II SA/Go 473/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wielkopolski2021-06-30
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
ZUSskładkizwolnienieCOVID-19pandemiapostępowanie administracyjneprawo socjalneterminydowody

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję ZUS odmawiającą zwolnienia z opłacania składek, uznając, że organ nie zbadał wystarczająco twierdzeń skarżącej o złożeniu wniosku w terminie.

Skarżąca domagała się zwolnienia z opłacania składek ZUS za okres marzec-maj 2020 r., twierdząc, że złożyła wniosek do skrzynki w oddziale ZUS na początku kwietnia 2020 r. ZUS odmówił, twierdząc, że wniosek nie wpłynął. Sąd administracyjny uchylił decyzję ZUS, wskazując na naruszenie zasad postępowania, w szczególności obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy i prawidłowego uzasadnienia. Sąd podkreślił, że organ powinien był dokładniej zbadać, jak ewidencjonowano wnioski składane do skrzynek w okresie pandemii.

Sprawa dotyczyła skargi R.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz inne fundusze za okres od marca do maja 2020 r. Skarżąca twierdziła, że złożyła wniosek o zwolnienie do skrzynki na dokumenty w oddziale ZUS na początku kwietnia 2020 r., jednak ZUS poinformował ją o zadłużeniu, twierdząc, że wniosek nie wpłynął. Po utrzymaniu w mocy decyzji odmownej przez organ drugiej instancji, skarżąca wniosła skargę do WSA. Sąd administracyjny uznał, że decyzje ZUS były wadliwe z powodu naruszenia przepisów postępowania, w tym zasady praworządności, dochodzenia prawdy obiektywnej oraz obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Sąd wskazał, że organ nie zbadał wystarczająco twierdzeń skarżącej o złożeniu wniosku do skrzynki w okresie pandemii, kiedy kontakt z urzędem był utrudniony. ZUS nie wyjaśnił procedury ewidencjonowania wniosków składanych do skrzynek ani nie podjął innych kroków dowodowych, aby wyjaśnić sprawę. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie zbadał wystarczająco twierdzeń skarżącej o złożeniu wniosku do skrzynki w oddziale ZUS i naruszył zasady postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia o braku wpływu wniosku, nie odnosząc się do twierdzeń skarżącej o złożeniu go do skrzynki w okresie pandemii. Brak było wszechstronnego zbadania sprawy i prawidłowego uzasadnienia, co narusza zasady postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o COVID-19 art. 31zo § 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa o COVID-19 art. 31zp § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa o COVID-19 art. 31zp § 4

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa o COVID-19 art. 31zq § 7

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa o COVID-19 art. 31zq § 8

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

u.s.u.s. art. 83 § 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 83 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 86

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii art. 1 § § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie zbadał wystarczająco twierdzeń skarżącej o złożeniu wniosku do skrzynki w oddziale ZUS w okresie pandemii. Decyzje organów obu instancji nie posiadały prawidłowego uzasadnienia faktycznego. Organ nie zebrał i nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Organ nie wyjaśnił procedury ewidencjonowania wniosków składanych do skrzynek. Organ nie podjął innych kroków dowodowych, aby wyjaśnić sprawę, np. przesłuchania strony.

Odrzucone argumenty

ZUS twierdził, że wniosek skarżącej o zwolnienie z opłacania składek nie wpłynął w terminie.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, że tak lakoniczne twierdzenia zawarte w wydanych w sprawie decyzjach obu instancji są niewystarczające. Obciążając skarżącą obowiązkiem wykazania, że wniosek złożyła przed upływem terminu określonego w art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19 ZUS nie podał, czy w procedurze składania wniosków do pojemników strona miała możliwość wykazania tego w inny sposób niż na podstawie własnych wyjaśnień i z jakich przyczyn nie uwzględnił jej stanowiska. Nie można wykluczyć, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości, a tymczasem organ nie podał, w jaki realny sposób skarżąca mogłaby wykazać, że faktycznie przed 30 czerwca 2020 r. złożyła wniosek do skrzynki na dokumenty znajdującego się w Oddziale ZUS.

Skład orzekający

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

przewodniczący sprawozdawca

Michał Ruszyński

sędzia

Jarosław Piątek

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek organów administracji publicznej wszechstronnego badania spraw, prawidłowego uzasadniania decyzji oraz stosowania przepisów proceduralnych, zwłaszcza w sytuacjach nadzwyczajnych (pandemia). Podkreśla znaczenie dowodów i możliwości ich wykazywania przez strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji składania wniosków do skrzynek w oddziałach ZUS w okresie pandemii COVID-19. Interpretacja przepisów dotyczących zwolnień z opłacania składek może być specyficzna dla tego okresu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania przez organy administracji, zwłaszcza w trudnych czasach pandemii. Podkreśla problematykę dowodową i komunikacyjną między obywatelem a urzędem.

ZUS odmówił zwolnienia ze składek, bo 'nie dostał' wniosku. Sąd: organ musiał zbadać, czy obywatel miał szansę udowodnić jego złożenie.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 473/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, 8, 11, 77 § 1, art. 80, 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi R.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...]. w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił R.Z. (dalej jako skarżąca) o zadłużeniu w opłacaniu należności z tytułu składek.
W odpowiedzi, pismem z dnia [...] listopada 2020 r., skarżąca wyjaśniła, że na początku kwietnia złożyła do skrzynki na dokumenty w Oddziale ZUS wniosek
o zwolnienie z opłacania składek ZUS za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r.
Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. ZUS poinformował skarżącą o rozliczeniu jej konta i ustaleniu jednej niedopłaty. Jednocześnie wskazał, że do ZUS nie wpłynął wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r.
Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. skarżąca – powołując się na treść swojego pisma z dnia [...] listopada 2020 r. - zwróciła się do ZUS o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji.
W odpowiedzi pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. ZUS ponownie poinformował o rozliczeniu konta i ustaleniu jednej niedopłaty, oraz wskazał, że do ZUS nie wpłynął wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r.
Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. skarżąca wyjaśniła, że na początku kwietnia złożyła do skrzynki na dokumenty w Oddziale ZUS wniosek o zwolnienie z opłacania składek ZUS za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r. Wskazała, iż w tamtym czasie nie było możliwości uzyskania potwierdzenia złożenia dokumentów w oddziale. Wobec powyższego wniosła o potraktowanie wniosku jako złożonego w terminie, czyli przed
30 czerwca 2020 r., którego kopię załączyła do powyższego pisma.
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych - powołując się na art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.; dalej jako ustawa o COVID-19) w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.; dalej jako u.s.u.s.) – odmówił skarżącej zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19
i wyjaśnił, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest złożenie do ZUS wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. W związku
z tym, iż w wyznaczonym terminie nie wpłynął taki wniosek skarżącej, nie przysługuje jej prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej jako k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19 – utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19
i wskazał, że po przeanalizowaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdza, że stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności
z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy o COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania składek było złożenie wniosku w terminie do 30 czerwca 2020 r., a w wyznaczonym terminie wniosek taki nie wpłynął.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. R.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, w której wskazała, że na początku kwietnia złożyła do skrzynki na dokumenty w Oddziale ZUS wniosek o zwolnienie z opłacania składek za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 roku. W listopadzie otrzymała informację o zadłużeniu wynikającym z nieopłacenia składek za ww. miesiące. ZUS stwierdził, że wniosek nie wpłynął do oddziału. Skarżąca wyjaśniła, że w kwietniu 2020 r. nie było możliwości uzyskania potwierdzenia złożenia dokumentów w Oddziale ZUS. Był to czas dużych obostrzeń, a wyjścia z domu były możliwe tylko w niezbędnych sytuacjach. Wobec zaistniałej sytuacji skarżąca złożyła do ZUS posiadaną kserokopię wniosku RDZ z prośbą o potraktowanie wniosku jako złożonego w terminie, czyli 30 czerwca 2020 i zwolnienie z opłacania składek za miesiące marzec-maj 2020 roku. Skarżąca wskazała, że gdyby otrzymała jakąkolwiek informację z ZUS, że wniosek o zwolnienie nie wpłynął natychmiast by reagowała i złożyła go ponownie. Tymczasem informację otrzymała dopiero w listopadzie, dawno po upłynięciu terminu składania wniosków. Skarżąca czytała min. na portalu internetowym onet.pl, że obecnie płatnicy są informowani przez PUE, że ZUS nie odnotował przekazania wymaganych dokumentów. Takiego powiadomienia została pozbawiona. W ocenie skarżącej decyzja ZUS jest nieprawidłowa, gdyż złożyła ona wnioski dowodowe, które w żaden sposób nie zostały wzięte pod rozwagę. Nadto sprawę rozpoznał ten sam oddział, który wydał zaskarżoną decyzję.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Organ zebrał i wnikliwie rozpatrzył zebrany materiał dowodowy, a w uzasadnieniu decyzji przedstawił motywy rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności
w niniejszej sprawie była decyzja wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Sąd administracyjny uprawniony jest do kontroli tego rodzaju decyzji na podstawie art. 31zq ust. 8 zd. 2 ustawy o COVID-19. Sprawa została rozpoznana, po zawiadomieniu stron i umożliwieniu im wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem orzeczenia na posiedzeniu niejawnym, zarządzonym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o COVID-19, które wprowadziły w czasie stanu epidemii dla osób będących składek wsparcie
w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r. W myśl bowiem art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień [...] lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia [...] lutego 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r. i na dzień [...] marca 2020 r., 3) w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] marca 2020 r. i na dzień [...] kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych Przepis art. 31zp ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID-19 przewidywał, że wniosek
o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy o COVID-19). Spór pomiędzy organem a skarżącą sprowadza się do zagadnienia, czy na gruncie art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19 organ właściwie zbadał i ocenił, że skarżąca - jak stwierdzono w wydanych decyzjach - nie złożyła wniosku o zwolnienie
z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. Z art. 31zp ust. 4 ustawy o COVID-19 w brzmieniu obowiązującym od 31 marca 2020 r. do 24 czerwca 2020 r. wynika, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek mógł być złożony w formie dokumentu papierowego albo elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez ZUS. Z uwagi na trwający od 20 marca 2020 r. stan epidemii ( § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491), Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował w komunikach z 3 i 24 kwietnia 2020 r. oraz z 7 maja 2020 r. zamieszczonych na stronie internetowej www.zus.pl, mając na względzie treść art. 31zp ust. 4 ustawy o COVID-19, iż umożliwia płatnikom składek składanie przedmiotowych wniosków w następujących formach: - drogą elektroniczną - przez PUE ZUS, - drogą elektroniczną przez PUE ZUS, za pośrednictwem strony gov.pl (link do strony zewnętrznej), - w formie papierowej - za pośrednictwem poczty, a także osobiście w placówce ZUS, do skrzynki na dokumenty oznakowanej napisem "Tarcza antykryzysowa" (bez kontaktu z pracownikiem ZUS). Oznacza to, że organ dopuścił w stanie epidemii możliwość osobistego złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w placówce ZUS do stosownej skrzynki (urny, pojemnika). Skarżąca twierdzi, że wniosek
o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek złożyła do skrzynki wystawionej w Oddziale ZUS.
Tymczasem organ wydając decyzje odmowne ograniczył się do wskazania, że taki wniosek skarżącej nie wpłynął. Sąd uznał, że tak lakoniczne twierdzenia zawarte w wydanych w sprawie decyzjach obu instancji są niewystarczające. Wskazać należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją,
z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy k.p.a. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 6 i art. 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Emanację zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu wyjaśniającym stanowi art. 77 § 1 k.p.a. określający, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Co istotne, na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przepis ten nie zawiera zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczonych w postępowaniu dowodowym, zaś użycie sformułowania "w szczególności" pozwala przyjąć, że wyliczenie to jest jedynie przykładowe. Powyższe oznacza, że ustawodawca nie ograniczył liczby środków dowodowych, za pomocą których organ może dokonać pełnych i zarazem prawidłowych ustaleń faktycznych sprawy (por. wyrok NSA
z 20 lutego 2020 r., II OSK 820/17). Ponadto, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok NSA z 16 lutego 1994 r., sygn. III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, Nr 1, poz. 2 oraz wyrok NSA z 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, Nr 19, poz. 366). Odnosząc powyższe regulacje procesowe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że obie decyzje nie posiadają prawidłowego uzasadnienia faktycznego, ponieważ organ ograniczył się jedynie do lakonicznego podania, że wniosek strony
o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. nie wpłynął. Również ponownie rozpatrując sprawę organ nie odniósł się do zgłaszanych przez skarżącą twierdzeń o złożeniu przez nią wniosku do skrzynki w Oddziale ZUS. Tym samym naruszył zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a., której zachowanie wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczności, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 16 marca 2021 r., I OSK 291/21).
Organ nie wyjaśnił dlaczego nie dał wiary skarżącej, że wniosek faktycznie złożyła. Obciążając skarżącą obowiązkiem wykazania, że wniosek złożyła przed upływem terminu określonego w art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19 ZUS nie podał, czy w procedurze składania wniosków do pojemników strona miała możliwość wykazania tego w inny sposób niż na podstawie własnych wyjaśnień i z jakich przyczyn nie uwzględnił jej stanowiska. Na tle art. 31zp ust. 4 ustawy o COVID-19, powołanych zasad postępowania administracyjnego oraz komunikowanego publicznie przez ZUS dopuszczalnego sposobu składania wniosków o zwolnienie osobiście w placówce ZUS - do skrzynki na dokumenty oznakowanej napisem "Tarcza antykryzysowa", Sąd uznał – podzielając stanowisko wyrażane w orzecznictwie w podobnych stanach faktycznych (por. wyroki WSA w Poznaniu: z 19 maja 2021 r., III SA/Po 371/21, z 29 kwietnia 2021, III SA/Po 817/20) - iż obowiązkiem organu było wyjaśnienie, w jaki sposób ewidencjowano korespondencję składaną przez płatników składek do skrzynek, czy ewidencja korespondencji dokonywana była codziennie, czy istnieje dokumentacja potwierdzająca wpływ wniosków za okres, w którym skarżąca - jak twierdzi - wniosek złożyła,
a wreszcie czy praktyka ewidencji wniosków różniła się w zależności od oddziału lub inspektoratu ZUS, czy może była ustandaryzowana. Takich wyjaśnień zabrakło,
a mogły one mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ na podstawie art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a. jako dowód powinien był dopuścić wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne
z prawem. Mógł również - na podstawie art. 75 § 2 k.p.a. - odebrać od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio. Podkreślenia wymaga, że Sąd badając pod kątem zgodności z prawem wydane w sprawie decyzje wziął pod uwagę, iż postępowanie prowadzone przez ZUS przypadło na czas trwającego stanu epidemii, co wiązało się z licznymi powszechnymi ograniczeniami, również natury procesowej. Uwzględniając również realia rozpoznawania wniosków o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, zapewne ich ogromnej liczby, ograniczenia związane z trwającym stanem epidemii, Sąd uznał, że okoliczności te nie mogą uzasadniać niekorzystnych skutków dla strony. W niniejszej sprawie ZUS nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska skarżącej, nie przedstawił, jak wyglądała procedura składania wniosków do skrzynki, ani nie stwierdził, czy wykluczone było ewentualne omyłkowe dołączenie wniosku skarżącej np. do sprawy innego płatnika. Zdaniem Sądu nie można wykluczyć, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości, a tymczasem organ nie podał, w jaki realny sposób skarżąca mogłaby wykazać, że faktycznie przed 30 czerwca 2020 r. złożyła wniosek do skrzynki na dokumenty znajdującego się w Oddziale ZUS . Zważyć również należy, że nawet jeżeli organ nie był w stanie ustalić, czy strona w kwietniu 2020 r. złożyła przedmiotowy wniosek, powinien był na mocy art. 86 k.p.a. przesłuchać ją na tę okoliczność. Przepis ten przewiduje bowiem, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. ZUS nie wyjaśnił zaś dlaczego nie skorzystał
z tego rodzaju dowodu. Kierując się zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i obowiązkiem zebrania
i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) ZUS powinien był wyjaśnić, czy w Oddziale ZUS, gdzie hipotetycznie skarżąca złożyła wniosek, istnieją księgi (repertoria) ewidencyjne korespondencji składanej do pojemników na dokumenty albo inny system ewidencji tego rodzaju korespondencji. Zważywszy, że kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zagadnienie złożenia bądź niezłożenia przedmiotowego wniosku dotyczy okresu kwietnia 2020 r.,
w którym funkcjonowanie organów, w tym przyjmowanie wniosków o zwolnienie
w związku ze stanem epidemii było utrudnione, a jedną z dopuszczalnych form było składanie dokumentów do specjalnego pojemnika przygotowanego przez organ, należało mieć na uwadze, że wnioskodawczyni ma utrudniony sposób wykazania, iż wniosek doręczyła w określonej dacie. Tym bardziej postępowanie wyjaśniające
w zakresie ustalenia złożenia danego dokumentu winno być przeprowadzone przez ZUS szczególnie wnikliwie, w sposób budzący zaufanie obywatela do organu. Niezasadne są natomiast zarzuty dotyczące wydania zaskarżonej decyzji przez niewłaściwy organ. Podkreślić bowiem należy, iż decyzja w niniejszej sprawie została wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w imieniu którego działał upoważniony do tego przez Prezesa ZUS pracownik, który nie podpisał decyzji od której wywiedziono wniosek o ponowne ro zpoznanie sprawy. Mając na względzie wskazane uchybienia organu Sąd uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U.
z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe wskazania co do konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego. Przy czym zaznaczenia wymaga, iż Sąd stwierdziwszy naruszenie przez organ przepisów postępowania nie przesądza, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu należy domniemywać, że skarżąca złożyła w kwietniu 2020 r. wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r. Sąd wskazuje jedynie, że zagadnienie to wymaga rzetelnego, na ile jest to możliwe, zbadania i wyjaśnienia.
-----------------------
#
2

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI