II SA/GO 476/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2022-12-08
NSAbudowlaneWysokawsa
warunki zabudowyplan miejscowyzagospodarowanie przestrzennenieważność decyzjikodeks postępowania administracyjnegoprawo budowlanesamorządowe kolegium odwoławczewójt gminynieodwracalne skutki prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję stwierdzającą nieważność warunków zabudowy wydanych z rażącym naruszeniem prawa, uznając, że nieodwracalne skutki prawne nie wykluczają stwierdzenia nieważności.

Skarżący domagali się uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność warunków zabudowy, argumentując, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych należy rozpatrywać wyłącznie w płaszczyźnie prawa, a nie zdarzeń faktycznych. Sąd uznał, że wydanie warunków zabudowy mimo obowiązującego planu miejscowego stanowi rażące naruszenie prawa, a brak nieodwracalnych skutków prawnych uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy o ustaleniu warunków zabudowy. Wójt Gminy wydał decyzję o warunkach zabudowy dla działki, mimo że dla tego terenu obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, co stanowiło rażące naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. SKO stwierdziło nieważność tej decyzji, uznając, że nie doszło do wywołania nieodwracalnych skutków prawnych. Skarżący domagali się uchylenia decyzji SKO i stwierdzenia wydania decyzji Wójta z naruszeniem prawa, ale bez stwierdzania jej nieważności, powołując się na nieodwracalne skutki prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Sąd podkreślił, że rażące naruszenie prawa ma miejsce, gdy decyzja jest w oczywistej sprzeczności z normą prawną. Sąd wyjaśnił, że pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. należy rozpatrywać wyłącznie w płaszczyźnie prawa, a nie zdarzeń faktycznych, takich jak poniesione nakłady czy zrealizowana inwestycja. Ponieważ nie stwierdzono nieodwracalnych skutków prawnych, a naruszenie prawa było rażące, sąd uznał decyzję SKO za prawidłową i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wydanie decyzji o warunkach zabudowy mimo obowiązującego planu miejscowego stanowi rażące naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Obowiązujący plan miejscowy określa zasady ładu przestrzennego, a wydanie decyzji o warunkach zabudowy wbrew jego postanowieniom jest oczywistą sprzecznością z prawem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

k.p.a. art. 156 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

u.p.z.p. art. 4 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ustalenie warunków zabudowy następuje w drodze decyzji administracyjnej, pod warunkiem że co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na uzupełnienie zabudowy w linii ciągłej.

u.p.z.p. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydanie decyzji o warunkach zabudowy mimo obowiązującego planu miejscowego stanowi rażące naruszenie prawa. Pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych należy rozpatrywać wyłącznie w płaszczyźnie prawa, a nie zdarzeń faktycznych.

Odrzucone argumenty

Decyzja o warunkach zabudowy wywołała nieodwracalne skutki prawne, co wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności.

Godne uwagi sformułowania

nieodwracalne skutki prawne należy ograniczyć wyłącznie do jej bezpośrednich skutków w sferze prawa, a nie zdarzeń faktycznych stanowiących tylko jej pośredni efekt nie do zaakceptowania jest przyzwolenie na ignorowanie przepisów prawa miejscowego, określających ład przestrzenny nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny

Skład orzekający

Kamila Karwatowicz

asesor

Krzysztof Rogalski

sprawozdawca

Michał Ruszyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nieodwracalnych skutków prawnych' w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych oraz znaczenie planów miejscowych dla wydawania decyzji o warunkach zabudowy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydania decyzji o warunkach zabudowy wbrew planowi miejscowemu i interpretacji art. 156 § 2 k.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z nieważnością decyzji administracyjnych i interpretacją kluczowego pojęcia 'nieodwracalnych skutków prawnych', co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Nieważność decyzji administracyjnej: Kiedy 'nieodwracalne skutki prawne' nie chronią wadliwej decyzji?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 476/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Rogalski /sprawozdawca/
Michał Ruszyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par 1, par 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M.S. i G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Wójt Gminy ustalił dla A.C. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolno stojącego wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu na działce nr [...].
Wnioskiem z dnia [...] października 2021 r. Wójt Gminy zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zbadanie zgodności z prawem swoich decyzji wydanych w latach 2015, 2017, 2018 i 2020 wyjaśniając jednocześnie, iż na terenie objętym decyzjami może być realizowana budowa domów mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem działek. Osoby odpowiedzialne za prowadzenie postępowań nie miały wiedzy, iż dla nieruchomości objętych decyzjami obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr XXI/94/2004 Rady Gminy z dnia 30 grudnia 2004 r.). Błąd został ujawniony dopiero w 2021 r. jednocześnie okazało się, że zapisy w decyzjach są sprzeczne z zapisami planu w części dotyczącej funkcji zabudowy działek (zapis w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dopuszcza zabudowę siedliskową, natomiast w decyzjach o warunkach zabudowy – zabudowę mieszkaniową jednorodzinną).
Pismem z dnia [...] listopada 2021 r., skierowanym do SKO, Wójt Gminy wyjaśnił m.in., iż na załączonym do akt sprawy załączniku graficznym w postaci kopii mapy do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uwidoczniona jest działka nr [...], przy czym w wyniku jej podziału w latach następnych powstały działki nr [...] (której dotyczy niniejsza sprawa), [...]. Działki dla których zostały wydane decyzje o warunkach zabudowy, znajdują się w całości w granicach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy, w zakresie wyznaczenia korytarza technicznego dla przebiegu gazociągu wysokiego i średniego ciśnienia.
Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] SKO zawiadomiło strony postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, z przyczyn opisanych w piśmie Wójta Gminy z dnia [...] października 2021 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność wskazanej wyżej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Z uzasadnienia decyzji wynika, iż za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) Kolegium uznało wydanie decyzji o warunkach zabudowy w sytuacji, gdy dla danego terenu obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu kwestionowanej decyzji Wójt Gminy stwierdził, iż dla terenu nią objętego brak jest takiego planu, jednakże Kolegium wzięło pod uwagę fakt obowiązywania w dacie wydania kwestionowanej decyzji uchwały nr XXI/94/2004 Rady Gminy z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy w zakresie wyznaczenia korytarza technicznego dla przebiegu gazociągi wysokiego i średniego ciśnienia.
Z przesłanych wyjaśnień i dokumentów przez Wójta Gminy wynika, że działka nr [...], w wyniku podziału której powstała m.in. działka [...], z której to następnie w wyniku dokonanego podziału powstała m.in. działka [...] stanowiąca teren inwestycji i objęta decyzją Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy, w całości położona jest na terenie objętym ustaleniami powyższej uchwały. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych uwierzytelnionego odpisu tej uchwały oraz załącznika graficznego do uchwały wynika, że działka o nr ewid. [...], po podziale której powstała m.in. działka [...], z której następnie w wyniku dokonanego podziału powstała m.in. działka nr [...], objęta jest również w całości ustaleniami w/w planu. Uchwała zawiera samodzielnie i odrębnie uregulowane zasady kształtowania ładu przestrzennego w odniesieniu do wymienionych w niej terenów. Tym samym podjęta uchwała, obowiązująca w dacie wydawania kwestionowanej decyzji, wywołuje ten skutek, że decyzja Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla terenu inwestycji, który leży w obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie mogła zostać wydana. W tych zatem okolicznościach wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy rażąco narusza art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2033 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Przedmiotem wszczętego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest wyłącznie kwestia ustalenia wystąpienia w decyzji wady powodującej jej nieważność. W żadnym razie organ w postępowaniu tym nie może merytorycznie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawy materialnej, uprzednio zakończonej wydaniem decyzji. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest wyjaśnienie kwestii, czy w sprawie wystąpiły kwalifikowane przesłanki nieważności decyzji wymienione enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W razie ustalenia jednej z kwalifikowanych wad decyzji organ zobowiązany jest ustalić, czy w sprawie nie występuje przesłanka negatywna określona w art. 156 § 2 k.p.a. Nie jest natomiast rolą tego postępowania nadzwyczajnego rozpatrywanie kwestii merytorycznych sprawy, w tym jej istoty. Z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych z art. 16 § 1, może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający i wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z tych wad. Wobec powyższego Kolegium przyjęło, decyzja Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. została dotknięta sankcją nieważności z uwagi na sprzeczność z prawem obowiązującym w dacie jej wydania.
W ocenie Kolegium w sprawie nie zaistniała przeszkoda do stwierdzenia nieważności w/w decyzji w postaci wywołania przez nią nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Żadna z okoliczności niniejszej sprawy nie skutkuje powstaniem takiego stanu prawnego, który wykluczałby możliwość wyeliminowania decyzji dotkniętej wadą nieważności. Bezspornym w sprawie jest ustalenie położenia działki nr ewid. [...], po podziale której powstała m.in. działka [...], z której następnie w wyniku dokonanego podziału powstała m.in. działka [...], na terenie objętym uchwałą nr XXI/94/2004 Rady Gminy z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w konsekwencji nieuprawnione było wydanie w odniesieniu do tej nieruchomości decyzji o warunkach zabudowy. Okoliczność, iż nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, nie może być rozumiana jako stosowana w taki sposób, że podważony zostanie cel, któremu instytucja stwierdzenia nieważności ma służyć. Odstąpienie od stwierdzenia nieważności decyzji wobec zaistnienia przesłanki negatywnej oznacza pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wadliwej i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które ta decyzja wywołała. Nieodwracalność skutków prawnych związana jest ze zdarzeniem prawnym powstałym po wydaniu kwestionowanego aktu, którego organ administracji nie może odwrócić, działając w granicach przysługujących mu kompetencji.
Nawet zrealizowanie inwestycji nie wywołuje nieodwracalnych skutków prawnych. W rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., co należy rozpatrywać nie w sferze faktów, lecz wyłącznie w płaszczyźnie obowiązującego prawa i środków prawnych, jakimi posługują się w swej działalności organy administracji publicznej, Nieodwracalne skutki prawne decyzji należy ograniczyć wyłącznie do jej bezpośrednich skutków w sferze prawa, a nie zdarzeń faktycznych stanowiących tylko jej pośredni efekt.
W niniejszej sprawie taką okolicznością nie mogłoby być nawet wydanie decyzji o pozwoleniu na budowlę dla inwestycji objętej decyzją o warunkach zabudowy, wobec czego Kolegium nie badało tej okoliczności. Kwestionowana decyzja zawiera wadę, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 4 ust. 2 pkt u.p.z.p.
Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli M.S. i G.S., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie wydania przez Wójta Gminy decyzji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] z naruszeniem prawa, bez stwierdzenia jej nieważności z powodu wywołania przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...], potrzymując w całości stanowisko, iż omawiana decyzja Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. obarczona jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w postaci rażącego naruszenia prawa (tzn. art. 4 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p.) polegającego na ustaleniu warunków zabudowy mimo, że w dacie jej wydania dla wskazanej działki nr [...] obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M.S. i G.S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie, w szczególności wobec wywołania przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych. Wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] i stwierdzenie wydania przez Wójta Gminy decyzji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] z naruszeniem prawa, bez stwierdzenia jej nieważności, z powodu wywołania przez tę decyzję nieodwracalnych skutków