II SA/Go 475/25

II SA/Go 475/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-10-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący/
Krzysztof Rogalski /sprawozdawca/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1112
art. 20 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] na decyzję Prezesa Zarządu [...] Spółki z o.o. w [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Prezesa Zarządu [...] Spółki z o.o. w [...] na rzecz strony skarżącej – Fundacji [...][...] w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2025 r. Prezes [...] Spółki z o.o. w [...], po rozpoznaniu wniosku Fundacji E w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego od decyzji tego organu z dnia [...] marca 2025 r. o odmowie udostępnienia informacji o środowisku, utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z dnia[...] lipca 2024 r. Fundacja E w [...] zwróciła się do Prezesa Zarządu[...] Spółki z o.o. w [...] o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie, na podstawie art. 8 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1112, dalej u.u.i.ś.) w zakresie:
1) udostępnienia decyzji (wraz ze złożonymi wnioskami na przewóz transgraniczny) wydanych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na transgraniczny przewóz odpadów do [...] Sp. z o.o. w [...];
2) udostępnienia informacji dotyczącej decyzji GIOŚ wydanych od 1 stycznia 2022 r. do dnia udostępnienia informacji na złożony wniosek – na przewóz transgraniczny odpadów do [...] Sp. z o. o. w [...] w określonym przez skarżącego układzie;
3) ilości odbiorców usług w zakresie gospodarki odpadami, krajowych i spoza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej?
4) czy [...] Sp. z o.o. w [...] prowadzi zakres usług i działania:
a) 77.12.2. wynajem i dzierżawa pozostałych pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli.
b) 49.41.Z. transport drogowy towarów ?
Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji Fundacja wskazała przesłanie ich na podany we wniosku adres e-mail.
Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2024 r. Prezes Zarządu Spółki przekazał wniosek Fundacji o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie, w zakresie pkt. 1 oraz pkt. 2 Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w [...] na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 1 u.o.o.ś. jako organowi właściwemu, wskazując jednocześnie, iż nie posiada informacji w tym zakresie, o czym Fundacja została poinformowana tego samego dnia pocztą elektroniczną.
Pismem z dnia [...] lipca 2024 r. Prezes Zarządu Spółki poinformował Fundację, że pkt 3 i pkt 4 wniosku rozpatrzy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej u.d.i.p.). W zakresie pkt 4 wskazał, że wnioskowana informacja stanowi informację powszechnie dostępną w Krajowym Rejestrze Sądowym, przy czym obowiązek udostępnienia informacji publicznej przez władze publiczne i inne podmioty wykonujące zadania publiczne nie dotyczy informacji ogólnodostępnej bądź będącej już w posiadaniu wnioskującego o jej udostępnienie.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. Prezes Zarządu Spółki w oparciu o treść art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wezwał Fundację do wykazania, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, w jakim zakresie występuje szczególna istotność dla interesu publicznego, by dokonać przetworzenia żądanych informacji. W udzielonej dnia 26 sierpnia 2024 r. odpowiedzi Fundacja oświadczyła, iż pismem z dnia [...] lipca 2024 r. wniosła o udostępnienie informacji prostej.
Decyzją z dnia [...] września 2024 r. Prezes [...] Spółki z o.o. w [...], po rozpatrzeniu wniosku Fundacji E w [...] z dnia [...] lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie objętym w/w wnioskiem, na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. odmówił udostępnienia informacji publicznej, która zakwalifikował jako informację przetworzoną, z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę szczególnie istotnego interesu publicznego.
Na skutek wniesionej przez Fundację skargi na powyższą decyzję, wyrokiem z dnia 5 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 552/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję organu z dnia [...] września 2024 r. wskazując, iż w jej uzasadnieniu wskazano jedynie w sposób ogólnikowy, iż pozytywne jego rozpatrzenie wymagałoby podjęcia dodatkowych działań organizacyjnych polegających na konieczności poszukiwania szeregu dokumentów, dokonania ich przeglądu oraz wyselekcjonowania informacji istotnych z punktu widzenia wnioskodawcy. Uzasadnienie to nie konkretyzowało, jakie działania należy podjąć celem przetworzenia informacji, ilu pracowników i przez jaki czas będzie zaangażowanych w ten proces oraz czy będzie się wiązało z ponadstandardowymi nakładami finansowymi.
Po ponownym wezwaniu wnioskodawcy do wykazania, iż uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego oraz udzieleniu przez Fundację odpowiedzi na wezwanie, decyzją z dnia [...] lutego 2025 r. Prezes Spółki ponownie odmówił Fundacji udostępnienia informacji publicznej uznając, iż wnioskodawca nie wykazał powyższej okoliczności. Od decyzji tej nie został wniesiony środek zaskarżenia.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2025 r. Fundacja wystąpiła do Spółki, powołując się na art. 8 u.u.i.ś. z wnioskiem o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie "o ilości odbiorców usług w zakresie gospodarki odpadami, krajowych i spoza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w okresie od 01.01.2019 r. do 31.032019 r." na adres: [...].
W wyniku analizy treści powyższego wniosku, Spółka w piśmie z [...] marca 2025 r. adresowanym do Fundacji wskazała, że okoliczności i charakter tego wniosku, w myśl art. 9 ust. 1 u.u.i.ś. w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. jednoznacznie przesądzają, iż stanowi on nadużycie prawa do informacji o środowisku, a tym samym żądane w nim informacje nie podlegają udostępnieniu w myśl przepisów u.u.i.ś.
Na skutek wniesionej przez Fundację skargi na bezczynność Spółki w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku, wyrokiem z dnia 18 czerwca 2025 r., II SAB/Go 54/25 WSA w Gorzowie Wlkp. oddalił powyższą skargę wskazując w uzasadnieniu, iż pismo Spółki z [...] marca 2025 r. stanowi decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji o środowisku. Zawierało ono bowiem wszystkie obligatoryjne elementy decyzji: oznaczenie organu wydającego decyzję, adresata, rozstrzygnięcie oraz podpis osoby działającej w imieniu Spółki. Nadto zawierało opis stanu faktycznego i wskazanie podstawy prawnej. Rozpoznanie wniosku strony z [...] marca 2025 r. nastąpiło zatem w dniu [...] marca 2024 r. przez wydanie decyzji w sensie prawnym. Skoro natomiast decyzja ta została wydana i przesłana stronie z zachowaniem miesięcznego terminu określonego w art. 14 ust. 1 u.u.i.ś., to nie sposób uznać, że organ pozostaje w bezczynności w udostępnieniu informacji o środowisku. Brak w decyzji pouczenia, czy i w jakim trybie może zostać ona zaskarżona, nie powinno wywierać negatywnych dla skarżącej skutków prawnych, co oznacza możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia na zasadach określonych w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.).
Po złożeniu przez Spółkę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności – pozytywnie rozpatrzonym przez organ postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2025 r., Prezes [...] Spółki z o.o. w [...] wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] sierpnia 2025 r., utrzymującą w całości w mocy decyzję z [...] marca 2025 r. o odmowie udostępnienia informacji o środowisku.
W uzasadnieniu, w odniesieniu do wniosku z dnia [...] marca 2025 r. organ wskazał m.in., iż żądana informacja stanowi informację o środowisku w rozumieniu u.u.i.ś. Działanie wnioskodawcy w istocie wypełnia znamiona nadużycia prawa do informacji. Na przestrzeni kolejnych tygodni wnioskodawca podejmował analogiczne działania. Pismem z [...] marca 2025 r. strona złożyła do organu analogiczny wniosek wskazując, iż zakres żądanych informacji dotyczy przedziału od l stycznia 2020 r. do 31 marca 2020 r. Pismem z [...] kwietnia 2025 r. strona złożyła kolejny podobny wniosek, obejmujący okres od 1 kwietnia 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. Pismem z [...] kwietnia 2025 r., strona zwróciła się po raz kolejny o udostępnienie informacji w przedmiocie ilości odbiorców usług w zakresie gospodarki odpadami, krajowych i spoza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 31 marca 2024 r. W ocenie organu wnioskodawca dokonuje sztucznego zawężania składanych wniosków, rozstrzygniętych co do istoty już decyzją w trybie u.d.i.p. z dnia [...] lutego 2025 r.
Nie można zgodzić się z argumentacją wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jakoby organ dopuścił się rażącego nadużycia prawa opierając swoje rozstrzygnięcie na przesłance odmowy nieznanej u.d.i.p. czy u.u.i.ś. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ulega wątpliwości, że nadużycie prawa do informacji publicznej może być podstawą odmowy jej udostępnienia, przy czym poglądy te są też podzielane w zakresie nadużycia prawa do informacji o środowisku. Organ był uprawniony do oceny okoliczności sprawy w kontekście wszystkich faktów, z punktu widzenia działania wnioskodawcy w warunkach nadużycia prawa do informacji o środowisku.
Główną przyczyną uznania żądanej informacji za wnioskowaną w warunkach nadużycia prawa jest fakt, że merytorycznie problematyka udostępnienia informacji – wówczas wnioskowanej na podstawie u.d.i.p. – jednoznacznie uznanej za informację przetworzoną, została rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] lutego 2025 r., którą organ odmówił udostępnienia informacji ze względu na brak wykazania przez wnioskodawcę szczególnego interesu prawnego. Pomimo zawartego w tej decyzji pouczenia wnioskodawca zarzucił podejmowanie jakichkolwiek kroków prawnych w sprawie. Tym samym decyzja zyskała walor ostateczności. Zamiast tego wnioskodawca zmienił kwalifikację prawną wniosku domagając się informacji na podstawie u.u.i.ś (co zdaniem organu wyklucza możliwość uznania wniosku za złożony w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną), a nadto po podzieleniu jej zakresu. Wnioskodawca działa w ten sposób, by uniknąć zarzutu zbytniej obszerności informacji i możliwości uznania jej za informację przetworzoną. Nie skorzystał on z prawnych instrumentów zaskarżenia wydanej decyzji, ale tak zmodyfikował swoje wnioski, by uniknąć ewentualnych negatywnych konsekwencji podjętego w jej przedmiocie rozstrzygnięcia. Takie zaś działanie niewątpliwie dezorganizuje pracę organu. Kolejne bowiem wnioski z [...] marca, [...] kwietnia i [...] kwietnia 2025 r., bez jakiegokolwiek merytorycznego odnoszenia się do stanowiska zajmowanego przez organ, jednoznacznie dowodzą, iż zachowanie wnioskodawcy od dłuższego czasu w żaden sposób nie zmierza do rzeczywistej próby uzyskania informacji czy prowadzenia prawnej polemiki. Zasypywanie organu kolejnymi sztucznie zawężanymi wnioskami, jednoznacznie pozostaje poza celem i funkcją przepisów służącch uzyskiwaniu informacji o środowisku. Tym samym rozstrzygnięcie podjęte przez organ mieści się w granicach prawa. Obrany schemat działania z jednej strony wymaga zaangażowania przez organ kolejnych nakładów i środków, z drugiej obniża wydajność pracy i sprawność funkcjonowania organu.
Na powyższą decyzję z dnia [...] sierpnia 2025 r. Fundacja wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając naruszenie:
1) art. 156 § 1 pkt 2 in principio k.p.a. w związku z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej;
2) art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji objętej żądaniem na wniosek, podczas gdy informacja ta powinna była zostać udostępniona;
3) art. 2 ust. 2 u.d.i.p. polegające na uzależnieniu udostępnienia informacji od celów i motywacji przyświecających Fundacji, podczas gdy informacja ta powinna była zostać udostępniona bezwarunkowo.
Podnosząc powyższe zarzuty Fundacja wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, szczegółowo odnosząc się do zarzutów skargi oraz argumentacji zawartej w jej uzasadnieniu, uznając je za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, iż wcześniejsze wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z 5 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 552/24 oraz z 18 czerwca 2025 r., sygn. akt II SAB/Go 54/25 są prawomocne co oznacza, że zawarta w nich ocena prawna nie podlega powtórnemu badaniu (art. 170 p.p.s.a.).
W rozpatrywanej sprawie przedmiot kontroli stanowi decyzja Prezesa [...] Spółki z o.o. w [...] z dnia [...] sierpnia 2025 r., utrzymująca w całości w mocy decyzję z [...] marca 2025 r. o odmowie udostępnienia informacji o środowisku, wydaną na skutek wniosku z dnia [...] marca 2025 r. o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie, o wskazanej wyżej treści.
Z nadesłanych akt sprawy wynika, iż wniosek datowany na [...] marca 2025 r., pochodzący – jak wynika z jego treści – od Fundacji E w [...], został wysłany pocztą elektroniczną w formie wiadomości e-mail, bez opatrzenia go kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym przez osobę uprawnioną do reprezentacji w/w Fundacji. W aktach tych nie ma też wniosku opatrzonego podpisem własnoręcznym. Nie wynika z nich również, by brak ten został usunięty przed wydaniem powyższych decyzji.
Zasady i tryb udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie zostały uregulowane w dziale II, rozdziale 1 u.u.i.ś. (art. 8 i następne), natomiast odmowy udostępniania tej informacji – w rozdziale 2 u.u.i.ś (art. 16 i następne). W myśl art. 20 ust. 1 u.u.i.ś. odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie następuje w drodze decyzji.
O ile dla zainicjowania procedury udostępnienia w/w informacji wystarczy wniosek w formie niesformalizowanej, o tyle sytuacja przedstawia się odmiennie w przypadku choćby potencjalnej możliwości wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji, o umorzeniu postępowania albo jakiegokolwiek innego aktu administracyjnego, który wiązałby się z ustaleniem podmiotu, od którego pochodzi wniosek. W takim przypadku przyjąć należy, iż do usunięcia braków formalnych wniosku zastosowanie znajdzie art. 64 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2018 r., I OSK 1701/16). Wszystkie te przypadki, w których ma dojść do podjęcia przez organ aktu administracyjnego, w tym zwłaszcza kwalifikowanego, jakim jest decyzja administracyjna (odmowna oraz o umorzeniu postępowania), bezwzględnie wymagać będą własnoręcznego podpisu wnioskodawcy (podpisu elektronicznego) na wniosku, zaś jego brak winien być usuwany w postępowaniu naprawczym, regulowanym w art. 64 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2009 r., I OSK 1002/09). Podjęcie decyzji administracyjnej w sytuacji niepodpisania wniosku wykazuje cechy działania organu z urzędu, co w przypadku postępowania wszczynanego jedynie na wniosek może być równoznaczne z wydaniem decyzji dotkniętej wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. postanowienie NSA z 29 lutego 2012 r., I OW 196/11 oraz wyroki NSA: z 4 lutego 2016 r., I OSK 873/15; z 26 maja 2017 r., I OSK 2534/16; z 27 września 2017 r., I OSK 7/17; z 12 października 2017 r., I OSK 430/17; z 18 stycznia 2018 r., I OSK 758/16; z 11 maja 2018 r., I OSK 1586; z 28 maja 2018 r., I OSK 2667/17; z 16 kwietnia 2019 r., I OSK 1705/17).
W tym stanie rzeczy zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2025 r. jako naruszającą przywołane wyżej przepisy prawa, należało wyeliminować z obrotu prawnego. Stwierdzone naruszenie prawa uniemożliwiło dokonanie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Przedwczesna jest bowiem w tej sytuacji ocena, czy organ prawidłowo odmówił udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie z powodów wskazanych w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Sąd uznał, że dla usunięcia powyższego naruszenia wystarczające będzie uchylenie decyzji wydanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Na marginesie powyższych rozważań, z uwagi na fakt, że zarówno decyzję z [...] marca 2025 r. jak i decyzję z [...] sierpnia 2025 r. podpisał Prezes [...] Spółki z o.o. w [...] dodać nadto należy, iż art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., dotyczący wyłączenia pracownika, nie ma zastosowania do piastuna jednoosobowego organu, gdy ten działa w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. m.in. wyrok NSA z 4 marca 2014 r., I OSK 2959/13).
W konsekwencji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
Rozpoznając ponownie sprawę, w przypadku, gdy organ ponownie zmierzać będzie do wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji, w pierwszej kolejności jego obowiązkiem będzie wezwanie strony skarżącej do usunięcia braku formalnego wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego podpisanie oraz wykazanie, że osoba podpisująca wniosek była do tego uprawniona w dacie dokonania tej czynności (art. 153 p.p.s.a.).
Zawarte w pkt II sentencji rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., a także § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 535). Zasądzona kwota stanowi równowartość uiszczonego wpisu od skargi (200 zł).