II SA/GO 470/23

II SA/Go 470/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
I GSK 230/24 - Wyrok NSA z 2025-02-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 41, art. 44, art. 145 § 1 pkt 4, art. 11
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu [...] kwietnia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie nr [...], którym na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., aktualny t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako k.p.a.) w związku z art. 17 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. – dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu złożonego 6 lutego 2023r. wniosku zobowiązanego J.K. o wznowienie postępowania i przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a., odmówił uchylenia postanowienia Nr [...] z [...] listopada 2022r. o przybiciu.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż pismem z [...] lutego 2023 r. zobowiązany J.K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem z [...] listopada 2022r. o przybiciu poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia o przybiciu, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie czynności w postaci wydania postanowienia o przysądzeniu własności oraz przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R.K.. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazano, iż strona postępowania J.K. nie był informowany o każdej wymagającej zawiadomienia czynności organu egzekucyjnego, co stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W toku wstępnej oceny wniosku organ ustalił, że wniosek pochodzi od strony postępowania, którego dotyczył oraz, że wynikający z art. 148 § 1 k.p.a. miesięczny termin na wystąpienie z wnioskiem został zachowany. Skoro wnioskodawca uprawdopodobnił zachowanie terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, był stroną tego postępowania oraz wskazał jedną z ustawowych podstaw wznowienia postanowienia, to należało wznowić postępowanie.
W trakcie przeprowadzonego postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. organ ustalił, że nie wystąpiła wskazana przez pełnomocnika podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przede wszystkim podkreślił, że zobowiązanym w niniejszym postępowaniu jest J.K. zam. [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi egzekucję administracyjną wobec zobowiązanego z nieruchomości nr [...] położonej w [...]. Z akt sprawy nie wynika, żeby zobowiązany powiadomił organ egzekucyjny o zmianie adresu. Zawiadomienie Kancelarii Radców Prawnych I.S.-K. i G.S. s.c. o wstąpieniu do sprawy wpłynęło do tut. organu egzekucyjnego 29 listopada 2022r. Zatem, zdaniem organu, wszelka korespondencja kierowana do zobowiązanego na jego adres zamieszkania, tj. [...] przed tą datą była skutecznie doręczona. Nadto organ uznał, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka R.K. celem wykazania okoliczności dotyczących poinformowania organu o fakcie przebywania J.K. w Zakładzie Karnym w związku z pozbawieniem wolności, jest bez znaczenia dla sprawy, dlatego żądanie to nie zostało przez organ uwzględnione. Zakład Karny nie jest miejscem zamieszkania zobowiązanego, a R.K. nie jest stroną postępowania i nie posiada pełnomocnictwa do reprezentowania zobowiązanego.
J.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji zarzucając mu:
1.dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie polegających na:
a) przyjęciu, że adres, który posiada organ jest aktualnym adresem do doręczeń zobowiązanego,
b) przyjęciu, że korespondencja wysyłana do zobowiązanego została mu skutecznie doręczona,
c) nieprawidłowym stwierdzeniu, że sprawie nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania i ponownego jego rozpoznania, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i przyjęcia, że zobowiązany jako strona postępowania miał zapewniony czynny udział w sprawie.
2.naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 42 § 3 ww. ustawy poprzez przyjęcie, że korespondencja doręczana zobowiązanemu na adres: [...] została mu skutecznie doręczona, w sytuacji gdy adres ten nie jest adresem, pod którym przebywa zobowiązany, a organ był o tym poinformowany,
b) art. 111n § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezastosowanie niniejszego przepisu i dokonania przybicia pomimo niedoręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o licytacji,
c) art. 75 w zw. z art, 77 § 1 i 3 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R.K., która posiadała informacje istotne dla rozstrzygnięcia sprawy,
d) art. 7 ww. ustawy poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich możliwych i dostępnych czynności procesowych, w szczególności braku przesłuchania świadka, na potwierdzenie okoliczności uzasadniających ponowne rozpoznanie sprawy.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie postanowienia o przybiciu i wydanie w jego miejsce postanowienia o odmowie przybicia i wyznaczenia ponownej licytacji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, a także w trybie art. 136 § 1 i 2 k.p.a. wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka R.K., celem wykazania poinformowania organu o fakcie przebywania J.K. w Zakładzie Karnym, w związku z pozbawieniem wolności.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji szczegółowo omówił przeprowadzone w sprawie postępowanie, wskazując, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku J.K., Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia nieruchomości położonej w [...], działka nr ewid. [...], o łącznej powierzchni 560 m2, dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ przystąpił do egzekucji z nieruchomości, podejmując kolejne czynności. Dla nieruchomości objętej egzekucją sporządzony został opis i oszacowanie. Protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości z 7 września 2020 r. został wysłany na adres zamieszkania J.K., tj. ul. [...] i doręczony zobowiązanemu 14 września 2020 r. wraz z operatem szacunkowym nieruchomości. Odbiór powyższych dokumentów potwierdziła R.K. - dorosły domownik. Protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości został doręczony również pozostałym uczestnikom postępowania. Nie wniesiono zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Następnie organ egzekucyjny [...] września 2022 r. dokonał obwieszczeń o licytacji, wyznaczając jej termin na 23 listopada 2022 r. Jednocześnie przesłał wszystkim uczestnikom postępowania zawiadomienie o ww. terminie pierwszej licytacji (pismo z [...] września 2022 r., nr [...]). Zawiadomienie przesłane na adres zobowiązanego nie zostało odebrane przez adresata i wróciło do nadawcy z adnotacją, że adresat nie podjął awizowanego pisma. W konsekwencji uznano pismo za doręczone dnia 21 października 2022 r., w trybie art. 44 k.p.a. W wyznaczonym terminie ([...] listopada 2022 r.) odbyła się licytacja. Po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydał postanowienie nr [...] o przybiciu na rzecz licytanta – D.. który zaoferował najwyższą cenę za licytowaną nieruchomość. Postanowienie o przybiciu doręczono uczestnikom postępowania. Nabywca licytacyjny odebrał je osobiście [...] listopada 2022 r., natomiast skutek doręczenia zobowiązanemu korespondencji zawierającej postanowienie o przybiciu oraz protokół z licytacji, nastąpił [...] grudnia 2022 r., w trybie art. 44 k.p.a. Żaden z uczestników postępowania nie złożył zażalenia na ww. postanowienie. W związku z powyższym 21 grudnia 2022 r. stało się ono ostateczne w administracyjnym toku postępowania. W dniu 29 listopada 2022 r. do organu I instancji wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez J.K. radcy prawnemu I.S.-K., radcy prawnemu G.S. oraz radcy prawnemu – A.Z.-P. z "Kancelarii Radców Prawnych I.S.- K. i G.S." s.c., wraz z pismem radcy prawnego A.Z. – P. informującym o wstąpieniu do sprawy.
W dniu 6 lutego 2023 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło podanie J.K., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, zawierające wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem o przybiciu nr [...] z [...] listopada2022r. Zdaniem organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, iż słusznie organ I instancji wznowił postępowanie w niniejszej sprawie, a następnie zaskarżonym postanowieniem odmówił uchylenia postanowienia z [...] listopada 2022 r. w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta. Organ przytoczył treść przepisów k.p.a. regulującym tryb postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie wznowieniowe, tj. art. 145 § 1 pkt 4, art. 148, art. 149 oraz art. 150 k.p.a., a następnie podkreślił, że aby została spełniona przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego uregulowana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., strona musi udowodnić, że nie tylko nie brała udziału w postępowaniu, ale także, że nastąpiło to nie z jej winy. Zdaniem organu, przez udział w postępowaniu należy rozumieć nie tylko udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego, lecz także w czynnościach decydujących, który jest zrealizowany przez doręczenie stronie decyzji. Przez pozbawienie strony udziału w postępowaniu należy zatem rozumieć przypadki, gdy stronie nie doręczono decyzji. Oznacza to pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w obronie własnego interesu prawnego w toku instancji. W takich przypadkach strona ma prawo żądać wznowienia postępowania w sprawie. Natomiast brak winy strony będzie miał miejsce w przypadkach niedopuszczenia strony do uczestnictwa (np. w sytuacji, gdy o wszczęciu postępowania na wniosek strony organ nie zawiadamia pozostałych stron i prowadzi postępowanie bez ich udziału) lub gdy strona prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania oraz czynnościach w postępowaniu wyjaśniającym nie mogła wziąć udziału z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia. Takie wykluczenie braku winy strona musi wykazać przez wskazanie, że wystąpiły okoliczności, które przy zachowaniu należytej staranności uniemożliwiły jej podjęcie obrony. Do takich okoliczności należy zaliczyć np. powódź, brak możliwości dojazdu ze względu na unieruchomienie środków transportu, brak możliwości ustanowienia pełnomocnika z uwagi na nagłe zdarzenie (np. choroba strony lub członka rodziny). Ocena braku winy strony podjęcia obrony należy do organu administracji publicznej.
W przedmiotowej sprawie zobowiązany podniósł, że bez swojej winy został pozbawiony możliwości udziału w sprawie, bowiem zawiadomienie z [...] września
2022 r. o pierwszej licytacji nieruchomości zostało przez organ wysłane na nieprawidłowy, nieaktualny adres zobowiązanego, mimo że organ miał wiedzę o zmianie miejsca pobytu zobowiązanego. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, organ I instancji nieprawidłowo wydał postanowienie nr [...] z [...] listopada 2022 r. o przybiciu, bowiem zgodnie z art. 111n § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny odmawia przybicia, jeżeli uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji, chyba że będąc na licytacji nie wystąpił ze skargą na to uchybienie. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 42 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (§1). Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). W myśl art. 43 ww. ustawy, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Natomiast zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Stosownie do art. 44 § 2 ww. ustawy, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 36 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., zobowiązany, przeciwko któremu wszczęto postępowanie egzekucyjne, jest obowiązany do powiadomienia, w terminie 7 dni, organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc. O obowiązku tym oraz o skutkach jego zaniechania poucza się zobowiązanego przy doręczaniu mu tytułu wykonawczego. Z powyższych przepisów, w ocenie DIAS, wynika, że pisma w postępowaniu doręcza się osobom fizycznym generalnie w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, a także w razie koniecznej potrzeby, w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Ww. przepisy nie wskazują "miejsca zwykłego pobytu" jako miejsca, w którym osobie fizycznej należy doręczać korespondencję. Ponadto, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał, że okresowy pobyt poza miejscem zamieszkania nie prowadzi do zmiany miejsca zamieszkania w znaczeniu prawnym. Potoczne rozumienie tej zmiany nie ma żadnego znaczenia. Miejscem zamieszkania jest bowiem miejsce, do którego po okresie przerwy spowodowanej różnymi okolicznościami życiowymi (przykładowo okresem studiów, odbywania służby wojskowej czy kary pozbawienia wolności, pracy zarobkowej) osoba zamierza wrócić lub gdzie spędza wolny czas. Element odnoszący się do faktycznego przebywania nie oznacza stałości (permanentności) przebywania w określonej miejscowości. Przerwa w faktycznym przebywaniu w danym miejscu, i to nawet długotrwała, nie daje automatycznie podstaw do uznania, że nie stanowi ono miejsca zamieszkania. Tymczasowa zmiana miejsca pobytu zasadniczo pozostaje bowiem bez wpływu na miejsce zamieszkania. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje bowiem przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
Następnie DIAS wskazał, że organ egzekucyjny w toku egzekucji z nieruchomości doręczał zobowiązanemu korespondencję na adres w [...], który jest miejscem zamieszkania J.K.. Adres ten został zgłoszony przez zobowiązanego i wskazany w tytułach wykonawczych stanowiących postawę prawną egzekucji w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy wynika, że doręczenie odpisów tytułów wykonawczych wskazanych w zawiadomieniach o zajęciu nieruchomości z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] oraz z [...] listopada 2020 r., nr [...] pod tym adresem nastąpiło do rąk dorosłego domownika R.K., która podjęła się oddania pism adresatowi. Doręczenie odpisów tytułów wykonawczych skutkowało wszczęciem egzekucji oraz wynikającym z tego doręczenia obowiązkiem zobowiązanego do powiadomienia, w terminie 7 dni, organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc. O obowiązku tym oraz o skutkach jego zaniechania pouczono zobowiązanego w treści tytułów wykonawczych. W ocenie organu, wobec braku w aktach sprawy powiadomienia od zobowiązanego o zmianie miejsca jego zamieszkania i wskazania adresu do doręczeń innego niż miejsce zamieszkania, prawidłowo organ egzekucyjny kierował do zobowiązanego korespondencję na adres [...]. Wobec powyższego DIAS stwierdził, że zarzut niezastosowania przez organ egzekucyjny przepisu art. 42 § 3 k.p.a., z którego wynika możliwość doręczenia korespondencji w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie, jest bezzasadny. Z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, ciążył na nim obowiązek powiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu, przy czym mógł również wskazać inny niż adres zamieszkania, adres do doręczeń.
Odnosząc się natomiast do argumentu dotyczącego szczególnych zasad obowiązujących przy doręczaniu korespondencji osobom tymczasowo aresztowanym lub pozbawionym wolności, organ odwoławczy stwierdził, że miałyby one zastosowanie wówczas, gdyby zobowiązany przebywający w zakładzie karnym powiadomił o tym fakcie organ egzekucyjny, wskazując jednocześnie adres zakładu karnego jako adres do doręczeń. Tymczasem w aktach sprawy brak jest takiego powiadomienia. Ponadto organ uznał, że okoliczność poinformowania pracownika organu o przebywaniu zobowiązanego w zakładzie karnym w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, przez osobę trzecią, nie będącą stroną toczącego się postępowania, pozostaje bez znaczenia dla oceny, czy zobowiązany bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. W rozważanej sprawie nie wystąpiły zatem takie okoliczności, które wskazywałyby, że zobowiązany zmienił dotychczasowy adres zamieszkania, a w konsekwencji został pozbawiony udziału w egzekucji z nieruchomości, ponieważ nie doręczono mu zawiadomienia o terminie licytacji.
Wskutek dokonanych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że wszelka korespondencja kierowana do zobowiązanego na adres zamieszkania, przed wstąpieniem do sprawy pełnomocnika, była skutecznie doręczana. Znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia o przybiciu nr [...] z [...] listopada 2022 r. spełnia przesłanki określone w art. 44 k.p.a. Z prawidłowo wypełnionego zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi lub dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu pismo pozostawiono 30 listopada 2022 r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w FUP, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni, pismo awizowano powtórnie 8 grudnia 2022 r., a wobec niepodjęcia awizowanego pisma zwrócono je do nadawcy 15 grudnia 2022 r. Na powyższym zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje również data i podpis doręczającego. Powyższe potwierdza prawidłowość i skuteczność dokonanego doręczenia ww. postanowienia o przybiciu, a strona nie obaliła powyższego domniemania.
W skardze do Sądu na postanowienie DIAS profesjonalny pełnomocnik J.K. zarzucił:
1. dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie polegających na:
a) przyjęciu, że adres, który posiada organ jest aktualnym adresem do doręczeń zobowiązanego,
b) przyjęciu, że korespondencja wysyłana do zobowiązanego została mu skutecznie doręczona,
c) nieprawidłowym stwierdzeniu, że w sprawie nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania i ponownego jego rozpoznania, co w konsekwencji doprowadziło do niezastosowania art. 145 § 1 pkt 4) k.p.a. i przyjęcia, że zobowiązany jako strona postępowania miał zapewniony czynny udział w sprawie.
2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 42 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że korespondencja doręczana zobowiązanemu pod adres [...] została mu skutecznie doręczona, w sytuacji gdy adres ten nie jest adresem, pod którym przebywa zobowiązany, a organ był o tym poinformowany,
b) art. 111n § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezastosowanie niniejszego przepisu i dokonania przybycia pomimo niedoręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o licytacji,
c) art. 75 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 3 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R.K., która posiadała informacje istotne dla rozstrzygnięcia sprawy,
d) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich możliwych i dostępnych czynności procesowych, w szczególności braku przesłuchania świadka, na potwierdzenie okoliczności uzasadniających ponowne rozpoznanie sprawy, co doprowadziło do wydania postanowienia o odmowie uchylenia postanowienia o przybiciu.
Na podstawie tak postawionych zarzutów pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości postanowień organów I i II instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanym. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik zaznaczył, że organ w sposób nieprawidłowy uznał, iż adres, pod który wysyłał korespondencję do zobowiązanego stanowi jego adres do doręczeń i miejsce pobytu. W aktach sprawy korespondencja dla zobowiązanego kierowana była na jego adres domowy tj. [...] i korespondencja ta nie była (nie mogła być) przez niego odebrana. Nie jest to miejsce pobytu zobowiązanego, o czym organ był poinformowany, bowiem miejsce zamieszkania czy zameldowania nie jest jednoznaczne z miejscem pobytu, w szczególności w takich przypadkach jak w niniejszym, gdy zainteresowany w sprawie przebywa w zakładzie karnym. Zatem miejscem jego pobytu jest na ten moment zakład karny, a nie adres zamieszkania. Organ niezasadnie zatem przyjął, że adres domowy zobowiązanego jest jednocześnie adresem jego pobytu, a tym samym, że korespondencja doręczana pod ten adres jest skutecznie doręczona.
Skarżący nie zgodził się z zarzutem organu, że nie poinformował organu
o zmianie miejsca jego pobytu, bowiem informacja ta została przekazana pracownikowi organu przez jego partnerkę R.K.. Zatem organ wiedział, że skarżący nie przebywa pod adresem [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.Poddane kontroli Sądu postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2023 r. zostało wydane w trybie wznowienia postępowania, który, stanowiąc nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego, służy weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu obarczonym jedną z kwalifikowanych wad procesowych enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Z uwagi na to, że w ramach wznowionego postępowania może dojść do wzruszenia decyzji, co przełamuje zasadę trwałości rozstrzygnięć ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a., wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami.Wniesienie podania nie wszczyna postępowania wznowieniowego, tylko uruchamia fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie, czy wznowienie postępowania jest w określonym przypadku dopuszczalne. Poprzedza ona ustalenie, czy przyczyny wznowienia powołane przez wnioskodawcę faktycznie wystąpiły, gdyż ta kwestia może zostać merytorycznie rozważona dopiero po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. (art. 149 § 2 k.p.a.). Niestwierdzenie zaistnienia przyczyny wznowienia nakazuje wydać decyzję opisaną w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., natomiast potwierdzenie, że przyczyna ta wystąpiła upoważnia organ do wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 151 § 1 pkt 2 lub art. 151 § 2 k.p.a. Wznowienie postępowania stanowi zatem instytucję procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte wadą przewidzianą m.in. w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną badając, czy przyczyna wznowienia nie wpłynęła na treść decyzji. W orzecznictwie wskazuje się, że postępowanie wznowieniowe nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Decyzja kończąca postępowanie w sprawie wznowionej rozstrzyga ją zarówno co do podstaw wznowienia, jak i co do istoty sprawy administracyjnej.Ograniczenie rozpoznania sprawy do granic, jakie zakreśla przyczyna wznowienia, nie zostało przewidziane w art. 149 § 2 k.p.a., stąd obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie nie jest jedynie zweryfikowanie podjętego rozstrzygnięcia, ale ponowne rozpoznanie sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2023 r., II OSK 163/20, wyrok NSA z dnia 6 marca 2019 r., II OSK 381/19, wyrok NSA z dnia13 października 2016 r., II OSK 3365/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA).
W niniejszej sprawie postępowanie zostało wznowione napodstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Należy dodać, że zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Z kolei według art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 111n § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny odmawia przybicia, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji albo, jeżeli uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji, chyba że będąc na licytacji nie wystąpił ze skargą na to uchybienie.
W sprawie jest bezsporne, że przeciwko J.K. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi egzekucję administracyjną z nieruchomości nr [...] położonej w [...]. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ przystąpił do egzekucji z nieruchomości, podejmując kolejne czynności takie jak zajęcie nieruchomości, opis i oszacowanie, obwieszczenie o licytacji. Po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydał postanowienie z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] o przybiciu na rzecz licytanta – D.B., który zaoferował najwyższą cenę za licytowaną nieruchomość. Postanowienie o przybiciu doręczono uczestnikom postępowania. Z akt sprawy wynika, że organ kierował korespondencję na adres zamieszkania zobowiązanego. tj. ul. [...]. Zdaniem skarżącego został on pozbawiony możliwości udziału w postępowaniu, gdyż organ wadliwie uznał, że adres pod którywysyłał organ korespondencję stanowi jego adres do doręczeń i miejsce pobytu. Według twierdzeń zobowiązanego miejscem jego pobytu jest zakład karny, a nie adres zamieszkania.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a.pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. W orzecznictwie wskazuje się, żeużyte w art. 42 § 1 k.p.a. pojęcie "mieszkanie" oznacza miejsce, gdzie osoba fizyczna faktycznie zamieszkuje. W świetle art. 63 § 2 i art. 41 § 1 k.p.a., adresem strony jest bowiem miejsce, gdzie strona faktycznie przebywa i w którym będzie możliwe, zgodnie z jej wolą, doręczenie pism urzędowych do niej adresowanych. Zestawienie tych unormowań, przy jednoczesnym braku legalnych definicji użytych w nich pojęć "mieszkanie" i "adres", pozwala przyjąć, że mogą być one traktowane zamiennie i nie muszą być tożsame z miejscem zameldowania na pobyt stały bądź stałego zamieszkania. Mieszkaniem w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a. jest miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego (a nie krótkotrwałego) pobytu, umożliwiającego doręczenie mu pism. W sposób oczywisty więc mieszkaniem strony jest miejsce, gdzie znajduje się jej centrum życiowe, przede wszystkim miejsce, w którym zamieszkują członkowie rodziny, z którymi strona prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe. Wyjazd do pracy zagranicę i spędzanie pod dotychczasowym adresem urlopów i świąt nie oznacza, że adres ten przestał być mieszkaniem strony w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 21 listopada 2018 r., II OSK 274/18, CBOSA). Wymaga podkreślenia, że okresowy pobyt poza miejscem zamieszkania nie prowadzi do zmiany miejsca zamieszkania w znaczeniu prawnym, tj. w rozumieniu art. 25 k.c. Potoczne rozumienie tej zmiany nie ma żadnego znaczenia. Miejscem zamieszkania jest bowiem miejsce, do którego po okresie przerwy spowodowanej różnymi okolicznościami życiowymi (przykładowo okresem studiów, odbywania służby wojskowej czy kary pozbawienia wolności, pracy zarobkowej) osoba zamierza wrócić lub gdzie spędza wolny czas. Jak bowiem przyjmuje judykatura " (...) element odnoszący się do faktycznego przebywanie nie oznacza stałości (permanentności) przebywania w określonej miejscowości. Przerwa w faktycznym przebywaniu w danym miejscu, i to nawet długotrwała, nie daje automatycznie podstaw do uznania, że nie stanowi ono miejsca zamieszkania. Tymczasowa zmiana miejsca pobytu zasadniczo pozostaje bowiem bez wpływu na miejsce zamieszkania. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje bowiem przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W przypadku osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę, istotne znaczenie będzie więc miało to czy ów wyjazd nosi znamiona wyjazdu stałego czy też tymczasowego. Nie w każdym bowiem wypadku wyjazdu za granicę i dłuższego nawet tam pobytu zmienia się ze skutkiem prawnym miejsce zamieszkania. Dotyczy to zwłaszcza wyjazdu na studia, w misji dyplomatycznej, wyjazdu służbowego, wyjazdu w celach zarobkowych" (wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2019 r., I OSK 956/18, wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r., I GSK 131/20, CBOSA). CBOSA).
W świetle powyższychwywodów należy stwierdzić, że odbywanie przez skarżącego od [...] listopada 2021 r. karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym nie oznacza, że nastąpiła zmiana jego miejsca zamieszkania. Okresowy pobyt poza miejscem zamieszkania nie prowadzi do zmiany miejsca zamieszkania w znaczeniu prawnym, tj. w rozumieniu art. 25 k.c. Dlatego też zasadnie organ kierował w trakcie postępowania egzekucyjnego korespondencję na dotychczasowy adres zamieszkania skarżącego tj. tj. [...]. Należy zauważyć, że czynności egzekucyjne miały miejsce również przed rozpoczęciem przez zobowiązanego odbywania kary pozbawienia wolności, o których było on informowany w trybie art. 44 § 1-4 k.p.a. (np. zawiadomienie o zajęciu nieruchomości z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]), czy też w trybie art. 43 k.p.a.(doręczenie dorosłemu domownikowi – R.K.). R.K. odebrała min. wezwanie o zajęciu nieruchomości z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], obwieszczenie o terminie opisu i oszacowania z [...] sierpnia 2020 r., protokół opisu i oszacowania z [...] września 2020 r. Zgodnie z art. 36 § 3 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.) zobowiązany, przeciwko któremu wszczęto postępowanie egzekucyjne, jest obowiązany do powiadomienia, w terminie 7 dni, organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc. O obowiązku tym oraz o skutkach jego zaniechania poucza się zobowiązanego przy doręczaniu mu tytułu wykonawczego.Organ wskazał, że w tytułach wykonawczych doręczonych skarżącemu było zawarte pouczenie o obowiązku zobowiązanego do powiadomienia, w terminie 7 dni, organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc i skutkach zaniechania tegoż obowiązku. Organ wyjaśnił, że zobowiązany (skarżący) nie powiadomił organu o zmianie miejsca swojego zamieszkania i nie wskazał adresu do doręczeń innego niż miejsce zamieszkania.
Należy podzielić również stanowisko DIAS odnośnie powodów odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka R.K. na okoliczność poinformowania organu o fakcie przebywania J.K. w zakładzie karnym. Okoliczność poinformowania pracownika organu o przebywaniu zobowiązanego w zakładzie karnym przez osobą trzecią, nie będącą stronątoczącego siępostępowania egzekucyjnego, nie oznacza, że została spełniona przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Niewątpliwie z uwagi na doniosłe skutki doręczeń dokonywanych w toku postępowania egzekucyjnego ustawodawca na zobowiązanego nałożył obowiązekaktualizacji adresu do doręczeń. W związku ztym każda inna osoba, która nie jest uprawniona do reprezentacji zobowiązanego, nie posiada uprawnień do zgłoszenia zmiany jego adresu. Skoro w toku postępowania egzekucyjnego pisma kierowane na adres zamieszkania skarżącego były m.in. odbierane przez dorosłego domownika R.K.,to w świetle art. 43 k.p.a. który ustanawia domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi, uzasadniony jest wniosek, że skarżący posiadał wiedzę o prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu egzekucyjnemu z nieruchomości. W konsekwencji nic nie stało na przeszkodzie aby skarżący w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności zwrócił się do organuo kierowanie korespondencji na inny adres, czy też ustanowił pełnomocnika. W trybie art. 44 k.p.a. skarżący został zawiadomiony o terminie licytacji jak i doręczono mu postanowienie z dnia [...] listopada 2022 r. o udzieleniu przybicia na rzecz nabywcy licytacyjnego D.B.. Stwierdzić trzeba, że skarżący nie wzruszył domniemania prawnego wynikającego z doręczenia zastępczego w trybie art. 43 k.p.a. a także na podstawie art. 44 k.p.a. W orzecznictwie wskazuje się, że sformułowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dotyczące "braku winy strony" oznacza nakaz ustalenia braku jakiejkolwiek, nawet najmniejszej winy w doprowadzeniu (bez względu na to, czy wspólnie z innymi podmiotami, czy też samodzielnie) do stanu pominięcia jej w postępowaniu. Pojęcie winy na gruncie ww. przepisu odnosić się zatem będzie do działania lub zaniechania przyczynienia się do nie uczestniczenia określonego podmiotu w postępowaniu. Kwestia braku zaistnienia tych okoliczności będzie wymagać natomiast udowodnienia przez stronę je podnoszącą (wyrok NSA z dnia 7 marca 2023 r., II GSK 1350/19, wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r., II OSK 1729/19, CBOSA).
W ocenieSądu w okolicznościach rozpoznawanej skarżący (zobowiązany) nie wykazał braku winy w rozumieniu art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. Wręcz przeciwnie skarżący miał możliwość w trakcie postępowania egzekucyjnego poinformowania organu o zmianieadresu do doręczeń, czego nie uczynił.Należy zatem uznać, że organ działał w sposób zgodny z prawem kierując w trakcie postępowania egzekucyjnego korespondencję na dotychczasowy adres zamieszkania skarżącego tj. ul. [...]. Zdaniem Sądu podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione. Organ zasadnie zatem na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. odmówił uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego dnia [...] kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia tegoż organu z dnia [...] listopada 2022 r. o udzieleniu przybicia na rzecz nabywcy licytacyjnego.
W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.