prawnych, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podnieśli – nie kwestionując ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organ, bezspornie bowiem Wójt Gminy wydał decyzję o warunkach zabudowy pomimo obowiązywania w dacie wydania decyzji miejsowego planu zagospodarowania przestrzennego – że organ nie zastosował art. 156 § 2 k.p.a. pomimo zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie, w szczególności wobec wywołania przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych. Ponadto w analogicznych sprawach dotyczących wydania decyzji o ustalenie warunków zabudowy dla innych działek, prowadzonych przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym organ stwierdził wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy z naruszeniem prawa, nie stwierdzając nieważności przedmiotowych decyzji, z powodu wywołania przez te decyzje nieodwracalnych skutków prawnych. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, które przemawiałyby za wydaniem innego rozstrzygnięcia niż wydane w w/w sprawach.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolno stojącego wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu na działce nr [...]. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do wniosku, iż brak było podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W odniesieniu do przytoczonej regulacji w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu tego przepisu ma miejsce wówczas, gdy sposób załatwienia sprawy stanowi zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, tzn. gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z określoną normą prawną przez proste ich zestawienie ze sobą w ten sposób, że powstają skutki niemożliwe do zaaprobowania z punktu widzenia praworządności. Traktowanie naruszenia prawa jako rażące może mieć miejsce wówczas, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność decyzji administracyjnej (por. m.in. wyroki NSA z 7 września 2021 r., II OSK 3122/18, 28 października 2020 r., II OSK 2886/18, z 26 maja 2020 r., II OSK 3165/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z akt sprawy wynika, iż działka nr [...], dla której decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] Wójt Gminy ustalił warunki zabudowy, objęta jest w całości ustaleniami uchwały nr XXI/94/2004 Rady Gminy z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy, w zakresie wyznaczenia korytarza technicznego dla przebiegu gazociągu wysokiego i średniego ciśnienia. Uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa z 2005 r. Nr 21 pod poz. 433 i stanowi obowiązujący (również w dacie wydania powyższej decyzji Wójta Gminy) akt prawa miejscowego. Uchwała ta zawiera samodzielnie i odrębnie uregulowane zasady kształtowania ładu przestrzennego w odniesieniu do wymienionych w niej terenów. Zapisy w decyzjach były sprzeczne z zapisami planu w części dotyczącej funkcji zabudowy działek. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza bowiem zabudowę siedliskową, natomiast opisywana decyzja o warunkach zabudowy – zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Tym samym podjęta uchwała wywołuje ten skutek, że decyzja Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla terenu inwestycji położonego obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie mogła zostać wydana. Należy się zatem zgodzić z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, iż w tych okolicznościach wydanie powyższej decyzji ustalającej warunki zabudowy nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 4 ust. 2 pkt 2, a także art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 293 – w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r.). W orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż nie do zaakceptowania jest przyzwolenie na ignorowanie przepisów prawa miejscowego, określających ład przestrzenny. Ustalony ład przestrzenny winien bowiem dawać gwarancję, że na danym terenie powstaną tylko takie obiekty i tylko w takim kształcie, w jakim dopuszcza to plan miejscowy (por. wyrok NSA z 8 lutego 2018 r., II OSK 1657/17).
Okoliczności te były zresztą bezsporne, co zostało przyznane w uzasadnieniu skargi. Spór koncentrował się natomiast wokół kwestii zastosowania w sprawie art. 156 § 2 k.p.a., czego domagali się skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie w skardze. W myśl tego przepisu nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Instytucja ta, polegająca na tym, iż nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), nie może być rozumiana i stosowana w taki sposób, że podważony zostanie cel, któremu ona służy. Odstąpienie bowiem od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oznacza pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które decyzja wywołała.
Pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. należy rozpatrywać nie w sferze faktów, a wyłącznie w płaszczyźnie obowiązującego prawa. Analizując treść tego przepisu nie należy zatem kierować się faktami, lecz uwzględniać wyłącznie przepisy prawa obowiązującego (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000, str. 652). Tak więc bez znaczenia dla oceny, czy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, będą przykładowo poniesione nakłady na nieruchomości, zmiany geodezyjne, w wyniku których nieruchomość została połączona z innymi, otrzymała inną numerację geodezyjną czy też została ujawniona w nowej księdze wieczystej. Okoliczności te dotyczą sfery zdarzeń faktycznych a nie prawnych. Są to zdarzenia faktyczne, które nie mogą mieć wpływu na ocenę nieodwracalności skutków prawnych (wyrok NSA z 3 grudnia 2005 r., I OSK 444/05). Innymi słowy, dla oceny skutków decyzji administracyjnej, dotkniętej wadą dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności, jest prawnie obojętne, czy istnieją faktyczne możliwości cofnięcia następstw wykonania decyzji. Prawnie obojętne będzie wobec tego, czy zachodzą podstawy materialne, organizacyjne lub możliwości techniczne podjęcia działania, które doprowadzi do przywrócenia jakiejś rzeczy lub stanu faktycznego do ich pierwotnej postaci. Przepis wymaga bowiem rozpatrzenia wyłącznie skutków prawnych i poddania ocenie ich odwracalności. Nie chodzi, zatem o niemożność przywrócenia stanu poprzedniego w znaczeniu gospodarczym. Przy dokonywaniu oceny, czy decyzja wywołała nieodwracalny skutek prawny, nie powinny zatem być brane pod uwagę takie późniejsze zdarzenia, które mogą stwarzać przeszkody w przywróceniu uprawnień lub w nadaniu obowiązkom ich pierwotnego kształtu. Nie są to bowiem bezpośrednie skutki wykonania danej decyzji administracyjnej, lecz zamierzone lub nieprzewidziane następstwa tego, że decyzja administracyjna, chociaż obarczona ciężkimi wadami, istnieje w obrocie prawnym i korzysta z domniemania legalności (por. wyrok NSA z 23 października 2012 r., II OSK 1143/11).
Nieodwracalność skutków prawnych oznacza sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może zostać przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło, lub podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa, albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa. Skutki prawne decyzji będą nieodwracalne wówczas, jeśli ich cofnięcie, zniesienie, odwrócenie wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, jeśli "odwrócenie" tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej, działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w przypisanym jej trybie postępowania (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r., III AZP 4/94, OSNCP 1992 nr 12, poz. 211).
Ewentualne zdarzenia faktyczne zaistniałe po wydaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w tym stanowiące bezpośredni skutek ewentualnej decyzji o pozwoleniu na budowę w postaci zrealizowania inwestycji, kwalifikują się wyłącznie do sfery faktów, a nie prawa i w konsekwencji nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. (wyrok NSA z 18 listopada 2011 r., II OSK 1638/10). Nie ma również usprawiedliwionych podstaw twierdzenie, że skoro na skutek decyzji administracyjnej doszło do faktycznej zmiany przeznaczenia gruntów przez to, że zostały zabudowane, to mamy do czynienia z nieodwracalnymi skutkami prawnymi (por. powołany wyżej wyrok NSA z 23 października 2012 r., II OSK 1143/11). W tej sytuacji wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie braku podstaw do przyjęcia, że wskazana na wstępie decyzja Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., należy uznać za prawidłowe i zgodne z prawem. W konsekwencji zatem nie zachodziły prawne przeszkody do stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r.
Ponadto wskazać należy, iż nie tylko z akt administracyjnych sprawy nie wynikają jakiekolwiek przesłanki do przyjęcia nieodwracalności skutków prawnych opisywanej decyzji Wójta Gminy, ale również skarżący nie uzasadnili ani nawet nie wskazali w żaden sposób, zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i we wniesionej skardze, jakie to były skutki i na czym konkretnie miałyby one polegać. Skarga nie zawiera żadnej argumentacji w tym zakresie, jedynie lakonicznie w niej wskazano, iż w ocenie skarżących decyzja Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Tymczasem rolą sądu administracyjnego nie jest snucie domniemań, co konkretnie strona miała na myśli podnosząc tego rodzaju lakoniczne zarzuty.
Z kolei powoływanie się przez stronę na to, iż w innych sprawach organ administracyjny wydał odmienne rozstrzygnięcia, nie może stanowić podstawy uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy okoliczności sprawy niniejszej, w świetle przedstawionej wyżej wykładni art. 156 § 1 pkt 2 oraz § 2 k.p.a. na to nie pozwalają.
W konsekwencji uznać należało, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] lutego 2022 r. odpowiadają prawu, wobec czego skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI