNC 1993 Nr 4, poz. 64; wyrok SN z 23 stycznia 2013 r., I CSK 262/12). To chwila śmierci spadkodawcy decyduje o tym, kto jest spadkobiercą (postanowienie SN z 22 maja 2019 r., I NSNc 3/19, LEX nr 2671026). W świetle powyższego przyjąć należało, iż skarżąca nabyła spadek po swoim małżonku J. B., a zatem również własność pojazdu marki [...], z chwilą śmieci małżonka, tzn. dnia [...] grudnia 2023 r. Odnosząc się w tym miejscu do zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia, iż strona nabyła w drodze dziedziczenia opisywany pojazd w dniu [...] stycznia 2024 r., przy czym jak wynika z akt sprawy, w tej dacie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia, wskazać należy, iż jest ono błędne. Jak już bowiem wspomniano, nabycie spadku przez spadkobiercę następuje z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c.), a zatem wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (w niniejszej sprawie akt poświadczenia dziedziczenia) nie ma wpływu na datę nabycia spadku przez spadkobiercę (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2014 r., VI ACa 944/13, LEX nr 1621266). Skoro zatem skarżąca nabyła własność przedmiotowego pojazdu w dniu [...] grudnia 2023 r., to spełniony został wynikający z art. 14 pkt 3 przywołanej wcześniej ustawy nowelizującej z dnia 7 lipca 2023 r. warunek nabycia pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem 1 stycznia 2024 r. W konsekwencji w sprawie niniejszej zastosowanie znajdują przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu "dotychczasowym", tzn. obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Do tej daty przepis art. 140mb p.r.d. stanowił, iż kto: 1) będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 2) będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Jak wynika przy tym z treści art. 140n ust. 6 p.r.d. w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2023 r., do kar pieniężnych, o których mowa m.in. w art. 140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że zakres wynikających z p.r.d. obowiązków skarżącej związanych z nabyciem w drodze dziedziczenia w dniu [...] grudnia 2023 r. własności opisywanego pojazdu należy ustalić według brzmienia tej ustawy obowiązującego do 31 grudnia 2023 r., przy czym w sprawie niniejszej do kary pieniężnej związanej z brakiem zawiadomienia starosty w ustawowym terminie o nabyciu tego pojazdu zastosowanie znajdują przepisy działu IVa k.p.a., w tym m.in. art. 189d – 189f tej ustawy, regulujące dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, jak również odstąpienie od jej nałożenia ze względu na wskazane w ustawie okoliczności. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały zatem wydane z naruszeniem prawa materialnego polegającym na błędnym zastosowaniu w niniejszej sprawie przepisów art. 73aa ust. 1 pkt 1, art. 140mb oraz art. 140n ust. 6 p.r.d. w brzmieniu tej ustawy obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., zamiast art. 140mb pkt 2 oraz art. 140n ust. 6 p.r.d. w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2023 r. w związku z art. 14 pkt 3 przywołanej wcześniej ustawy nowelizującej z dnia 7 lipca 2023 r. Konsekwencją tego było również błędne niezastosowanie w opisywanej sprawie przepisów działu IVa k.p.a. Z tych przyczyn zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Nie przesądzając obecnie o wyniku sprawy po ponownym jej rozpoznaniu przez organy wskazać należy, iż w toku ponownego jej rozpoznania organ I instancji winien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną, tzn. zastosować przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym art. 140mb pkt 2 oraz art. 140n ust. 6 w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2023 r., przy czym ewentualnie, w razie potrzeby, organ powinien zwrócić się do skarżącej o dodatkowe wyjaśnienia celem oceny przesłanek wynikających z art. 189d – 189f k.p.a. (art. 153 p.p.s.a.). Oczywiście nie ma również przeszkód, by w toku ponownego rozpoznania sprawy strona z własnej inicjatywy przedłożyła organowi ewentualne dodatkowe wyjaśnienia, jakie uzna za niezbędne celem wszechstronnego jej rozpatrzenia. Zawarte w pkt II sentencji wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 535). Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę [...] zł składa się równowartość uiszczonego należnego wpisu od skargi ([...] zł) zł oraz koszt dojazdu pełnomocnika skarżącej na rozprawę ([...] zł).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI