II SA/Go 486/25

II SA/Go 486/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Jacek Jaśkiewicz /sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 49
art. 83 ust. 1 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi I. D., Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia na pokrycie wydatków związanych z wystąpieniem zdarzenia losowego oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] lipca 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania I. D. oraz Z. D. (skarżący) utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącym, stanowiących rodzinę zastępczą spokrewnioną, świadczenia na pokrycie wydatków związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych mających wpływ na jakość sprawowanej opieki nad małoletnią L. D. w wysokości 1000,00 zł oraz odmowy przyznania świadczenia w pozostałym zakresie.
W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 570), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 49; dalej u.w.r.).
2. Stan tej sprawy był następujący: dnia 10 czerwca 2024 r. do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] wpłynął wniosek I. D., złożony również w imieniu Z. D. (stanowiących rodzinę zastępczą spokrewnioną) przyznanie świadczenia na L. D. (ur. [...] stycznia 2010 r.) w kwocie 13.970 zł na leczenie ortodontyczne małoletniej.
Decyzją z dnia[...] czerwca 2024 r., nr [...] Starosta [...] przyznał skarżącym świadczenie w wysokości 1000,00 zł, odmawiając go w pozostałym zakresie, co uzasadnił ograniczeniami budżetowymi.
Od tej decyzji skarżący wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] które decyzją z dnia [...] września 2024 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy podtrzymując stanowisko organu I instancji.
Od powyższej decyzji I. D. i Z.D. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 16 stycznia 2025 r., w sprawie II SA/Go 573/24 uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty[...] z dnia [...] czerwca 2024 r. W uzasadnieniu tego wyroku sąd nie zakwestionował tego, że ograniczenia budżetowe mogą mieć wpływ na wysokość przyznanej pomocy. Wskazał, że z decyzji organów obu instancji nie wynika, jakimi środkami finansowymi, w ramach budżetu na 2024 r., dysponował organ na finansowanie świadczeń, ile środków z tej puli przeznaczył na świadczenia obligatoryjne i fakultatywne, ilu podmiotom udziela obligatoryjnych świadczeń, czy też w jakim stopniu wydatkował środki przeznaczone na realizację świadczeń fakultatywnych. Nie wiadomo więc, czy i jakie są rzeczywiste możliwości finansowe zrealizowania żądania skarżących. Powołanie się na brak środków finansowych na pokrycie wnioskowanego świadczenia nie stanowiło, w ocenie sądu, wystarczającej, uzasadnionej przyczyny nieuwzględnienia żądania skarżących.
Sąd podkreślił jednak, że świadczenia wypłacane rodzinom zastępczym spokrewnionym, na mocy ustawy, mają charakter jedynie wspierający, dlatego taka rodzina nie może oczekiwać, że organ pomocowy pokryje wszystkie koszty przez nią wskazane, nie może przesądzić o prawidłowości zaskarżonej decyzji.
3. Powyższy wyrok nie został zaskarżony. W ponowionym postępowaniu organ I instancji ponownie przyznał skarżącym kwotę 1.000 zł odmawiając uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie. Nie kwestionując wykazanych przez skarżących wydatków na leczenie ortodontyczne wskazał, że powyższa kwota wynika przede wszystkim z ograniczeń budżetowych, tj. z przyjętych planów budżetowych, w których dokonuje się szczegółowego zestawienia planowanych wydatków na dany rok budżetowy. PCPR w planie budżetowym na rok 2024 r. na pokrycie wydatków związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych miał zabezpieczoną kwotę 4000 zł (1000 zł x 4 dzieci). Natomiast w planie budżetowym na rok 2025 r. na pokrycie wydatków związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych ma zabezpieczoną kwotę 10000 zł (1000 zł x 10 dzieci).
Podał też, że rodzina zastępcza spokrewniona otrzymuje świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka oraz świadczenie wychowawcze 800+. Świadczenia te służą zaspokajaniu potrzeb dziecka, którymi rodzina powinna należycie gospodarować. Ponadto I. D. i Z. D. są dziadkami biologicznymi dziecka. W sytuacji nieotrzymywania alimentów od rodziców biologicznych ciąży na nich obowiązek alimentacyjny wynikający z art. 129 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Wskazał także, że dochody otrzymywane przez rodziną zastępczą oraz otrzymywane przez nich świadczenia umożliwiają pokrycie wydatków związanych z aparatem ortodontycznym dziecka. Fakt nieprzedstawienia dochodów Z.D. z wykonywania pracy w Przedsiębiorstwie [...] sp. z o. o., zdaniem organu, nie służy obiektywnemu wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy.
4. Od tej decyzji I. D. i Z. D., w ustawowym terminie, wnieśli odwołanie podnosząc, że organ nie wykazał ilu podmiotom udziela obligatoryjnych świadczeń, czy też w jakim stopniu wydatkował środki przeznaczone na realizację świadczeń fakultatywnych. Nie wiadomo więc, czy i jakie są rzeczywiste możliwości finansowe zrealizowania żądania skarżących."
5. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium powołało się na art. 83 ust. 1 pkt 2 lit. b u.w.r. podkreślając, że przedmiotowa decyzja należy do decyzji uznaniowych.
Zdaniem Kolegium organ I instancji zrealizował wskazania zawarte w wyroku tutejszego sądu z dnia 16 stycznia 2025 r., gdyż organ wykazał, że w planie budżetowym na rok 2024 r. na pokrycie wydatków związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych miał zabezpieczoną kwotę 4000 zł (1000 zł x 4 dzieci). Natomiast w planie budżetowym na rok 2025 r. na pokrycie wydatków związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych ma zabezpieczoną kwotę 10000 zł (1000 zł x 10 dzieci). Przyjęty budżet, jakim dysponuje PCPR ma zabezpieczyć także potrzeby innych dzieci umieszczonych w rodzinnej pieczy zastępczej. Z kolei w projekcie budżetu na 2025 r. "Wydatki związane z pieczą zastępczą" - "inne wydatki dotyczące rodzin zastępczych" zaplanowano m.in. na jednorazowe wydatki związane z wystąpieniem zdarzeń losowych 1.000 zł x 10 dzieci tj. 10.000 zł.
Mając na uwadze powyższe w ocenie Kolegium stwierdziło, że przyznana kwota świadczenia stanowi maksymalną kwotę możliwego świadczenia. Podkreślono też, że skarżący nie podali wysokości dochodów osiąganych przez Z. D. w Przedsiębiorstwie [...] sp. z o. o. mimo, że PCPR przesłało wezwanie o udokumentowanie miesięcznych dochodów (w tym wynagrodzenia za pracę Z. D.).
Kolegium podniosło też, że gdyby nie okoliczność przebywania dziecka w rodzinie zastępczej to oboje skarżący, z uwagi na wskazane w decyzji dochody z tytułu emerytury Z. D. w kwocie 3.991,88 zł, nie uzyskaliby świadczenia. Inne rodziny nie miałyby możliwości wystąpienie o taką pomoc. Mogłaby ona bowiem zostać przyznana jedynie w formie zasiłku celowego i w sytuacji, gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekraczał kryterium dochodowego ustalonego w ustawie o pomocy społecznej, tj. 823 zł na osobę w rodzinie.
6. W skardze wniesionej osobiście do tutejszego sądu z zachowaniem terminu skarżący podnieśli, że poprzednie decyzje przyznające im kwotę tą samą kwotę czyli 1.000 zł zostały przez sąd uchylone, a uznanie administracyjne organ nie może być dowolne. Podkreślili, że inne znane im osoby w podobnej sytuacji otrzymały wyższą pomoc.
7. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
8. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.
9. W poprzednim, wyżej wskazanym orzeczeniu tutejszego sądu (wiążącym organy na podstawie art. 153 p.p.s.a.) zostało przesądzone, że podstawę decyzji stanowi art. 83 ust. 1 pkt 2 lit. b u.w.r., zgodnie z którym rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka starosta może przyznać świadczenie na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki - jednorazowo lub okresowo.
Wskazano tam również, że decyzja wydawana w takiej sprawie to akt administracyjny o charakterze uznaniowym, co w sposób istotny determinuje sytuację prawną strony oraz jej obowiązki. Jest to bowiem rodzaj pomocy społecznej, która ma charakter subsydiarny, wspierający beneficjentów w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych i nie może stanowić ich stałego źródła utrzymania. Sam zatem fakt spełnienia ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego, czy każdorazowego przyznania osobie, zgodnego z jej oczekiwaniami, co też podkreślono.
10. Zdaniem sądu w ponowionym postępowaniu ograniczenia te zostały wykazane tak w roku 2024, jak i w 2025. One zatem uzasadniają i zarazem ograniczają przyznaną kwotę pomocy. Podkreślić należy, że w ramach uznania administracyjnego organ ma prawo dokonywać oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organ nie może zatem zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc ani udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoją temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., I OSK 1464/06).
11. Wskazać też należy, na co zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji, że potrzeba, na którą złożono wniosek nie ma charakteru niezbędnej potrzeby bytowej, a więc jest potrzebą o innym statusie i charakterystyce, niż pomoc dla osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji życiowej (dochody skarżących sytuują się ponad progiem uprawniającym do otrzymywania zasiłku celowego). Niema zatem uzasadniania dla preferencji potrzeby skarżących. Nadto, zwrócono uwagę na brak współdziałania, bowiem skarżący nie podali dochodów osiąganych przez Z.D. w Przedsiębiorstwie [...] (czemu skarżący nie zaprzeczają).
12. Zdaniem Sądu organy rozpoznając sprawę nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, a podjęte rozstrzygnięcie mieści się w granicach uznania administracyjnego. Organy dokonały zebrania materiału dowodowego i jego oceny w sposób prawidłowy. Skoro w niniejszej sprawie organy poddały ocenie z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżących, a z drugiej możliwości finansowe organu pomocy społecznej i wykazały, że nie istnieje możliwość przyznania stronie całego żądanego świadczenia, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa.
Podkreślić też należy, że w poprzednim wydanym w sprawie wyroku Sąd nie nakazał, by wniosek został uwzględniony w wyższej wysokości, lecz dostrzegł brak polegający na tym, że organy nie wykazały wskazanych w decyzjach ograniczeń i limitów na tego rodzaju świadczenia wynikłych z planów budżetowych w odniesieniu do wydatków PCPR. Brak ten został usunięty.
Spełnienie kryterium dochodowego przez osobę ubiegającą się o taki zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia. Wprost przeciwnie - zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie niższa niżby tego oczekiwał. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących pomocy. Skarżący podnieśli w skardze, że inne osoby w podobnej sytuacji otrzymały więcej, ale tego nie wykazali.
Mając na uwadze powyższe i nie dostrzegając z urzędu innych uchybień, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.