II SA/Go 483/23

II SA/Go 483/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /sprawozdawca/
Jarosław Piątek /przewodniczący/
Kamila Karwatowicz
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2021
art. 75 ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2021 z późn. zm.).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi E. spółki z o.o. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za przeprowadzenie badań laboratoryjnych i pobranie próbki żywności oddala skargę.
Uzasadnienie
Dnia [...] kwietnia 2021 r. upoważnieni pracownicy Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej (PSSE) w ramach urzędowej kontroli żywności pobrali do badań laboratoryjnych środek spożywczy pn. medaliony z indyka kl. A,
w kierunku mikrobiologia. Próbki pobrano w sklepie spożywczym "D", ul. [...], zgodnie z etykietą producentem medalionów z indyka jest firma E sp. z o.o.. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono w 1 z 5 próbek obecność Salmonella Agona.
W związku z nieprawidłowymi wynikami badań laboratoryjnych została wydana przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) decyzja nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. obciążająca wyżej wskazanego producenta kwestionowanego produktu opłatą w wysokości 262 zł.
Dnia 7 czerwca 2021 r. wpłynęło odwołanie od powyższej decyzji złożone przez firmę E sp. z o.o. W odwołaniu strona wskazała, iż do zakażenia mogło dojść, gdy kwestionowana partia towaru znajdowała się w obrocie. Zarzuciła wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i niewykazanie w sposób niebudzący wątpliwości, że zakażenie bakterią nastąpiło na etapie produkcji.
Decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (PWIS) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia PPIS.
W dniu [...] września 2021 r. PPIS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał decyzję nr [...] ustalającą opłatę w wysokości 262 zł za pobranie i badanie opisanej wyżej próbki oraz zobowiązującą producenta do jej zapłaty.
W uzasadnieniu organ podał, że przeprowadził postępowanie dowodowe
w zakresie określonym przez organ odwoławczy. W tym celu przeprowadzono dowód z zeznań świadków - pracowników sklepu spożywczego "D",. Z zeznań świadków wynikało, że podczas urzędowej kontroli żywności w ladzie chłodniczej nie było środka spożywczego, który nadawałby się do pobrania. Natomiast wymagany do badań produkt znajdował się w pomieszczeniu chłodni, tj. medaliony z indyka kl. A, które zostały dostarczone do obiektu dnia [...] kwietnia 2021 r. z E S.A.,. Ponadto na etykiecie widniała informacja, iż producentem tego środka spożywczego jest E sp. z o.o.. Świadek zeznał, iż przed pobraniem próbek żywności pracownik PSSE wykonał zdjęcie etykiety na opakowaniu zbiorczym. Kierownik sklepu oświadczyła, iż wymieniony powyżej środek spożywczy został pobrany z hermetycznie zamkniętego opakowania o masie 2,262 kg, z pomieszczenia chłodni, w którym temp. wynosiła 1,8°C. Biorąc pod uwagę fakt, iż próbki kwestionowanego środka spożywczego zostały pobrane z hermetycznie zamkniętego opakowania, PPIS stwierdził, iż nie mogło dojść do wtórnego zakażenia w obrocie, a podmiotem odpowiedzialnym za daną partię w dalszym ciągu pozostaje producent.
Dnia 26 października 2021 r. do PSSE wpłynęło odwołanie od decyzji złożone przez firmę E sp. z o.o. W odwołaniu strona uważa, że PPIS naruszył art. 75. ust. 2 i 3 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. , poz. 2021 ze zm.; dalej jako u.b.ż.,), dotyczące obciążenia opłatą niewłaściwy podmiot. Strona wskazuje, że produkt pochodzący z kwestionowanej partii w zakładzie, przeszedł rygorystyczną procedurę kontroli jakości, co może sugerować zanieczyszczenie na etapie sprzedaży.
Decyzją z [...] grudnia 2021 r., nr [...] PWIS uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia PPIS. Organ odwoławczy wskazał, że aby obciążyć przedsiębiorcę opłatą, organ kontroli musi bezspornie wykazać, że istnieją niezgodności z przepisami prawa. Do PPIS należy w pełni wyjaśnienie, w jakich warunkach przechowywany był zakwestionowany produkt w centrum logistycznym E, w jakich warunkach został przetransportowany, czy prowadzona jest kontrola przyjęcia towaru.
Rozpatrując ponownie sprawę PPIS przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie, w jakim wskazał organ odwoławczy. W jego ocenie dokumenty przekazane przez firmę E S.A. potwierdzają właściwe przechowywanie od momentu dostarczenia, tj. [...] marca 2021 r. do końca terminu przydatności do spożycia, tj. [...] kwietnia 2021 r. Zapis pomiaru termohigrometrem w magazynie mięsa i ryb nie przekracza 4°C wskazanej jako granicznej temperatury przez producenta. Dodatkowo wyjaśniono, że mięso świeże kompletowane jest na sklepy w l, które napełniane są sprzężonym CO2, co gwarantuje odpowiednią temperaturę w całym cyklu dostaw do sklepów. Obowiązkiem sklepu jest weryfikowanie temperatury towaru po dostawie, a następnie umieszczenie go w chłodni. Okazano dokument potwierdzający kontrolę warunków magazynowania w chłodni mięsnej. Tu również nie przekroczono temperatury 4°C wskazanej przez producenta. Zgodnie z procedurą w chłodni z mięsem temperatura przechowywania powinna wynosić od 0°C do 4°C. Zgodnie z protokołem pobrania próbek temperatura w chłodni w dniu pobrania wynosiła 1,8°C.
Zgodnie z pismem Powiatowego Lekarza Weterynarii, po otrzymaniu od PPIS pisma w związku z wykryciem w 1 z 5 próbek Salmonelli Agona w medalionach z indyka kl. A nr partii [...], przeprowadzono kontrolę w zakładzie należącym do producenta, z której wynika, że powyższy podmiot nie przeprowadzał badań laboratoryjnych dla kwestionowanej partii [...].
W związku z koniecznością potwierdzenia pobrania próbek z zamkniętego hermetycznie opakowania, przeprowadzono dowód z zeznań świadków w siedzibie PSSE. W przesłuchaniu kierownika sklepu uczestniczyło dwóch przedstawicieli strony oraz jako przedstawiciele PSSE: kierownik sekcji HŻŻiPU (Sekcja Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku PSSE) oraz PPIS. Kierowniczka sklepu potwierdziła, że wykonano zdjęcie etykiety hermetycznie zamkniętego opakowania,
z którego pobrano próbki medalionów. Zeznania świadka potwierdzają to, że medaliony po dostarczeniu z E przechowywane były w chłodni w hermetycznie zamkniętym opakowaniu, w odpowiedniej temperaturze. Przedstawiciele firmy E sp. z o.o. odmówili podpisania protokołu.
Drugi świadek – pracownica sklepu została przesłuchana w obecności innego pracownika sekcji HŻŻiPU oraz p.o. Kierownika ONS PSSE. Strona skarżąca nie stawiła się na przesłuchanie tego świadka, który zeznał między innymi,
że pracownice PSSE udały się do pomieszczenia chłodni i tam znalazły środek spożywczy pn. medaliony z indyka kl. A, który nadawał się do pobrania. Temperatura w chłodni wynosiła 1,8°C, a próbki (medaliony z indyka kl. A) zostały pobrane
z hermetycznie zamkniętego opakowania o pojemności 2,262 kg. Medaliony z indyka kl. A posiadały dobrą datę ważności w obecności, tzn. miały prawidłowy termin przydatności do spożycia.
Pracownicy sekcji HŻŻiPU, którzy uczestniczyli w pobraniu próbek złożyli stosowne oświadczenia potwierdzające pobranie medalionów z indyka z chłodni
z hermetycznie zamkniętego opakowania, w związku z brakiem asortymentu w ladzie chłodniczej na stoisku mięsnym. Kierownik sklepu i pracownik sklepu potwierdzili pobranie próbek z hermetycznie zamkniętego opakowania, w obecności różnych przedstawicieli PSSE.
W świetle uzyskanych dowodów PPIS wskazał, że firma E dopełniła wszelkich procedur, aby produkt dostarczony przez firmę E przechowywany był w odpowiednich warunkach, wskazanych przez producenta. PPIS bezspornie uznał, że odpowiedzialnym za kwestionowany produkt jest producent. Dystrybutor zapewnił odpowiednie warunki przechowywania i na żadnym z etapów dystrybucji nie było możliwości zakażenia produktu bakterią salmonelli, ze względu na dostarczanie produktu w hermetycznym opakowaniu, co uniemożliwia zanieczyszczenie produktu. Biorąc pod uwagę fakt, iż próbki kwestionowanego środka spożywczego zostały pobrane z hermetycznie zamkniętego opakowania, organ I instancji stwierdził, iż nie mogło dojść do wtórnego zakażenia w obrocie, a podmiotem odpowiedzialnym za daną partię w dalszym ciągu pozostaje producent. Producent nie posiada badań laboratoryjnych wykluczających obecność bakterii Salmonella Agona w kwestionowanej partii [...].
W związku z powyższym, PPIS w dniu [...] października 2022 r. wydał decyzję rachunkową nr [...] ustalającą opłatę w wysokości 262 zł za pobranie
i badanie opisanej wyżej próbki oraz zobowiązującą stronę skarżącą do jej zapłaty.
Dnia 10 listopada 2022 r. do PPIS wpłynęło odwołanie od decyzji złożone przez firmę E sp. z o.o. W odwołaniu strona uważa, że firma E sp. z o.o. jako producent została niewłaściwie obciążona opłatą bez należytego uzasadnienia, a także bez wyjaśnienia kwestii odpowiedzialności za stwierdzone niezgodności. Ponadto strona skarżąca zasugerowała, iż do zakażenia mogło dojść, gdy kwestionowana partia towaru znajdowała się w obrocie. Według strony wątpliwości budzą warunki przechowywania towaru, okresu jego przechowywania, jak i tożsamość towaru oraz oświadczenia składane przez kierownika sklepu "D". Skarżący zarzuca PPIS naruszenie art. 79 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uniemożliwienie pełnomocnikom skarżącego przesłuchania świadka.
Decyzją z [...] grudnia 2022 r., nr [...] PWIS uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia PPIS.
W związku z powyższym PPIS wystosował wezwanie na ponowne przesłuchanie świadka, o czym strona E sp. z o.o. została zawiadomiona.
Rozpatrując ponownie sprawę PPIS przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie w jakim wskazał organ odwoławczy. Dnia [...] lutego 2023 r. do PPIS wpłynął z firmy E S.A., czytelny wydruk z systemu zawierający zapis pomiaru temperatury termohigrometrem w magazynie mięsa i ryb od momentu dostarczenia tj. [...] marca 2021 r. do końca terminu przydatności do spożycia tj. [...] kwietnia 2021 r. wraz z oświadczeniem kierownika magazynu z oryginalnym podpisem. Ponadto ze sklepu "D" dostarczono oryginalny dokument, tj. kartę kontroli warunków magazynowania - warunki chłodnicze oraz dokument "Przyjęcie zewnętrzne [PZ] nr [...]" z oryginalnymi podpisami.
Ponadto w dniu [...] lutego 2023 r. sporządzono protokół przesłuchania świadka, w trakcie którego obecni byli pracownicy PPIS oraz E sp. z o.o.
Decyzją z [...] kwietnia 2023 r., nr [...], na podstawie art. 75. ust. 1 pkt 1) i ust. 2. u.b.ż., oraz § 1, § 2 ust. 1 pkt 2 lit. b) c), § 4 ust. 1 pkt 3, § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 5 października 2017 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1130; dalej jako rozporządzenie MZ z 5 października 2017 r.), art. 79 rozporządzenia (WE) nr 2017/625 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, (...) (Dz. UE L 95/1 z 7 kwietnia 2017 r.), ustalił opłatę za pobranie i badanie próbki żywności pn. medaliony z indyka kl. A, pobranej do badań laboratoryjnych dnia [...] kwietnia 2021 r. w sklepie spożywczym "D", w wysokości 262 zł i obciążył nią producenta, tj. E sp. z o.o..
W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.b.ż. podmioty działające na rynku spożywczym podlegające kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej są zobowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności, w tym jeżeli zachodzi konieczność pobrania próbek żywności albo materiałów lub wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością do badań i wykonania badań laboratoryjnych w celu potwierdzenia niezgodności.
Z art. 75 ust. 3 u.b.ż. wynika, iż w przypadku gdy rodzaj stwierdzonych niezgodności wskazuje, że mogły one powstać na etapie, gdy zakwestionowany środek spożywczy znajdował się w obrocie i producent nie ponosi odpowiedzialności za powstałe niezgodności, wówczas opłatami jest obciążany podmiot kontrolowany. W związku z treścią ust. 2 komentowanego artykułu należy uznać, że podmiot kontrolowany jest obciążany opłatą dopiero wtedy, gdy ani producent, ani inny podmiot odpowiedzialny za towar w obrocie (np. dystrybutor) nie ponosi odpowiedzialności za powstałe niezgodności.
Organ dokonawszy ponownej analizy zebranego materiału dowodowego uznał, że w rozpatrywanej sprawie należało obciążyć kosztami producenta, tj. E sp. z o.o..
Dnia 28 kwietnia 2023 r. do siedziby PPIS wpłynęło odwołanie z [...] kwietnia 2023 r. E sp. z o.o., w którym strona zaskarżyła w całości decyzję z [...] kwietnia 2023 r., nr [...]. Strona zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie art. 75 ust. 2 i 3 u.b.ż., przez ich niewłaściwe zastosowanie i obciążenie opłatą skarżącego, bez należytego uzasadnienia, a także bez należytego wyjaśnienia kwestii odpowiedzialności za stwierdzone niezgodności innych podmiotów działających na rynku spożywczym, odpowiedzialnych za daną partię towaru w obrocie, w szczególności podmiotu kontrolowanego.
Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji PPIS z [...] kwietnia 2023 r. przez odstąpienie od obciążenia opłatą skarżącego i ustalenie jej wobec podmiotu kontrolowanego, względnie innego, rzeczywiście odpowiedzialnego za stwierdzone niezgodności; ewentualnie
o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania I instancji w całości; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi administracyjnemu I instancji do ponownego rozpoznania.
Zdaniem odwołującej spółki stwierdzone przez organ nieprawidłowości (wystąpienie Salmonelli Agona w jednej z pięciu badanych próbek) musiało nastąpić na etapie, gdy zakwestionowany środek spożywczy znajdował się w obrocie, np. na skutek przechowywania badanej partii towaru w niewłaściwych warunkach. Strona skarżąca twierdzi bowiem, że dochowała wszelkich wymogów w zakresie zachowania ciągu chłodniczego i przechowywania towaru w odpowiednich warunkach. W nawiązaniu do dokumentacji przekazanej skarżącej jako stronie
w dniu 27 lutego 2023 r., tj. protokołu pobrania żywności nr [...] z [...] kwietnia 2021 r., przyjęcia zewnętrznego nr [...] z [...] kwietnia 2021 r., karty kontroli warunków magazynowania - warunki chłodnicze nr [...] oraz rejestru temperatur z Centrum Logistycznego, skarżąca oświadcza, że zważywszy na datę przyjęcia dostawy badanego towaru z E S.A. do sklepu w [...], czyli [...] kwietnia 2021 r., zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają w tymże dniu brak należytego wykazania warunków przechowywania towaru. Jak wynika z treści karty kontroli warunków magazynowania - warunki chłodnicze nr [...], w dniu [...] kwietnia 2021 r. podano jedynie pomiar temperatury magazynowania towaru o godz. 6. Brak danych z innych godzin w ciągu tego dnia. Wszystkie pozostałe dni kwietnia ujęte w przedmiotowym dokumencie, wykazują dodatkowe pomiary w godzinach 14 oraz 21.
Strona podkreśliła również, że nadal aktualne są również zarzuty, dotyczące zbyt wysokiej temperatury prób przekazanych do badań (+5,2 °C) oraz niewykazania temperatury ich przechowywania od momentu pobrania w sklepie do momentu przekazania do laboratorium. Zamieszczona w protokole przesłuchania świadka
z [...] lutego 2023 r. wzmianka na powyższą okoliczność, iż czas dostarczenia próbek z "D" przez pracowników PPIS wynosił 5 minut, nie jest wystarczająca, skoro w protokole pobrania żywności nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. (pkt 6) podano czas trwania kontroli obejmującej pobranie próbek 9:00 - 10:00, a jako godzinę przekazania próbek do laboratorium wskazano 12:30. Treść sprawozdania z badań z [...] kwietnia 2021 r., Nr: [...], na którym oparto zaskarżoną decyzję wskazuje wprost, że warunki transportu próbek wskazane jako "chłodnia (+5,2 °C)" były nieprawidłowe. Jak ustalił bowiem sam organ I instancji w zaskarżonej decyzji (str. 2) producent wskazał graniczną temperaturę przechowywania towaru na poziomie 4 °C. Ponadto, w sprawozdaniu z [...] kwietnia 2021 r. jako datę wykonania badań podano: [...] kwietnia 2021 r. Badania mogły być zatem wykonane nawet wiele dni po przekroczeniu przez produkt daty przydatności do spożycia ([...] kwietnia 2021 r.), co wyklucza przyjęcie przedmiotowych badań jako podstawy wydania zaskarżonej decyzji.
Powyższe zarzuty – zdaniem odwołującej spółki - potwierdzają zasadność stanowiska, iż stwierdzone w toku przeprowadzonych badań nieprawidłowości (wystąpienie Salmonelli Agona w jednej z pięciu badanych próbek) musiało nastąpić na etapie, gdy zakwestionowany środek spożywczy znajdował się poza spółką, np. na skutek przechowywania badanej partii towaru w niewłaściwych warunkach
w sklepie lub już po pobraniu prób.
Decyzją z [...] czerwca 2023 r., Nr [...] PWIS, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako k.p.a.), art. 75 ust. 1 pkt 1 u.b.ż., § 4 ust. 1 pkt 3, § 5 ust. 1 rozporządzenia MZ z 5 października 2017 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 75 ust. 1 pkt 1 u.b.ż. oraz art. 7
i 77 § 1 k.p.a. i podał, iż zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MZ
z 5 października 2017 r. stawka opłaty za wykonanie czynności, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a i b, dotyczących jednego środka spożywczego lub materiału i wyrobu przeznaczonego do kontaktu z żywnością wynosi za proste pobranie próbek wynosi 17 zł. Z kolei zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia stawki opłat za wykonanie badań laboratoryjnych, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 lit. c, określa załącznik do ww. rozporządzenia. Jak wskazano w niniejszym załączniku koszt wykrywania obecności Salmonella.: metoda klasyczna wynosi 80 zł oraz identyfikacja wynosi 165 zł, co łącznie daje kwotę 245 zł. W niniejszej sprawie prawidłowo zatem ustalono wysokość opłaty na kwotę 262 zł.
Organ odwoławczy podał, iż z powyższych przepisów wynika, że aby obciążyć przedsiębiorcę opłatą, organ kontroli musi bezspornie wykazać, że istnieją niezgodności z przepisami prawa żywnościowego. W powyższym przypadku takie niezgodności zostały stwierdzone na podstawie badań laboratoryjnych próbek produktu pn. Medaliony z indyka kl. A, które wykazały że w 1 z 5 stwierdzono zanieczyszczenie Salmonellą Agona. Zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073/2005 z 15 listopada 2005 r. limit dla bakterii Salmonella wynosi niewykrywane w 25 gramach dla produktów wprowadzanych do obrotu
w ciągu okresu przydatności do spożycia.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, celem ustalenia na jakim etapie mogło dojść do zanieczyszczenia próbki pn. medaliony z indyka kl. A Salmonellą Agona oraz kto jest odpowiedzialny za ten fakt. Jak wynika z protokołu przesłuchania świadka znak: [...] z [...] lutego 2023 r., na przesłuchanie stawiła się A.S. - kierownik sklepu spożywczego "D" oraz przedstawiciele firmy E sp. z o.o., tj. M.W. - dyrektor operacyjny. Protokół został podpisany przez świadka A.S. oraz przedstawiciela firmy E sp. z o.o. po złożeniu zeznania. Ponadto przedstawiciel firmy E sp. z o.o. przekazał swoje uwagi, które zostały odnotowane w powyższym protokole przesłuchania.
Odnotowano w nim, iż świadek podaje, że próbki zostały pobrane
z pomieszczenia chłodni, w której panowały właściwe warunki temperaturowe do przechowywania towarów nietrwałych mikrobiologicznie. Środek spożywczy został pobrany z opakowania hermetycznie zamkniętego. Ponadto dnia 17 lutego 2023 r. do siedziby organu I instancji z firmy E S.A. z Centrum Logistycznego, wpłynął czytelny wydruk z systemu, zawierający zapis pomiaru temperatury termohigrometrem w magazynie od momentu dostarczenia przedmiotowych medalionów z indyka, tj. [...] marca 2021 r. do końca terminu przydatności do spożycia tj. [...] kwietnia 2021 r. wraz z oświadczeniem kierownika magazynu z oryginalnym podpisem. Wydruk z systemu potwierdza, iż kwestionowany produkt był przechowywany we właściwych warunkach temperaturowych. Dokumentacja w niniejszej sprawie została również uzupełniona o oryginalny dokument pozyskany ze sklepu D, tj. kartę kontroli warunków magazynowania - warunki chłodnicze, potwierdzającą prowadzenie systematycznych pomiarów temperatury w urządzeniu chłodniczym. Do dokumentacji dołączono również dokument "Przyjęcie zewnętrzne [PZ] nr [...]" z oryginalnymi podpisami, który potwierdza dostarczenie produktu do sklepu "D".
W odwołaniu strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 75 ust. 2 i 3 u.b.ż., przez ich niewłaściwe zastosowanie i obciążenie opłatą skarżącego bez należytego uzasadnienia, a także bez należytego wyjaśnienia kwestii odpowiedzialności za stwierdzone niezgodności innych podmiotów, w tym podmiotów działających na rynku spożywczym, odpowiedzialnych za daną partię towaru
w obrocie, w szczególności podmiotu kontrolowanego. Powyższy zarzut skarżącego organ odwoławczy uznał za bezzasadny. Firma E dopełniła wszelkich procedur, aby produkt dostarczony przez firmę E przechowywany był w odpowiednich warunkach wskazanych przez producenta. Odpowiedzialnym za kwestionowany produkt jest producent. Dystrybutor zapewnił odpowiednie warunki przechowywania i na żadnym z etapów dystrybucji nie było możliwości zakażenia produktu bakterią salmonelli, ze względu na dostarczanie produktu w hermetycznym opakowaniu, co uniemożliwia zanieczyszczenie produktu. Biorąc pod uwagę fakt, iż próbki kwestionowanego środka spożywczego zostały pobrane z hermetycznie zamkniętego opakowania, nie mogło dojść do wtórego zakażenia w obrocie, a podmiotem odpowiedzialnym za daną partię w dalszym ciągu pozostaje producent.
Ponadto, jak wynika z pisma Powiatowego Lekarza Weterynarii z [...] kwietnia 2021 r., znak: [...], podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych przez powyższy organ w dniach [...] kwietnia 2021 r. producent nie przedstawił wyników badań właścicielskich wykluczających obecność bakterii Salmonella Agona w kwestionowanej partii [...] medalionów z indyka. Z powyższej korespondencji wynika również, iż cyt.: "Dla indyków kierowanych do uboju z których wyprodukowano partię [...]: urzędowy lekarz weterynarii wydal świadectwa urzędowe nr [...] "dla żywych zwierząt przewożonych do rzeźni w przypadku badania przedubojowego na terenie gospodarstwa pochodzenia zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. f) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/624. Świadectwa zawierały informacje o ujemnym wyniku badań w kierunku Salmonella spp. dla indyków kierowanych do uboju." Dodatkowo w powyższym piśmie widnieje zapis: "W związku z powyższym, Powiatowy Lekarz Weterynarii popiera stanowisko PPIS, że w związku z uzyskaniem wyniku niezgodnego w badaniach mikrobiologicznych (sprawozdanie z badań [...]) (...) bezsprzecznie kwestionowana partia nie powinna znajdować się w obrocie."
Mając zatem powyższe na uwadze oraz fakt, iż próbki do badań pobrano
z hermetycznie zamkniętego opakowania, organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem strony, iż do zanieczyszczenia doszło, gdy zakwestionowany środek spożywczy znajdował się w obrocie.
Odnosząc się do zarzutu strony, iż w karcie kontroli warunków magazynowania - warunki chłodnicze nr [...] w dniu [...] kwietnia 2021 r. podano jedynie pomiar z godz. 6, należy zaznaczyć, że dzień [...] kwietnia 2023 r. był dniem świątecznym (poniedziałek wielkanocny), zatem godziny pracy sklepu mogły różnić się od pozostałych dni. W związku z powyższym istnieje prawdopodobieństwo, iż dnia [...] kwietnia 2021 r. został sporządzony jedynie jeden pomiar. Kolejny pomiar
z [...] kwietnia 2021 r. z godz. 6 nie był w ocenie organu odwoławczego w żadnym stopniu zawyżony. PWIS uznał, iż temperatura przechowywania produktu była właściwa.
Kolejny zarzut strony dotyczył zbyt wysokiej temperatury prób przekazanych do badań tj. (5,2°C) oraz niewykazania temperatury ich przechowywania od momentu pobrania w sklepie do momentu przekazania do laboratorium.
Zgodnie z zapisem w protokole poboru próbek PPIS z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w punkcie 5 zaznaczono, iż podczas pobierania próbek wykorzystano termotorbę z wkładami chłodzącymi. Zatem w ocenie organu pobrana próbka została właściwie przetransportowana do siedziby organu I instancji, a tam przekazana kierowcy, który niezwłocznie przetransportował ją do Laboratorium, działającym przy WSSE. Organ odwoławczy zaznaczył, iż transport próbki zależny jest od warunków panujących na trasie przejazdu. W niniejszym przypadku próbka została dostarczona na godz. 12:30. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego temperatury, w jakiej zostały przekazane próby do laboratorium organ odwoławczy podał, iż laboratorium działające przy WSSE prowadzi swoje badania w oparciu m.in. o Polską Normę PN EN ISO 7218:2008+A1:201310 "Mikrobiologia żywności i pasz. Wymagania ogólne i zasady badań mikrobiologicznych", która w pkt. 8.2 stanowi, iż cyt. "Środek oraz sposób transportu próbki do laboratorium powinny zapewnić warunki minimalizujące zmiany w liczbie drobnoustrojów obecnych w próbce. Próbki należy dostarczyć do laboratorium w warunkach jak najbardziej zbliżonych do pierwotnych warunków przechowywania próbek. (...) zaleca się stosowanie w czasie transportu następujących temperatur: (...) -produkty nietrwałe w temperaturze pokojowej od 1°C do 8°C. " Jak zatem wynika z powyższego zakwestionowana próbka - "Medaliony z indyka kl. A" została dostarczona do laboratorium w odpowiednich warunkach temperaturowych tj. (5,2°C).
Skarżący zarzucił, iż w sprawozdaniu z badań, data badania została wskazana od [...] kwietnia 2021 r. Zasugerował również, iż badania mogły rozpocząć się po upływie terminu przydatności do spożycia. PWIS nie zgodził się z powyższym zarzutem z uwagi na fakt, iż zakwestionowana próbka dostarczona została do laboratorium w dniu [...] kwietnia 2021 r. Do momentu rozpoczęcia badań próbkę przechowywano zgodnie z ww. normą PN EN ISO 7218:2008+A1 :201310 w chłodni w temperaturze 3 ± 2°C. Badanie próbki wykonano dnia [...] kwietnia 2021, przygotowując naważkę produktu i zawiesinę wyjściową zgodnie z normą PN-EN ISO 6579-1: 2017-04+Al :2020-09 "Mikrobiologia łańcucha żywnościowego "Horyzontalna metoda wykrywania, oznaczania liczby i serotypowania Salmonella Część 1: Wykrywanie Salmonella spp", którą inkubowano 18h±2, w temp. 34-38 °C. Po przeprowadzonej inkubacji uzyskano hodowlę, którą w kolejnych dniach poddano następującym etapom badań: namnażanie selektywne, posiew na pożywki stałe, badania biochemiczne, badania serologiczne. Po przeprowadzonym w dniach [...] kwietnia 2021 r. procesie badawczym, wydano sprawozdanie z badań [...]. Organ odwoławczy wskazał, iż powyższe badanie objęte jest akredytacją PCA (Polskie Centrum Akredytacji), w związku z czym laboratorium spełnia wymagania normy PN-EN ISO/IEC 17025, "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących" i na każdy etap procesu badawczego posiada stosowne zapisy a najważniejszym jego etapem jest naważenie i sporządzenie zawiesiny wyjściowej, dalsze etapy służą tylko do wykrycia obecności i identyfikacji patogenu, w związku z tym data zakończenia nie wpływa na ostateczny wynik.
Jak wykazała załączona do sprawy dokumentacja, transport i magazynowanie hermetycznie zamkniętego opakowania zakwestionowanego produktu odbywały się we właściwych warunkach temperaturowych. Nieznaczne przekroczenie temperatury przechowywania produktu, jaką wskazał producent na opakowaniu, nastąpiło przy transporcie próbki do laboratorium. Jednakże, powyższe mieściło się w granicach obowiązujących norm, a próbka mogła zostać poddana analizie laboratoryjnej. W tym miejscu należy wskazać, iż aby bakteria Salmonella mogła namnożyć się
w produkcie, musiało wcześniej dojść do zanieczyszczenia.
Mając na uwadze powyższe, a w szczególności fakt, iż zakwestionowana próbka medalionów z indyka została pobrana z hermetycznie zamkniętego opakowania, organ odwoławczy wskazał, że za zanieczyszczenie środka spożywczego bakterią Salmonella odpowiada firma E sp. z o.o., która zapakowała produkt. Ponadto przedsiębiorca nie okazał badań właścicielskich zakwestionowanej partii mięsa, z którego wyprodukowano zakwestionowany środek spożywczy. Nie udowodnił zatem w żaden sposób, iż produkt był wolny od bakterii Salmonella przed umieszczeniem go w hermetycznie zamkniętym opakowaniu.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. WE L 31 z 1.2.2002,str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie 18 »I specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm.) odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania
i dystrybucji ponosi właściciel zakładu, będący podmiotem działającym na rynku spożywczym.
PWIS podkreślił, iż na przestrzeni lat rozprzestrzenianie się oraz obecność pałeczek Salmonella w żywności, pozostają poważnym zagrożeniem zdrowia ludzi
i zwierząt. Mogą powodować m.in. zatrucia pokarmowe (gastroenteritidis). Mają one charakter ostrych zaburzeń funkcjonowania przewodu pokarmowego na skutek spożycia pokarmów, w których nastąpiło namnożenie bakterii Salmonella. Śmiertelność osób dorosłych powodowana przez te bakterie jest niska, natomiast bywa wyższa u dzieci, zwłaszcza w wieku do 5 lat oraz osób powyżej 60 roku życia. Konieczne jest zatem rygorystyczne przestrzeganie higieny na wszystkich etapach produkcji oraz przeprowadzanie systematycznej dezynfekcji i deratyzacji m.in.
w rzeźniach, magazynach oraz chłodniach (źródło: Przemysł Spożywczy nr 9/2020, artykuł "Bakterie Salmonella w żywności ze szczególnym uwzględnieniem surowców i produktów pochodzenia zwierzęcego", autorzy: dr hab. Inż. E. Hać-Szymańczuk, dr hab. Inż. A. Cegiełka - Instytut Nauk o Żywności, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie). Jak wynika z powyższego zanieczyszczenie żywności bakterią Salmonella jest bardzo niebezpieczne dla zdrowia, a nawet życia konsumentów, zwłaszcza osób starszych i dzieci. To na producencie żywności ciąży obowiązek, aby wprowadzane przez niego produkty były właściwej jakości, wolne od chorobotwórczych bakterii. W niniejszym przypadku wyniki badań laboratoryjnych jednoznacznie wskazały, iż wyprodukowana partia medalionów z indyka była zanieczyszczona bakteriami Salmonella. Zatem wszelkimi kosztami związanymi z pobraniem i przebadaniem zakwestionowanej próbki powinien zostać obciążony podmiot odpowiedzialny - firma E sp. z o.o..
PWIS uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie obowiązujących przepisów prawa krajowego, jak również Wspólnoty Europejskiej ze wskazaniem stosownych i właściwych aktów prawnych.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję PWIS złożyła E sp. z o.o., zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji skarżąca spółka zarzuciła:
1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 75 ust. 2 i 3 u.b.ż. przez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie
w mocy decyzji o obciążeniu skarżącego opłatą za pobranie i badanie kwestionowanej próbki żywności w kwocie 262 zł bez należytego uzasadnienia,
a także bez należytego wyjaśnienia kwestii odpowiedzialności za stwierdzone niezgodności innych podmiotów, w tym podmiotów działających na rynku spożywczym, odpowiedzialnych za daną partię towaru w obrocie, w szczególności podmiotu kontrolowanego, a także osób przekazujących próbkę do badania;
2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:
– art. 6, 7, 8 w zw. z art. 140 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie
i niewyjaśnienie w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie błędnych ustaleń prowadzących do wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji;
– art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący i prawidłowy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;
– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie istnieją podstawy faktyczne i prawne do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona skarżąca podała, że nie sposób zgodzić się
z ustaleniami organu administracyjnego (str. 16 zaskarżonej decyzji), że skoro próbki kwestionowanego środka spożywczego zostały pobrane z hermetycznie zamkniętego opakowania, nie mogło dojść do wtórnego zakażenia w obrocie, a podmiotem odpowiedzialnym za daną partię w dalszym ciągu pozostaje producent. Oczywistym bowiem jest, że hermetyczne zamknięcie opakowania nie chroni przed namnożeniem w produkcie bakterii w sytuacji przechowywania produktu w niewłaściwej temperaturze. Skarżący nie zgodził się z zarzutem organu administracyjnego, że jako producent skarżący nie przedstawił wyników badań właścicielskich wykluczających obecność bakterii Salmonella Agona w kwestionowanej partii [...] medalionów z indyka. Organ administracyjny nie dostrzegł, że skarżący jako zakład uboju drobiu nie jest zobligowany do badania każdej partii towaru w celu wykluczenia obecności Salmonelli. Zgodnie z wymogami rozporządzenia Komisji (WE) nr 1441/2007
z 5 grudnia 2007 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych, zakład zajmujący się ubojem drobiu zobligowany jest do wykonywania cyklicznych badań prób mięsa na obecność Salmonelli.
Strona skarżąca zarzuciła, że jak wynika z treści karty kontroli warunków magazynowania - warunki chłodnicze nr [...], w dniu [...] kwietnia 2021 r.,
w kontrolowanej placówce handlowej w [...], podano jedynie pomiar temperatury magazynowania towaru o godz. 6. Brak danych z innych godzin w ciągu tego dnia. Zaznaczyć należy, że wszystkie pozostałe dni kwietnia ujęte w przedmiotowym dokumencie, wykazują dodatkowe pomiary w godzinach 14 oraz 21. Nie jest w ocenie strony wystarczająca w tym zakresie argumentacja przytoczona w zaskarżonej decyzji (str. 17), że [...] kwietnia 2021 r. był dniem świątecznym (poniedziałek wielkanocny), zatem godziny pracy sklepu mogły różnić się od pozostałych dni. Sklep jako placówka handlowa zobowiązana do udokumentowania zachowania ciągu chłodniczego przechowywanych towarów ulegających szybkiemu zepsuciu, w tym mięsnych, powinna zorganizować swą działalność w taki sposób, aby zapewnić właściwą, ciągłą kontrolę warunków chłodniczych w magazynie, niezależnie od tego, czy dany dzień jest dniem świątecznym, czy powszednim. Brak jakichkolwiek danych potwierdzających zachowanie ciągu chłodniczego przez całą dobę, tj. od [...] kwietnia 2021 r. godz. 6:00 do [...] kwietnia 2021 r. godz. 6:00 nie daje podstaw do przyjęcia, iż kontrolowana placówka handlowa wykazała, iż badany towar przechowywany był w należytych warunkach, w szczególności w należytej temperaturze. Zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Sekcja II Mięso drobiu i zajęczaków, rozdział V, pkt 4), mięso musi osiągnąć temperaturę nieprzekraczającą 4 °C i pozostawać w tej temperaturze podczas transportu. Wobec powyższego, skarżący podtrzymał również zarzuty dotyczące zbyt wysokiej temperatury prób przekazanych do badań (+5,2 °C) oraz niewykazania temperatury ich przechowywania od momentu pobrania w sklepie do momentu przekazania do laboratorium.
Skarżąca spółka podała, że przytoczone w zaskarżonej decyzji (str. 17) zapisy Polskiej Normy PN EN ISO 7218:2008+A1:201310 odwołują się przede wszystkim do zapewnienia podczas transportu próbki do laboratorium warunków minimalizujących zmiany w liczbie drobnoustrojów obecnych w próbce. Norma przewiduje, że próbki należy dostarczyć do laboratorium w warunkach jak najbardziej zbliżonych do pierwotnych warunków przechowywania próbek. W rozpatrywanym przypadku dotyczy to temperatury nieprzekraczającej 4 °C. Dopiero w dalszej kolejności norma zaleca dla produktów "nietrwałych" temperaturę w przedziale od 1 do 8 °C. Zamieszczona w protokole przesłuchania świadka z [...] lutego 2023 r. wzmianka, iż czas dostarczenia próbek z "D" wynosił 5 minut, nie jest zdaniem strony wystarczająca, skoro w protokole pobrania żywności nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. (pkt 6) podano czas trwania kontroli obejmującej pobranie próbek 9:00 - 10:00, a jako godzinę przekazania próbek do laboratorium wskazano 12:30. W ocenie strony w treści zaskarżonej decyzji (str. 18) organ administracyjny słusznie zauważył, że przy transporcie próbki do laboratorium nastąpiło przekroczenie temperatury przechowywania produktu, jaką wskazał producent na opakowaniu. Mimo powyższego, organ nie przeprowadził jakiegokolwiek dowodu na okoliczność wpływu zakresu i czasu stwierdzonego przekroczenia na możliwość namnożenia się bakterii w próbkach. Organ wskazał jedynie powierzchownie, bez przytoczenia podstaw do takiego ustalenia, że aby bakteria Salmonella mogła namnożyć się w produkcie musiało "wcześniej" dojść do zanieczyszczenia. Ponadto organ nie ustalił, jaki jest czas namnażania się Salmonelli, ani w jakim czasie bakteria ta mogła się namnożyć.
Zdaniem strony skarżącej, nie wyjaśniając w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy organ administracyjny naruszył art. 6, art. 7, art. 8 w zw. z art. 140 k.p.a. oraz dokonał błędnych ustaleń prowadzących do wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Skarżąca podniosła ponadto, że organ administracyjny naruszył art. 75 ust. 2
i 3 u.b.ż., przez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji o obciążeniu skarżącego opłatą za pobranie i badanie kwestionowanej próbki żywności w kwocie 262 zł bez należytego uzasadnienia, a także bez należytego wyjaśnienia kwestii odpowiedzialności za stwierdzone niezgodności innych podmiotów, w tym podmiotów działających na rynku spożywczym, odpowiedzialnych za daną partię towaru w obrocie, w szczególności podmiotu kontrolowanego, a także osób przekazujących próbkę do badania. Strona podkreśliła, że stwierdzone niezgodności w towarze mogły powstać na etapie, gdy towar ten znajdował się w obrocie,
w szczególności w czasie przechowywania go w magazynie kontrolowanego sklepu, ewentualnie w czasie pomiędzy pobraniem próbek przekazanych do badań,
a dostarczeniem ich do laboratorium. Brak jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że to skarżący jako producent ponosi odpowiedzialność za powstałe niezgodności. W tej sytuacji, opłatą powinien zostać obciążony kontrolowany.
W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze i stwierdził, iż załączona do sprawy dokumentacja wskazuje, że transport i magazynowanie hermetycznie zamkniętego opakowania zakwestionowanego produktu odbywały się we właściwych warunkach temperaturowych. Nieznaczne przekroczenie temperatury przechowywania produktu, jaką wskazał producent na opakowaniu, nastąpiło przy transporcie próbki do laboratorium. Jednakże powyższe mieściło się w granicach obowiązujących norm,
a próbka mogła zostać poddana analizie laboratoryjnej. PWIS podał, iż aby bakteria Salmonella mogła namnożyć się w produkcie, musiało wcześniej dojść do zanieczyszczenia. Mając na uwadze powyższe, a w szczególności fakt, iż zakwestionowana próbka medalionów z indyka została pobrana z hermetycznie zamkniętego opakowania, organ uznał, że za zanieczyszczenie środka spożywczego bakterią Salmonella odpowiada firma E sp. z o.o., która zapakowała produkt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności była w niniejszej sprawie decyzja PWIS utrzymująca w mocy decyzję PPIS ustalającą opłatę za pobranie i badanie próbki żywności pn. medaliony z indyka kl. A, pobranej do badań laboratoryjnych dnia [...] kwietnia 2021 r. w sklepie spożywczym "D" w wysokości 262 zł i obciążającą nią skarżącą spółkę.
Podstawę materialnej powyższych decyzji stanowił art. 75 u.b.ż., zgodnie
z którym podmioty działające na rynku spożywczym podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności, jeżeli w wyniku tych czynności zostaną stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego, w tym jeżeli zachodzi konieczność pobrania próbek żywności albo materiałów lub wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością do badań i wykonania badań laboratoryjnych w celu potwierdzenia niezgodności (ust. 1 pkt 1); opłatami, o których mowa w ust. 1, jest obciążany producent środka spożywczego lub inny podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za towar w obrocie (ust. 2); jeżeli
w trakcie wykonywania czynności kontrolnych stwierdzono niezgodności, o których mowa w ust. 1, wskazujące, że mogły one powstać na etapie, gdy zakwestionowany środek spożywczy znajdował się w obrocie i producent nie ponosi odpowiedzialności za powstałe niezgodności, wówczas opłatami jest obciążany kontrolowany (ust. 3).
W świetle powyższych unormowań do obciążenia opłatą wystarczające jest ustalenie, że producent (podmiot kontrolowany) jest podmiotem działającym na rynku spożywczym w rozumieniu ustawy, zobowiązanym do przestrzegania przepisów prawa żywnościowego oraz że w wyniku czynności kontrolnych stwierdzono niezgodności z przepisami prawa żywnościowego. Ponieważ ustawodawca nie konkretyzuje charakteru niezgodności uzasadniającej obciążenie opłatą, należy uznać, że wykrycie w trakcie kontroli jakiejkolwiek niezgodności z przepisami prawa żywnościowego, stanowi podstawę do nałożenia opłaty (por. wyrok WSA w Krakowie z 25 stycznia 2021 r., III SA/Kr 993/20). W praktyce oznacza to, że organ zobowiązany jest wskazać konkretną czynność kontrolną i powiązać tę czynność ze stwierdzoną nieprawidłowością (por. wyrok NSA z 26 września 2017 r., II OSK 2413/17),
Do wydania decyzji o obciążeniu przedmiotową opłatą wystarczy samodzielna przesłanka polegająca na stwierdzeniu przez kontrolujących, w toku czynności podjętych w ramach urzędowych kontroli żywności, niezgodności z przepisami prawa żywnościowego. Oznacza to, że zaistnienie naruszeń może być oceniane w decyzji ustalającej opłatę i nie musi zostać potwierdzone odrębną decyzją. W przypadku braku odrębnej decyzji stwierdzającej zaistnienie naruszeń, to w decyzji o obciążeniu opłatą należy wykazać stwierdzone naruszenia i niezgodność z przepisami prawa żywnościowego, na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym protokołów kontroli (por. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., II GSK 98/21).
W kontrolowanej sprawie bezsporne było, że w jednej z próbek oznaczonych jako medaliony z indyka kl. A, pobranej do badań laboratoryjnych [...] kwietnia 2021 r. w sklepie spożywczym "D" stwierdzono obecność bakterii Salmonella Agona, co stanowiło naruszenie obowiązku określonego w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073/2005 z 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (Dz.U.UE.L.2005.338), zgodnie z którym przedsiębiorstwa sektora spożywczego są zobowiązane dopilnować, aby środki spożywcze były zgodne z odpowiednimi kryteriami mikrobiologicznymi wymienionymi w załączniku I. Stosownie do rozdziału 1 pkt 1.5 tego załącznika W mielonym mięsie i surowych wyrobach mięsne wyprodukowane z mięsa drobiowego przeznaczonego do spożycia po obróbce termicznej niewykrywalna powinna być salmonella w 25 g. Spełnione zostały przesłanki do obciążenia kosztami pobrania i badań powyższej próbki w świetle powołanego art. 75 ust. 1 pkt 1 u.b.ż.
Istota sporu koncentrowała się wokół kwestii jaki podmiot należało obciążyć wspomnianymi kosztami pobrania i badań. W piśmiennictwie podkreśla się na tle stosowania powołanych art. 75 ust. 2 i 3 u.b.ż., iż przesłanką obciążenia opłatą podmiotu kontrolowanego jest jedynie uprawdopodobnienie, iż niezgodności mogły powstać na etapie obrotu środkiem spożywczym. Jednak biorąc pod uwagę, że ust. 3 stanowi lex specialis do ust. 2 komentowanego artykułu, należy stosować interpretację zawężającą. W związku z tym, co do zasady, opłatą powinien być obciążany producent lub inny podmiot odpowiedzialny za towar w obrocie, któremu można przypisać odpowiedzialność za niewywiązanie się z wymagań prawa żywnościowego właściwych dla danego etapu łańcucha żywnościowego, natomiast podmiot kontrolowany może być obciążony opłatą dopiero wtedy, gdy charakter stwierdzonych niezgodności wskazuje na to, że nie powstały one ani u producenta, ani u żadnego z podmiotów działających na rynku spożywczym na kolejnych etapach łańcucha żywnościowego np. w trakcie transportu lub na skutek przechowywania w niewłaściwych warunkach (por. A. Szymecka-Wesołowska (red.), Bezpieczeństwo żywności i żywienia. Komentarz, LEX 2013, t. 13).
W kontrolowanej sprawie zasadnie organy obu instancji uznały, iż należało obciążyć tymi kosztami producenta, zgodnie z art. 75 ust. 2 u.b.ż. Przesądzające znaczenie miało to, iż próbka została pobrana z hermetycznie zamkniętego opakowania. W tym kontekście należy zauważyć, iż aby bakteria Salmonella mogła namnożyć się w produkcie, musiało wcześniej dojść do zanieczyszczenia tego produktu tą bakterią. Wskazany powyżej rodzaj opakowania wyklucza, aby do zainfekowania mogło dojść na etapie wprowadzenia jej do obrotu. Stąd za zanieczyszczenie środka spożywczego bakterią Salmonella odpowiada skarżąca spółka, która zapakowała produkt. Tym bardziej, iż nie dysponowała ona badaniami dotyczącymi partii towaru, z której pobrano próbkę, wskazującymi, iż jest wolna od tego rodzaju bakterii. Wobec powyższego nie mogły odnieść skutku próby przerzucenia odpowiedzialność na podmiot prowadzący "D", czy pracowników PPSE. Są one oparte są na wątłych podstawach i sprowadzają się na mnożeniu kolejnych wątpliwości co do tego, czy zachowana została odpowiednia temperatura w chłodni sklepu i wpływu nieznacznego podwyższenia temperatury dostarczonych próbek do laboratorium. Kwestie ta mają jednak charakter wtórny, wobec pierwotnej przyczyny stwierdzonej niezgodności z przepisami żywnościowymi, a mianowicie, iż z uwagi na charakter opakowania nie mogło dojść do późniejszego zainfekowania mięsa niż na etapie, za który odpowiada skarżąca spółka. Zresztą idąc tokiem rozumowania skarżącej spółki, konsument nabywając medaliony indycze jej produkcji doprowadzając do nieznacznego podwyższenia ich temperatury np. o 1-2 stopnie od tego zalecanego, co w istocie jest nietrudne w czasie przewozu między sklepem a domem, narażony byłby na zakażenie Salmonellą, za które producent nie ponosi odpowiedzialności. Sprzeczne byłoby to z celem przepisów u.b.ż. oraz wymaganiami z powołanego rozporządzenia nr 2073/2005, w myśl których wyroby z mięsa drobiowego ma być wolne od Salmonelli. Nie budzi również wątpliwości prawidłowość przeprowadzonych badań laboratoryjnych w świetle wyjaśnień Kierownika Oddziału Badań Żywności, Żywienia i Przedmiotów Użytku z [...] maja 2023 r. (k. 123).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż organy dokonały - stosownie do art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - wystarczających ustaleń, których zakres wyznaczał powołane przepisy prawa materialnego (art. 75 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i 3 u.b.ż.ż.), które zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. W konsekwencji również nie został naruszony art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W ocenie Sądu prawidłowo również organy ustaliły wysokość kosztów na kwotę 262 zł, stosownie do treści § 4 ust. 1 pkt 3 (pobranie próbek - 17 zł ) i § 5 ust. 1 rozporządzenia MZ z 5 października 2017 r. w zw. z pkt II.1.1.1 (wykrywanie obecności Salmonelli – metoda klasyczna – 80 zł) i pkt II.1.1.6 (identyfikacja - metoda klasyczna – 165 zł) załącznika do tego rozporządzenia.
W związku z tym Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako p.p.s.a.) – oddalił skargę.