II SA/Go 398/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2022-10-19
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenia zdrowotnezwrot kosztówleczenie za granicąświadczenia gwarantowaneNFZprocedury medyczneICD-9ICD-10opieka ambulatoryjnaopieka szpitalna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa NFZ odmawiającą zwrotu kosztów leczenia za granicą, wskazując na konieczność rozważenia refundacji jako świadczenia ambulatoryjnego, a nie tylko szpitalnego.

Skarżący O.S. domagał się zwrotu kosztów świadczenia zdrowotnego wykonanego w Niemczech, które Prezes NFZ uznał za niegwarantowane. Sąd uchylił decyzję organu, stwierdzając, że organ nieprawidłowo ograniczył analizę do świadczeń szpitalnych, pomijając możliwość refundacji jako świadczenia ambulatoryjnego. Sąd wskazał, że procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikiem jest świadczeniem gwarantowanym w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, co wymaga ponownego rozpatrzenia wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. rozpoznał skargę O.S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) odmawiającą zwrotu kosztów świadczenia zdrowotnego wykonanego w Niemczech. Skarżący domagał się zwrotu kosztów procto-sigmoidoskopii sztywnym wziernikiem oraz porady urologicznej, które zostały wykonane w związku z guzkami krwawiczymi odbytu. Prezes NFZ odmówił zwrotu, uznając, że świadczenie nie spełnia kryteriów świadczenia gwarantowanego, ponieważ rozpoznanie guzków krwawiczych odbytu (ICD-10 I84) nie zostało jednoznacznie wskazane w części II załącznika do rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego, a jedynie procedura medyczna (ICD-9 48.23) była wymieniona w części I. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ NFZ nieprawidłowo ograniczył analizę do świadczeń szpitalnych. Sąd wskazał, że procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikiem jest również świadczeniem gwarantowanym w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, zgodnie z innym rozporządzeniem. W związku z tym, organ powinien ponownie rozpatrzyć wniosek, uwzględniając możliwość refundacji jako świadczenia ambulatoryjnego, a także zweryfikować, czy lekarz i placówka spełniają wymogi określone dla tego rodzaju świadczeń. Sąd zasądził od Prezesa NFZ na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, samo wskazanie procedury medycznej w części I załącznika jest niewystarczające. Konieczna jest pozytywna identyfikacja świadczenia w obu częściach załącznika, tj. zarówno procedury medycznej, jak i rozpoznania choroby.

Uzasadnienie

Ustawodawca opowiedział się za tzw. pozytywnym koszykiem świadczeń gwarantowanych, co oznacza, że świadczenie musi być zidentyfikowane zarówno pod względem procedury medycznej, jak i rozpoznania choroby, aby mogło być uznane za gwarantowane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.ś.o.z. art. 42b § 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego art. § 3 § 1 pkt 1 lit. a i b

Określa świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia szpitalnego poprzez procedury medyczne (część I) i rozpoznania chorób (część II).

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej art. załącznik Nr 3 § Lp. 216

Wskazuje procto-sigmoidoskopię sztywnym wziernikiem (ICD-9 48.23) jako świadczenie gwarantowane w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

Pomocnicze

u.ś.o.z. art. 42c § 2

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Dotyczy możliwości zwrotu kosztów świadczenia ambulatoryjnego.

u.ś.o.z. art. 31d

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Delegacja ustawowa dla ministra zdrowia do określenia wykazu świadczeń gwarantowanych.

u.ś.o.z. art. 5 § 35

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Definicja świadczenia gwarantowanego.

u.ś.o.z. art. 42d § 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 42d § 2

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

k.p.a. art. 104 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych działań.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek związania sądu wykładnią prawa.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 68 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikiem jest świadczeniem gwarantowanym w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, co powinno być uwzględnione przy rozpatrywaniu wniosku o zwrot kosztów. Organ NFZ nieprawidłowo ograniczył analizę do świadczeń szpitalnych, pomijając możliwość refundacji jako świadczenia ambulatoryjnego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu NFZ, że świadczenie nie było gwarantowane, ponieważ rozpoznanie nie było jednoznacznie wskazane w części II załącznika do rozporządzenia szpitalnego, została uznana za niewystarczającą w kontekście możliwości refundacji jako świadczenia ambulatoryjnego.

Godne uwagi sformułowania

Ustawodawca powierzając ministrowi właściwemu do spraw zdrowia określenie wykazu świadczeń gwarantowanych, opowiedział się za tzw. pozytywnym koszykiem świadczeń gwarantowanych. Organ prawidłowo przyjmując, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było podstaw do zwrotu kosztów procto-sigmoidoskopii sztywnym wziernikiem w warunkach szpitalnych, pominął jednak w swych rozważaniach możliwość uzyskania świadczenia finansowanego ze środków publicznych przewidzianą dla zabiegów wykonywanych w trybie ambulatoryjnym.

Skład orzekający

Krzysztof Dziedzic

przewodniczący-sprawozdawca

Krzysztof Rogalski

sędzia

Jarosław Piątek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu kosztów świadczeń zdrowotnych udzielonych za granicą, zwłaszcza w kontekście rozróżnienia między świadczeniami szpitalnymi a ambulatoryjnymi oraz wymogów identyfikacji świadczeń gwarantowanych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury medycznej (procto-sigmoidoskopia) i konkretnych przepisów rozporządzeń wykonawczych. Wymaga analizy indywidualnych przypadków pod kątem spełnienia warunków dla świadczeń ambulatoryjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu prawa do opieki zdrowotnej dla obywateli korzystających ze świadczeń za granicą i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zastosowanie przepisów proceduralnych i materialnych przez organy administracji.

Czy NFZ musi zwrócić koszty leczenia za granicą, gdy zabieg nie jest jednoznacznie „szpitalny”?

Dane finansowe

WPS: 1090,6 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 398/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1285
art. 42b ust. 1, art. 42c ust. 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi O.S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwrotu kosztów za świadczenia zdrowotne I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego O.S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 42b ust. 1, art. 42d ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1285 ze zm., dalej w skrócie u.ś.o.z.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej w skrócie k.p.a.), odmówił O.S. prawa do zwrotu kosztów za świadczenia zdrowotne zrealizowane w dniu [...] marca 2021 r. na terytorium Niemiec.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 10 marca 2021 r. do Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wpłynął wniosek O.S. o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielonych wnioskodawcy w dniu [...] marca 2021 r. na terytorium Niemiec w U., w miejscowości [...]. Do wniosku załączone zostały m.in.:
– skierowanie do szpitala na oddział urologii wystawione w języku polskim w dniu [...] marca 2021 r. przez lekarza M.C., zawierające rozpoznanie: I84 – guzy krwawicze odbytu;
– oryginał faktury nr [...] wystawionej w języku polskim i niemieckim w dniu [...] marca 2021 r. przez wskazaną powyżej placówkę na kwotę 1.090,60 zł, dotyczącej: procto-sigmoidoskopii sztywnym wziernikiem oraz porady specjalistycznej urologicznej;
– karta informacyjna leczenia z dnia [...] marca 2021 r. wystawiona w języku polskim i niemieckim przez wskazaną powyżej placówkę;
– potwierdzenie wykonania przelewu z dnia [...] marca 2021 r.;
– oryginał umowy cesji wierzytelności zawartej w dniu [...] marca 2021 r.;
– oryginał pełnomocnictwa z dnia [...] marca 2021 r. udzielonego H.J.
Powyższe świadczenie zostało wykonane we wskazanej wyżej placówce.
W części I załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 290) znajdują się świadczenia scharakteryzowane procedurami medycznymi pochodzącymi z Międzynarodowej Klasyfikacji Procedur Medycznych, m.in. procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikiem, kod ICD-9 48.23. Natomiast w części II tego samego załącznika wskazane zostały świadczenia scharakteryzowane rozpoznaniami pochodzącymi z Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Problemów Zdrowotnych, m.in. guzy krwawicze odbytu zewnętrzne z innymi powikłaniami, kod ICD-10 I84.4, guzy krwawicze odbytu zewnętrzne bez powikłań, kod ICD-10 I84.5. W części II załącznika nr 1 do rozporządzenia nie ma kodu ICD-10 I84 – guzy krwawicze odbytu, wskazanego w dokumentacji załączonej do wniosku.
Ustawodawca powierzając ministrowi właściwemu do spraw zdrowia określenie wykazu świadczeń gwarantowanych opowiedział się za tzw. pozytywnym koszykiem świadczeń gwarantowanych. Dopiero pozytywna identyfikacja świadczenia w obu częściach załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych, tzn. w części I "świadczenia scharakteryzowane procedurami medycznymi" i w części II "świadczenia scharakteryzowane rozpoznaniami", pozwala na uznanie udzielonego świadczenia za świadczenie gwarantowane, podlegające finansowaniu lub współfinansowaniu ze środków publicznych. Realizacja poszczególnych świadczeń określonych procedurami wskazanymi w części I załącznika nr 1 do rozporządzenia ma miejsce wówczas, gdy uprzednio dokonano konkretnego rozpoznania choroby, wymienionej w części II. Następstwem rozpoznania schorzenia według kodu ICD-10 jest zastosowanie odpowiedniej procedury medycznej według kodu ICD-9 z listy wymienionej w części I załącznika nr 1. Żaden przepis cytowanego załącznika nie wskazuje na możliwość stosowania jednej jego części z pominięciem drugiej części.
W związku z tym, że zarówno ze skierowania jak i z karty informacyjnej leczenia załączonej do wniosku nie wynikało, czy w sprawie zostało udzielone świadczenie gwarantowane (a więc czy świadczenie obejmowało guzy krwawicze odbytu zewnętrzne) czy też świadczenie to było świadczeniem niegwarantowanym (a więc udzielone z powodu rozpoznania guzy krwawicze odbytu wewnętrzne), organ przeprowadził na tę okoliczność postępowanie wyjaśniające.
Pismem z dnia [...] maja 2021 r. wezwano pełnomocnika wnioskodawcy do przekazania informacji, jakie schorzenie było przyczyną udzielenia świadczeń w dniu [...] marca 2021 r. oraz wskazanie, czy były hemoroidy wewnętrzne czy zewnętrzne. W odpowiedzi wnioskodawca pismem z dnia [...] maja 2021 r. oświadczył, że nie ma wiedzy medycznej aby móc stwierdzić, czy były to hemoroidy wewnętrzne czy zewnętrzne. Lekarz M.C. w odpowiedzi na wezwanie o doprecyzowanie ogólnego rozpoznania I84, pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. doprecyzował rozpoznanie i wskazał je jako "I84.5 – guzy krwawicze odbytu zewnętrzne bez powikłań". Następnie w odpowiedzi na pismo organu z dnia [...] sierpnia 2021 r. o wskazanie podstawy stwierdzenia, że zabieg dotyczył żylaków zewnętrznych, lekarz M.C. pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. udzielił odpowiedzi, w której wskazał, cyt.: "Podstawą stwierdzenia, że zabieg dotyczył żylaków zewnętrznych było przeprowadzone badanie proktosigmoidoskopii sztywnym wziernikiem". Lekarz M.C. oraz pełnomocnik wnioskodawcy, wezwani przez organ do przesłania dokumentacji medycznej innej niż dołączona do wniosku, nie udzielili odpowiedzi i nie dostarczyli wymaganych dokumentów. W związku z odpowiedzią wnioskodawcy, który nie wskazał, jakie hemoroidy miał usuwane oraz z powodu braku odpowiedzi ze strony lekarza, organ nie był w stanie ustalić czy przyczyną wykonania świadczeń u wnioskodawcy były hemoroidy wewnętrzne czy hemoroidy zewnętrzne, a więc brak było możliwości jednoznacznego ustalenia czy wnioskodawcy zostało udzielone świadczenie gwarantowane. Wobec powyższego organ stwierdził brak możliwości dokonania wyceny, w konsekwencji czego wydał decyzję o odmowie zwrotu kosztów.
Na powyższą decyzję Prezesa NFZ O.S., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu przepisów ustawowych i wykonawczych jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia w sposób sprzeczny z ich treścią i prawidłową wykładnią, poprzez przyjęcie na podstawie przesłanek zawartych w przepisach § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego oraz art. 42b ust. 1 oraz art. 42d ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z., w zarządzeniu nr 55/2021/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne – świadczenia wysokospecjalistyczne, że zabiegi wykonane u pacjenta nie są świadczeniami gwarantowanymi lub nie podlegają refundacji każde oddzielnie i w pełnej kwocie, a to z uwagi na okres pomiędzy ich wykonaniem, w szczególności: - procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikiem ICD-9 48.23, - porada specjalistyczna z zakresu urologii ICD-9 89.00, tymczasem wobec braku ustawowych podstaw do określenia świadczeń gwarantowanych w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w indywidualnej sprawie trzeba przyjąć, że wykonany zabieg dotyczący hemoroidów zewnętrznych – procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikiem - mieści się w pozytywnym koszyku świadczeń i jest świadczeniem gwarantowanym, jak również świadczenie – porada specjalistyczna, na podstawie powołanych przepisów podlegają w całości i osobno każde refundacji na rzecz pacjenta, któremu były świadczone;
a nadto w ramach tej samej podstawy naruszenie:
1) art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez niezagwarantowanie konstytucyjnego prawa każdego obywatela do ochrony zdrowia i niezapewnienia przez władze publiczne równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych;
2) art. 2 Konstytucji RP stanowiącego, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, albowiem w/w organ wbrew zasadzie sprawiedliwości społecznej w trakcie postępowania administracyjnego oraz w wydanej decyzji w sposób stronniczy chroni interesy fiskalne Skarbu Państwa działającego poprzez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, nie zważając na prawa podmiotowe i procesowe skarżącego jako pacjenta;
3) § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zabieg – procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikiem ICD-9 48.23 jest ujęty jako świadczenie gwarantowane, a w okolicznościach sprawy dotyczył hemoroidów zewnętrznych (dokumentacja medyczna i oświadczenie lekarza);
II. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:
1) art. 8 k.p.a. – poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania jego uczestników do władzy publicznej z uwagi na arbitralne zastosowanie przepisu § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego i przyjęcie niekorzystnej dla strony jego interpretacji - wykładni, tymczasem przepis ten nie zawiera przesłanek, na podstawie których organy NFZ w toku postępowania administracyjnego byłyby uprawnione do samodzielnego określenia czy udzielone świadczenie transgraniczne jest świadczeniem gwarantowanym; brak jest zatem podstaw prawnych do przyjęcia, że ocena spełnienia przesłanki z art. 42b ust. 1 u.ś.o.z. – uzasadniającej wniosek świadczeniobiorcy o zwrot kosztów udzielonego transgranicznego świadczenia opieki zdrowotnej – wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego; tymczasem wobec braku ustawowych podstaw do określenia świadczeń gwarantowanych w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w indywidualnej sprawie, trzeba przyjąć, że przedmiotowy zabieg mieści się w pozytywnym koszyku świadczeń;
2) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęcie, że dokumentacja przedłożona przez pacjenta w trakcie i w związku ze złożonym wnioskiem nie uzasadnia w sposób dostateczny i rzetelny uwzględnienia wniosku o zwrot poniesionych kosztów leczenia za granicą, pomimo jednoznacznego wykazania - w tym przez lekarza, że zastosowana procedura dotyczyła hemoroidów zewnętrznych, a nadto poprzez nie odniesienie się całościowego do żądań zawartych we wniosku z dnia [...] marca 2022 r. a dotyczących następujących świadczeń: - procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikiem ICD-9 48.23, - porada specjalistyczna z zakresu urologii ICD-9 89.00;
3) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania jego uczestników do władzy publicznej z uwagi na wydanie odmiennych rozstrzygnięć w takim samym (a co najmniej podobnym) stanie faktycznym i prawnym w innych sprawach, w szczególności:
- decyzja nr [...] (lub [...] – cyfry zapisane ręcznie, nieczytelne) z dnia [...] maja 2018 r. Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ o zwrocie na rzecz pacjenta kwoty 1.149,00 zł z tytułu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej F93 – średnie zabiegi odbytu, będącego świadczeniem gwarantowanym, udzielonego na terytorium Niemiec w dniu [...] marca 2018 r.;
- decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ o zwrocie na rzecz pacjenta kosztów świadczenia zdrowotnego zrealizowanego w dniu [...] lutego 2020 r. na terenie Niemiec;
- decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ ustalająca prawo pacjenta do zwrotu kosztów za świadczenie zdrowotne zrealizowane w dniu [...] marca 2018 r. na terytorium Niemiec.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zasądzenie zwrotu należnych kosztów leczenia za granicą w wysokości 1.300,60 zł za zabiegi szczegółowo opisane na fakturze nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. oraz wniosku z dnia [...] marca 2021 r., a także orzeczenie o kosztach postępowania oraz kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych aniżeli w niej wskazane.
Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 42b ust. 1, art. 42d ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z. Stosownie do pierwszego z tych przepisów świadczeniobiorca jest uprawniony do otrzymania od Funduszu zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, będącego świadczeniem gwarantowanym, udzielonego na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa będącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zwanego dalej "zwrotem kosztów". Zgodnie z art. 42d ust. 1 tej ustawy decyzję administracyjną w sprawie zwrotu kosztów wydaje, na wniosek świadczeniobiorcy lub jego przedstawiciela ustawowego, zwany dalej "wnioskiem o zwrot kosztów", Prezes Funduszu (art. 42d ust. 1 u.ś.o.z.). Z kolei w myśl art. 42d ust. 2 pkt 1 tej ustawy Prezes Funduszu wydaje decyzję administracyjną o odmowie zwrotu kosztów, jeżeli wniosek o zwrot kosztów dotyczy świadczeń opieki zdrowotnej niespełniających kryteriów określonych w art. 42b ust. 1, 10-12.
Z art. 42b u.ś.o.z. wynika, że jedyną określoną nim przesłanką, od zaistnienia której ustawodawca uzależnił zasadność zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej jest, aby udzielone świadczenie opieki zdrowotnej było świadczeniem gwarantowanym. Samo świadczenie gwarantowane, zdefiniowane w art. 5 pkt 35 u.ś.o.z., oznacza świadczenie opieki zdrowotnej finansowane w całości lub współfinansowane ze środków publicznych. Odkodowanie znaczenia ustawowego pojęcia "świadczenie gwarantowane" wymaga uwzględnienia unormowania zawartego w art. 31d u.ś.o.z., zawierającego ustawową delegację dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia wykazu świadczeń gwarantowanych (w poszczególnych zakresach, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1-8 i 10-13). Wydanym na podstawie art. 31d u.ś.o.z rozporządzeniem z dnia 22 listopada 2013 r. Minister Zdrowia określił m.in. wykaz oraz warunki świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego, co pozwala na doprecyzowanie ustawowego pojęcia "świadczenie gwarantowane". Świadczenia gwarantowane obejmują świadczenia scharakteryzowane: procedurami medycznymi określonymi w części I załącznika nr 1 do rozporządzenia, rozpoznaniami określonymi w części II załącznika nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz b). Wykaz zamieszczony w załączniku nr 1 do rozporządzenia tworzą wymienione w części I załącznika świadczenia scharakteryzowane, wybranymi z Międzynarodowej Klasyfikacji Procedur Medycznych, procedurami medycznymi według kodów ICD-9. Część II załącznika stanowi odpowiednio analogiczne odwzorowanie Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych wg kodu ICD-10. Ustawodawca, powierzając ministrowi właściwemu do spraw zdrowia określenie wykazu świadczeń gwarantowanych, opowiedział się za tzw. pozytywnym koszykiem świadczeń gwarantowanych, zatem dopiero pozytywna identyfikacja świadczenia w obu częściach załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych, tzn. w części I "Świadczenia scharakteryzowane procedurami medycznymi" i w części II "Świadczenia scharakteryzowane rozpoznaniami", pozwala na uznanie udzielonego świadczenia za świadczenie gwarantowane, podlegające finansowaniu lub współfinansowaniu ze środków publicznych (por. wyroki NSA z 11 grudnia 2019 r., II GSK 984/19 czy też z 27 sierpnia 2020 r., II GSK 232/20). Oznacza to, że realizacja poszczególnych świadczeń zdrowotnych określonych procedurami wskazanymi w części I załącznika nr 1 ma miejsce wówczas, gdy uprzednio dokonano konkretnego rozpoznania choroby, wymienionej w części II tego załącznika.
Skoro zatem rozpoznanie schorzenia w postaci guzków krwawiczych wewnętrznych nie zostało wskazane w części II załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych, to pozytywna identyfikacja świadczenia w części I załącznika nr 1 określającej procedury medyczne jest niewystarczająca dla uznania zrealizowanego w klinice niemieckiej świadczenia za świadczenie gwarantowane określone w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego.
Z uwagi na powyższe nie doszło w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do zarzucanego w skardze naruszenia § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego poprzez jego niezastosowanie, gdyż wobec braku możliwości ustalenia przez organ, na podstawie oświadczenia skarżącego i dokumentacji medycznej jakich guzków krwawiczych (wewnętrznych czy zewnętrznych) dotyczyło świadczenie polegające na procto-sigmoidoskopii sztywnym wziernikiem, nie było podstaw do zwrotu kosztów tego świadczenia dokonanego w warunkach szpitalnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż brak jednoznacznego ustalenia czy przyczyną wykonania świadczenia były hemoroidy wewnętrzne czy zewnętrzne nie świadczy, że doszło do zarzucanego w skardze naruszenia art. 8 i 80 k.p.a. Kolejne czynności podejmowane przez organ, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazują bowiem, że organ podjął wszelkie możliwe działania w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie, a zgromadzony materiał dowodowy dotyczący tej kwestii, ocenił w sposób prawidłowy.
Również niezasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 2 oraz art. 68 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, które statuują prawo obywatela do ochrony zdrowia, przy czym określenie warunków i zakresu udzielania świadczeń powierzono ustawodawcy zwykłemu. Przepisy ustawy o świadczeniach zapewniają wszystkim obywatelom, oparte na jednolitych dla wszystkich zasadach, prawo do otrzymania od Funduszu zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, będącego świadczeniem gwarantowanym, udzielonego na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego UE lub EOG. Osoby korzystające ze szpitalnej procedury procto-sigmoidoskopii sztywnym wziernikiem, przy rozpoznaniu guzów krwawiczych odbytu wewnętrznych na terenie innego niż Polska państwa członkowskiego UE należy traktować na równi z osobami korzystającymi ze świadczeń finansowanych ze środków publicznych na terenie kraju.
Organ prawidłowo przyjmując, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było podstaw do zwrotu kosztów procto-sigmoidoskopii sztywnym wziernikiem w warunkach szpitalnych, pominął jednak w swych rozważaniach możliwość uzyskania świadczenia finansowanego ze środków publicznych przewidzianą dla zabiegów wykonywanych w trybie ambulatoryjnym. Podkreślenia bowiem wymaga, iż procto-sigmoidoskopia sztywnym wziernikem wskazana została w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 357), w załączniku Nr 3 (Wykaz świadczeń gwarantowanych w przypadku procedur zabiegowych ambulatoryjnych oraz warunki ich realizacji), pod Lp. 216, kod ICD-9 48.23. W konsekwencji rozważenia wymagać będzie możliwość zwrotu kosztów udzielonego świadczenia w postaci procto-sigmoidoskopii sztywnym wziernikiem jak za analogiczne świadczenie wykonane w trybie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, przy zastosowaniu art. 42c ust. 2 u.ś.o.z. (por. wyrok NSA z 7 maja 2021 r., II GSK 461/21 oraz wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z 26 maja 2022 r., II SA/Go 208/22 i z 21 września 2022 r., II SA/Go 380/22). Ponieważ w rozporządzeniu z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, wśród warunków realizacji tej procedury nie została wskazana poradnia urologiczna, lecz poradnia chirurgii ogólnej, albo chirurgii dziecięcej albo chirurgii onkologicznej albo proktologiczna, albo gastroenterologiczna, albo, w przypadku świadczeń gwarantowanych określonych w lp. 215-219 i 228-230, poradnia onkologiczna, natomiast jako pozostałe wymagania, wskazany został gabinet diagnostyczno-zabiegowy w lokalizacji, to w toku powtórnego rozpoznania wniosku organ będzie zobowiązany do ustalenia czy lekarz, który wykonał świadczenie u skarżącego, poza specjalizacją z zakresu urologii posiada również specjalizację określoną wskazanym wyżej zapisem jak również czy placówka, w której udzielono świadczenia, spełnia wskazane w tym rozporządzeniu warunki realizacji świadczeń z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
W świetle powyższych okoliczności zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jako wydaną z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Naruszenie to wynikało z ograniczenia rozważań do oceny możliwości zwrotu kosztów udzielonego świadczenia jedynie na zasadzie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego, z pominięciem świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i polegało na niepełnym zebraniu przez organ materiału dowodowego w zakresie umożliwiającym ustalenie możliwości zwrotu kosztów udzielonego świadczenia w trybie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ będzie zobowiązany do uwzględnienia powyższych wskazań stosownie do art. 153 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI